Θωμάς Σβυριάδης: Ο τουρισμός δεν είναι αστείρευτος πόρος

Κύριε Σβυ­ριάδη, ποια είναι η εικόνα της φετινής του­ρι­στι­κής σεζόν μέχρι στιγμής; Είναι πράγ­ματι μια ιδιαί­τερη χρονιά; Διότι πολλοί ανα­φέ­ρουν ότι οι αφίξεις δεν ταυ­τί­ζο­νται με την αγο­ρα­στική συμπε­ρι­φορά των επι­σκε­πτών.

Όλα είναι θέμα οπτικής γωνίας κα Παμπρή. Η φετινή χρονιά έρχεται μετά από μια σειρά εξαι­ρε­τι­κών περιό­δων, στις οποίες κάθε χρονιά ξεπερ­νούσε την προη­γού­μενη σε ρεκόρ. Φέτος, είναι φυσιο­λο­γικό να βλέ­πουμε κάποια σημάδια κόπωσης – τόσο στις αφίξεις όσο και στην οικο­νο­μική απόδοση. Από την σκοπιά των ξενο­δο­χείων, μπο­ρούμε να πούμε πως η χρονιά είναι καλή: οι πλη­ρό­τη­τες στις περισ­σό­τε­ρες περιό­δους είναι υψηλές, ενώ οι τιμές σε σχέση με πέρυσι είναι αυξη­μέ­νες. Ωστόσο, στη λεγό­μενη “υψηλή περίοδο”, αρκετές επι­χει­ρή­σεις χρειά­στη­καν να προ­χω­ρή­σουν σε σημα­ντι­κές εκπτώ­σεις – ακόμη και της τάξεως του 30%–40% – για να γεμί­σουν τα κατα­λύ­ματά τους. Αυτό δείχνει ότι το προϊόν αρχίζει να πιέ­ζε­ται ως προς την «αξία έναντι τιμής». Ο ξενο­δο­χεια­κός κόσμος έχει στη­ρί­ξει την ποιό­τητα του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος με συνε­χείς επεν­δύ­σεις σε ανα­και­νί­σεις, παροχές και εμπει­ρίες. Ωστόσο, η δημόσια πλευρά – δηλαδή οι υπο­δο­μές, οι υπη­ρε­σίες και η λει­τουρ­γία του τόπου – δεν έχει ακο­λου­θή­σει με τον ίδιο ρυθμό. Το του­ρι­στικό προϊόν δεν είναι μόνο το ξενο­δο­χείο. Είναι και η πύλη εισόδου, οι μετα­κι­νή­σεις, η καθα­ριό­τητα, η ασφά­λεια, ακόμη και η διάθεση του ντόπιου πλη­θυ­σμού. Όταν αυτά δεν υπο­στη­ρί­ζο­νται και εξε­λίσ­σο­νται, το συνο­λικό απο­τέ­λε­σμα χάνει σε συνοχή και “value for money”.

Οι διε­θνείς γεω­πο­λι­τι­κές συν­θή­κες (Ουκρα­νία, Μέση Ανατολή, ακρί­βεια) έχουν επη­ρε­ά­σει τις του­ρι­στι­κές ροές. Τι άλλο έχει βαρύνει αρνη­τικά το προϊόν μας;

Οι γεω­πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις σαφώς επη­ρε­ά­ζουν, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο κάθε αγορά. Η Ελλάδα θεω­ρεί­ται – και ορθώς – μια από τις ασφα­λέ­στε­ρες χώρες διεθνώς. Το απο­δεί­ξαμε κατά την παν­δη­μία, αλλά και στις κρί­σι­μες ώρες των πυρ­κα­γιών του 2023, όταν η κοι­νω­νία της Ρόδου λει­τούρ­γησε με απα­ρά­μιλλη αλλη­λεγ­γύη. Αυτή η εικόνα ενί­σχυσε τη διεθνή φήμη του προ­ο­ρι­σμού μας. Το πρό­βλημα δεν είναι τόσο στην εξω­τε­ρική εικόνα, όσο στις εσω­τε­ρι­κές στρε­βλώ­σεις. Υπάρ­χουν ακόμη πολι­τι­κές που αντι­με­τω­πί­ζουν τον του­ρι­σμό με καχυ­πο­ψία. Ο ξενο­δό­χος πολλές φορές τιμω­ρεί­ται επειδή “τα πήγε καλά τα προη­γού­μενα χρόνια”, αντί να επι­βρα­βεύ­ε­ται. Οι δομικές δυσκο­λίες – όπως το υψηλό εργο­δο­τικό κόστος, η έλλειψη αντα­γω­νι­σμού, η ακρί­βεια στις μετα­φο­ρές και ο υψηλός ΦΠΑ – επι­βα­ρύ­νουν ασύμ­με­τρα τις νησιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις. Αν δεν προ­στα­τεύ­σουμε τον του­ρι­σμό ως εθνικό κεφά­λαιο, ρισκά­ρουμε να εξα­ντλή­σουμε τη δυνα­μική του. Ο του­ρι­σμός δεν είναι αστεί­ρευ­τος πόρος.

Το ζήτημα της έλλει­ψης προ­σω­πι­κού συνε­χί­ζει να ταλαι­πω­ρεί τις ξενο­δο­χεια­κές μονάδες. Υπάρ­χουν λύσεις ή πρω­το­βου­λίες που μπορούν να βοη­θή­σουν;

Η έλλειψη ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού είναι πλέον δομική. Δεν αφορά μόνο τη Ρόδο – είναι πανελ­λα­δικό, ακόμη και πανευ­ρω­παϊκό φαι­νό­μενο. Ωστόσο, στα νησιά με μεγάλη επο­χι­κό­τητα και υψηλό αριθμό κλινών, η πίεση είναι πιο έντονη. Οι επι­χει­ρή­σεις έχουν κάνει πολλές προ­σαρ­μο­γές: παρέ­χουν διαμονή, δια­τροφή, bonus παρα­μο­νής και καλύ­πτουν έξοδα μετα­κί­νη­σης. Όμως, όλα αυτά δεν αρκούν.

Χρειά­ζε­ται:

• Εθνική στρα­τη­γική για εισα­γωγή εργα­ζο­μέ­νων από τρίτες χώρες, με όρους δια­φά­νειας και αξιο­πρέ­πειας.

• Ανα­βάθ­μιση της του­ρι­στι­κής εκπαί­δευ­σης με νέα προ­γράμ­ματα και σύγ­χρονα εργα­λεία.

• Και – κυρίως – απο­κα­τά­σταση του κοι­νω­νι­κού κύρους του επαγ­γέλ­μα­τος. Όταν ο του­ρι­στι­κός κλάδος απα­ξιώ­νε­ται δημόσια, οι νέοι απο­στρέ­φο­νται την προ­ο­πτική να εργα­στούν σε αυτόν.

Αν δεν υπάρξει συντε­ταγ­μένη παρέμ­βαση, σύντομα η ανα­ζή­τηση προ­σω­πι­κού θα εξε­λι­χθεί σε πρό­βλημα επι­βί­ω­σης για πολλές μονάδες του κλάδου.

Ποιο είναι το προφίλ του του­ρί­στα που επι­διώ­κει σήμερα η Ρόδος να προ­σελ­κύ­σει; Υπάρχει στρα­τη­γική δια­φο­ρο­ποί­η­σης από τον μαζικό του­ρι­σμό; Μπορεί το νησί να λει­τουρ­γεί σε 12μηνη βάση;

Η Ρόδος έχει δομηθεί πάνω στο μοντέλο του οργα­νω­μέ­νου, μαζικού του­ρι­σμού – και το έκανε επι­τυ­χώς. Όμως οι καιροί αλλά­ζουν. Ο σύγ­χρο­νος επι­σκέ­πτης αναζητά εμπει­ρίες, ποιό­τητα, βιω­σι­μό­τητα. Δεν αρκεί πλέον η καλή τιμή. Θέλει νόημα, ταυ­τό­τητα, αυθε­ντι­κό­τητα. Η Ρόδος μπορεί να απευ­θυν­θεί σε του­ρί­στες υψη­λό­τε­ρου εισο­δή­μα­τος, σε επι­σκέ­πτες ειδικών ενδια­φε­ρό­ντων, σε ταξι­διώ­τες 12μηνης διάρ­κειας – αν όμως επεν­δύ­σει συστη­μα­τικά. Αυτό σημαί­νει:

• Αερο­πο­ρι­κές και ακτο­πλοϊ­κές συν­δέ­σεις όλο τον χρόνο.

• Αξιο­ποί­ηση του πολι­τι­στι­κού και φυσικού απο­θέ­μα­τος.

• Ενί­σχυση υπο­δο­μών υγείας και μετα­φο­ρών.

• Στήριξη των κατοί­κων που μένουν και εργά­ζο­νται στη Ρόδο και τον χειμώνα.

Το 12μηνο δεν επι­τυγ­χά­νε­ται με μια απόφαση. Θέλει μακρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό. Αλλά είναι εφικτό – και ανα­γκαίο.

Πώς αξιο­λο­γείτε κ. Σβυ­ριάδη την ψηφιακή παρου­σία και διεθνή προβολή της Ρόδου; Χρειά­ζε­ται το νησί ένα νέο branding;

Η Ρόδος κα Παμπρή, έχει όλα τα πλε­ο­νε­κτή­ματα για να ξεχω­ρί­σει: μονα­δικό ιστο­ρικό παρελ­θόν, φυσική ομορφιά, ξενο­δο­χειακή υποδομή, ανθρώ­πινο κεφά­λαιο. Αυτό που της λείπει είναι μια ενιαία αφη­γη­μα­τική ταυ­τό­τητα. Τι είναι η Ρόδος σήμερα; Ένα νησί δια­κο­πών; Ένα ανοιχτό μουσείο; Ένας προ­ο­ρι­σμός ευζωίας; Όλα αυτά μαζί;

Η ψηφιακή παρου­σία του νησιού είναι ακόμη απο­σπα­σμα­τική. Χρειά­ζε­ται συγκρο­τη­μένη στρα­τη­γική branding, με εστίαση στην αυθε­ντι­κό­τητα, την εμπει­ρία, τη σύγ­χρονη του­ρι­στική τάση. Η επέν­δυση σε branding δεν είναι πολυ­τέ­λεια – είναι στρα­τη­γικό εργα­λείο για να δια­φο­ρο­ποι­η­θεί η Ρόδος σε μια εποχή υπερ­προ­σφο­ράς προ­ο­ρι­σμών.