Θωμάς Σβυριάδης: Ο τουρισμός δεν είναι αστείρευτος πόρος

• Ο αντι­πρό­ε­δρος οι­κο­νο­μι­κών της Ένω­σης Ξε­νο­δό­χων Ρόδου, μιλά στην «δ» για τις προ­κλή­σεις της φε­τι­νής σεζόν, την πίεση στο του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν, την ανά­γκη για στρα­τη­γι­κό επα­να­προσ­διο­ρι­σμό και τις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις που απαι­τού­νται για να αντέ­ξει ο κλά­δος στο μέλ­λον

Σε μια χρο­νιά που δεν μοιά­ζει με τις προη­γού­με­νες, με τον του­ρι­σμό να αντι­με­τω­πί­ζει ταυ­τό­χρο­να κό­πω­ση, ακρί­βεια, γε­ω­πο­λι­τι­κές ανα­τα­ρά­ξεις και εσω­τε­ρι­κές στρε­βλώ­σεις, ο Θωμάς Σβυ­ριά­δης, μέλος του Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λί­ου της Ένω­σης Ξε­νο­δό­χων Ρόδου, μέλος του Ομί­λου Electra Hotels & Resorts, το­πο­θε­τεί­ται με ρε­α­λι­σμό και σα­φή­νεια. Ανα­γνω­ρί­ζο­ντας ότι οι πλη­ρό­τη­τες πα­ρα­μέ­νουν υψη­λές αλλά επι­τυγ­χά­νο­νται με ση­μα­ντι­κές εκ­πτώ­σεις, ο ίδιος κρού­ει τον κώ­δω­να του κιν­δύ­νου για την «πίεση στην αξία ένα­ντι τιμής» του ρο­δια­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Οι αριθ­μοί μπο­ρεί να δεί­χνουν γε­μά­τα ξε­νο­δο­χεία, αλλά πίσω από τους αριθ­μούς δια­φαί­νε­ται ένα πιο σύν­θε­το τοπίο: η κό­πω­ση των αγο­ρών, η ανά­γκη για με­γά­λες εκ­πτώ­σεις ακόμα και στην «υψηλή πε­ρί­ο­δο», οι πιε­σμέ­νες τιμές σε σχέση με την ποιό­τη­τα, οι ελ­λεί­ψεις προ­σω­πι­κού, η υπο­στε­λέ­χω­ση υπη­ρε­σιών και οι ακά­λυ­πτες ανά­γκες του νη­σιού στη διάρ­κεια της του­ρι­στι­κής αιχ­μής. Όλα αυτά συν­θέ­τουν μια χρο­νιά με­τα­βα­τι­κή, που ση­μα­το­δο­τεί ίσως το τέλος μιας μα­κράς πε­ριό­δου ρεκόρ – και την αρχή μιας νέας, πιο απαι­τη­τι­κής επο­χής για τον του­ρι­σμό.

Στο φόντο της πα­γκό­σμιας αβε­βαιό­τη­τας –με πο­λέ­μους στην Ου­κρα­νία και τη Μέση Ανα­το­λή, πλη­θω­ρι­σμό και ακρί­βεια– ο κ. Σβυ­ριά­δης δεν πα­ρα­γνω­ρί­ζει τις διε­θνείς πιέ­σεις, αλλά στρέ­φει το βλέμ­μα κυ­ρί­ως στις εσω­τε­ρι­κές αδυ­να­μί­ες. Από την έλ­λει­ψη στρα­τη­γι­κής αντι­με­τώ­πι­σης της επο­χι­κής απα­σχό­λη­σης και του αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού, μέχρι το υψηλό ερ­γο­δο­τι­κό κό­στος και τις δο­μι­κές στρε­βλώ­σεις που κα­θι­στούν δυ­σα­νά­λο­γα ακρι­βή τη λει­τουρ­γία των νη­σιω­τι­κών μο­νά­δων, ο του­ρι­σμός –όπως το­νί­ζει, δεν μπο­ρεί να θε­ω­ρεί­ται «δε­δο­μέ­νος». Αντί­θε­τα, είναι ένας ευαί­σθη­τος πόρος που απαι­τεί προ­σο­χή, στή­ρι­ξη και διαρ­κή ανα­προ­σαρ­μο­γή. Με νη­φα­λιό­τη­τα αλλά και σα­φή­νεια, ο κ. Σβυ­ριά­δης υπο­γραμ­μί­ζει την ανά­γκη για ένα δια­φο­ρε­τι­κό του­ρι­στι­κό αφή­γη­μα.

Όπως λέει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, «η Ρόδος έχει όλα τα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα, αυτό που της λεί­πει είναι η ενιαία αφη­γη­μα­τι­κή ταυ­τό­τη­τα». Με άλλα λόγια, το νησί χρειά­ζε­ται επει­γό­ντως ένα σύγ­χρο­νο, αυ­θε­ντι­κό και στο­χευ­μέ­νο branding, που θα το ξε­χω­ρί­σει στον πα­γκό­σμιο χάρτη προ­ο­ρι­σμών.

Ανα­λυ­τι­κά η συ­νέ­ντευ­ξη:

• Κύριε Σβυ­ριά­δη, ποια είναι η ει­κό­να της φε­τι­νής του­ρι­στι­κής σεζόν μέχρι στιγ­μής; Είναι πράγ­μα­τι μια ιδιαί­τε­ρη χρο­νιά; Διότι πολ­λοί ανα­φέ­ρουν ότι οι αφί­ξεις δεν ταυ­τί­ζο­νται με την αγο­ρα­στι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά των επι­σκε­πτών.

Όλα είναι θέμα οπτι­κής γω­νί­ας κα Πα­μπρή. Η φε­τι­νή χρο­νιά έρ­χε­ται μετά από μια σειρά εξαι­ρε­τι­κών πε­ριό­δων, στις οποί­ες κάθε χρο­νιά ξε­περ­νού­σε την προη­γού­με­νη σε ρεκόρ. Φέτος, είναι φυ­σιο­λο­γι­κό να βλέ­που­με κά­ποια ση­μά­δια κό­πω­σης – τόσο στις αφί­ξεις όσο και στην οι­κο­νο­μι­κή από­δο­ση. Από την σκο­πιά των ξε­νο­δο­χεί­ων, μπο­ρού­με να πούμε πως η χρο­νιά είναι καλή: οι πλη­ρό­τη­τες στις πε­ρισ­σό­τε­ρες πε­ριό­δους είναι υψη­λές, ενώ οι τιμές σε σχέση με πέ­ρυ­σι είναι αυ­ξη­μέ­νες. Ωστό­σο, στη λε­γό­με­νη “υψηλή πε­ρί­ο­δο”, αρ­κε­τές επι­χει­ρή­σεις χρειά­στη­καν να προ­χω­ρή­σουν σε ση­μα­ντι­κές εκ­πτώ­σεις – ακόμη και της τά­ξε­ως του 30%–40% – για να γε­μί­σουν τα κα­τα­λύ­μα­τά τους. Αυτό δεί­χνει ότι το προ­ϊ­όν αρ­χί­ζει να πιέ­ζε­ται ως προς την «αξία ένα­ντι τιμής». Ο ξε­νο­δο­χεια­κός κό­σμος έχει στη­ρί­ξει την ποιό­τη­τα του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος με συ­νε­χείς επεν­δύ­σεις σε ανα­και­νί­σεις, πα­ρο­χές και εμπει­ρί­ες. Ωστό­σο, η δη­μό­σια πλευ­ρά – δη­λα­δή οι υπο­δο­μές, οι υπη­ρε­σί­ες και η λει­τουρ­γία του τόπου – δεν έχει ακο­λου­θή­σει με τον ίδιο ρυθμό. Το του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν δεν είναι μόνο το ξε­νο­δο­χείο. Είναι και η πύλη ει­σό­δου, οι με­τα­κι­νή­σεις, η κα­θα­ριό­τη­τα, η ασφά­λεια, ακόμη και η διά­θε­ση του ντό­πιου πλη­θυ­σμού. Όταν αυτά δεν υπο­στη­ρί­ζο­νται και εξε­λίσ­σο­νται, το συ­νο­λι­κό απο­τέ­λε­σμα χάνει σε συ­νο­χή και “value for money”.

• Οι διε­θνείς γε­ω­πο­λι­τι­κές συν­θή­κες (Ου­κρα­νία, Μέση Ανα­το­λή, ακρί­βεια) έχουν επη­ρε­ά­σει τις του­ρι­στι­κές ροές. Τι άλλο έχει βα­ρύ­νει αρ­νη­τι­κά το προ­ϊ­όν μας;

Οι γε­ω­πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις σαφώς επη­ρε­ά­ζουν, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο κάθε αγορά. Η Ελ­λά­δα θε­ω­ρεί­ται – και ορθώς – μια από τις ασφα­λέ­στε­ρες χώρες διε­θνώς. Το απο­δεί­ξα­με κατά την παν­δη­μία, αλλά και στις κρί­σι­μες ώρες των πυρ­κα­γιών του 2023, όταν η κοι­νω­νία της Ρόδου λει­τούρ­γη­σε με απα­ρά­μιλ­λη αλ­λη­λεγ­γύη. Αυτή η ει­κό­να ενί­σχυ­σε τη διε­θνή φήμη του προ­ο­ρι­σμού μας. Το πρό­βλη­μα δεν είναι τόσο στην εξω­τε­ρι­κή ει­κό­να, όσο στις εσω­τε­ρι­κές στρε­βλώ­σεις. Υπάρ­χουν ακόμη πο­λι­τι­κές που αντι­με­τω­πί­ζουν τον του­ρι­σμό με κα­χυ­πο­ψία. Ο ξε­νο­δό­χος πολ­λές φορές τι­μω­ρεί­ται επει­δή “τα πήγε καλά τα προη­γού­με­να χρό­νια”, αντί να επι­βρα­βεύ­ε­ται. Οι δο­μι­κές δυ­σκο­λί­ες – όπως το υψηλό ερ­γο­δο­τι­κό κό­στος, η έλ­λει­ψη αντα­γω­νι­σμού, η ακρί­βεια στις με­τα­φο­ρές και ο υψη­λός ΦΠΑ – επι­βα­ρύ­νουν ασύμ­με­τρα τις νη­σιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις. Αν δεν προ­στα­τεύ­σου­με τον του­ρι­σμό ως εθνι­κό κε­φά­λαιο, ρι­σκά­ρου­με να εξα­ντλή­σου­με τη δυ­να­μι­κή του. Ο του­ρι­σμός δεν είναι αστεί­ρευ­τος πόρος.

• Το ζή­τη­μα της έλ­λει­ψης προ­σω­πι­κού συ­νε­χί­ζει να τα­λαι­πω­ρεί τις ξε­νο­δο­χεια­κές μο­νά­δες. Υπάρ­χουν λύ­σεις ή πρω­το­βου­λί­ες που μπο­ρούν να βοη­θή­σουν;

Η έλ­λει­ψη αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού είναι πλέον δο­μι­κή. Δεν αφορά μόνο τη Ρόδο – είναι πα­νελ­λα­δι­κό, ακόμη και πα­νευ­ρω­παϊ­κό φαι­νό­με­νο. Ωστό­σο, στα νησιά με με­γά­λη επο­χι­κό­τη­τα και υψηλό αριθ­μό κλι­νών, η πίεση είναι πιο έντο­νη. Οι επι­χει­ρή­σεις έχουν κάνει πολ­λές προ­σαρ­μο­γές: πα­ρέ­χουν δια­μο­νή, δια­τρο­φή, bonus πα­ρα­μο­νής και κα­λύ­πτουν έξοδα με­τα­κί­νη­σης. Όμως, όλα αυτά δεν αρ­κούν.

Χρειά­ζε­ται:

• Εθνι­κή στρα­τη­γι­κή για ει­σα­γω­γή ερ­γα­ζο­μέ­νων από τρί­τες χώρες, με όρους δια­φά­νειας και αξιο­πρέ­πειας.

• Ανα­βάθ­μι­ση της του­ρι­στι­κής εκ­παί­δευ­σης με νέα προ­γράμ­μα­τα και σύγ­χρο­να ερ­γα­λεία.

• Και – κυ­ρί­ως – απο­κα­τά­στα­ση του κοι­νω­νι­κού κύ­ρους του επαγ­γέλ­μα­τος. Όταν ο του­ρι­στι­κός κλά­δος απα­ξιώ­νε­ται δη­μό­σια, οι νέοι απο­στρέ­φο­νται την προ­ο­πτι­κή να ερ­γα­στούν σε αυτόν.

Αν δεν υπάρ­ξει συ­ντε­ταγ­μέ­νη πα­ρέμ­βα­ση, σύ­ντο­μα η ανα­ζή­τη­ση προ­σω­πι­κού θα εξε­λι­χθεί σε πρό­βλη­μα επι­βί­ω­σης για πολ­λές μο­νά­δες του κλά­δου.

• Ποιο είναι το προ­φίλ του του­ρί­στα που επι­διώ­κει σή­με­ρα η Ρόδος να προ­σελ­κύ­σει; Υπάρ­χει στρα­τη­γι­κή δια­φο­ρο­ποί­η­σης από τον μα­ζι­κό του­ρι­σμό; Μπο­ρεί το νησί να λει­τουρ­γεί σε 12μηνη βάση;

Η Ρόδος έχει δο­μη­θεί πάνω στο μο­ντέ­λο του ορ­γα­νω­μέ­νου, μα­ζι­κού του­ρι­σμού – και το έκανε επι­τυ­χώς. Όμως οι και­ροί αλ­λά­ζουν. Ο σύγ­χρο­νος επι­σκέ­πτης ανα­ζη­τά εμπει­ρί­ες, ποιό­τη­τα, βιω­σι­μό­τη­τα. Δεν αρκεί πλέον η καλή τιμή. Θέλει νόημα, ταυ­τό­τη­τα, αυ­θε­ντι­κό­τη­τα. Η Ρόδος μπο­ρεί να απευ­θυν­θεί σε του­ρί­στες υψη­λό­τε­ρου ει­σο­δή­μα­τος, σε επι­σκέ­πτες ει­δι­κών εν­δια­φε­ρό­ντων, σε τα­ξι­διώ­τες 12μηνης διάρ­κειας – αν όμως επεν­δύ­σει συ­στη­μα­τι­κά. Αυτό ση­μαί­νει:

• Αε­ρο­πο­ρι­κές και ακτο­πλοϊ­κές συν­δέ­σεις όλο τον χρόνο.

• Αξιο­ποί­η­ση του πο­λι­τι­στι­κού και φυ­σι­κού απο­θέ­μα­τος.

• Ενί­σχυ­ση υπο­δο­μών υγεί­ας και με­τα­φο­ρών.

• Στή­ρι­ξη των κα­τοί­κων που μέ­νουν και ερ­γά­ζο­νται στη Ρόδο και τον χει­μώ­να.

Το 12μηνο δεν επι­τυγ­χά­νε­ται με μια από­φα­ση. Θέλει μα­κρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό. Αλλά είναι εφι­κτό – και ανα­γκαίο.

• Πώς αξιο­λο­γεί­τε κ. Σβυ­ριά­δη την ψη­φια­κή πα­ρου­σία και διε­θνή προ­βο­λή της Ρόδου; Χρειά­ζε­ται το νησί ένα νέο branding;

Η Ρόδος κα Πα­μπρή, έχει όλα τα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα για να ξε­χω­ρί­σει: μο­να­δι­κό ιστο­ρι­κό πα­ρελ­θόν, φυ­σι­κή ομορ­φιά, ξε­νο­δο­χεια­κή υπο­δο­μή, αν­θρώ­πι­νο κε­φά­λαιο. Αυτό που της λεί­πει είναι μια ενιαία αφη­γη­μα­τι­κή ταυ­τό­τη­τα. Τι είναι η Ρόδος σή­με­ρα; Ένα νησί δια­κο­πών; Ένα ανοι­χτό μου­σείο; Ένας προ­ο­ρι­σμός ευ­ζω­ί­ας; Όλα αυτά μαζί;

Η ψη­φια­κή πα­ρου­σία του νη­σιού είναι ακόμη απο­σπα­σμα­τι­κή. Χρειά­ζε­ται συ­γκρο­τη­μέ­νη στρα­τη­γι­κή branding, με εστί­α­ση στην αυ­θε­ντι­κό­τη­τα, την εμπει­ρία, τη σύγ­χρο­νη του­ρι­στι­κή τάση. Η επέν­δυ­ση σε branding δεν είναι πο­λυ­τέ­λεια – είναι στρα­τη­γι­κό ερ­γα­λείο για να δια­φο­ρο­ποι­η­θεί η Ρόδος σε μια εποχή υπερ­προ­σφο­ράς προ­ο­ρι­σμών.