Ο τουρισμός περιπέτειας αλλάζει: Από την αδρεναλίνη στην εμπειρία και την αυθεντικότητα

Ο του­ρι­σμός περι­πέ­τειας δεν είναι πια αυτό που ήταν. Η εικόνα του ταξι­διώτη που αναζητά την αδρε­να­λίνη μέσα από ακραίες δρα­στη­ριό­τη­τες ανήκει πλέον σε ένα παλιό­τερο μοντέλο, καθώς η έννοια του «adventure» (περι­πέ­τεια) διευ­ρύ­νε­ται και μετα­σχη­μα­τί­ζε­ται σε μια πολυ­διά­στατη εμπει­ρία που συν­δέ­ε­ται με τον πολι­τι­σμό, τη φύση και την αυθε­ντι­κό­τητα.

Με τα στοι­χεία του Παγκό­σμιου Συν­δέ­σμου Του­ρι­σμού Περι­πέ­τειας να ανα­φέ­ρουν ότι πλέον αυτή η κατη­γο­ρία ταξι­διω­τών δημιουρ­γεί μια αγορά τρι­σε­κα­τομ­μυ­ρίων, η πρό­κληση για μια χώρα όπως η Ελλάδα που δια­θέ­τει όλα τα εχέγγυα για να ανα­πτύ­ξει αυτήν την αγορά, είναι μεγάλη.

«Ο ορισμός του adventure traveler έχει αλλάξει σημα­ντικά τα τελευ­ταία χρόνια. Δεν αφορά πλέον μόνο την αδρε­να­λίνη ή μια συγκε­κρι­μένη δρα­στη­ριό­τητα, όπως η ποδη­λα­σία ή η ορει­βα­σία», εξηγεί η Heather Kelly, Διευ­θύ­ντρια Έρευνας και Γνώσης (Director of Research and Knowledge) του Παγκό­σμιου Συν­δέ­σμου Του­ρι­σμού Περι­πέ­τειας (Adventure Travel Trade Association – ATTA), μιλώ­ντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων.

«Σήμερα οι ταξι­διώ­τες θέλουν να συν­δυά­ζουν δια­φο­ρε­τικά στοι­χεία, όπως δρα­στη­ριό­τη­τες, φύση και πολι­τι­σμό, είτε μέσα σε ένα ταξίδι είτε σε δια­φο­ρε­τικά ταξίδια μέσα στον χρόνο».

2 στους 3 ταξι­διώ­τες στρέ­φο­νται στο «adventure»

Η αλλαγή αυτή δεν είναι απλώς ποιο­τική, αλλά και ποσο­τική. Σύμφωνα με τα τελευ­ταία στοι­χεία της ATTA, το 67% των ταξι­διω­τών παγκο­σμίως χαρα­κτη­ρί­ζε­ται ως “open to adventure”, δηλαδή «ανοι­χτοί στην περι­πέ­τεια», κάτι που σημαί­νει ότι ενδια­φέ­ρο­νται να εντά­ξουν στα ταξίδια τους εμπει­ρίες που σχε­τί­ζο­νται με δρα­στη­ριό­τη­τες στη φύση, τον πολι­τι­σμό, την παρά­δοση και την αυθε­ντι­κό­τητα, σημειώ­νει η Heather Kelly, διευ­κρι­νί­ζο­ντας ότι πρό­κει­ται για μια ευρεία κατη­γο­ρία που απο­τυ­πώ­νει τη μετα­τό­πιση της ζήτησης.

Στην πράξη, αυτό σημαί­νει ότι ο του­ρι­σμός εμπει­ρίας μετα­τρέ­πε­ται σε κυρί­αρχο μοντέλο, με την αγορά να αποκτά τερά­στιες δια­στά­σεις. «Η αξία των διεθνών ταξι­διω­τών που εντάσ­σο­νται στο προφίλ του adventure travel έχει ήδη φτάσει τα 1,16 τρι­σε­κα­τομ­μύ­ρια δολάρια σύμφωνα με παλιό­τε­ρες μελέτες και εκτι­μά­ται ότι το 2032 θα αγγίξει τα 2 τρις», ανα­φέ­ρει, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι πρό­κει­ται για έναν από τους βασι­κούς μοχλούς ανά­πτυ­ξης της παγκό­σμιας του­ρι­στι­κής οικο­νο­μίας.

Πολι­τι­σμός και αυθε­ντι­κό­τητα: Η νέα «περι­πέ­τεια»

Η δυνα­μική αυτή συν­δέ­ε­ται άμεσα με μια βαθύ­τερη αλλαγή στα κίνητρα των ταξι­διω­τών. Όπως προ­κύ­πτει από την έρευνα της ATTA, ο πολι­τι­σμός ανα­δει­κνύ­ε­ται στον σημα­ντι­κό­τερο λόγο επι­λο­γής προ­ο­ρι­σμού.

«Ο πολι­τι­σμός έχει ανα­δει­χθεί στον σημα­ντι­κό­τερο παρά­γο­ντα για πολλούς ταξι­διώ­τες περι­πέ­τειας. Οι άνθρω­ποι θέλουν να κατα­νο­ή­σουν τον τόπο που επι­σκέ­πτο­νται, να γνω­ρί­σουν τους ανθρώ­πους του και να ζήσουν αυθε­ντι­κές εμπει­ρίες», σημειώ­νει η Διευ­θύ­ντρια Έρευνας και Γνώσης του ATTA. Αυτή η μετα­τό­πιση οδηγεί και σε μια ανα­δια­μόρ­φωση του ίδιου του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος. Οι εμπει­ρίες που ζητού­νται δεν είναι πλέον τυπο­ποι­η­μέ­νες, αλλά βαθιά συν­δε­δε­μέ­νες με την τοπική ταυ­τό­τητα.

«Η εμπει­ρία πλέον περι­στρέ­φε­ται γύρω από την αυθε­ντική κουζίνα, τις τοπικές παρα­δό­σεις και τις ιστο­ρίες των ανθρώ­πων που συνα­ντούν οι ταξι­διώ­τες στη δια­δρομή τους. Αυτό είναι που μετα­τρέ­πει ένα ταξίδι σε κάτι πραγ­μα­τικά αξέ­χα­στο», τονίζει.

Παράλ­ληλα, ανα­δύ­ο­νται νέες κατη­γο­ρίες ταξι­διω­τών που αντι­κα­το­πτρί­ζουν την πολυ­πλο­κό­τητα της ζήτησης. Η ATTA δια­κρί­νει τέσ­σε­ρις βασικές κατη­γο­ρίες ταξι­διω­τών: τους έντο­νους λάτρεις της περι­πέ­τειας (Adventure Intensives), τους λάτρεις της φύσης (Nature Enthusiasts), τους πολι­τι­στι­κούς εξε­ρευ­νη­τές (Cultural Explorers) και τους ταξι­διώ­τες που συν­δυά­ζουν δια­φο­ρε­τι­κές εμπει­ρίες (Experience Samplers).

Σε αυτό το πλαίσιο, η βιω­σι­μό­τητα απο­τε­λεί τον πυρήνα του του­ρι­σμού περι­πέ­τειας. Πρό­κει­ται για μικρής κλί­μα­κας δρα­στη­ριό­τη­τες, ταξίδια με περιο­ρι­σμένο αριθμό συμ­με­τε­χό­ντων και εμπει­ρίες που ανήκουν και δια­χει­ρί­ζο­νται από την τοπική κοι­νό­τητα, δίνο­ντας έμφαση στην ανθρώ­πινη επαφή, τη δια­τή­ρηση της φύσης και τη δια­φύ­λαξη του πολι­τι­σμού. Με αυτόν τον τρόπο, ο του­ρι­σμός περι­πέ­τειας ανα­δει­κνύ­ε­ται σε έναν από τους βασι­κούς μοχλούς βιώ­σι­μης οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης.

Το οικο­νο­μικό απο­τύ­πωμα

Η οικο­νο­μική διά­σταση αυτής της τάσης είναι εξίσου σημα­ντική. Οι ταξι­διώ­τες αυτού του προφίλ χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από υψη­λό­τερη δαπάνη και μεγα­λύ­τερη διάχυση του εισο­δή­μα­τος στις τοπικές κοι­νω­νίες.

«Ένας adventure traveler ξοδεύει κατά μέσο όρο περίπου 3.000 δολάρια για ένα ταξίδι οκτώ ημερών, ενώ περίπου το 70% αυτών των χρη­μά­των παρα­μέ­νει στην τοπική οικο­νο­μία», επι­ση­μαί­νει η Heather Kelly, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τον ρόλο του κλάδου στην τοπική ανά­πτυξη.

Η κλι­μα­τική αλλαγή ως «ευκαι­ρία»

Την ίδια στιγμή, η κλι­μα­τική αλλαγή φαί­νε­ται να επι­τα­χύ­νει τη στροφή προς πιο βιω­μα­τικά και δια­φο­ρο­ποι­η­μένα ταξίδια.

«Τα καλο­καί­ρια γίνο­νται όλο και πιο ζεστά και οι ταξι­διώ­τες δεν θέλουν πλέον να περνούν τον χρόνο τους απλώς σε μια παραλία. Ανα­ζη­τούν εμπει­ρίες, συχνά στην ενδο­χώρα και σε λιγό­τερο κορε­σμέ­νους προ­ο­ρι­σμούς», επι­ση­μαί­νει η Monica Gazzera, Regional Manager της ATTA για την Ευρώπη.

Στην κατεύ­θυνση αυτή, όπως επι­ση­μαί­νει η ίδια, πρω­το­βου­λίες όπως το Adventure Week στην Πελο­πόν­νησο λει­τουρ­γούν ως πιλο­τικά παρα­δείγ­ματα για το πώς μπορεί να ανα­δει­χθεί η χώρα στη διεθνή αγορά.

Μέσα από τη φιλο­ξε­νία επαγ­γελ­μα­τιών του του­ρι­σμού και διεθνών αγο­ρα­στών, τέτοιες δράσεις συμ­βάλ­λουν στη σύνδεση του ελλη­νι­κού προ­ϊ­ό­ντος με τη διεθνή κοι­νό­τητα του adventure travel και στην ενί­σχυση της ανα­γνω­ρι­σι­μό­τη­τας προ­ο­ρι­σμών πέρα από τα καθιε­ρω­μένα νησιά.

Η εξέλιξη αυτή ανοίγει σημα­ντι­κές προ­ο­πτι­κές για χώρες όπως η Ελλάδα, οι οποίες δια­θέ­τουν πλούσιο φυσικό και πολι­τι­στικό απόθεμα, αλλά δεν έχουν ακόμη εδραιω­θεί ως προ­ο­ρι­σμοί adventure travel στη διεθνή αγορά.

Το στοί­χημα για την Ελλάδα

«Η Ελλάδα δια­θέ­τει όλα τα στοι­χεία που αναζητά ο σύγ­χρο­νος ταξι­διώ­της περι­πέ­τειας, από τη φύση μέχρι τον πολι­τι­σμό, αλλά δεν είναι ακόμη αρκετά γνωστή ως τέτοιος προ­ο­ρι­σμός», σημειώ­νει η Heather Kelly.

Στον δείκτη Adventure Tourism Development Index (ATDI) της Adventure Travel Trade Association (ATTA), η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται στην 28η θέση μεταξύ των ανε­πτυγ­μέ­νων οικο­νο­μιών, πίσω από χώρες όπως η Ιταλία (12η), ενώ στην κορυφή βρί­σκο­νται η Αυστρα­λία, η Ελβετία και η Νέα Ζηλαν­δία. Πρό­κει­ται για αγορές που έχουν κατα­φέ­ρει να εδραιώ­σουν ισχυρό brand ως προ­ο­ρι­σμοί adventure travel, συν­δυά­ζο­ντας υπο­δο­μές, φυσι­κούς πόρους και διεθνή ανα­γνω­ρι­σι­μό­τητα.

«Το ζήτημα δεν αφορά την ουσία, αλλά την εικόνα και την προβολή. Η Ελλάδα είναι εξαι­ρε­τικά τοπο­θε­τη­μένη όσον αφορά τους πόρους της αλλά όχι επαρκώς ανα­γνω­ρί­σιμη και προ­βε­βλη­μένη ως adventure travel προ­ο­ρι­σμός», επι­ση­μαί­νε­ται, τονί­ζο­ντας ότι η πρό­κληση για τη χώρα δεν είναι να δημιουρ­γή­σει κάτι νέο, αλλά να ανα­δεί­ξει και να οργα­νώ­σει αυτό που ήδη δια­θέ­τει, επα­να­το­πο­θε­τώ­ντας το του­ρι­στικό της προϊόν στην κατεύ­θυνση ενός μοντέ­λου εμπει­ρίας, αυθε­ντι­κό­τη­τας και βιω­σι­μό­τη­τας.

Πηγή: euro2day.gr