RICHeS: “Το πρώην Ελληνικό Προξενείο πρέπει να μας ενώσει”

Η RICHeS προ­τεί­νει μια συ­γκε­κρι­μέ­νη λύση με την οποία όλοι οι εμπλε­κό­με­νοι θα μπο­ρούν να συμ­φω­νή­σουν

Έντο­νη αντι­πα­ρά­θε­ση προ­κλή­θη­κε από την από­φα­ση στέ­γα­σης στο νε­ο­κλα­σι­κό κτί­ριο της οδού Ι. Κα­ζού­λη του ΦΟΔΣΑ, της πε­ρι­φε­ρεια­κής εται­ρί­ας δια­χεί­ρι­σης στέ­ρε­ων απο­βλή­των, και της Κ2, της πε­ρι­φε­ρεια­κής ανα­πτυ­ξια­κής εται­ρί­ας. Υπο­στη­ρι­κτές και πο­λέ­μιοι αυτής της από­φα­σης έχουν βγά­λει τα ξίφη τους. Από πού όμως προ­έρ­χε­ται αυτή η αντι­πα­λό­τη­τα και πώς μπο­ρεί να βρε­θεί μια λύση με την οποία όλοι να μπο­ρούν να­συμ­φω­νή­σουν;

 

Ένα μο­να­δι­κό ιστο­ρι­κό κτί­ριο

Το Νε­ο­χώ­ρι, το νε­ό­τε­ρο από τα Μα­ρά­σια, ήταν πα­ρα­δο­σια­κά ο τόπος κα­τοι­κί­ας της, κυ­ρί­ως κα­θο­λι­κής,ευ­ρω­παϊ­κής κοι­νό­τη­τας της Ρόδου, που ζούσε γύρω από τα διά­φο­ρα αντι­προ­ξε­νεία και το ρω­μαιο­κα­θο­λι­κό μο­να­στή­ρι. Σύμ­φω­να με τις πε­ρι­γρα­φές, επρό­κει­το κυ­ρί­ως για με­γά­λες κα­τοι­κί­ες που πε­ρι­βάλ­λο­νταν από πε­ρι­φραγ­μέ­νους κή­πους με οπω­ρο­φό­ρα δέ­ντρα, ένα προ­νο­μια­κό μέρος με πολύ πρά­σι­νο και ελεύ­θε­ρο χώρο. Εκτός από τους Ευ­ρω­παί­ους προ­ξέ­νους, εδώ ζού­σαν και πιο εύ­πο­ροι κά­τοι­κοι της πόλης, με­τα­ξύ των οποί­ων Έλ­λη­νες, Εβραί­οι και Μου­σουλ­μά­νοι. Η ση­με­ρι­νή οδός Ι. Κα­ζού­λη ονο­μα­ζό­ταν «Rue des Consuls», επει­δή τα πε­ρισ­σό­τε­ρα αντι­προ­ξε­νεία ήταν εγκα­τε­στη­μέ­να εδώ. Λίγα έμει­ναν από αυτό το πα­ρελ­θόν. Το Νε­ο­χώ­ρι εξε­λί­χθη­κε, τα με­τα­πο­λε­μι­κά χρό­νια, σε του­ρι­στι­κό κέ­ντρο της Ρόδου και η ανέ­γερ­ση ξε­νο­δο­χεί­ων και πο­λυ­κα­τοι­κιών άλ­λα­ξε, σε με­γά­λο βαθμό, το αστι­κό τοπίο. Εξαί­ρε­ση απο­τέ­λε­σε η κα­τοι­κία που στέ­γα­σε το Ελ­λη­νι­κό Προ­ξε­νείο την πε­ρί­ο­δο της Ιτα­λο­κρα­τί­ας. Για το λόγο αυτό, το κτί­ριο αγο­ρά­στη­κε το 1999 από την τότε Νο­μαρ­χία Δω­δε­κα­νή­σου με σκοπό την ίδρυ­ση Μου­σεί­ου Νε­ό­τε­ρης Ιστο­ρί­ας της Ρόδου.

Και μετά …

Οι προ­θέ­σεις ήταν καλές, αλλά δεν αρ­κούν μόνο οι καλές προ­θέ­σεις. Οι αρ­μό­διοι φο­ρείς δεν κα­τέ­λη­ξαν σε κά­ποιο συ­γκε­κρι­μέ­νο σχέ­διο ούτε στη σύ­στα­ση ομά­δας ερ­γα­σί­ας για την προ­ε­τοι­μα­σία του ση­μα­ντι­κού έργου της ίδρυ­σης του Μου­σεί­ου. Το κτί­ριο είχε την ίδια μοίρα με την υπό­λοι­πη πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά στη Ρόδο. Ξο­δεύ­τη­καν αρ­κε­τά χρή­μα­τα για την επι­σκευή και απο­κα­τά­στα­σή του, έμει­νε άδειο για με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα­και πριν καλά -καλά ολο­κλη­ρω­θεί άρ­χι­σε να πα­ρακ­μά­ζει. Το 2012 συ­ζη­τή­θη­καν ξανά πι­θα­νοί προ­ο­ρι­σμοί, αλλά και αυτό δεν οδή­γη­σε που­θε­νά. Η RICHeS σε συ­νερ­γα­σία με τα Γε­νι­κά Αρ­χεία του Κρά­τους – Τμήμα Ρόδου είχε κα­τα­θέ­σει πρό­τα­ση για τη διορ­γά­νω­ση, έως τη δη­μιουρ­γία του Μου­σεί­ου, δύο εκ­θέ­σε­ων: «Ιστο­ρί­ες από τα κυτία» με αντι­κεί­με­να και έγ­γρα­φα από το πλού­σιο υλικό των Αρ­χεί­ων και «Ο Bernard Rottiers ήταν εδώ, 1826».Μά­λι­στα εί­χα­με εξα­σφα­λί­σει διε­θνή συ­νερ­γα­σία με το Εθνι­κό Μου­σείο Αρ­χαιο­τή­των του Λέϊ­ντεν στην Ολ­λαν­δία και με το Πα­νε­πι­στή­μιο της Γάν­δης στο Βέλ­γιο. Η πρό­τα­σή μας, δυ­στυ­χώς, απορ­ρί­φθη­κε. Πάνω από μια δε­κα­ε­τία μετά την αγορά, δεν υπήρ­χε ακόμη συ­γκε­κρι­μέ­νη ιδέα, πόσο μάλ­λον ένα σχέ­διο για την υλο­ποί­η­ση του. Λίγα χρό­νια αρ­γό­τε­ρα, το άδειο κτί­ριο ήταν ήδη τόσο ερει­πω­μέ­νο που η ανα­καί­νι­σή του φαι­νό­ταν ξανά ανα­γκαία. Το 2017 και με την ευ­και­ρία του εορ­τα­σμού των 70 χρό­νων από την Εν­σω­μά­τω­ση της Δω­δε­κα­νή­σου το κτί­ριο, επι­σκευα­σμέ­νο πλή­ρως, φι­λο­ξέ­νη­σε σχε­τι­κή έκ­θε­ση και με το τέλος της, με­ρι­κούς μήνες αρ­γό­τε­ρα, έκλει­σε ξανά τις πόρ­τες του. Όλα αυτά συ­νι­στούν μια με­γά­λη χα­μέ­νη ευ­και­ρία και σπα­τά­λη δη­μο­σί­ων πόρων. Τί­θε­ται λοι­πόν το ερώ­τη­μα γιατί οι υπεύ­θυ­νοι, δια­χρο­νι­κά, δεν υλο­ποί­η­σαν την από­φα­ση για τη δη­μιουρ­γία Μου­σεί­ου αλλά αντι­θέ­τως έθε­σαν την υπό­θε­ση σε δεύ­τε­ρο πλάνο.

 

ΦΟΔΣΑ – Κ2

Ψά­χνο­ντας στέγη για τον ΦΟΔΣΑ και την Κ2 το κτί­ριο τρά­βη­ξε την προ­σο­χή. Λο­γι­κή επι­λο­γή από μια σκο­πιά. Άλ­λω­στε ήταν ένα έτοι­μο κτί­ριο που χρεια­ζό­ταν λίγη δου­λειά για να λει­τουρ­γή­σει. Φά­νη­κε μια καλή λύση αφού απο­φεύ­χθη­κε τόσο η μί­σθω­ση, εν­δε­χο­μέ­νως με υψηλό τί­μη­μα, άλλων χώρων για τη στέ­γα­ση τους όσο και η πε­ραι­τέ­ρω υπο­βάθ­μι­ση του κτι­ρί­ου. Πολ­λοί υπο­στη­ρί­ζουν ότι αυτή η χρήση πα­ρα­βιά­ζει τους αρ­χι­κούς όρους και σκο­πούς της αγο­ράς, χα­ρα­κτη­ρί­ζο­ντας τη στέ­γα­ση στο κτί­ριο των ανω­τέ­ρω φο­ρέ­ων ως προ­σβο­λή του ιστο­ρι­κού του χα­ρα­κτή­ρα. Η Πε­ρι­φέ­ρεια αντι­κρού­ει το επι­χεί­ρη­μα δη­λώ­νο­ντας ότι οι υπο­στη­ρι­κτές του Μου­σεί­ου είχαν πε­ρισ­σό­τε­ρα από εί­κο­σι χρό­νια και δεν κα­τέ­λη­ξαν σε τί­πο­τα και ότι σε κάθε πε­ρί­πτω­ση με τη συ­γκε­κρι­μέ­νη χρήση τι­μά­ται η ιστο­ρι­κή μνήμη.

 

Η άποψη της RICHeS

Η RICHeS πι­στεύ­ει ότι η πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά στη Ρόδο πρέ­πει να αξιο­ποι­η­θεί με σωστό τρόπο. Σ’ αυτό επι­κα­λού­μα­στε τις διε­θνώς κα­θιε­ρω­μέ­νες καλές πρα­κτι­κές και ιδέες και την έν­νοια των πο­λι­τι­στι­κά βιώ­σι­μων ανα­πτυ­ξια­κών στό­χων για την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά, όπως πε­ρι­γρά­φο­νται από την UNESCO. Η απο­κα­τά­στα­ση και επα­νέ­ντα­ξη των μνη­μεί­ων έχει με­γά­λη κοι­νω­νι­κή, πο­λι­τι­στι­κή και οι­κο­νο­μι­κή ση­μα­σία. Υπάρ­χουν πάρα πολλά κτί­ρια στην πόλη μας, ση­μα­ντι­κά ιστο­ρι­κά μνη­μεία, που βρί­σκο­νται, για πολύ καιρό, με­τα­ξύ ζωής και θα­νά­του, όπου δεν ση­μειώ­νε­ται πρό­ο­δος ή όπου δεν υπάρ­χει νέος προ­ο­ρι­σμός. Αυτά όμως απο­τε­λούν νεκρό κε­φά­λαιο που δεν χρη­σι­μεύ­ει σε κα­νέ­ναν. Πα­ρα­δείγ­μα­τα είναι τα πο­λυ­ε­τή έργα για το πρώην οθω­μα­νι­κό σχο­λείο και το τζαμί του Ρε­τζέπ Πασά στην παλιά πόλη, η οικία Ακάβη, η πρώην Έπαυ­λη του Νο­μάρ­χη, το Ρο­δί­νι, το Ήχος και Φως, το Εθνι­κό Θέ­α­τρο, η Ρο­δια­κή Έπαυ­λη, η Κα­στελ­λα­νία κτλ. Μια γενιά με­γα­λώ­νει χωρίς ποτέ να δει αυτά τα κτί­ρια ολο­κλη­ρω­μέ­να, πόσο μάλ­λον να τα δει σε δράση. Υπάρ­χουν πολλά άλλα πα­ρα­δείγ­μα­τα, κτί­ρια που απο­κα­τα­στά­θη­καν με δη­μό­σιο χρήμα, όπως το μο­να­στη­ρια­κό συ­γκρό­τη­μα του Αγίου Γε­ωρ­γί­ου (Χουρ­μα­λί) στην παλιά πόλη, τα οποία έκλει­σαν αμέ­σως μετά την ολο­κλή­ρω­ση της απο­κα­τά­στα­σης τους και ήταν μόνο πε­ρι­στα­σια­κά ανοι­χτά στο κοινό και τώρα χρειά­ζο­νται και πάλι νέα απο­κα­τά­στα­ση. Αυτά είναι μια ξε­κά­θα­ρη πε­ρί­πτω­ση κα­κο­δια­χεί­ρι­σης της δη­μό­σιας πε­ριου­σί­ας.

 

Βιώ­σι­μη λύση

Εί­μα­στε ευ­χα­ρι­στη­μέ­νοι που εντέ­λει το πρώην Ελ­λη­νι­κό Προ­ξε­νείο δεν είχε τη δυ­στυ­χή μοίρα άλλων κτι­ρί­ων – μνη­μεί­ων και κα­ταρ­χήν συμ­φω­νού­με, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τις συν­θή­κες, με την από­φα­ση στέ­γα­σης εκεί δύο πε­ρι­φε­ρεια­κών φο­ρέ­ων. Είναι μια λο­γι­κή λύση που σέ­βε­ται το κτί­ριο. Είναι επί­σης μια βιώ­σι­μη λύση. Η επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­ση ενός υπάρ­χο­ντος και ήδη ανα­και­νι­σμέ­νου κτι­ρί­ου είναι επι­θυ­μη­τή. Επι­πλέ­ον, με τη νέα δη­μό­σια λει­τουρ­γία του, το κτί­ριο συμ­βάλ­λει στην ανα­νέ­ω­ση της συ­νοι­κί­ας και αντα­πο­κρί­νε­ται στους στό­χους της κοι­νω­νι­κής, οι­κο­νο­μι­κής και πο­λι­τι­στι­κής ανά­πτυ­ξης της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Η πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά δεν χρειά­ζε­ται πάντα να έχει μου­σειο­λο­γι­κή λει­τουρ­γία. Διά­φο­ρες νέες χρή­σεις, ει­δι­κά εάν αυτές προ­στα­τεύ­ουν τον δη­μό­σιο χα­ρα­κτή­ρα, είναι απο­λύ­τως θε­μι­τές. Θα ήταν δια­φο­ρε­τι­κά αν, για πα­ρά­δειγ­μα, εγκα­θί­στα­το σ’ αυτό ένα μπαρ.

 

Ώρα για μου­σείο

Ωστό­σο, πι­στεύ­ου­με ότι είναι όντως και­ρός να ιδρυ­θεί στη Ρόδο ένα μου­σείο αφιε­ρω­μέ­νο στην ιστο­ρία του νη­σιού – πόλης μας. Λυ­πού­μα­στε που όλα αυτά τα χρό­νια δεν έχει γίνει καμία προ­σπά­θεια προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση και θα θέ­λα­με να επω­φε­λη­θού­με της ευ­και­ρί­ας για να προ­σφέ­ρου­με την τε­χνο­γνω­σία και τη συ­νερ­γα­σία μας εάν ήθελε συμ­βεί. Η έλ­λει­ψη ενός τέ­τοιου μου­σεί­ου γί­νε­ται ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο αι­σθη­τή τώρα που βιώ­νου­με κάθε εί­δους ση­μα­ντι­κές ιστο­ρι­κές εκ­δη­λώ­σεις μνή­μης, την ελ­λη­νι­κή ανε­ξαρ­τη­σία πέ­ρυ­σι, φέτος τα500 χρό­νια από την άλωση της Ρόδου το 1522 και τα 100 χρό­νια από την κα­τα­στρο­φή της Σμύρ­νης. Όλα αυτά είναι γε­γο­νό­τα που δεν πρέ­πει να πε­ρά­σουν απα­ρα­τή­ρη­τα. Ένα μου­σείο πόλης – νήσου θα μπο­ρού­σε να κα­λύ­ψει αυτές τις ανά­γκες και να προ­σφέ­ρει τόσο στους Ρο­δί­τες όσο και στους επι­σκέ­πτες. Η επέν­δυ­ση σε πο­λι­τι­στι­κές υπο­δο­μές θα οδη­γή­σει σε ου­σια­στι­κή από­δο­ση της επέν­δυ­σης και στην τόσο ανα­γκαία δια­φο­ρο­ποί­η­ση του πο­λι­τι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος της Ρόδου.

 

Αλλά πού;

Αυτό το μου­σείο πόλης – νήσου θα μπο­ρού­σε να βρί­σκε­ται αλλού, για πα­ρά­δειγ­μα στην παλιά πόλη, ή σε ένα τμήμα γει­το­νι­κού μου­σεί­ου; Η απά­ντη­ση φαί­νε­ται αρ­νη­τι­κή. Το γε­γο­νός ότι το πρώην Ελ­λη­νι­κό Προ­ξε­νείο απο­κτή­θη­κε ει­δι­κά για αυτόν ακρι­βώς το σκοπό και μά­λι­στα με απευ­θεί­ας αγορά από τον τότε ιδιο­κτή­τη του (κατ’ εξαί­ρε­ση από το γε­νι­κό κα­νό­να της μειο­δο­τι­κής δη­μο­πρα­σί­ας – δια­γω­νι­σμού), και λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τον μο­να­δι­κό ιστο­ρι­κό του χα­ρα­κτή­ρα, ση­μαί­νει ότι τε­λι­κά συ­ντασ­σό­μα­στε με την έκ­κλη­ση για με­τα­τρο­πή του κτι­ρί­ου σε Μου­σείο της Πόλης – Νήσου Ρόδου.

 

Μια λύση με την οποία όλοι μπο­ρούν να συμ­φω­νή­σουν

Με κά­ποιες όμως προ­ϋ­πο­θέ­σεις: λαμ­βά­νο­ντας υπόψη ότι το κτί­ριο έχει πλέον εξο­πλι­στεί για γρα­φεία ορ­γα­νι­σμών και ότι έχει συ­να­φθεί μί­σθω­ση – πα­ρα­χώ­ρη­ση για 5 χρό­νια με τον ΦΟΔΣΑ και την Κ2 αντί­στοι­χα, είναι απο­λύ­τως λο­γι­κό να τη­ρη­θούν αυτές οι συμ­βα­τι­κές υπο­χρε­ώ­σεις και στη συ­νέ­χεια το κτί­ριο θα πρέ­πει να επι­στρα­φεί στην το­πι­κή κοι­νω­νία για το σκοπό για τον οποίο αγο­ρά­στη­κε. Οι υπο­στη­ρι­κτές του μου­σεί­ου θα πρέ­πει να ορ­γα­νω­θούν σε μια επι­τρο­πή που να απο­τε­λεί­ται από όλα τα εν­δια­φε­ρό­με­να μέρη, Πε­ρι­φέ­ρεια, Δήμος, πο­λί­τες, ορ­γα­νώ­σεις και να πιέ­σουν σο­βα­ρά προς την κα­τεύ­θυν­ση του μου­σεί­ου. Η επι­τρο­πή θα έχει επαρ­κή χρόνο στο με­τα­ξύ καθώς και σαφή προ­θε­σμία για να δια­μορ­φώ­σει τις ιδέες της σε μια συ­γκε­κρι­μέ­νη βιώ­σι­μη πρό­τα­ση. Με αυτόν τον τρόπο, όλοι θα έχουν την ευ­και­ρία να ακου­στούν μέσω συμ­βι­βα­σμού και συμ­με­το­χής στη δια­δι­κα­σία και θα μπο­ρού­με να κα­τα­λή­ξου­με σε μια λύση, μέσω του δια­λό­γου και της συ­νερ­γα­σί­ας, με την οποία όλοι να μπο­ρούν να συμ­φω­νή­σουν.

 

Προ­τεί­νου­με επί­σης να κι­νη­θούν οι δια­δι­κα­σί­ες προ­κει­μέ­νου το κτί­ριο να χα­ρα­κτη­ρι­στεί ως ιστο­ρι­κό δια­τη­ρη­τέο μνη­μείο από το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού (πα­ρα­δό­ξως ένα τέ­τοιο κτί­ριο είναι χα­ρα­κτη­ρι­σμέ­νο ως δια­τη­ρη­τέο μόνο από το ΥΠΕ­ΧΩ­ΔΕ).

Επί­σης, προ­τεί­νου­με να το­πο­θε­τη­θεί στην εί­σο­δό του ενη­με­ρω­τι­κή τα­μπέ­λα με ένα σύ­ντο­μο ιστο­ρι­κό του μνη­μεί­ου.