Pedro Olalla Gonzalez de la Vega: «Ελληνες ναυτικοί έλαβαν μέρος στον πρώτο περίπλου της Γης»

Κύριε Ollala, πώς ξεκί­νησε η επαφή και η σχέση σας με την ελλη­νική γλώσσα και την Ελλάδα;

Η αλήθεια είναι πώς τα ελλη­νικά δεν είναι για εμένα απλά μια γλώσσα επι­κοι­νω­νίας, αλλά το αντι­κεί­μενο μελέτης με το οποίο ασχο­λού­μαι εδώ και 30 χρόνια σχεδόν.

Δεν ήταν ένας κεραυ­νο­βό­λος έρωτας, αλλά κάτι ξαφνικό και ανε­ξή­γητο. Ηταν μια δια­δι­κα­σία σαγήνης που ξεκί­νησε από μικρά ερε­θί­σματα που δέχθηκα από την επαφή με όλα όσα έχουν να κάνουν με τον ελλη­νικό κόσμο, τον ελλη­νικό πολι­τι­σμό και την παρά­δοση με την ευρύ­τερη έννοια. Κάποια στιγμή άρχισα να πηγαι­νο­έρ­χο­μαι να γνωρίζω καλύ­τερα την Ελλάδα, να είμαι κοντά στους ανθρώ­πους, να μετέχω στην καθη­με­ρι­νό­τητα της σύγ­χρο­νης χώρας. Από το 1994, μένω-προσωρινά-μόνιμα στην Ελλάδα, συνε­χί­ζο­ντας βέβαια τα ταξίδια στο εξω­τε­ρικό… Προ­σπαθώ να έχω μια επαφή σφαι­ρική και όχι μονο­διά­στατη με τη χώρα, να ασχο­λού­μαι με πολλές πτυχές του πολι­τι­σμού και της ιστο­ρίας και να μελετώ την επιρροή του ελλη­νι­κού στοι­χείου στον παγκό­σμιο πολι­τι­σμό και στη δια­μόρ­φωση της ανθρω­πι­στι­κής στάσης ζωής.

Εχετε ανα­γο­ρευ­τεί Πρε­σβευ­τής του Ελλη­νι­σμού από το ελλη­νικό κράτος… Τι σημαί­νει για εσάς ο τίτλος αυτός;

Πρό­κει­ται ασφαλώς για μια σημα­ντική ανα­γνώ­ριση από την πλευρά των Ελλήνων, γιατί παρόλο που πρό­κει­ται για μία διά­κριση την οποία μου απέ­νειμε το ελλη­νικό κράτος, η πρόταση των υπο­ψη­φίων για τον τίτλο γινόταν από όλους τους ελλη­νι­κούς φορείς, από την Κοι­νω­νία των Πολιτών. Σε κάθε περί­πτωση, πρό­κει­ται για μία διά­κριση που πηγάζει από την ανα­γνώ­ριση των Ελλήνων για το έργο μου. Αυτή ακριβώς η ανα­γνώ­ριση, μου έχει δώσει την ώθηση να συνε­χίσω και να εξελίξω το έργο που επιτελώ.

Είστε ένας πολυ­γρα­φό­τα­τος συγ­γρα­φέας… Ξεχω­ρίζω προ­σω­πικά, δύο από τα βιβλία σας…, το Μετέωρη Ελλάδα και το Περί Πολι­τι­κού Γήρατος…, όπου υπάρχει η σύνδεση του τότε με το τώρα…

Τα δύο αυτά έργα απο­τε­λούν μέρος μίας τρι­λο­γίας μαζί με το βιβλίο που φέρει τον τίτλο “Ελλάδος Ελάσσων Ιστορία” την οποία αποκαλώ “Τρι­λο­γία της Αρι­στείας”. Αυτά τα τρία έργα ανα­δει­κνύ­ουν τη δια­χρο­νική δια­μόρ­φωση της ανθρω­πι­στι­κής στάσης ζωής. Μια στάση απέ­να­ντι στην αυθαι­ρε­σία και τη βαρ­βα­ρό­τητα, μια στάση δημιουρ­γική που προ­σπα­θεί συνέ­χεια να καλ­λιερ­γεί τον καλύ­τερο εαυτό μας.

Το Μετέωρη Ελλάδα και το Περί Πολι­τι­κού Γήρατος, παρόλο που είναι αρκετά δια­φο­ρε­τικά μεταξύ τους, παρου­σιά­ζουν έναν παραλ­λη­λι­σμό, μια παράλ­ληλη ματιά στη σύγ­χρονη και στην αρχαία Ελλάδα. Στην πρώτη περί­πτωση, το Μετέωρη Ελλάδα φέρει τον υπό­τι­τλο «Παρα­κα­τα­θήκη και προ­κλή­σεις της αρχαίας αθη­ναϊ­κής Δημο­κρα­τίας από την οπτική της σύγ­χρο­νης Αθήνας». Είναι ένα βιβλίο που γρά­φτηκε στα χρόνια των μνη­μο­νίων, και ουσια­στικά πρό­κει­ται για ένα πραγ­μα­τικό και νοερό περί­πατο στα ερείπια των μνη­μείων και της αρχαίας ελλη­νι­κής πόλης και Δημο­κρα­τίας και στην Αθήνα του σήμερα με όλες τις παθο­γέ­νειες… Σε αυτό τον περί­πατο πηγαι­νο­ερ­χό­μα­στε συνέ­χεια ανάμεσα στα θεμέλια του ριζο­σπα­στι­κού ορά­μα­τος της Δημο­κρα­τίας και στα συντρίμ­μια αυτού του ίδιου ορά­μα­τος στη σημε­ρινή Ελλάδα και στον σημε­ρινό κόσμο.

Προ­σπα­θούμε με αυτή την αντι­πα­ρα­βολή, το πήγαινε-έλα, να ανα­θε­ω­ρή­σουμε τις αρχές της Πολι­τι­κής με την ηθική και τη χρονική σημασία τους και να προσ­δώ­σουμε εκ νέου νόημα στις έννοιες Δημο­κρα­τία, Πολι­τική, Πολίτης, Κοινό Καλό κ.ο.κ. Η θέαση αυτών των αξιών από την προ­ο­πτική της αρχαίας και της σύγ­χρο­νης Ελλάδας ταυ­τό­χρονα, μπορεί να μας δώσει απα­ντή­σεις σε πολλά ερω­τή­ματα.

Στο “Περί πολι­τι­κού γήρατος, Ανα­πά­ντητη επι­στολή στον Κικέ­ρωνα” ο οποίος έζησε πριν από 2000 χρόνια στην Αθήνα και στη δια­τριβή του για το γήρας, μας προ­σέ­φερε πολλά πολύ­τιμα διδάγ­ματα, ανα­λύ­ο­νται τα διδάγ­ματα αυτά από τη σκοπιά μας, 2000 χρόνια μετά.

Η ανάλυση επι­κε­ντρώ­νε­ται στην Ευρώπη που έχει πλέον γεράσει -και αυτό μπορεί αρχικά να είναι ένα θετικό στοι­χείο, καθώς σημαί­νει ότι είναι μακρό­βια – και που αντι­με­τω­πί­ζει πολλά προ­βλή­ματα, όχι μόνο λόγω του βιο­λο­γι­κού της γήρατος, αλλά κυρίως λόγω των γερα­σμέ­νων ιδεών και πεποι­θή­σεών της.

Ο Κικέ­ρω­νας φτάνει στο συμπέ­ρα­σμα ότι το γήρας είναι κατά ένα μεγάλο μέρος μία υπόθεση ηθική, το έργο κάνει ένα βήμα παρα­πέρα και προ­σπα­θεί να απο­δεί­ξει ότι είναι επίσης μια υπόθεση πολι­τική και ότι η πολι­τεία παίζει μεγάλο ρόλο στο αν θα μπο­ρέ­σουμε ή όχι να έχουμε ένα καλό γήρας. Είναι ένα έργο που πραγ­μα­τεύ­ε­ται το θέμα στη σύγ­χρονη εποχή σε διάλογο με τον Κικέ­ρωνα 2000 χρόνια μετά.

Προ­σπαθώ γενι­κό­τερα να μην καλ­λιεργώ μόνο τον αξιο­σέ­βα­στο κήπο των Αρχαίων, αλλά να αντλώ συνέ­χεια τις πλη­ρο­φο­ρίες για να τις φέρω στη σύγ­χρονη εποχή για να τις εντάξω στη σημε­ρινή πραγ­μα­τι­κό­τητα. Δεν δια­κα­τέ­χο­μαι από μου­σειακή αντί­ληψη των πραγ­μά­των.

Σας συνα­ντή­σαμε στη Ρόδο κάποιο καιρό πριν με αφορμή τα απο­κα­λυ­πτή­ρια του Μνη­μείου προς τιμήν των Ελλήνων ναυ­τι­κών που έλαβαν μέρος στον πρώτο περί­πλου της Γης και τη διάλεξή σας στο Κατά­λυμα της Ισπα­νίας. Πώς προ­έ­κυψε η πρω­το­βου­λία αυτή;

Πρό­κει­ται για μέρος ενός ευρύ­τε­ρου προ­γράμ­μα­τος, μιας ευρύ­τε­ρης πρω­το­βου­λίας της ισπα­νι­κής Πρε­σβείας στην Ελλάδα σε συνερ­γα­σία με το Ινστι­τούτο Θερ­βά­ντες της Αθήνας και το Κοι­νω­φε­λές Ίδρυμα Μαρία Τσάκος, καθώς επίσης με άλλους ελλη­νι­κούς ή ισπα­νι­κούς φορείς, και μεταξύ αυτών τον Δήμο της Ρόδου. Στόχος αυτής της πρω­το­βου­λίας, ήταν με αφορμή τη συμπλή­ρωση των 500 χρόνων από το πρώτο περί­πλου της Γης, να φωτι­στούν πτυχές εκείνες του γεγο­νό­τος που αφορούν στην κάθε χώρα. Στην περί­πτωση της Ελλάδας, ήταν άγνωστη η ουσια­στική συνει­σφορά των Ελλήνων ναυ­τι­κών στην επι­τυ­χία της απο­στο­λής. Ανα­λά­βαμε λοιπόν να διορ­γα­νώ­σουμε μία σειρά από δράσεις, ώστε να ανα­δεί­ξουμε αυτή τη σημα­ντική συνει­σφορά. Ανάμεσα σε αυτές ήταν η τοπο­θέ­τηση του μνη­μείου προς τιμήν των Ελλήνων Θαλασ­σο­πό­ρων στη Ρόδο, ενώ αντί­γραφο έργου τοπο­θε­τή­θηκε στη Χίο.

Προ­έ­κυψε όμως και η δημιουρ­γία μιας ταινίας ντο­κι­μα­ντέρ με τίτλο «Francisco Albo: Έλληνες θαλασ­σο­πό­ροι στον Πρώτο Περί­πλου του Κόσμου», τα γυρί­σματα της οποίας πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν στη Ρόδο…

Με αφορμή πάντα τη συμπλή­ρωση των 500 χρόνων από το πρώτο περί­πλου της Γης, εκδώ­σαμε το ναυτικό ημε­ρο­λό­γιο που έγραψε ο Έλληνας πλοηγός Φραν­σί­σκο Άλμπο για το γεγονός αυτό. Πρό­κει­ται στην ουσία για το τεχνικό ναυτικό ημε­ρο­λό­γιο, χάρη στο οποίο μπο­ρούμε να γνω­ρί­ζουμε τη ρότα, τη δια­δρομή του περί­πλου και πολλά άλλα στοι­χεία για τη ναυ­σι­πλοΐα της εποχής.

Είναι ένα μνημείο της παγκό­σμιας ιστο­ρίας της ναυ­σι­πλο­ΐας που δεν είχε μετα­φρα­στεί πλήρως στα ελλη­νικά μέχρι σήμερα. Αφού λοιπόν εκδό­θηκε το ημε­ρο­λό­γιο, απο­φα­σί­σαμε να γυρι­στεί ένα ντο­κι­μα­ντέρ με τον Φραν­σί­σκο Άλμπο, (ο οποίος αν και κατα­γό­ταν από τη Χίο, διέμενε στη Ρόδο), ως πρω­τα­γω­νι­στή στον ναύ­κληρο πιλότο που έφερε πίσω το μονα­δικό πλοίο που …επέζησε εκείνης της απο­στο­λής μαζί με όλους τους υπό­λοι­πους Έλληνες που συμ­με­τεί­χαν στον περί­πλου.

Πρό­κει­ται στην ουσία για ένα δρα­μα­το­ποι­η­μένο ντο­κι­μα­ντέρ που μέσω της μυθο­πλα­σίας, παρου­σιά­ζει την ιστορία να «ανα­κρί­νει», σε σκηνικά της Ρόδου και της Χίου, τον ελά­χι­στα γνωστό Έλληνα πλοηγό που έφερε πίσω στην Ισπανία το μονα­δικό πλοίο που επέζησε του Πρώτου Περί­πλου της Γης και που κλη­ρο­δό­τησε στο μέλλον το ναυτικό ημε­ρο­λό­γιο εκείνης της μονα­δι­κής απο­στο­λής.

Φέρ­νουμε τον Άλμπο από την εποχή του στη σημε­ρινή Ρόδο και στη Χίο. Με το διάλογο ανάμεσα στην ιστορία και στο ιστο­ρικό πρόσωπο, προ­σπα­θού­σαμε να δώσουμε στον θεατή τις πλη­ρο­φο­ρίες για τον πρώτο περί­πλου του κόσμου. Ευελ­πι­στούμε ότι αυτό το οπτι­κο­α­κου­στικό υλικό θα είναι χρήσιμο, και ότι θα φτάσει σε όλο το κόσμο όπου ενδια­φέ­ρο­νται για τα θέματα αυτά.

Πώς ήταν η εμπει­ρία των γυρι­σμά­των στη Ρόδο; Πώς έχει απο­δε­χθεί το κοινό το ντο­κι­μα­ντέρ μέχρι σήμερα;

Οφείλω αρχικά να πω ότι η Ρόδος με τον Δήμο και τον ΠΡΟΤΟΥΡ μας επε­φύ­λα­ξαν θερ­μό­τατη υποδοχή. Ηταν καίριας σημα­σίας η συνερ­γα­σία που είχαμε για την πραγ­μα­το­ποί­ηση των γυρι­σμά­των, καθώς υπήρξαν πολλές προ­κλή­σεις, λόγω της παν­δη­μίας και των περιο­ρι­στι­κών μέτρων. Θελή­σαμε -για ευνό­η­τους λόγους – να απο­τε­λέ­σει η Ρόδος το κύριο σκηνικό της ταινίας. Βεβαίως πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν γυρί­σματα και στη Χίο, τόπο κατα­γω­γής του πρω­τα­γω­νι­στή, προ­κει­μέ­νου να υπάρχει ισορ­ρο­πία.

Την κινη­μα­το­γρα­φική ιστορία για τον περί­πλου της Γης, έκρινα όπως σας ανέφερα εύστοχο να τη διη­γη­θούμε από τα ελλη­νικά σκηνικά, από τη Ρόδο, από την Ελλάδα τη χώρα κατα­γω­γής των Ελλήνων ναυ­τι­κών…, ως ανα­πό­ληση αυτής της εμπει­ρίας.

Εγινε μια πρώτη παρου­σί­αση της ελλη­νι­κής εκδοχής του ντο­κι­μα­ντέρ στην Αθήνα και ακο­λού­θησε η παρου­σί­αση της ισπα­νι­κής εκδοχής στο Αλι­κά­ντε στο Casa Mediterráneo, έναν φορέα που συμ­με­τέ­χει στο πρό­τζεκτ. Η ταινία προ­βλή­θηκε επίσης στη Βαρ­κε­λώνη και έχει προ­γραμ­μα­τι­στεί μία τέταρτη στη Διπλω­μα­τική Ακα­δη­μία της Μαδρί­της.

Προ­σε­χώς όμως, πρό­κει­ται να δια­τε­θεί στο κοινό μέσω του δια­δι­κτύου δωρεάν. Εκκρε­μεί βεβαίως, μία παρου­σί­αση στη Ρόδο σε συνερ­γα­σία πάντα με τον Δήμο και τον ΠΡΟΤΟΥΡ, η οποία θα γίνει την κατάλ­ληλη στιγμή.