“46 χρόνια από την τουρκική εισβολή στην Κύπρo”-Ομιλία του Συμβολαιογράφου κ. Σταύρου Κουταλιανού

Ομιλία του κ. Σταύρου Κου­τα­λια­νού, μέλους του Συλ­λό­γου Κυπρίων Ρόδου, Συμ­βο­λαιο­γρά­φου Ρόδου, επι­στη­μο­νι­κού συνερ­γάτη ΔΠΘ  Νομικής Σχολής, σε εκδή­λωση που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στον Ιερό Ναό των Αγίων Απο­στό­λων, για την “μαύρη” επέτειο μνήμης της τουρ­κι­κής εισβο­λής στην Κύπρο. 

Ι. Μέσα Ιουλίου 1974. Ήταν ένα ζεστό συνη­θι­σμένο κυπριακό καλο­καίρι. Τίποτε και πολλά δεν προ­μή­νυαν την κατα­στροφή που θα ακο­λου­θούσε. Παρά τα τόσα προ­βλή­ματα από την ίδρυση του ανε­ξάρ­τη­του κυπρια­κού κράτους το 1960, κανείς δεν πίστευε ή δεν ήθελε να πιστέ­ψει ότι μια μακρό­χρονη συνύ­παρξη δύο εθνο­τή­των,έστω κι αν αριθ­μη­τικά η μία υπε­ρείχε της άλλης κατά πολύ, που κατά­φερε με αγώνες να εξε­λι­χθεί και μετου­σιω­θεί σε κυρί­αρχη και ανε­ξάρ­τητη δημο­κρα­τία,θα δια­λυό­ταν δεκα­τέσ­σερα μόλις χρόνια μετά και μάλιστα με το χει­ρό­τερο και πιο επο­νεί­δι­στο για τον άνθρωπο τρόπο: Με πόλεμο. Έναν πόλεμο βάρβαρο, ανηλεή και ξένο σε κάθε ηθική. Δεν ήταν μόνο οι νεκροί, ο ξερι­ζω­μός των γηγενών Κυπρίων από τις πατρο­γο­νι­κέςτους εστίες, η προ­σφυ­γιά, οι εικόνες ατί­μω­σης και εγκα­τά­λει­ψης στο έλεος μιας ανεί­πω­της τρα­γω­δίας. Στο πέρασμά του αυτός ο πόλεμος αφήνει ακόμα και σήμερα ανε­πού­λω­τες τις πληγές του με το δράμα των αγνο­ου­μέ­νων. Όσο κι αν φαντά­ζει παρά­ξενο το βάρος της ψυχής μιας μάνας ενός αγνο­ού­με­νου από αυτό τηςχαρο­κα­μένης μάνας είναι μεγα­λύ­τερο και το κουβαλά πάντα χωρίς ησυχία. Θυμάμαι με συγκί­νηση πάντα ένα διάλογο ανάμεσα σε μένα και μια συγγενή μου κύπρια μάνα, να μου διη­γεί­ται την εξής ιστορία για να κατα­νο­ήσω το δράμα των αγνο­ου­μέ­νων: Κάποτε στα γεγο­νότα προ της εισβο­λής το 1963 όταν πάλι υπήρχαν συγκρού­σεις ανάμεσα στις κοι­νό­τη­τες ελλη­νο­κύ­πριων και τουρ­κο­κυ­πρίων, η ελλη­νο­κύ­πρια αυτή μάνα μπαίνει μπροστά για να προ­στα­τεύ­σει το μικρό της κορι­τσάκι από μια αδέ­σποτη τουρ­κο­κυ­πριακή σφαίρα. Στην προ­σπά­θεια της η ίδια τραυ­μα­τί­ζε­ται σοβαρά, το μικρό όμως κορι­τσάκι της δεν αντέχει και κατα­λή­γει λίγο αργό­τερα. Η ίδια νοση­λεύ­ε­ται για μακρύ χρονικό διά­στημα και το κορίτσι της θάπτε­ται με τιμές και γίνεται άγγελος. Εκείνη με φρι­κτούς πόνους να τη συνο­δεύ­ουν και χωρίς να έχει ανα­κτή­σει τις αισθή­σεις της ακόμα, δε θα μπο­ρέ­σει να παρευ­ρε­θεί στην κηδεία του μικρού της αγγέλου, να κλάψει, να θρη­νή­σει και νατου δώσει το τελευ­ταίο σπα­ρα­κτικό ασπασμό. Αυτό έμεινε μόνιμο αγκάθι στην ψυχής της. Παρόλο που όλοι της έλεγαν πως το κορίτσι της ανυ­ψώ­θηκε εις τον ουρανό και τάχθηκε εν σκηναίς δικαίων, είχε πάντα την αμφι­βο­λία κι ας μην την εξέ­φραζε. Ο τάφος που απέθετε δάκρυα, άνθη και μακα­ρι­σμούς μπορεί και να ήταν άδειος. Μια διαρκής μελαγ­χο­λία, μια διαρκής κρυμ­μένη αγωνία, ένα καμου­φλα­ρι­σμένο βλέμμα προ­σμο­νής τη βασά­νι­ζαν για είκοσι χρόνια μέχρι τη στιγμή που την καλούν στο κοι­μη­τή­ριο για να ανοί­ξουν τον τάφο και να της παρα­δώ­σουν τα οστά του αδι­κο­χα­μέ­νου της παιδιού. Αντι­κρί­ζο­ντας το φου­στα­νάκι της μικρής σαν από θαύμα όλες οι αισθή­σεις της επι­στρέ­φουν ακα­ριαία σε εκείνη τη θανά­σιμη ημέρα. Κατα­φέρ­νει μόνο παιδί μου να πει καιαγγί­ζο­ντας ανε­παί­σθητα το ύφασμα από το μετα­ξέ­νιο φορε­μα­τάκι ξεσπά σε λυγμούς και λιπο­θυμά. Και μου λέει: «Τότε κατά­λαβα ότι το παιδί μου πέθανε, τότε λυτρώ­θηκα».

ΙΙ. Αυτά και άλλα πολλά άφησε πίσω του αυτός ο πόλεμος: νεκρές ρημαγ­μέ­νες ψυχές, μάνες να κλαίνε πάνω σε μνήματα, γονείς να ψάχνουν μάταια ως σήμερα τους ηρωικά μαχό­με­νους γιους τους, περιου­σίες και εκκλη­σιές ρημαγ­μέ­νες και κατα­πα­τη­μέ­νες από κάθε θεϊκό και ανθρώ­πινο νόμο. Τόση ιστορία και τόσες παρα­δό­σεις χάθηκαν άξαφνα και παρα­δό­θη­καν στον ανθρώ­πινο πόνο του ξερι­ζω­μού και του θανάτου. Περίπου 200.000 Κύπριοι, κυρίως Έλληνες Χρι­στια­νοί, εκδιώ­χτη­καν από τα σπίτια τους και πήραν το δρόμο της προ­σφυ­γιάς μέσα στην ίδια τους την πατρίδα Σε 4.000 ανέρ­χο­νται οι νεκροί και σε 1.619 οι αγνο­ού­με­νοι Έλληνες αιχ­μά­λω­τοι. Για την τύχη των τελευ­ταίων ἡ Τουρκία ποτέ μέχρι σήμερα δεν έδωσε κανένα στοι­χειό.Η Κύπρος μετά τους δύο Αττίλες, όπως ονο­μά­στη­καν τα δύο κύματα εισβο­λής του τουρ­κι­κού στρατού της 20ηςΙουλίου και 14ης Αυγού­στου του 1974, διχο­το­μή­θηκε βάναυσα στη γραμμή του 35ου παραλ­λή­λου με απο­τέ­λε­σμα η νόμιμη κυπριακή κυβέρ­νηση να ελέγχει μέχρι σήμερα μόνο το 63,80 % της κυπρια­κής γης. 

ΙΙΙ. Σήμερα είναι μια μέρα μνήμης γεγο­νό­των και κατα­στά­σεων που δεν πρέπει να ξανα­ζή­σει ο ελλη­νι­σμός. Όσο κι αν γίνεται προ­σπά­θεια από διά­φο­ρους εθνο­μη­δε­νι­στι­κούς κύκλους για να υπο­στη­ρι­χθεί το αντί­θετο, ο ελλη­νι­σμός είναι ταυ­τι­σμέ­νος με την Κύπρο και η Κύπρος μοιραία ανα­δί­δει Ελλάδα. Το δράμα του κυπρια­κού ελληνισμού είναι κατε­ξο­χήν διδα­κτικό: Η εμμονή στην ανα­ζή­τηση ευθυνών στον ξένο παρά­γο­ντα και τις γεω­πο­λι­τι­κές του επι­λο­γές ή στον τουρ­κικό επε­κτα­τι­σμό είναι η μία όψη του νομί­σμα­τος.  Στον αντί­ποδα λάθη δικά μας εκείνης της περιό­δου, όπως οι προ­σω­πι­κές στρα­τη­γι­κές, οι άφρονες αντι­δρά­σεις, η έλλειψη συντο­νι­σμού και ομο­ψυ­χίας απο­τέ­λε­σαν σημεία καθο­ριστικά για την τότε κατά­ληξη και κρούουν τον κώδωνα του κιν­δύ­νου για επερ­χό­μενα δεινά. Την κυπριακή τρα­γω­δία πρέπει να δούμε σήμερα όσο ποτέ άλλοτε, λόγω και των κρί­σι­μων γεω­πο­λι­τι­κών εξε­λί­ξεων στην περιοχή μας, όχι απλά ως μέρα μνήμης και από­δο­σης τιμών αλλά ως μέρα διαρ­κούς εγρή­γορ­σης καισίγουρα όχι εφη­συ­χα­σμού. Είναι ο λόγος υπό­μνη­σης των οικείων παθών μας. Ο λόγος να μην ξανα­θρη­νή­σουμε χαμένες πατρί­δες, ερη­μω­μέ­νες εκκλη­σιές, νεκρούς, τραυ­μα­τίες και αγνο­ου­μέ­νους. Η ολι­γω­ρία, οι εμπι­στο­σύνη σε ξένους παρα­στά­τες, η υπο­τί­μηση του αντι­πά­λου και ο υπερ­βο­λι­κός ενδο­τι­σμός στα όρια του αυτο­μα­στι­γώ­μα­τος επα­να­φέ­ρουν ασύγ­γνω­στα τις μνήμες εκείνης της εποχής. Μιας εποχής που στέρησε και στερεί τον ελλη­νι­σμό από ένα κομμάτι του εαυτού του. Το σύνθημα «Δεν ξεχνώ» δεν έχει την έννοια να δια­τη­ρούμε απλά στην μνήμη μας την ημέρα της εισβο­λής για να απο­δώ­σουμε τις δέουσες τιμές στους πεσό­ντες. Νοη­μα­το­δο­τεί την διαρκή επα­γρύ­πνηση των Ελλήνων όπου γης να υπε­ρα­σπί­ζο­νται κάθε στιγμή την ίδια τους την ύπαρξη, να γνωρίζουν ότι τα αγαθά που απο­λαμ­βά­νουμε όλοι σήμερα ελεύ­θε­ροι χωρίς δεσπότη και δυνάστη επί της κεφαλή μας είναι απο­τέ­λε­σμα αιμα­τη­ρών αγώνων. πως τίποτε δεν αλλάζει και ότι για να τα δια­τη­ρή­σεις δεν πρέπει να υπάρχει εφη­συ­χα­σμός όσο αντί­πα­λος παρα­μέ­νει απα­ράλ­λα­κτα επε­κτα­τι­κός, επι­θε­τι­κός και ιμπε­ρια­λι­στής, χωρίς αισθή­ματα αλλη­λεγ­γύης και ανθρω­πι­σμού. Η δύναμη υπάρχει και στο χέρι του αδι­κού­μενου. Δύναμη ευθύνης και απο­τρο­πής για μας και τις μελ­λο­ντι­κές γενιές ώστε να επα­λη­θευ­τεί το από τον Εκκλη­σια­στή ρηθέν: «καλύ­τε­ρος και από τους δύο είναι εκείνος που δεν υπήρξε ακόμα, αυτός που δεν είδε τα πονηρά έργα, που γίνο­νται κάτω από τον ήλιο». Η μνήμη για καθετί εθνικό, είναι μνήμη υπαρ­ξιακή. Και μόνο αν κατα­νο­ή­σουμε την ίδια μας την ύπαρξη, αντι­λη­φθούμε το μέρος όπου ανή­κουμε, ως μέρος αυτο­συ­νει­δη­σίας και αυτο­προσ­διο­ρι­σμού, μπο­ρούμε να δικαιώ­σουμε τους αγώνες που δόθηκανανε­ξάρ­τητα από το απο­τέ­λε­σμά τους, νικη­φόρο ή μη.Αρκεί να δηλώ­νουμε παρό­ντες, να βρι­σκό­μα­στε στις επάλ­ξεις και θα βρι­σκό­μα­στε και για όλους εκεί­νους τους νεκρούς που μας πήρε ο Άδης με τέλος κακό εκείνη την απο­φράδα ημέρα του Ιουλίου. Η ετοι­μό­τητά μας είναι το αντί­δωρο για τη θυσία τους. Τη θυσία για την ελευ­θε­ρία. Ας είναι ελαφρύ το χώμα της γενέ­θλιας γηςπου τους σκε­πά­ζει. Μια γη, μια πατρίδα που όλοι ποθούμε να τη δούμε ξανά ενωμένη, ξανά να τη σκε­πά­ζειακέραιη ο ελλη­νι­σμός και η λευ­τε­ριά.

IV. Αντί επι­λό­γου θα δανει­στώ τους λόγους του εθνικού ποιητή της Κύπρου Βασίλη  Μιχαη­λίδη: «Η Ρωμιο­σύνη έν’ φυλή συνόκαιρη του κόσμου, κανένας δεν εβρέ­θη­κεν για να την ’ξηλείψει, κανένας, γιατί σκέπει την ’που τ’ άψη ο Θεός μου. Η Ρωμιο­σύνη έν’ να χαθεί, όντας ο κόσμος λείψει»