Η κρίση έκανε Bορειοευρωπαίους τους Ελληνες καταναλωτές

Βαθιές αλλαγές στην κατα­να­λω­τική συμπε­ρι­φορά, αλλαγές οι οποίες πλέον παύουν να είναι συγκυ­ρια­κές και απο­κτούν μόνιμο χαρα­κτήρα, επέφερε η οικο­νο­μική κρίση. Οι άλλοτε «χου­βαρ­ντά­δες» Ελληνες έχουν γίνει «βορειο­ευ­ρω­παίοι» σε ό,τι αφορά τις αγορές τους, ακόμη και αν αυτές αφορούν τα είδη πρώτης ανάγκης και εν γένει τις ανε­λα­στι­κές συγκρι­τικά με άλλες αγορές από το σούπερ μάρκετ.

Αύξηση ποσο­στών

Μάλιστα με το πέρασμα των ετών αυξά­νο­νται τα ποσοστά εκείνων που γίνο­νται πιο προ­σε­χτι­κοί και πιο «συντη­ρη­τι­κοί» στις αγορές τους, φαι­νό­μενο που οφεί­λε­ται σε μεγάλο βαθμό βεβαίως στη μείωση των δια­θέ­σι­μων εισο­δη­μά­των, αλλά σε σημα­ντικό βαθμό και στην οικο­δό­μηση -έστω και μέσω της βίαιης προ­σαρ­μο­γής στη λιτότητα- κατα­να­λω­τι­κής συνεί­δη­σης.

Τα στοι­χεία της τελευ­ταίας έρευνας κατα­να­λω­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς που πραγ­μα­το­ποί­ησε το Εργα­στή­ριο Μάρ­κε­τινγκ του Οικο­νο­μι­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και παρου­σιά­ζει σήμερα η «Κ» είναι απο­κα­λυ­πτικά.

Η έρευνα ξεκί­νησε τον Νοέμ­βριο του 2014 και ολο­κλη­ρώ­θηκε στις 31 Ιανουα­ρίου 2015. Πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε μέσω τηλε­φω­νι­κών συνε­ντεύ­ξεων σε τυχαίο δείγμα 1.437 νοι­κο­κυ­ριών.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τη φετινή έρευνα επτά στους δέκα κατα­να­λω­τές περιο­ρί­ζο­νται στα απο­λύ­τως απα­ραί­τητα, ενώ πριν από δύο χρόνια το ποσοστό ήταν αρκετά χαμη­λό­τερο (έξι στους δέκα). Η τάση αυτή έχει σημα­ντι­κές αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις στις πωλή­σεις των προ­ϊ­ό­ντων που θεω­ρού­νται ότι ανήκουν στην κατη­γο­ρία των λεγό­με­νων «αυθόρ­μη­των αγορών», όπως είναι για παρά­δειγμα τα ζαχα­ρώδη, τα γλυκά και αλμυρά σνακ, οι τσίχλες.

Επι­πλέον, το 68,6% δήλωσε ότι αγο­ρά­ζει φθη­νό­τερα προ­ϊ­ό­ντα, ενώ το αντί­στοιχο ποσοστό στην περσινή έρευνα ήταν 65,8% και το 2013 πολύ χαμη­λό­τερο στο 47,3%.

Η τάση αυτή απο­τυ­πώ­νε­ται, άλλωστε, και στη μεγάλη ανά­πτυξη που σημεί­ω­σαν τα προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας τα προη­γού­μενα χρόνια, τάση η οποία επι­βρα­δύ­νε­ται το τελευ­ταίο διά­στημα, ως απο­τέ­λε­σμα της υπο­χώ­ρη­σης των τιμών στα επώνυμα προ­ϊ­ό­ντα.

Το 74% δηλώνει ότι αγο­ρά­ζει λιγό­τερα προ­ϊ­ό­ντα έναντι 72% το 2014 και 65,3% το 2013.

Το στοι­χείο που δείχνει περισ­σό­τερο την ανά­πτυξη κατα­να­λω­τι­κής συνεί­δη­σης είναι αυτό που σχε­τί­ζε­ται με τη σύγκριση τιμών μεταξύ προ­ϊ­ό­ντων, αλλά και μεταξύ κατα­στη­μά­των.

Στη φετινή έρευνα δήλωσε ότι ακο­λου­θεί αυτή την πρα­κτική το 86,6% των ερω­τη­θέ­ντων, έναντι 75,9% πέρυσι και 73,5% το 2013. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι ολοένα και μειώ­νε­ται το ποσοστό των κατα­να­λω­τών που ψωνίζει μόνο από ένα σούπερ μάρκετ.

Συμπε­ρι­φο­ρές

Σύμφωνα με την έρευνα το 55,4% των ερω­τη­θέ­ντων δήλωσε ότι ψωνίζει σταθερά σε ένα σούπερ μάρκετ, ενώ το αντί­στοιχο ποσοστό στην έρευνα του 2014 ήταν πολύ υψη­λό­τερο, στο 69%. Το υπό­λοιπο 44,6% (από 31% πέρυσι) δηλώσει ότι χρη­σι­μο­ποιεί για τα ψώνια του σούπερ μάρκετ περισ­σό­τε­ρες από μία επι­λο­γές.

Το παρα­πάνω δείχνει στην πραγ­μα­τι­κό­τητα τον φαύλο κύκλο του «πολέμου των προ­σφο­ρών». Τα σούπερ μάρκετ επι­δί­δο­νται σε αυτό τον ανηλεή «πόλεμο» και οι κατα­να­λω­τές πλέον εμφα­νί­ζουν σημάδια εξάρ­τη­σης από τις προ­σφο­ρές, κυνη­γώ­ντας τες από κατά­στημα σε κατά­στημα.

Οι ειδικοί στο μάρ­κε­τινγκ, μάλιστα, επε­ξερ­γά­ζο­νται μία νέα στρα­τη­γική, αυτή των δια­φο­ρε­τι­κών προ­σφο­ρών ανά κατά­στημα της ίδιας αλυ­σί­δας, με βάση τα δημο­γρα­φικά και οικο­νο­μι­κο­κοι­νω­νικά χαρα­κτη­ρι­στικά της περιο­χής που αυτό βρί­σκε­ται.

Στο σούπερ μάρκετ το 1/4 του εισο­δή­μα­τος

Πάνω από το 1/4 του εισο­δή­μα­τός τους ανα­γκά­ζο­νται να δαπα­νή­σουν για την αγορά των ειδών σούπερ μάρκετ τα φτωχά νοι­κο­κυ­ριά, με μηνιαίο εισό­δημα έως 1.000 ευρώ, γεγονός που σε μεγάλο βαθμό εξηγεί τις ριζικές αλλαγές που έχουν επέλθει στη συμπε­ρι­φορά των Ελλήνων κατα­να­λω­τών τα τελευ­ταία χρόνια. Ο λόγος είναι απλός: οι τιμές έχουν μειωθεί μεν -αυτό το μαρτυρά και ο απο­πλη­θω­ρι­σμός που χαρα­κτη­ρί­ζει την ελλη­νική οικο­νο­μία τους τελευ­ταί­ους 25 μήνες- όχι όμως στον βαθμό που έχουν μειωθεί οι μισθοί.

Ειδι­κό­τερα, από την έρευνα του Οικο­νο­μι­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών για την κατα­να­λω­τική συμπε­ρι­φορά προ­κύ­πτει ότι η μηνιαία δαπάνη στα σούπερ μάρκετ για τα εισο­δή­ματα έως 1.000 ευρώ ανέρ­χε­ται σε 237 ευρώ, για τα εισο­δή­ματα από 1.001 έως 2.000 ευρώ ανέρ­χε­ται σε 328 ευρώ (δηλαδή από 16,4% έως 32% του εισο­δή­μα­τος), για τα εισο­δή­ματα από 2.001 έως 3.000 ευρώ η μέση μηνιαία δαπάνη στο σούπερ μάρκετ ανέρ­χε­ται σε 375 ευρώ, για τα εισο­δή­ματα από 3.001 έως 4.000 ευρώ σε 379 ευρώ, ενώ για τα εισο­δή­ματα πάνω από 4.000 ευρώ η μέση μηνιαία δαπάνη για το σούπερ μάρκετ είναι κάτι περισ­σό­τερο από το 10% του εισο­δή­μα­τος, ήτοι στα 421 ευρώ. «Από τα παρα­πάνω προ­κύ­πτει ότι η ακρί­βεια στα είδη σούπερ μάρκετ απο­τε­λεί σοβα­ρό­τερο κοι­νω­νικό πρό­βλημα από την ακρί­βεια σε άλλους κλάδους της οικο­νο­μίας, καθώς αφορά προ­ϊ­ό­ντα απα­ραί­τητα για την επι­βί­ωση και επι­βα­ρύ­νει δυσα­νά­λογα περισ­σό­τερο τους οικο­νο­μικά ασθε­νέ­στε­ρους» επι­ση­μαί­νει ο συντο­νι­στής της έρευνας και διευ­θυ­ντής του μετα­πτυ­χια­κού προ­γράμ­μα­τος Μάρ­κε­τινγκ και Επι­κοι­νω­νίας κ. Γιώργος Μπάλτας.

Η μέση μηνιαία δαπάνη εν γένει εμφα­νί­ζε­ται στη φετινή έρευνα αυξη­μένη, στα 307 ευρώ σε σύγκριση με τα 262 ευρώ το 2014. Η αύξηση αυτή, ωστόσο, όπως επι­ση­μαί­νει ο ίδιος ο κ. Μπάλτας οφεί­λε­ται σε περι­στα­σια­κούς και μάλλον ψυχο­λο­γι­κούς παρά­γο­ντες, όπως οι εκλογές και η δημιουρ­γία προσ­δο­κιών που προ­κλή­θη­καν τόσο από την προη­γού­μενη όσο και από την τωρινή κυβέρ­νηση περί ολο­κλή­ρω­σης του Μνη­μο­νίου. Οπως, άλλωστε, έχει προ­α­να­φερ­θεί η συλλογή των απα­ντή­σεων ολο­κλη­ρώ­θηκε μία εβδο­μάδα μετά τις εκλογές. «Εκτός από αυτό το εύρημα όμως, οι υπό­λοι­ποι δείκτες δεν συνη­γο­ρούν σε μία αντι­στροφή της τάσης ή σε βελ­τί­ωση των θεμε­λιω­δών μεγεθών του οικο­νο­μι­κού περι­βάλ­λο­ντος που παρα­μέ­νουν δυσμενή» τονίζει ο κ. Μπάλτας. Αξίζει να σημειω­θεί, μάλιστα, ότι παρά την αύξηση της μέσης μηνιαίας δαπάνης, αυτή εξα­κο­λου­θεί να είναι κάτω και από τα επίπεδα του 2012 που ήταν 332 ευρώ. Το 2014 ήταν 262 ευρώ, ενώ το 2013 η μέση μηνιαία δαπάνη εκτι­μή­θηκε σε 290 ευρώ.

Αυξη­μένη, όπως είναι ανα­με­νό­μενο, εμφα­νί­ζε­ται και η μέση δαπάνη ανά επί­σκεψη, καθώς εκτι­μή­θηκε σε 54,5 ευρώ έναντι 46,8 ευρώ το 2014 και επι­στρέ­φο­ντας στην ουσία στα επίπεδα του 2013 (53,1 ευρώ). Το 67,2% πάντως των ερω­τη­θέ­ντων δήλωσε ότι το ποσό που δαπανά κάθε φορά που επι­σκέ­πτε­ται το σούπερ μάρκετ δεν υπερ­βαί­νει τα 50 ευρώ. Πάνω από 100 ευρώ δαπανά στο σούπερ μάρκετ κάθε φορά που το επι­σκέ­πτε­ται μόλις το 7,3% των ερω­τη­θέ­ντων.

Αλλη μια τάση που παρα­τη­ρεί­ται τα τελευ­ταία χρόνια είναι η αύξηση της συχνό­τη­τας των επι­σκέ­ψεων των κατα­να­λω­τών στο σούπερ μάρκετ. Πλέον, πηγαί­νουν πολύ περισ­σό­τε­ρες φορές και ψωνί­ζουν λίγα πράγ­ματα, τα απο­λύ­τως απα­ραί­τητα, και όσα τους επι­τρέ­πει το εισό­δημα που έχουν. Η συχνό­τητα αγορών στις αλυ­σί­δες οργα­νω­μέ­νου λια­νε­μπο­ρίου τρο­φί­μων ανέρ­χε­ται κατά μέσο όρο σε 7,1 φορές τον μήνα από 6,9 φορές πέρυσι.

Στη συντρι­πτική τους πλειο­νό­τητα, 96,4%, οι κατα­να­λω­τές έχουν προ­α­πο­φα­σί­σει ποια είδη θα αγο­ρά­σουν πριν επι­σκε­φθούν το σούπερ μάρκετ, σε μια προ­σπά­θεια να απο­φύ­γουν τις παρορ­μη­τι­κές αγορές.

Προ­α­πο­φα­σι­σμένο εμφα­νί­ζε­ται, εξάλλου, το 60% των κατα­να­λω­τών και σε ό,τι αφορά τις μάρκες που θα επι­λέ­ξουν, ενώ το αντί­στοιχο ποσοστό στην έρευνα του 2013 ήταν αρκετά χαμη­λό­τερο, στο 49%. Το εύρημα αυτό συν­δέ­ε­ται σε μεγάλο βαθμό με το γεγονός ότι ολοένα και περισ­σό­τε­ροι κατα­να­λω­τές παρα­κο­λου­θούν είτε μέσω των φυλ­λα­δίων, είτε μέσω του Δια­δι­κτύου τις μάρκες και τα προ­ϊ­ό­ντα στα οποία υπάρ­χουν προσφoρές

Καθη­με­ρινή