«Stop στον σχολικό εκφοβισμό»

Μεγάλη ήταν η συμ­με­τοχή στην Επι­στη­μο­νική Ημερίδα που πραγ­μα­το­ποί­ησε την Παρα­σκευή στην Ρόδο, η Διεθνής Ένωση Αστυ­νο­μι­κών/Τοπική Διοί­κηση Δωδε­κα­νή­σου, με θέμα: «STOP ΣΤΟΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟ».

Η Ημερίδα διορ­γα­νώ­θηκε σε συνερ­γα­σία με το Επι­με­λη­τή­ριο Δωδε­κα­νή­σου και πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στην αίθουσα «Γ. Καρα­γιάν­νης» του Επι­με­λη­τη­ρίου Δωδε­κα­νή­σου.

Το παρών έδωσαν ο πρό­ε­δρος του Ελλη­νι­κού Τμή­μα­τος της Διε­θνούς Ένωσης Αστυ­νο­μι­κών κ. Βαλα­τσός, η εκπρό­σω­πος του Επι­με­λη­τη­ρίου Δ/σου κα Φαίδρα Σπανού, ο ιατρο­δι­κα­στής κ. Κοτρέ­τσος, ο Λιμε­νάρ­χης κ. Γεωρ­γά­τος, ο πρό­ε­δρος του Δικη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου κ. Περίδης, από την 95ΑΔΤΕ ο ταγ­μα­τάρ­χης κ. Γρίδας, από την Αστυ­νο­μική Διεύ­θυνση Δ/σου οι κ.κ. Καζα­μίας και Ζήφος, οι αντι­δή­μαρ­χοι Ρόδου κ.κ. Ταρα­σλιάς και Σπανός, η αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χης κα Για­σι­ράνη, από το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου ο κ. Σεϊ­μέ­νης και πάρα πολύς κόσμος που γέμισε την αίθουσα του επι­με­λη­τη­ρίου για να παρα­κο­λου­θή­σει τις ενδια­φέ­ρου­σες ομιλίες.

Οι ομι­λη­τές ήταν:

-Γεώργιος Λαγο­μά­της – Λαζό­που­λος, Ψυχο­λό­γος MSc Κοι­νω­νι­κής Ψυχια­τρι­κής, Αξιω­μα­τι­κός Ειδικών Καθη­κό­ντων (ΥΓ) Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας,

-Αιμιλία – Σοφία Μέρη, Αντιει­σαγ­γε­λέας Πρω­το­δι­κών Ρόδου

-Ιφιγένεια Βράσκου, Καθη­γή­τρια Ιτα­λι­κής Φιλο­λο­γίας, Υπεύ­θυνη Σχο­λι­κών Δρα­στη­ριο­τή­των Δ/νσης Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης Δωδε­κα­νή­σου

Στην τοπο­θέ­τησή του, ο πρό­ε­δρος της Ένωσης Αστυ­νο­μι­κών κ. Στέλιος Βιτζι­λαίος, ανέφερε μεταξύ άλλων τα εξής:

«Ο σχο­λι­κός εκφο­βι­σμός είναι ένα σοβαρό θέμα, ένα φαι­νό­μενο που έχει να κάνει με την παρα­βα­τι­κό­τητα των νέων κι έχει εξα­πλω­θεί σε όλες τις χώρες. Έχει ως απο­τέ­λε­σμα την ανα­στά­τωση και τον φόβο μεταξύ των νεα­νι­κών ομάδων». Ανα­φέρ­θηκε επίσης στην σημασία του ρόλου της Διε­θνούς Ένωσης Αστυ­νο­μι­κών.

Κατά την διάρ­κεια της εκδή­λω­σης παρου­σιά­στη­καν στοι­χεία κι έγινε ανάλυση σχετικά με το πότε και το γιατί εμφα­νί­ζε­ται ο σχο­λι­κός εκφο­βι­σμός (το γνωστό σε όλους bullying at school) ποιοι παρά­γο­ντες επη­ρε­ά­ζουν ένα παιδί να στραφεί προς αυτού του είδους την παρα­βα­τι­κό­τητα ενα­ντίον άλλων παιδιών, από πού ξεκι­νάει (σπίτι, σχέση με γονείς, προ­σω­πι­κό­τητα, εμφά­νιση κ.λπ.) και βεβαίως, ποιες είναι οι κοι­νω­νι­κές συνέ­πειες που σε πολύ μεγάλο ποσοστό οδηγούν ένα παιδί σε αυτο­κτο­νι­κές τάσεις.

ΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ

Στην παρου­σί­αση που έκανε, ο κ. Γεώρ­γιος Λαγο­μά­της – Λαζό­που­λος, Ψυχο­λό­γος MSc Κοι­νω­νι­κής Ψυχια­τρι­κής, Αξιω­μα­τι­κός Ειδικών Καθη­κό­ντων (ΥΓ) Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας, παρου­σιά­ζο­ντας και σχετικά δια­γράμ­ματα με στοι­χεία, υπο­γράμ­μισε τα εξής:

«Στον πυρήνα του θέματος που ονο­μά­ζε­ται Σχο­λι­κός Εκφο­βι­σμός, βρί­σκε­ται η έννοια της βίας., η οποία εμφα­νί­ζε­ται ολοένα και συχνό­τερα στην καθη­με­ρι­νό­τητά μας με κάθε της μορφή. Μία από αυτές τις μορφές είναι η ενδο­σχο­λική βία (η βία δηλαδή μεταξύ των μαθητών ή αλλιώς Σχο­λι­κός Εκφο­βι­σμός ή διεθνώς: bullying –όπως έχει επι­κρα­τή­σει από τον αγγλικό όρο που σημαί­νει ‘νταής’.

Για να στα­θούμε στην ιδε­ο­λο­γική οριο­θέ­τηση του Σχο­λι­κού Εκφο­βι­σμού και αυτό γιατί ο όρος αυτός, πολλές φορές χρη­σι­μο­ποιεί­ται εκεί που δεν πρέπει, και όχι εκεί που πρέπει. Κάθε μορφή επι­θε­τι­κό­τη­τας, ΔΕΝ είναι εκφο­βι­σμός. Για να συνιστά μια συμπε­ρι­φορά Σχολικό Εκφο­βι­σμό, θα πρέπει να δια­θέ­τει τρία στοι­χεία:

α. και να έχει την πρόθεση να επι­φέ­ρει ψυχικό ή σωμα­τικό πόνο

β. και να είναι επα­να­λαμ­βα­νό­μενη συμπε­ρι­φορά – διάρ­κεια

γ. και να περι­λαμ­βά­νει το στοι­χείο της ανι­σό­τη­τας δύναμης αν κάποιο από τα πιο πάνω στοι­χεία λείπει, η συμπε­ρι­φορά ΔΕΝ μπορεί να συνιστά Σχολικό Εκφο­βι­σμό.

Συνεπώς, όταν μιλάμε για Σχολικό Εκφο­βι­σμό, μιλάμε για μια εσκεμ­μένη, απρό­κλητη, επα­να­λαμ­βα­νό­μενη βία και επι­θε­τική συμπε­ρι­φορά που σκοπό έχει την επιβολή και την πρό­σκληση σωμα­τι­κού και ψυχικού πόνου σε μαθητές προς τους συμ­μα­θη­τές τους (εντός και εκτός σχο­λείου). Το φαι­νό­μενο είναι ομαδικό καθώς δεν αφορά μόνον στον μαθητή που εκφο­βί­ζει και αυτόν που εκφο­βί­ζε­ται, αλλά και όσους είναι παρα­τη­ρη­τές.

Η διά­σταση αυτή, δίνει και άλλους ρόλους: τα παιδιά μας δυστυ­χώς, κατα­λαμ­βά­νουν έναν από αυτούς όπως είναι ο θύτης, το θύμα, οι φανεροί ή κρυφοί υπο­στη­ρι­κτές καθώς και οι παρα­τη­ρη­τές. Καθένας από αυτούς, κάτι κάνει και συμ­με­τέ­χει ενεργά στον Σχολικό Εκφο­βι­σμό. Ένας γονιός ή ένας εκπαι­δευ­τι­κός, χρειά­ζε­ται να ανη­συ­χή­σει για το παιδί, αρκεί και μόνον να κατα­λαμ­βά­νει έναν ρόλο και όχι απο­κλει­στικά τον ρόλο του θύτη ή του θύματος».

Μίλησε ακόμη για τις μορφές επι­θε­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς στον Σχολικό Εκφο­βι­σμό, όπου συνα­ντάμε στην σωμα­τική (που αφορά όχι μόνον την σωμα­τική επαφή αλλά και τις κατα­στρο­φές προ­σω­πι­κών πραγ­μά­των) καθώς και στην λεκτική μορφή (με χει­ρο­νο­μίες), στον απο­κλει­σμό από τις παρέες και βεβαίως, στην ηλε­κτρο­νική (cyberbullying μέσω των social media με προ­σω­πι­κές φωτο­γρα­φίες κ.ά.)

«Ο Σχο­λι­κός Εκφο­βι­σμός λαμ­βά­νει χώρα σε ελεύ­θε­ρους χώρους της αίθου­σας, στις γωνιές δρα­στη­ριο­τή­των ακόμη και στην αυλή. Κι αυτό γιατί μπορεί να συγκα­λυ­φθεί. Συνήθως συμ­βαί­νει στα δια­λείμ­ματα ενώ δεν είναι και λίγες οι φορές που λαμ­βά­νει χώρα λίγο πριν ή λίγο μετά την σχολική μέρα», ανέφερε.

*Όσον αφορά στα ποσοστά, το φαι­νό­μενο κυμαί­νε­ται από 8 έως 46% σε παγκό­σμιο επίπεδο, με χαρα­κτη­ρι­στικό να μειώ­νο­νται από την Πρω­το­βάθ­μια στην Δευ­τε­ρο­βάθ­μια Εκπαί­δευση.

«Ο Σχο­λι­κός Εκφο­βι­σμός σταθερά μειώ­νε­ται μεταξύ των ηλικιών 12-18 ετών ενώ το φαι­νό­μενο κορυ­φώ­νε­ται στα δύο πρώτα χρόνια της Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης και παρα­τη­ρεί­ται στα­διακή μείωση της σωμα­τι­κής βίας –με παράλ­ληλη αύξηση της λεκτι­κής και ψυχο­λο­γι­κής. Αυτά τα ποσοστά ισχύουν γιατί τα δύο πρώτα χρόνια του γυμνα­σίου συμπί­πτουν με την εφηβεία των παιδιών όπου νιώθουν την ανάγκη να ανήκουν σε κάποιες ομάδες (λόγω της ανάγκης των κρι­τη­ρίων ένταξης και απο­δο­χής)».

Πρό­σθεσε πάντως ότι υπάρ­χουν πολλά προ­βλή­ματα στην Ελλάδα όπου ένας στους εφτά (1 στους 7 μαθητές, 10-15%) είναι θύμα Σχο­λι­κού Εκφο­βι­σμού, ανε­ξαρ­τή­τως ηλικίας. Οι θύτες είναι πάνω από 5% του συνόλου των μαθητών με πολύ υψηλά ποσοστά (46-47% από 8-12 ετών).

«Στο Λύκειο, το 26% εμπλέ­κε­ται σε κάποιο είδος Σχο­λι­κού Εκφο­βι­σμού του­λά­χι­στον μία φορά τον μήνα, είτε ως θύτες, είτε ως θύματα» ενώ σημα­ντι­κοί παρά­με­τροι είναι η κατά­σταση που επι­κρα­τεί στο σπίτι (συμπε­ρι­φορά γονιών), οι χρηματο-οικονομικοί παρά­γο­ντες, η διαμονή σε μεγάλα αστικά κέντρα κλπ.

Επίσης, σημα­ντικό ρόλο παίζει η εμφά­νιση και η κατά­σταση ενός παιδιού (παχύ­σαρκο, βαρήκοο, κωφό, με ανα­πη­ρίες κ.λπ.) που οδηγούν τα παιδιά σε απο­κλει­σμό. Σημα­ντικό στοι­χείο είναι ακόμη ότι για κάθε ένα κορίτσι που εμπλέ­κε­ται με το φαι­νό­μενο του εκφο­βι­σμού, αντι­στοι­χούν τρία αγόρια (3 προς 1). Τα θύματα εμφα­νί­ζουν πολύ συχνό­τερα αυτο­κτο­νικό ιδεασμό.

Στην τοπο­θέ­τησή της, η κα Αιμιλία – Σοφία Μέρη, Αντιει­σαγ­γε­λέας Πρω­το­δι­κών Ρόδου επι­σή­μανε μεταξύ άλλων και τα εξής:

«Ο νεαρός που στο­χο­ποιεί και κακο­ποιεί το συμ­μα­θητή του είναι πολλές φορές και κακο­ποι­η­τής ζώων, υπάρ­χουν αρκετές τέτοιες μελέτες. Τελεί κλοπή, ληστεία, φθορά ξένης ιδιο­κτη­σίας, προ­σβολή γενε­τή­σιας αξιο­πρέ­πειας, βιασμό, εξύ­βριση, απειλή κλπ. Είναι εκφάν­σεις της σχο­λι­κής βίας αλλά είναι όλα ποινικά αδι­κή­ματα και τιμω­ρού­νται από το νόμο. Δυστυ­χώς μόνο τα σοβαρά περι­στα­τικά μας σοκά­ρουν, τα λιγό­τερο έντονα (ήσσονος ποι­νι­κής σημα­σίας)τα θεω­ρούμε μικρά, ανάξια του χρόνου μας και υπο­χρέ­ωση του στο­χο­ποι­η­μέ­νου μαθητή να τα ανέ­χε­ται».

Ανέφερε πάντως, πως επειδή δεν υπάρχει συγκε­κρι­μένο ποινικό αδίκημα, ο Σχο­λι­κός Εκφο­βι­σμός δεν εμπί­πτει πάντα στη νομο­τυ­πική μορφή κάποιου ποι­νι­κού αδι­κή­μα­τος.

«Πεποί­θησή μου είναι ότι αν φθά­σουμε να ανα­μει­γνύ­ε­ται ο εισαγ­γε­λέας σημαί­νει ότι κάθε άλλο μέτρο έχει απο­τύ­χει» είπε μεταξύ άλλων, καθώς εάν μία υπόθεση Σχο­λι­κού Εκφο­βι­σμού φτάσει σε τέτοιο σημείο, σημαί­νει ότι υπάρχει σοβαρό πρό­βλημα.

Σημασία έχει να αντι­με­τω­πι­στεί το φαι­νό­μενο στην ουσία του και να ξερι­ζω­θεί χωρίς να είναι ανα­γκαία η παρέμ­βαση της δικαιο­σύ­νης κ.λπ.

Είναι γεγονός πως ο Εισαγ­γε­λέας Ανη­λί­κων πέρα από το σχη­μα­τι­σμό δικο­γρα­φίας, μπορεί να επεμ­βαί­νει σε κοι­νω­νικό επίπεδο: δηλαδή να καλέσει τους γονείς, το ανήλικο παιδί, να κάνει συστά­σεις, να ερευνά το περι­βάλ­λον του σε συνερ­γα­σία με τις κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σίες και να λαμ­βά­νο­νται μέτρα.

Όπως υπο­γράμ­μισε, απαι­τού­νται και ειδικά προ­γράμ­ματα.

«Το δικα­στή­ριο ανη­λί­κων έχει σκοπό την ανα­μόρ­φωση και τη βελ­τί­ωση της προ­σω­πι­κό­τη­τας του νεαρού δράστη όμως τούτο σημαί­νει ότι έχει καταγ­γελ­θεί η πράξη και έχει κινηθεί η ποινική δια­δι­κα­σία. Αυτό είναι πια το τελευ­ταίο σκα­λο­πάτι και εκεί επι­βάλ­λο­νται κάποια ανα­μορ­φω­τικά / θερα­πευ­τικά μέτρα. Όμως οι καταγ­γε­λίες αυτές είναι λίγες, συνήθως το θύμα φοβάται και δεν μιλάει».

Ο Εισαγ­γε­λέας Ανη­λί­κων χρειά­ζε­ται τη βοήθεια ειδικών ψυχο­λό­γων, κοι­νω­νι­κών λει­τουρ­γών, επι­με­λη­τών ανη­λί­κων και γενι­κό­τερα ενός οργα­νω­μέ­νου συστή­μα­τος για να είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κός.

Κατα­λή­γο­ντας, τόνισε πως ‘Η Πολι­τεία οφείλει να αντι­λη­φθεί ότι το πρό­βλημα είναι υπαρκτό και πολλές φορές είναι ο προ­θά­λα­μος νεαρής παραβατικότητας’.