«Η ΕΕ θα χρηματοδοτήσει διαμερίσματα για πρόσφυγες και το 2019»

Τη δια­βε­βαί­ω­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για συ­νέ­χι­ση της χρη­μα­το­δό­τη­σης του προ­γράμ­μα­τος στέ­γα­σης αι­τού­ντων άσυλο σε δια­με­ρί­σμα­τα ESTIA και κατά το 2019 απο­κα­λύ­πτει  ο επι­κε­φα­λής της Ύπα­της Αρ­μο­στεί­ας του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες στην Ελ­λά­δα, Φιλίπ Λε­κλέρκ.

Ο κ. Λε­κλέρκ σε συ­νέ­ντευ­ξη του στο ΑΠΕ/ΜΠΕ κάνει λόγο για «εγ­γυ­ή­σεις» και «πολύ στα­θε­ρές δια­βε­βαιώ­σεις» από την πλευ­ρά τής Επι­τρο­πής για τη συ­νέ­χι­ση της χρη­μα­το­δό­τη­σης. Ωστό­σο, η χρη­μα­το­δό­τη­ση δεν θα γί­νε­ται, όπως μέχρι σή­με­ρα, από τη Γε­νι­κή Διεύ­θυν­ση Αν­θρω­πι­στι­κής Βο­ή­θειας και Πο­λι­τι­κής Προ­στα­σί­ας (DG ECHO), η οποία έχει ανα­κοι­νώ­σει ότι θα απο­χω­ρή­σει από την Ελ­λά­δα στα τέλη του 2018, αλλά από άλλες χρη­μα­το­δο­τι­κές πηγές, που ακόμα δεν έχουν κα­θο­ρι­στεί (πι­θα­νόν από τη DG HOME). Ο επι­κε­φα­λής της Ύπα­της Αρ­μο­στεί­ας ζη­τά­ει η ευ­ρω­παϊ­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση «να στα­θε­ρο­ποι­η­θεί και να γίνει κομ­μά­τι του εθνι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, ώστε οι δήμοι να νιώ­σουν πιο σί­γου­ροι για να μπο­ρέ­σουν να υλο­ποι­ή­σουν ένα πρό­γραμ­μα που έχει απο­δεί­ξει ότι έχει πολύ θε­τι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα τόσο για τους αι­τού­ντες άσυλο όσο και για τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες».

Ο κ. Λε­κλέρκ επι­ση­μαί­νει ότι «αυτή η χρη­μα­το­δό­τη­ση για το 2019 είναι ση­μα­ντι­κή, αλλά το κύριο είναι να δούμε τι θα γίνει μετά το 2019». Με την εξέ­λι­ξη αυτή, το πλάνο της με­τά­βα­σης αρ­μο­διο­τή­των στην το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση για δια­χεί­ρι­ση των δια­με­ρι­σμά­των θα με­τα­τε­θεί για το 2020, οπότε «έτσι μας δί­νε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρος χρό­νος για να γί­νουν οι θε­σμι­κές αλ­λα­γές στη σχέση με­τα­ξύ υπουρ­γεί­ων και δήμων, ώστε να μπο­ρέ­σει να υπάρ­ξει πρό­σβα­ση στην απα­ραί­τη­τη χρη­μα­το­δό­τη­ση, είτε απευ­θεί­ας στους δή­μους είτε μέσω των εθνι­κών αρχών», προ­κει­μέ­νου «οι εθνι­κοί φο­ρείς να ανα­λά­βουν πλή­ρως την υλο­ποί­η­ση του προ­γράμ­μα­τος στέ­γα­σης».

Στη με­τα­βα­τι­κή αυτή φάση ο ρόλος της Ύπα­της Αρ­μο­στεί­ας του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες δεν έχει ξε­κα­θα­ρι­στεί, ωστό­σο, όπως υπο­γραμ­μί­ζει ο κ. Λε­κλέρκ, «ελ­πί­ζου­με ότι στα­δια­κά ο ρόλος μας θα αλ­λά­ζει σε αυτή τη με­τα­βα­τι­κή φάση» και «σκο­πός της Ύπα­της Αρ­μο­στεί­ας είναι να εξα­σφα­λί­σου­με ότι στα­δια­κά κά­ποια από τα συμ­βό­λαια θα υπο­γρά­φο­νται μέσα από τους ίδιους τους δή­μους είτε μέσω της κυ­βέρ­νη­σης, αλλά δεν εί­μα­στε ακόμα σε αυτό το ση­μείο». Μετά το 2019 ο στό­χος είναι «όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο το πρό­γραμ­μα να υλο­ποιεί­ται πλή­ρως από τον κρα­τι­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό και μέσα από συμ­φω­νί­ες με τους δή­μους». Η Ύπατη Αρ­μο­στεία εν­δέ­χε­ται να κρα­τή­σει «έναν πιο επο­πτι­κό ρόλο», αν και ο κ. Λε­κλέρκ δεν απο­κλεί­ει ο ορ­γα­νι­σμός «να συ­νε­χί­σει να παί­ζει και ένα συ­ντο­νι­στι­κό ρόλο», διευ­κρι­νί­ζο­ντας ωστό­σο ότι «αυτό πρέ­πει να δια­μορ­φω­θεί στη συ­νέ­χεια».

Σύμ­φω­να με τα εβδο­μα­διαία στοι­χεία της Ύπα­της Αρ­μο­στεί­ας, το πρό­γραμ­μα ESTIA πε­ρι­λαμ­βά­νει σή­με­ρα 23.374 θέ­σεις φι­λο­ξε­νί­ας σε δια­με­ρί­σμα­τα, κτί­ρια και ξε­νο­δο­χεία σε όλη την Ελ­λά­δα, στις οποί­ες φι­λο­ξε­νού­νται 19.331 πρό­σφυ­γες και αι­τού­ντες άσυλο. Στο πρό­γραμ­μα συμ­με­τέ­χουν επτά ΜΚΟ, καθώς και οι δήμοι Αθη­ναί­ων και Θεσ­σα­λο­νί­κης μαζί με όμο­ρους δή­μους, Λά­ρι­σας, Τρικ­καί­ων, Καρ­δί­τσας, Λι­βα­δειάς, Φι­λα­δέλ­φειας- Χαλ­κη­δό­νας και οι τέσ­σε­ρις με­γά­λοι δήμοι της Κρή­της (Ηρα­κλεί­ου, Χα­νί­ων, Ρε­θύ­μνου και Αγίου Νι­κο­λά­ου). Πιο πρό­σφα­τη είναι η συμ­φω­νία που υπο­γρά­φη­κε με το δήμο Τρί­πο­λης, τον πρώτο στην πε­ριο­χή της Πε­λο­πον­νή­σου.

Πολ­λοί από τους δη­μάρ­χους που συμ­με­τέ­χουν στο πρό­γραμ­μα ζη­τούν το δια­μοι­ρα­σμό της ευ­θύ­νης σε όλους τους δή­μους της Ελ­λά­δας, κάτι που όμως για τον επι­κε­φα­λής της Ύπα­της Αρ­μο­στεί­ας δεν είναι απα­ραί­τη­το. «Έχου­με δει πολ­λές φορές πως όταν κάτι επι­βάλ­λε­ται από πάνω, τότε αυτό δεν υλο­ποιεί­ται ποτέ. Γι’ αυτό το πρό­γραμ­μα είχε τη φι­λο­σο­φία από την αρχή ότι οι δήμοι θα συμ­με­τέ­χουν σε εθε­λο­ντι­κή βάση και αυτό συ­νέ­βα­λε στην επι­τυ­χία του», λέει ο κ. Λε­κλέρκ και χα­ρα­κτη­ρί­ζει τη «συ­ναί­νε­ση βα­σι­κό στοι­χείο του προ­γράμ­μα­τος». Προ­σθέ­τει πά­ντως ότι «κα­νείς δεν θέλει τη γκε­το­ποί­η­ση των αν­θρώ­πων» και γι’ αυτό «στό­χος μας είναι το πρό­γραμ­μα να εξα­πλω­θεί σε όσο το δυ­να­τόν πε­ρισ­σό­τε­ρες πε­ριο­χές». Πα­ρα­τη­ρεί επί­σης ότι μπο­ρεί το μο­ντέ­λο της υπο­χρε­ω­τι­κής φι­λο­ξε­νί­ας προ­σφύ­γων σε όλους τους δή­μους να έχει λει­τουρ­γή­σει σε άλλες χώρες, «αλλά είναι κυ­ρί­ως χώρες όπου υπάρ­χει το ομο­σπον­δια­κό σύ­στη­μα, όπως η Γερ­μα­νία, όπου εκεί έχουν και ένα κα­λύ­τε­ρο προ­γραμ­μα­τι­σμό και τρόπο να με­τρά­νε τα απο­τε­λέ­σμα­τα της κάθε δρά­σης».

Το με­γά­λο στοί­χη­μα για τον κ. Λε­κλέρκ για το 2018 και το 2019 είναι η έντα­ξη στις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες. Όπως το­νί­ζει, «πρέ­πει να δούμε όλοι οι εμπλε­κό­με­νοι στο πρό­γραμ­μα το πώς μπο­ρού­με να οδη­γή­σου­με τους πρό­σφυ­γες σε με­γα­λύ­τε­ρη ανε­ξαρ­τη­σία και αυ­το­νο­μία, ώστε να στα­θούν στα πόδια τους κάτι το οποίο είναι δύ­σκο­λο δε­δο­μέ­νου ότι στην Ελ­λά­δα η κρίση συ­νε­χί­ζει να υφί­στα­ται και οι ευ­και­ρί­ες για ερ­γα­σία είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νες». Ωστό­σο, αυτό είναι κάτι που, όπως προ­σθέ­τει ο ίδιος, «οι δήμοι είναι σε πολύ καλή θέση να το υλο­ποι­ή­σουν, γιατί γνω­ρί­ζουν πάρα πολύ καλά τις ίδιες τους τις κοι­νό­τη­τες, γνω­ρί­ζουν κα­λύ­τε­ρα το πώς να συμ­βου­λεύ­σουν και να πα­ρά­σχουν υπο­στή­ρι­ξη, να δουν τι επι­λο­γές υπάρ­χουν στην αγορά ερ­γα­σί­ας». Στο πλαί­σιο αυτό, ση­μα­ντι­κός είναι και ο ρόλος της Πο­λι­τεί­ας, που «ήδη έχει ανα­κοι­νώ­σει προ­γράμ­μα­τα κα­τα­γρα­φής των ικα­νο­τή­των των αι­τού­ντων άσυλο και προ­γράμ­μα­τα εκ­μά­θη­σης ελ­λη­νι­κής γλώσ­σας», όμως «αυτό που θα πρέ­πει να σκε­φτού­με όλοι κα­λύ­τε­ρα και με πιο δη­μιουρ­γι­κό τρόπο είναι τι πι­θα­νό­τη­τες έχου­με να μπο­ρέ­σου­με να κά­νου­με προ­γράμ­μα­τα πρό­σβα­σης των αν­θρώ­πων στην αγορά ερ­γα­σί­ας».

Το με­γά­λο ζη­τού­με­νο πά­ντως πα­ρα­μέ­νει η κα­τά­στα­ση στα νησιά υπο­δο­χής προ­σφύ­γων. Εκεί η Ύπατη Αρ­μο­στεία δια­χει­ρί­ζε­ται 1.319 θέ­σεις φι­λο­ξε­νί­ας σε δια­με­ρί­σμα­τα και επι­πλέ­ον 376 θέ­σεις προ­σω­ρι­νού χα­ρα­κτή­ρα σε ξε­νο­δο­χεία μόνο για το χει­μώ­να. Ο κ. Λε­κλέρκ χα­ρα­κτη­ρί­ζει την κα­τά­στα­ση στα νησιά «πάρα πολύ εύ­θραυ­στη και αυτό εξαι­τί­ας της δύ­σκο­λης υλο­ποί­η­σης της Κοι­νής Δή­λω­σης Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης- Τουρ­κί­ας» και ανα­φέ­ρε­ται στον υπερ­πλη­θυ­σμό των χο­τσποτς και τις εντά­σεις που δη­μιουρ­γού­νται. «Οφεί­λου­με να εί­μα­στε προ­σε­κτι­κοί στην ανά­πτυ­ξη προ­γραμ­μά­των μέσα σε ένα τέ­τοιο πε­ρι­βάλ­λον, γι’ αυτό και δεν μπο­ρού­με να βά­λου­με στό­χους σχε­τι­κά με τη δη­μιουρ­γία θέ­σε­ων στέ­γα­σης στα νησιά όσο η Συμ­φω­νία ΕΕ-Τουρ­κί­ας βρί­σκε­ται σε ισχύ και κα­θο­ρί­ζει ου­σια­στι­κά το πλαί­σιο», λέει. Όποια κί­νη­ση γίνει, προ­σθέ­τει, «την κά­νου­με σε πολύ στενή συ­νερ­γα­σία και δια­βού­λευ­ση με τους κατά τό­πους δή­μους και με από­λυ­τη δια­φά­νεια όσον αφορά στον το­πι­κό πλη­θυ­σμό».

Πώς σχο­λιά­ζει την απά­ντη­ση του υπουρ­γεί­ου Με­τα­να­στευ­τι­κής Πο­λι­τι­κής σε έκ­θε­ση της Ύπα­της Αρ­μο­στεί­ας για τους υψη­λούς κιν­δύ­νους σε­ξουα­λι­κής βίας κατά των γυ­ναι­κών και παι­διών προ­σφύ­γων στα νησιά, που κάνει λόγο για «ανώ­νυ­μες βιω­μα­τι­κές εμπει­ρί­ες», τον ρω­τά­με. Διευ­κρι­νί­ζει ότι «η ανα­κοί­νω­ση δεν απο­τε­λεί κα­τη­γο­ρία προς τις αρχές, απλά μια υπεν­θύ­μι­ση ότι θα πρέ­πει να κα­τα­βά­λου­με όλοι προ­σπά­θεια και αυτή η προ­σπά­θεια θα πρέ­πει να είναι συ­νε­χής, ώστε να φρο­ντί­σου­με ότι οι πιο ευά­λω­τοι από τους αι­τού­ντες άσυλο που είναι οι γυ­ναί­κες και τα παι­διά, να βρί­σκο­νται σε ένα ασφα­λές πε­ρι­βάλ­λον». Κα­τα­λή­γει δε λέ­γο­ντας ότι «κατά τη γνώμη μου αυτό που χρειά­ζε­ται δεν είναι μία επι­στη­μο­νι­κή έκ­θε­ση, γιατί οι επαγ­γελ­μα­τί­ες που ασχο­λού­νται με θέ­μα­τα σε­ξουα­λι­κής και έμ­φυ­λης βίας μι­λά­νε συχνά για τον φόβο που έχουν οι επι­ζώ­ντες, φο­βού­νται γιατί βρί­σκο­νται σε ιδιαί­τε­ρα ευά­λω­τη κα­τά­στα­ση, φο­βού­νται συχνά ακόμα και τις αρχές, μπο­ρεί να φο­βού­νται το δρά­στη, γι’ αυτό πολ­λές φορές δι­στά­ζουν να κα­ταγ­γεί­λουν τα όποια πε­ρι­στα­τι­κά. Εμείς βα­σί­σα­με αυτή την ανα­κοί­νω­ση πάνω σε μαρ­τυ­ρί­ες που μα­ζέ­ψα­με από συ­να­δέλ­φους μας σε κα­θη­με­ρι­νή βάση και μέσα από σχέ­σεις εμπι­στο­σύ­νης που έχου­με χτί­σει με τους αι­τού­ντες άσυλο στα νησιά».