Ηλίας Τσέρκης: «Εκρηκτικό» κοκτέιλ ιώσεων και λοιμώξεων σαρώνει μικρούς και μεγάλους»

κ. Πρόεδρε ακού­γο­ντας γνω­στούς και φίλους δια­πι­στώ­νει κανείς εύκολα ότι αυτή την εποχή, κυριαρ­χούν οι ιώσεις του ανα­πνευ­στι­κού συστή­μα­τος, οι ιώσεις του πεπτι­κού με τη μορφή της γαστρε­ντε­ρί­τι­δας, εποχική γρίπη, κρυο­λό­γημα, αλλά και Covid- 19. Tι ακριβώς συμ­βαί­νει, έχουμε κοκτέιλ ιώσεων;

Κυρία Παμπρή, η εορ­τα­στική περί­ο­δος των Χρι­στου­γέν­νων με τις συνα­θροί­σεις, τις εξόδους σε κλει­στούς νυχτε­ρι­νούς χώρους, τα οικο­γε­νειακά τρα­πέ­ζια και τις διά­φο­ρες εκδη­λώ­σεις, πυρο­δό­τη­σαν μία κατά­σταση που ευνοεί την μετά­δοση δια­φό­ρων ιώσεων και την κάθετη αύξηση της νοση­ρό­τη­τας από λοι­μώ­ξεις κυρίως του ανα­πνευ­στι­κού. Για παρά­δειγμα παθο­γόνα όπως η εποχική γρίπη, ο ανα­πνευ­στι­κός συγκυ­τια­κός ιός (RSV), ο πνευ­μο­νιό­κοκ­κος, χωρίς να λησμο­νού­νται και οι νέες παραλ­λα­γές του κορω­νοϊού, έχουν τη δυνα­τό­τητα να εξα­πλώ­νο­νται ευκο­λό­τερα λόγω των κλει­στών χώρων, της δια­σπο­ράς των στα­γο­νι­δίων και της αυξη­μέ­νης υγρα­σίας. Η αυξη­τική τάση των κρου­σμά­των των εν λόγω ιώσεων απο­τυ­πώ­νε­ται αριθ­μη­τικά κατά το τελευ­ταίο διά­στημα με αυξη­μέ­νες εισα­γω­γές στα νοση­λευ­τικά θερα­πευ­τή­ρια ανά την επι­κρά­τεια.

Είμαστε στην κορύ­φωση των ιώσεων αυτές τις ημέρες;

Τα στοι­χεία δεί­χνουν αύξηση της θετι­κό­τη­τας στη γρίπη, με τον ιό τύπου Α να κυριαρ­χεί στην παρούσα φάση αλλά υπάρ­χουν και κρού­σματα που νοσούν από γρίπη τύπου Β. Η κορύ­φωση του επι­δη­μι­κού κύματος της επο­χι­κής γρίπης ανα­μέ­νε­ται στα τέλη Ιανουα­ρίου με αρχές Φεβρουα­ρίου.

H γαστρε­ντε­ρί­τιδα πού οφεί­λε­ται; Στην αλλαγή της δια­τρο­φής λόγω γιορτών;

Στο μικρο­σκό­πιο Ελλη­νι­κών και Ευρω­παϊ­κών υγειο­νο­μι­κών αρχών είναι οι εξάρ­σεις γαστρε­ντε­ρί­τι­δας που παρα­τη­ρού­νται τους τελευ­ταί­ους μήνες. Η ιογενής γαστρε­ντε­ρί­τιδα είναι μία εντε­ρική λοίμωξη που οφεί­λε­ται σε διά­φο­ρους ιούς.

Οι συχνό­τε­ροι ιοί στους οποίους οφεί­λε­ται η ιογενής γαστρε­ντε­ρί­τιδα είναι οι νοροϊοί, οι ροταϊοί και οι αδε­νοϊοί (τύποι 40 και 41). Κατά τη διάρ­κεια των χει­με­ρι­νών μηνών, παρα­τη­ρεί­ται αύξηση της συχνό­τη­τας εμφά­νι­σής των περι­στα­τι­κών ιογε­νούς γαστρε­ντε­ρί­τι­δας λόγω του συγ­χρω­τι­σμού. Ωστόσο, δεν υπάρχει λόγος ανη­συ­χίας αφού στην πλειο­νό­τητα των περι­πτώ­σεων, τα συμ­πτώ­ματα είναι ήπια και υπο­χω­ρούν χωρίς να απαι­τεί­ται η επί­σκεψη σε γιατρό. Συνεπώς, τα περισ­σό­τερα περι­στα­τικά γαστρε­ντε­ρί­τι­δας είναι λοι­μώ­δους αιτιο­λο­γίας και όχι λόγω δια­τρο­φι­κών αλλαγών.

Ασφαλώς έχετε ακούσει τον προ­βλη­μα­τι­σμό. Πολλοί στην καθη­με­ρι­νό­τητα ερμη­νεύ­ουν αιφ­νί­διους θανά­τους ανθρώ­πων ως συνέ­πεια των εμβο­λια­σμών από τον Covid-19. Θέλω να σας ρωτήσω αν υπάρχει κάποια έρευνα που να απο­κλείει ή να αφήνει περι­θώ­ρια ανα­λύ­σεων τέτοιας μορφής;

Η σχέση μεταξύ των εμβο­λίων κατά της COVID-19 και των αιφ­νί­διων θανάτων είναι ένα θέμα που έχει απα­σχο­λή­σει την επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα εδώ και καιρό. Επι­στη­μο­νι­κές μελέτες και δεδο­μένα από εκα­τομ­μύ­ρια δόσεις εμβο­λίων που έχουν χορη­γη­θεί παγκο­σμίως, δεί­χνουν ότι τα εμβόλια για την COVID-19 έχουν περάσει αυστη­ρές κλι­νι­κές δοκιμές πριν λάβουν έγκριση.

Ο Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Υγείας (ΠΟΥ), ο EMA (Ευρω­παϊ­κός Οργα­νι­σμός Φαρ­μά­κων) και το CDC (Κέντρα Ελέγχου και Πρό­λη­ψης Νοση­μά­των των ΗΠΑ) έχουν δηλώσει ότι τα εμβόλια είναι ασφαλή και απο­τε­λε­σμα­τικά.

Οι αιφ­νί­διοι θάνατοι μπορεί να προ­κλη­θούν από διά­φο­ρες αιτίες, όπως καρ­διαγ­γεια­κές παθή­σεις, γενε­τι­κές ανω­μα­λίες ή άλλες υπο­κεί­με­νες παθή­σεις. Έρευνες που μελέ­τη­σαν δεδο­μένα μετά την έναρξη των εμβο­λια­σμών δεν έχουν δείξει αυξη­μένο κίνδυνο αιφ­νί­διου θανάτου λόγω των εμβο­λίων. Υπήρχαν σοβαρές παρε­νέρ­γειες σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις όπως μυο­καρ­δί­τιδα ή περι­καρ­δί­τιδα, οι οποίες ήταν σπάνιες και αντι­με­τω­πί­σθη­καν.Τα περι­στα­τικά αυτά παρα­κο­λου­θού­νται στενά. Στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις, τα οφέλη του εμβο­λια­σμού (μείωση θανάτων και σοβαρών νοση­λειών λόγω COVID-19), υπερ­τε­ρούν κατά πολύ των κιν­δύ­νων.

Δυστυ­χώς, στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, έχουν δια­δο­θεί ανυ­πό­στα­τες θεωρίες που συν­δέ­ουν τα εμβόλια με αιφ­νί­διους θανά­τους. Οι περισ­σό­τε­ρες από αυτές τις ανα­φο­ρές βασί­ζο­νται σε μεμο­νω­μένα περι­στα­τικά ή ανα­κρι­βείς πλη­ρο­φο­ρίες και δεν στη­ρί­ζο­νται σε επι­στη­μο­νικά δεδο­μένα.

Συνεπώς, οι μέχρι τώρα μελέτες και τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι τα εμβόλια κατά της COVID-19 είναι ασφαλή και απο­τε­λε­σμα­τικά. Οι αιφ­νί­διοι θάνατοι που έχουν κατα­γρα­φεί δεν φαί­νε­ται να σχε­τί­ζο­νται αιτιο­λο­γικά με τα εμβόλια. Παρόλα αυτά, οι υγειο­νο­μι­κές αρχές συνε­χί­ζουν να παρα­κο­λου­θούν στενά οποιο­δή­ποτε πιθανό ζήτημα ασφά­λειας.

Mε τον εμβο­λια­σμό όσον αφορά τον Covid-19 έχουμε μείνει πίσω. Ποια είναι η πορεία των εμβο­λια­σμών αυτή την εποχή;

Ο ρυθμός των εμβο­λια­σμών έναντι του Covid-19 φαί­νε­ται να έχει επι­βρα­δυν­θεί, με την πλειο­νό­τητα των πρό­σφα­των εμβο­λια­σμών να αφορά ανα­μνη­στι­κές δόσεις. Τα αίτια ποι­κί­λουν και είναι πολλά. Η χαλά­ρωση των μέτρων και η μείωση των σοβαρών περι­στα­τι­κών λόγω της φυσικής ανοσίας, ή προη­γού­με­νων εμβο­λια­σμών, δημιούρ­γησε την αίσθηση ότι ο COVID-19 δεν απο­τε­λεί πλέον τόσο σοβαρή απειλή.

Η παρα­πλη­ρο­φό­ρηση στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης και ο δισταγ­μός για τα εμβόλια, συνε­χί­ζουν να επη­ρε­ά­ζουν αρνη­τικά το ενδια­φέ­ρον για τον εμβο­λια­σμό. Αυτό περι­λαμ­βά­νει αμφι­βο­λίες για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα και την ασφά­λεια των εμβο­λίων, καθώς και θεωρίες συνω­μο­σίας.

Επίσης, πολλοί θεωρούν ότι έχουν απο­κτή­σει αρκετή προ­στα­σία είτε μέσω προη­γού­με­νου εμβο­λια­σμού είτε μέσω νόσησης, και δεν θεωρούν απα­ραί­τη­τες τις ανα­μνη­στι­κές δόσεις. Η ενη­μέ­ρωση σχετικά με τις νέες δόσεις και τις προ­σαρ­μο­σμέ­νες παραλ­λα­γές των εμβο­λίων μπορεί να είναι ανε­παρ­κής ή να μην τονί­ζε­ται όσο θα έπρεπε η σημασία τους για την προ­στα­σία από τις νέες μεταλ­λά­ξεις.

Το αντι­γρι­πικό εμβόλιο σε ποιες περι­πτώ­σεις πρέπει να γίνεται; Αυτή την περίοδο έχει νόημα κάποιος να το κάνει ή είναι «αργά»;

Το αντι­γρι­πικό εμβόλιο συνι­στά­ται κυρίως σε άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κιν­δύ­νου, όπως: ηλι­κιω­μέ­νοι – συνήθως άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω. Άτομα με χρόνιες παθή­σεις: Π.χ. καρ­διο­πά­θειες, διαβήτη και σοβαρά νοσή­ματα του ανα­πνευ­στι­κού. Οι επαγ­γελ­μα­τίες υγείας λόγω αυξη­μέ­νης πιθα­νό­τη­τας έκθεσης στη γρίπη. Οι έγκυες γυναί­κες σε οποιο­δή­ποτε στάδιο της εγκυ­μο­σύ­νης. Τα άτομα με εξα­σθε­νη­μένο ανο­σο­ποι­η­τικό σύστημα: Είτε λόγω ασθε­νειών είτε λόγω φαρ­μα­κευ­τι­κής αγωγής. Οι φρο­ντι­στές ηλι­κιω­μέ­νων ή ατόμων με χρόνιες παθή­σεις, προ­κει­μέ­νου να μειωθεί ο κίν­δυ­νος μετά­δο­σης. Η καλύ­τερη περί­ο­δος για να γίνει το αντι­γρι­πικό εμβόλιο είναι το φθι­νό­πωρο, συνήθως από τέλη Οκτω­βρίου μέχρι αρχές Δεκεμ­βρίου, ώστε το ανο­σο­ποι­η­τικό σύστημα να έχει χρόνο να ανα­πτύ­ξει επαρκή προ­στα­σία πριν την κορύ­φωση της γρίπης (συνήθως Ιανουάριο-Φεβρουάριο).

Ωστόσο, δεν είναι ποτέ “αργά” να γίνει το εμβόλιο, εφόσον η εποχική γρίπη παρα­μέ­νει σε έξαρση. Αν η γρίπη εξα­κο­λου­θεί να κυκλο­φο­ρεί στην κοι­νό­τητα, το εμβόλιο μπορεί ακόμα να προ­στα­τεύ­σει ή να μειώσει τη σοβα­ρό­τητα της νόσου. Αν είμαστε κοντά στη λήξη της περιό­δου έξαρσης της γρίπης (π.χ. Μάρτιο ή Απρίλιο), το όφελος μπορεί να είναι μικρό­τερο, αλλά εξαρ­τά­ται από το εάν κάποιος ανήκει σε ομάδα υψηλού κιν­δύ­νου ή έχει αυξη­μένη πιθα­νό­τητα έκθεσης.

Αιφ­νι­δίως τις μέρες των Χρι­στου­γέν­νων o ΕΟΠΥΥ απο­φά­σισε μονο­με­ρώς και ανα­κοί­νωσε ότι από την 1η Ιανουα­ρίου ισχύουν για τους για­τρούς του ΕΟΠΥΥ τα ηλε­κτρο­νικά ραντε­βού για τους ασφα­λι­σμέ­νους. O Πανελ­λή­νιος Ιατρι­κός Σύλ­λο­γος είχε προ­χω­ρή­σει σε ανα­κοί­νωση μετά από αυτή την ενέρ­γεια, σημειώ­νο­ντας ότι «δεν υπήρξε, καμία συζή­τηση, δια­βού­λευση ή συνεν­νό­ηση για τυχόν καθιέ­ρωση ενός λει­τουρ­γι­κού τρόπου σχετικά με τα ραντε­βού». Πού βρι­σκό­μα­στε;

Πράγ­ματι η διοί­κηση του ΕΟΠΥΥ με ανα­κοί­νωσή της την παρα­μονή της Πρω­το­χρο­νιάς γνω­στο­ποί­ησε την αλλαγή του τρόπου των ραντε­βού για επι­σκέ­ψεις σε συμ­βε­βλη­μέ­νους ιδιώτες ιατρούς, καθώς και της απο­ζη­μί­ω­σής τους. Η έναρξη του νέου συστή­μα­τος αρχικά είχε σχε­δια­στεί για την 1η Ιανουα­ρίου, ωστόσο μετά τις σφοδρές αντι­δρά­σεις των ιατρι­κών συλ­λό­γων της χώρας, το Υπουρ­γείο Υγείας ανα­δι­πλώ­θηκε και τελικά τα ψηφιακά ραντε­βού θα ξεκι­νή­σουν από την 1η Φεβρουα­ρίου 2025. Το σύστημα είναι ήδη δια­θέ­σιμο. Όλοι οι συμ­βε­βλη­μέ­νοι γιατροί του ΕΟΠΥΥ καλού­νται να ολο­κλη­ρώ­σουν τις απα­ραί­τη­τες προ­πα­ρα­σκευα­στι­κές ενέρ­γειες έως τις 31 Ιανουα­ρίου 2025, σύμφωνα με τις οδηγίες της ΗΔΙΚΑ.

Η καθο­λική εφαρ­μογή του συστή­μα­τος θα ξεκι­νή­σει την 1η Φεβρουα­ρίου 2025, επι­τρέ­πο­ντας στους πολίτες να κλεί­νουν ηλε­κτρο­νικά τα ραντε­βού τους μέσω της ιστο­σε­λί­δας http://finddoctors.gov.gr, για όλες τις δημό­σιες δομές πρω­το­βάθ­μιας υγείας καθώς και με συμ­βε­βλη­μέ­νους για­τρούς του ΕΟΠΥΥ. Δυστυ­χώς, η ηγεσία του Υπουρ­γείου Υγείας μας έχει συνη­θί­σει με τακτι­κι­σμούς να προχωρά σε μεταρ­ρυθ­μί­σεις, χωρίς να έχει προη­γου­μέ­νως συνερ­γα­στεί με τους εκπρο­σώ­πους της υγείας και χωρίς να έχει προη­γη­θεί καμιά ενη­μέ­ρωση.

Σύμφωνα με τον κυβερ­νη­τικό σχε­δια­σμό το 2025 ανα­μέ­νε­ται να φέρει σημα­ντι­κές αλλαγές στον τομέα της Υγείας, με στόχο την ενί­σχυση της πρό­σβα­σης στις υπη­ρε­σίες του ΕΣΥ, την και­νο­το­μία στη φαρ­μα­κευ­τική περί­θαλψη και τη βελ­τί­ωση της καθη­με­ρι­νό­τη­τας των ασθενών. Αυτό μεταξύ άλλων θα επη­ρε­ά­σει άμεσα τις εφη­με­ρίες των νοσο­κο­μείων και τα Τμήματα Επει­γό­ντων Περι­στα­τι­κών, ενώ μεγάλο στοί­χημα απο­τε­λεί ο θεσμός του προ­σω­πι­κού γιατρού και τα απο­γευ­μα­τινά χει­ρουρ­γεία. Πώς βλέπετε να εξε­λίσ­σε­ται αυτή η κόντρα μεταξύ Άδωνι Γεωρ­γιάδη και συν­δι­κα­λι­στών;

Η αντι­πα­ρά­θεση μεταξύ του Άδωνι Γεωρ­γιάδη και των συν­δι­κα­λι­στι­κών οργα­νώ­σεων στον τομέα της Υγείας αντι­κα­το­πτρί­ζει μία βαθύ­τερη σύγκρουση μεταξύ της κυβερ­νη­τι­κής πολι­τι­κής και των διεκ­δι­κή­σεων των επαγ­γελ­μα­τιών υγείας. Το 2025 φαί­νε­ται πως φέρνει προ­κλή­σεις, καθώς οι αλλαγές στο ΕΣΥ απαι­τούν τη συνερ­γα­σία όλων των εμπλε­κό­με­νων πλευρών, αλλά και την προ­σαρ­μογή σε νέα δεδο­μένα.

Θεσμός του προ­σω­πι­κού γιατρού: Αν και η ιδέα είναι και­νο­τό­μος και απο­σκο­πεί στη μείωση του φόρτου των νοσο­κο­μείων, η έλλειψη υπο­δο­μών και προ­σω­πι­κού απο­τε­λεί σημείο τριβής. Η εφαρ­μογή του θεσμού χωρίς τις απα­ραί­τη­τες προ­ϋ­πο­θέ­σεις, μπορεί να επι­δει­νώ­σει τις συν­θή­κες για για­τρούς και ασθε­νείς.

Απο­γευ­μα­τινά χει­ρουρ­γεία: Η πρω­το­βου­λία για λει­τουρ­γία των χει­ρουρ­γείων εκτός ωραρίου θα μπο­ρούσε να μειώσει τις λίστες ανα­μο­νής, αλλά δημιουρ­γεί ερω­τή­ματα για την επαρκή χρη­μα­το­δό­τηση και την επι­βά­ρυνση του προ­σω­πι­κού. Οι συν­δι­κα­λι­στές τονί­ζουν ότι χρειά­ζο­νται επι­πλέον πόροι και όχι απλά ανα­κα­τα­νομή υπάρ­χο­ντος δυνα­μι­κού.

Εφη­με­ρίες και Τμήματα Επει­γό­ντων Περι­στα­τι­κών (ΤΕΠ): Η κυβερ­νη­τική πρόθεση να αυξήσει την απο­δο­τι­κό­τητα των ΤΕΠ μέσω ψηφιο­ποί­η­σης και ανα­κα­τα­νο­μής πόρων βρίσκει αντι­στά­σεις, καθώς το υπάρχον προ­σω­πικό θεω­ρεί­ται ήδη εξα­ντλη­μένο.

Η κόντρα φαί­νε­ται να οξύ­νε­ται από την έντονη ρητο­ρική που συχνά υιο­θε­τεί­ται και από τις δύο πλευρές. Από τη μία, ο υπουρ­γός κ. Άδωνις Γεωρ­γιά­δης προ­βάλ­λει την ανάγκη για μεταρ­ρυθ­μί­σεις που θα «εκσυγ­χρο­νί­σουν» το ΕΣΥ, ενώ από την άλλη, οι συν­δι­κα­λι­στές ζητούν ουσια­στική δια­βού­λευση, σταθερή χρη­μα­το­δό­τηση και ενί­σχυση του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού. Αν αυτή η σύγκρουση δεν οδη­γή­σει σε έναν δημιουρ­γικό διάλογο, υπάρχει ο κίν­δυ­νος οι προ­τει­νό­με­νες αλλαγές να υπο­νο­μευ­τούν από πρα­κτι­κές δυσκο­λίες και κοι­νω­νι­κές αντι­δρά­σεις. Ωστόσο, η επι­τυ­χία του σχεδίου εξαρ­τά­ται από την προ­θυ­μία και των δύο πλευρών να βρουν κοινό έδαφος, με γνώμονα την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη εξυ­πη­ρέ­τηση των ασθενών.