Νίκος Μπόνης: «Είμαστε αισιόδοξοι για το 2023…»

Αι­σιό­δο­ξος για το νέο έτος εμ­φα­νί­ζε­ται σε συ­νέ­ντευ­ξή του στην «δη­μο­κρα­τι­κή» ο γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας της ΕΣΕΕ κ. Νίκος Μπό­νης, σε ό,τι αφορά στο εμπό­ριο. Όπως ανα­φέ­ρει με­τα­ξύ άλλων, τα προ­βλή­μα­τα πα­ρα­μέ­νουν στο λια­νε­μπό­ριο, με πρώτη την ακρί­βεια και το υψηλό κό­στος στην ενέρ­γεια, που επη­ρε­ά­ζει ση­μα­ντι­κά τις εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις. Επι­πλέ­ον, μι­λά­ει για την αύ­ξη­ση της ζή­τη­σης μέσω του ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρί­ου και ανα­φέ­ρε­ται στις τά­σεις στο Λια­νι­κό Εμπό­ριο, καθώς και στη ση­μα­σία του ψη­φια­κού με­τα­σχη­μα­τι­σμού των επι­χει­ρή­σε­ων.

• Κύριε Μπόνη, το 2022 ήταν μια χρο­νιά με προ­κλή­σεις. Από την μία εί­δα­με το τέλος των πε­ριο­ρι­στι­κών μέ­τρων της παν­δη­μί­ας του κο­ρω­νοϊ­ού, την εκτό­ξευ­ση της του­ρι­στι­κής κί­νη­σης, αλλά και την πο­λυ­ε­πί­πε­δη κρίση (ενέρ­γεια, πλη­θω­ρι­σμός, προ­ϊ­ό­ντα κ.λπ.) Τι πε­ρι­μέ­νου­με το 2023; Μπο­ρού­με να εί­μα­στε αι­σιό­δο­ξοι;

Φυ­σι­κά μπο­ρού­με να εί­μα­στε αι­σιό­δο­ξοι για το 2023. Τα προ­βλή­μα­τα που επέ­τει­ναν οι δια­δο­χι­κές κρί­σεις όπως η όξυν­ση των ανι­σο­τή­των με­τα­ξύ μι­κρών και με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων θα είναι το με­γα­λύ­τε­ρο στοί­χη­μα όχι μόνο του εμπο­ρι­κού κό­σμου αλλά και της οι­κο­νο­μί­ας μας συ­νο­λι­κά, όχι μόνο για το 2023 αλλά για ολό­κλη­ρη την δε­κα­ε­τία. Αν το οι­κο­νο­μι­κό πε­ρι­βάλ­λον οδη­γεί τις μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις να συρ­ρι­κνώ­νο­νται συ­νε­χώς, θα υπο­θη­κεύ­ε­ται η συ­νο­λι­κή αντα­γω­νι­στι­κή ισχύς της χώρας, θα κιν­δυ­νεύ­ουν θέ­σεις ερ­γα­σί­ας και οι πιο ευά­λω­τες επι­χει­ρή­σεις θα αντι­με­τω­πί­σουν πρό­βλη­μα επι­βί­ω­σης. Κι αυτό διότι, εν μέσω της με­γά­λης αύ­ξη­σης του λει­τουρ­γι­κού κό­στους και της μειω­μέ­νης αγο­ρα­στι­κής δύ­να­μης των νοι­κο­κυ­ριών, οι εμπο­ρι­κές ΜμΕ θα πρέ­πει να αντε­πε­ξέλ­θουν στη διπλή πρό­κλη­ση του ψη­φια­κού και πρά­σι­νου με­τα­σχη­μα­τι­σμού. Κα­λού­νται δη­λα­δή να πε­τύ­χουν έναν «άθλο» χωρίς στην πράξη να έχουν στη διά­θε­σή τους πε­ρισ­σό­τε­ρα χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία από ό,τι στο πα­ρελ­θόν. Δυ­στυ­χώς, τόσο το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης και Αν­θε­κτι­κό­τη­τας, όσο και το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027 είτε υπο­χρη­μα­το­δο­τούν, είτε σχε­δόν απο­κλεί­ουν τις μι­κρές και με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις, με απο­τέ­λε­σμα ου­σια­στι­κά να προσ­δί­δει στις με­γα­λύ­τε­ρες ένα ισχυ­ρό αντα­γω­νι­στι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα. Φυ­σι­κά, το γε­νι­κό­τε­ρο κλίμα στην ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία ανα­μέ­νε­ται ότι θα ωφε­λη­θεί από την εισ­ροή τόσων με­γά­λων κε­φα­λαί­ων και την μό­χλευ­ση επεν­δύ­σε­ων, ωστό­σο οι λι­γό­τε­ρο ωφε­λη­μέ­νες θα είναι οι επι­χει­ρή­σεις που έχουν και τη με­γα­λύ­τε­ρη ανά­γκη. Θα πρέ­πει λοι­πόν το 2023 να εξα­ντλή­σου­με κάθε πε­ρι­θώ­ριο τόσο για την δυ­να­τό­τη­τα ανα­κα­τεύ­θυν­σης των πόρων στα εν λόγω προ­γράμ­μα­τα, όσο για το σχε­δια­σμό ενός ανα­πτυ­ξια­κού μο­ντέ­λου, όπου οι μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις θα βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο αφε­νός συ­νερ­γειών από τους επί μέ­ρους κλά­δους της οι­κο­νο­μί­ας που θα ενι­σχύ­ουν τα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα κα­θε­νός εξ΄αυ­τών, αφε­τέ­ρου της συ­στη­μα­τι­κής στή­ρι­ξης από την Πο­λι­τεία με ένα πλέγ­μα μέ­τρων που θα ελα­φρύ­νουν φο­ρο­λο­γι­κά και άλλα βάρη των ΜμΕ, αφε­τέ­ρου με δρά­σεις προ­ώ­θη­σης της εξω­στρέ­φειας και της και­νο­το­μί­ας. Ει­δι­κά ο ψη­φια­κός με­τα­σχη­μα­τι­σμός, που για το λια­νε­μπό­ριο είναι όρος επι­βί­ω­σης, πρέ­πει να υπο­στη­ρι­χθεί με ένα ευρύ Πρό­γραμ­μα ανα­βάθ­μι­σης των ψη­φια­κών δε­ξιο­τή­των των ιδιο­κτη­τών και των ερ­γα­ζο­μέ­νων στις εμπο­ρι­κές ΜμΕ. Μόνο έτσι μπο­ρού­με να ελ­πί­ζου­με σε μία σχε­τι­κά σύ­ντο­μη αύ­ξη­ση του βαθ­μού ψη­φια­κής ωρι­μό­τη­τας των μι­κρο­με­σαί­ων εμπο­ρι­κών επι­χει­ρή­σε­ων. Η ΕΣΕΕ είναι πάντα έτοι­μη να συν­δρά­μει την Πο­λι­τεία και σε αυτό το έργο.

• Οι επι­χει­ρή­σεις είναι αντι­μέ­τω­πες με την ενερ­γεια­κή ακρί­βεια, κα­τα­γρά­φο­ντας αυ­ξή­σεις στο λει­τουρ­γι­κό κό­στος. Τι μπο­ρεί να γίνει στο εξής;

Από ό,τι φαί­νε­ται η ενερ­γεια­κή κρίση θα συ­νε­χί­σει να επη­ρε­ά­ζει ση­μα­ντι­κά στο επό­με­νο διά­στη­μα τις επι­χει­ρή­σεις όλης της χώρας, και φυ­σι­κά και τις εμπο­ρι­κές, πα­ρό­τι δεν είναι εντά­σε­ως ενέρ­γειας. Πρω­το­γε­νώς το πρό­βλη­μα δη­μιουρ­γεί­ται με την αύ­ξη­ση του λει­τουρ­γι­κού κό­στους και δευ­τε­ρο­γε­νώς με τη μεί­ω­ση των εσό­δων από πω­λή­σεις, καθώς τα νοι­κο­κυ­ριά που πλήτ­το­νται από το αυ­ξη­μέ­νο κό­στος ενέρ­γειας και τρο­φί­μων έχουν μειώ­σει ση­μα­ντι­κά τις αγο­ρές τους σε είδη που δεν είναι πρώ­της ανά­γκης. Αυτές οι δυ­σμε­νείς τά­σεις ανα­δει­κνύ­ο­νται ανά­γλυ­φα και στην τε­λευ­ταία έρευ­να του ΙΝΕΜΥ – ΕΣΕΕ μετά την Black Friday, καθώς 8 στις 10 επι­χει­ρή­σεις δή­λω­σαν ότι επη­ρε­ά­στη­καν πολύ/ πάρα πολύ από τις ανα­τι­μή­σεις στις τιμές της ενέρ­γειας, ενώ σε αντί­στοι­χη μέ­τρη­ση των θε­ρι­νών εκ­πτώ­σε­ων, μόλις τρεις μήνες πριν, στον ίδιο υψηλό βαθμό είχαν επη­ρε­α­στεί 7 στις 10. Μά­λι­στα σχε­δόν οι μισές επι­χει­ρή­σεις κα­τα­γρά­φουν αυ­ξή­σεις στο λει­τουρ­γι­κό κό­στους έως 20%, πο­σο­στό που μπο­ρεί να υπο­λεί­πε­ται των αυ­ξή­σε­ων άλλων κλά­δων, αλλά δεν αφή­νει πε­ρι­θώ­ρια ιδιαί­τε­ρης αι­σιο­δο­ξί­ας για τον κλάδο, παρά την κρα­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη που έχει εκ­φρα­σθεί και με την επι­δό­τη­ση του ενερ­γεια­κού κό­στους. Προ­σθέ­το­ντας σε αυτά την αύ­ξη­ση του κό­στους νέου δα­νει­σμού και εξυ­πη­ρέ­τη­σης των ανει­λημ­μέ­νων υπο­χρε­ώ­σε­ων την οποία συ­νε­πά­γε­ται η συ­νε­χής άνο­δος των επι­το­κί­ων, αντι­λαμ­βά­νε­ται κα­νείς πως οι συν­θή­κες θα εξα­κο­λου­θή­σουν να είναι δύ­σκο­λες στο επό­με­νο διά­στη­μα για τη μι­κρο­με­σαία εμπο­ρι­κή επι­χεί­ρη­ση.

• Ποιες είναι οι τά­σεις στο Λια­νι­κό Εμπό­ριο; Ποια είναι η ση­μα­σία του ψη­φια­κού με­τα­σχη­μα­τι­σμού των επι­χει­ρή­σε­ων, οι προ­κλή­σεις και προ­ο­πτι­κές που δια­μορ­φώ­νο­νται στο επι­χει­ρη­μα­τι­κό πε­ρι­βάλ­λον;

Η έκρη­ξη του e-commerce λόγω των πε­ριο­ρι­σμών στις με­τα­κι­νή­σεις των κα­τα­να­λω­τών και στη λει­τουρ­γία των κα­τα­στη­μά­των λόγω του COVID 19, ει­σή­γα­γε από­το­μα χι­λιά­δες ελ­λη­νι­κές μι­κρο­με­σαί­ες εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις στις και­νο­το­μί­ες της 4ης βιο­μη­χα­νι­κής επα­νά­στα­σης. Πα­ρό­λη όμως την προ­σπά­θεια πολ­λών συ­να­δέλ­φων να μεί­νουν πάνω στο «κύμα» των εξε­λί­ξε­ων, ο κλά­δος συ­νο­λι­κά έχει κάνει μόνο μικρά βή­μα­τα στην πο­ρεία προς την ανά­κτη­ση ενός ικα­νο­ποι­η­τι­κού βαθ­μού ψη­φια­κής ωρι­μό­τη­τας. Χωρίς αμ­φι­βο­λία, σο­βα­ρό προ­βά­δι­σμα έχουν οι συ­γκρι­τι­κά λίγες, ισχυ­ρές εγ­χώ­ριες και πο­λυ­ε­θνι­κές εται­ρί­ες που είχαν επεν­δύ­σει από πριν στον ψη­φια­κό τους με­τα­σχη­μα­τι­σμό και κα­τέ­χουν κε­φά­λαια και τε­χνο­γνω­σία για να συ­νε­χί­σουν. Ο ψη­φια­κός με­τα­σχη­μα­τι­σμός είναι το πα­γκό­σμιο «mega – trend» που αλ­λά­ζει τα­χύ­τα­τα τις κα­τα­να­λω­τι­κές συ­νή­θειες, τη μορφή και τη λει­τουρ­γία των εμπο­ρι­κών επι­χει­ρή­σε­ων. Η κυ­ρί­αρ­χη τάση είναι η «σύ­ζευ­ξη» φυ­σι­κού και ηλε­κτρο­νι­κού κα­τα­στή­μα­τος που θα αξιο­ποιεί «έξυ­πνα» τα νέα ψη­φια­κά ερ­γα­λεία και τις εφαρ­μο­γές που ται­ριά­ζουν στο δικό τους αγο­ρα­στι­κό κοινό και στα προ­ϊ­ό­ντα που εμπο­ρεύ­ο­νται. Επι­πλέ­ον όμως, υπάρ­χει η πιε­στι­κή ανά­γκη εναρ­μό­νι­σης του λια­νε­μπο­ρί­ου με την νέα νο­μο­θε­σία, τη σχε­τι­ζό­με­νη με τη δια­σύν­δε­σή των επι­χει­ρή­σε­ων με τις νέες, ψη­φια­κά ανα­βαθ­μι­σμέ­νες, δη­μό­σιες υπη­ρε­σί­ες. Βλέ­που­με πως, μετά την υπο­χρέ­ω­ση δια­σύν­δε­σης με την πλατ­φόρ­μα myData της ΑΑΔΕ, έχει ήδη ξε­κι­νή­σει η προ­πα­ρα­σκευα­στι­κή φάση εφαρ­μο­γής και στο λια­νε­μπό­ριο της Ψη­φια­κής Κάρ­τας Ερ­γα­σί­ας και του Ψη­φια­κού Ωρα­ρί­ου μέσω του Ergani 2, για τα οποία προ­ϋ­πό­θε­ση απο­τε­λεί η ολο­κλή­ρω­ση της απο­γρα­φής. Είναι πολ­λές οι απαι­τή­σεις που, με τις απει­λές και προ­στί­μων, σω­ρεύ­ο­νται για τη ψη­φια­κή με­τά­βα­ση των επι­χει­ρή­σε­ων. Είναι απα­ραί­τη­τη αφε­νός η βέλ­τι­στη δυ­να­τή ενη­μέ­ρω­ση των ΜμΕ από τις υπη­ρε­σί­ες των συ­ναρ­μό­διων υπουρ­γεί­ων, αφε­τέ­ρου μια με­γα­λύ­τε­ρη ευ­ε­λι­ξία στις χρο­νι­κές προ­θε­σμί­ες για την υλο­ποί­η­ση της προ­σαρ­μο­γής στους στις προ­βλε­πό­με­νες δια­τά­ξεις.

• Σύμ­φω­να με τα πρό­σφα­τα στοι­χεία, το ηλε­κτρο­νι­κό εμπό­ριο το 2022 έκανε τζίρο πάνω από 20 δις ευρώ. Αλ­λά­ζουν άρδην οι συ­νή­θειες και τα δε­δο­μέ­να των κα­τα­να­λω­τών;

Από το 2016 και μετά πα­ρα­τη­ρεί­ται σε όλη την Ευ­ρώ­πη μία με­γά­λη αύ­ξη­ση στον αριθ­μό των ηλε­κτρο­νι­κών κα­τα­στη­μά­των, η οποία έγινε εκρη­κτι­κή την πρώτη πε­ρί­ο­δο της παν­δη­μί­ας, και συ­νε­χί­ζει σε γε­νι­κές γραμ­μές να έχει αυ­ξη­τι­κούς ρυθ­μούς έως και σή­με­ρα. Το ηλε­κτρο­νι­κό εμπό­ριο αντι­προ­σω­πεύ­ει πλέον το 15% των εμπο­ρι­κών πω­λή­σε­ων στην Ε.Ε και η με­γέ­θυν­ση αυτή θα συ­νε­χι­στεί. Σί­γου­ρα φέτος ήταν ανα­με­νό­με­νο να κα­τα­γρα­φεί ένας ση­μα­ντι­κός αριθ­μός πω­λή­σε­ων στο φυ­σι­κό κα­τά­στη­μα, όπως και έγινε και αυτό είναι κα­λο­δε­χού­με­νο για τον διαρ­κώς πλητ­τό­με­νο εμπο­ρι­κό κόσμο, καθώς και ανα­με­νό­με­νο μετά την άρση των πε­ριο­ρι­σμών της παν­δη­μί­ας. Έτσι, ενώ σύμ­φω­να με την ΕΛ­ΣΤΑΤ ο Δεί­κτης Κύ­κλου Ερ­γα­σιών στο λια­νι­κό εμπό­ριο για το πρώτο εν­νε­ά­μη­νο του 2022 πα­ρου­σιά­ζει με­γέ­θυν­ση γύρω στο 10,5 %, οι πω­λή­σεις εκτός κα­τα­στη­μά­των εμ­φα­νί­ζουν πτώση πάνω από το 13%. Ωστό­σο, η πε­ραι­τέ­ρω ανά­πτυ­ξη του ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρί­ου είναι δε­δο­μέ­νη καθώς υπο­στη­ρί­ζε­ται από τις ψη­φια­κές τε­χνο­λο­γί­ες της 4ης βιο­μη­χα­νι­κής επα­νά­στα­σης που διεισ­δύ­ουν σε όλες τις εκ­φάν­σεις της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας των επι­χει­ρή­σε­ων και των κα­τα­να­λω­τών.

Η ΕΣΕΕ επι­διώ­κει την ισορ­ρο­πη­μέ­νη ανά­πτυ­ξη του εμπο­ρί­ου με φυ­σι­κές και ηλε­κτρο­νι­κές πω­λή­σεις, ώστε να απο­τε­λέ­σουν δύο αλ­λη­λο­συ­μπλη­ρού­με­να κα­νά­λια εσό­δων και βελ­τί­ω­σης της αγο­ρα­στι­κής εμπει­ρί­ας, Εδώ και χρό­νια προ­ω­θού­με συ­νο­λι­κά το ψη­φια­κό με­τα­σχη­μα­τι­σμό του λια­νε­μπο­ρί­ου μέσα από το διε­θνές μας Συ­νέ­δριο Future of Retail και με συ­νε­χείς πα­ρεμ­βά­σεις προς την Πο­λι­τεία. Το 2023 θα είναι μια χρο­νιά που θα ενι­σχύ­σου­με πε­ραι­τέ­ρω τις δρά­σεις ενη­μέ­ρω­σης των μελών μας σε όλη τη χώρα.