Επιστημονικό Συμβούλιο Βουλής: Προβληματισμός για τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων για το νερό στη ΡΑΕ

Το νερό δεν είναι εµπο­ρι­κό προ­ϊ­όν, η ύδρευ­ση συ­νι­στά υπη­ρε­σία κοι­νής ωφέ­λειας, υπεν­θυ­μί­ζει το Επι­στη­μο­νι­κό Συμ­βού­λιο της Βου­λής, στην έκ­θε­σή του επί του νο­μο­σχε­δί­ου με το οποίο ανα­τί­θε­νται στη ΡΑΕ αρ­μο­διό­τη­τες επο­πτεί­ας και ελέγ­χου των πα­ρό­χων υπη­ρε­σιών ύδα­τος (ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης) και των φο­ρέ­ων δια­χεί­ρι­σης αστι­κών απο­βλή­των. Το Επι­στη­μο­νι­κό Συμ­βού­λιο πα­ρα­θέ­τει το κοι­νο­τι­κό πλαί­σιο για την πο­λι­τι­κή ύδα­τος και τη νο­μο­λο­γία του ΣτΕ και, με­τα­ξύ άλλων, υπο­γραμ­μί­ζει ότι «τί­θε­ται το ερώτηµα αν και κατά πόσον οι µετα­βι­βα­ζόµενες µε τον παρόν νοµοσχέ­διο αρµοδιό­τη­τες στη Ρ.Α.Α.Ε.Υ. συµβα­δί­ζουν µε τη νο­μο­λο­γία του Συµβου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας».

Συ­νο­πτι­κά, σύμ­φω­να με την έκ­θε­ση του Επι­στη­μο­νι­κού Συμ­βου­λί­ου:

Η Οδη­γία 2000/60/ΕΚ, για τη θέ­σπι­ση πλαι­σί­ου κοι­νο­τι­κής δρά­σης στον τοµέα της πο­λι­τι­κής των υδά­των, έθεσε το νοµοθε­τι­κό πλαί­σιο για την ορθή δια­χεί­ρι­ση και προ­στα­σία των υδα­τι­κών πόρων και την απο­τρο­πή της πε­ραι­τέ­ρω υπο­βάθµισής τους. Στο Προοίµιό της ανα­φέ­ρε­ται ότι «το ύδωρ δεν είναι εµπο­ρι­κό προ­ϊ­όν όπως όλα τα άλλα, αλλά απο­τε­λεί κλη­ρο­νοµιά που πρέ­πει να προ­στα­τεύ­ε­ται και να τυγ­χά­νει της κα­τάλ­λη­λης µετα­χεί­ρι­σης», καθώς και ότι «η ύδρευ­ση συ­νι­στά υπη­ρε­σία κοι­νής ωφέ­λειας».

Σε εφαρ­μο­γή των προ­βλέ­ψε­ων της Οδη­γί­ας, ψη­φί­στη­κε το 2003 νόμος με τον οποίο συ­στά­θη­κε η Εθνι­κή Επι­τρο­πή Υδά­των. Η Εθνι­κή Επι­τρο­πή Υδά­των κα­ταρ­γεί­ται με το νόμο που ει­σά­γε­ται σή­με­ρα στην Ολο­μέ­λεια.

Από την Εθνι­κή Επι­τρο­πή Υδά­των η οποία χα­ράσ­σει την πο­λι­τι­κή για την προ­στα­σία και δια­χεί­ρι­ση των υδά­των, είχε εκ­δο­θεί από­φα­ση, όπως προ­έ­βλε­πε ο νόμος 3199/2003, για την «Έγκρι­ση γε­νι­κών κα­νό­νων κο­στο­λό­γη­σης και τιµολό­γη­σης υπη­ρε­σιών ύδα­τος. Μέ­θο­δος και δια­δι­κα­σί­ες για την ανά­κτη­ση κό­στους των υπη­ρε­σιών ύδα­τος στις διά­φο­ρες χρή­σεις του». Ωστό­σο, δεν προ­χώ­ρη­σε η εφαρ­μο­γή ενιαί­ου πλαι­σί­ου τι­μο­λό­γη­σης των υπη­ρε­σιών ύδα­τος για τις διά­φο­ρες χρή­σεις του. Το κενό αυτό επι­χει­ρεί­ται να κα­λυ­φθεί με το ση­με­ρι­νό σχέ­διο νόμου που ανα­θέ­τει την επο­πτεία και την πα­ρα­κο­λού­θη­ση των υπη­ρε­σιών ύδα­τος στην ανε­ξάρ­τη­τη αρχή.

Με το υφι­στά­με­νο πλαί­σιο, κατά τον προσ­διο­ρισµό του κό­στους των υπη­ρε­σιών ύδα­τος λαµβά­νο­νται υπόψη τρεις συ­νι­στώ­σες: το χρηµατο­οι­κο­νοµικό κό­στος του πα­ρό­χου (σ.σ. επεν­δυ­τι­κό, λει­τουρ­γι­κό, δα­πά­νες συ­ντή­ρη­σης, κό­στος δα­νεισµού κ.λπ.), το πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό κό­στος, το οποίο συ­νί­στα­ται στο κό­στος της από­κλι­σης της κα­τά­στα­σης των υδά­των από την (προ­στα­τευόµενη) καλή κα­τά­στα­σή τους, και το κό­στος φυ­σι­κού πόρου (που συν­θέ­τουν το πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό κό­στος), δη­λα­δή το κό­στος άλλων εναλ­λα­κτι­κών χρή­σε­ων του ύδα­τος, οι οποί­ες είναι ανα­γκαί­ες σε πε­ρί­πτω­ση που το υδα­τι­κό σύστηµα χρησιµοποιεί­ται πέραν του ρυθµού της φυ­σι­κής του ανα­πλή­ρω­σης.

«Υπό το φως των ανω­τέ­ρω, δια­τυ­πώ­νε­ται προ­βληµατισµός κατά πόσον οι προ­τει­νόµενοι στα υπό ψή­φι­ση άρθρα ορισµοί και δια­δι­κα­σί­ες κο­στο­λό­γη­σης και τιµολό­γη­σης των υπη­ρε­σιών ύδα­τος εκ­πλη­ρώ­νουν την απαί­τη­ση για προη­γούµενη οι­κο­νοµική ανά­λυ­ση, η οποία απο­τε­λεί τη νόµιµη προ­ϋ­πό­θε­ση και το αι­τιο­λο­γι­κό έρεισµα της τιµολο­για­κής πο­λι­τι­κής, στη­ρί­ζε­ται στην ανά­λυ­ση των χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών συ­γκε­κριµένης πε­ριο­χής και διέ­πε­ται από την αρχή “ο ρυ­παί­νων πλη­ρώ­νει”, κα­τα­νέµει, δη­λα­δή, τα οι­κο­νοµικά βάρη στους χρή­στες των υπη­ρε­σιών ύδα­τος µε γνώµονα τις προ­κα­λούµενες από τις δρα­στη­ριό­τη­τές τους επι­πτώ­σεις στην κα­τά­στα­ση των επι­φα­νεια­κών και υπό­γειων υδά­των, κατά τρό­πον ώστε, µέσω της τιµολό­γη­σης των εν λόγω υπη­ρε­σιών, να προ­στα­τεύ­ο­νται κατά τρό­πον απο­τε­λεσµατικό οι υδα­τι­κοί πόροι και να ελέγ­χε­ται η υπερ­βο­λι­κή κα­τα­νά­λω­ση του ύδα­τος», ανα­φέ­ρει το Επι­στη­μο­νι­κό Συμ­βού­λιο της Βου­λής και υπεν­θυ­μί­ζει ότι σύμ­φω­να με το ΣτΕ πρέ­πει να λαµβά­νο­νται υπό­ψιν, κατά την ανά­κτη­ση του κό­στους, τα ιδιαί­τε­ρα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά κάθε πε­ριο­χής λε­κά­νης απορ­ρο­ής, οι κρα­τού­σες γε­ω­γρα­φι­κές και κλιµατο­λο­γι­κές συν­θή­κες και τα δεδοµένα που προ­κύ­πτουν από την οι­κο­νοµική ανά­λυ­ση της χρή­σης του ύδα­τος.

«Εν προ­κειµένω δεν θε­σπί­ζο­νται συ­γκε­κριµένοι κα­νό­νες και δια­δι­κα­σί­ες µε τις οποί­ες να δια­σφα­λί­ζε­ται ότι οι πά­ρο­χοι των υπη­ρε­σιών ύδα­τος προ­σαρµόζουν την τιµολο­για­κή τους πο­λι­τι­κή στα δεδοµένα που προ­κύ­πτουν από τα εγκε­κριµένα σχέ­δια δια­χεί­ρι­σης των λε­κα­νών απορ­ρο­ής ποταµών ούτε προ­βλέ­πε­ται ότι, κατά την έγκρι­ση των τιµολο­γί­ων των πα­ρό­χων από τις αρµόδιες αρχές, ελέγ­χε­ται η τή­ρη­ση των κα­τευ­θύν­σε­ων που τί­θε­νται στα σχέ­δια δια­χεί­ρι­σης, ώστε να εξα­σφα­λί­ζε­ται ότι η τιµολο­για­κή πο­λι­τι­κή διαµορ­φώ­νε­ται κατά τρόπο σύµφωνο προς τις ανω­τέ­ρω επι­τα­γές του νόµου και της οδη­γί­ας, κατ’ εκτίµηση των κοι­νω­νι­κών, πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών και οι­κο­νοµικών απο­τε­λεσµάτων της ανά­κτη­σης και της αρχής “ο ρυ­παί­νων πλη­ρώ­νει”», ση­μειώ­νει το Επι­στη­μο­νι­κό Συμ­βού­λιο της Βου­λής.

Πε­ραι­τέ­ρω δεν προσ­διο­ρί­ζο­νται συ­γκε­κριµένες παράµετροι, κατ’ εκτίµηση των οποί­ων πρέ­πει να κα­θο­ρί­ζε­ται το επί­πε­δο ανά­κτη­σης του κό­στους των υπη­ρε­σιών ύδα­τος στις διά­φο­ρες χρή­σεις, σύµφωνα µε τα κρι­τή­ρια που µνηµονεύ­ο­νται στο άρθρο 12 του ν. 3199/2003».

Σύμ­φω­να με το ΣτΕ, η εθνι­κή πο­λι­τι­κή πα­ρο­χής υπη­ρε­σιών ύδρευ­σης, συµπε­ρι­λαµβανοµένης και της τιµολό­γη­σης αυτών, σχε­διά­ζε­ται από τα κράτη µέλη ως πο­λι­τι­κή πα­ρο­χής υπη­ρε­σιών κοι­νής ωφέ­λειας, µε βα­σι­κό κρι­τή­ριο την επί­τευ­ξη των πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών στό­χων της οδη­γί­ας 2000/60/ΕΚ.

Εχει κρι­θεί ότι οι δια­τά­ξεις του νόμου που αφορά στη Ρυθ­μι­στι­κή Αρχή Ενέρ­γειας, είναι δια­τά­ξεις που υπα­γο­ρεύ­ο­νται από λό­γους δηµοσίου συµφέ­ρο­ντος, που συ­νί­στα­νται στην ανά­πτυ­ξη της αγο­ράς ενέρ­γειας και στην προ­στα­σία και προ­α­γω­γή του ελεύ­θε­ρου υγιούς αντα­γω­νισµού στον τοµέα αυτό προς όφε­λος των κα­τα­να­λω­τών.

«Τί­θε­ται το ερώτηµα αν και κατά πόσον οι µετα­βι­βα­ζόµενες µε τον παρόν νοµοσχέ­διο αρµοδιό­τη­τες στη Ρ.Α.Α.Ε.Υ. συµβα­δί­ζουν µε τη νο­μο­λο­γία του Συµβου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας», σύμ­φω­να με το οποίο η πα­ρο­χή υπη­ρε­σιών κοι­νής ωφε­λεί­ας, όπως υδρεύ­σε­ως και απο­χε­τεύ­σε­ως, δεν συ­νι­στά δρα­στη­ριό­τη­τα ανα­πό­σπα­στη από τον πυ­ρή­να της κρα­τι­κής εξου­σί­ας και δύ­να­ται να ανα­τί­θε­ται σε δηµόσια επι­χεί­ρη­ση υπό µορφή ανώνυµης εται­ρεί­ας, όπως η ΕΥΔΑΠ ΑΕ, η οποία πα­ρέ­χει υπη­ρε­σί­ες κοι­νής ωφέ­λειας απο­λύ­τως ζω­τι­κής σηµασίας.

Δε­δο­μέ­νης της νο­μο­λο­γί­ας του ΣτΕ είναι συ­νταγµατι­κώς επι­βε­βληµένος ο έλεγ­χος της ΕΥΔΑΠ ΑΕ από το Ελ­λη­νι­κό Δηµόσιο, όχι απλώς µε την άσκη­ση επο­πτεί­ας επ’ αυτής, αλλά και διά του µετο­χι­κού της κε­φα­λαί­ου. (σ.σ. με το άρθρο 27 του σχε­δί­ου νόμου, «η επο­πτεία της «Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε.» και του νο­μι­κού προ­σώ­που δη­μο­σί­ου δι­καί­ου «ΕΤΑΙ­ΡΕΙΑ ΠΑ­ΓΙΩΝ Ε.ΥΔ.Α.Π.» με­τα­φέ­ρε­ται στο Υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας»).

Στην ολο­μέ­λεια

Το νο­μο­σχέ­διο ει­σά­γε­ται για συ­ζή­τη­ση στην Ολο­μέ­λεια την προ­σε­χή Δευ­τέ­ρα. Η κυ­βέρ­νη­ση έχει δη­λώ­σει ότι η ανά­θε­ση του νερού στον επο­πτι­κό έλεγ­χο της ΡΑΕ θα ενι­σχύ­σει τη δια­φά­νεια και ορ­θο­λο­γι­κό­τη­τα της υδα­τι­κής πο­λι­τι­κής, θα ανα­βαθ­μί­σει τη θέση των κα­τα­να­λω­τών, μέσω της θέ­σπι­σης λο­γο­δο­σί­ας των φο­ρέ­ων πα­ρο­χής υπη­ρε­σιών ύδα­τος και δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των, καθώς και μέσω του ελέγ­χου των ανα­πτυ­ξια­κών-επεν­δυ­τι­κών και τι­μο­λο­για­κών πο­λι­τι­κών.

Ο ίδιος ο υπουρ­γός Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας Κώ­στας Σκρέ­κας έχει δη­λώ­σει ότι θέλει να δια­τη­ρή­σει το δη­μό­σιο χα­ρα­κτή­ρα των υπη­ρε­σιών πα­ρο­χής ύδα­τος, και του πό­σι­μου νερού στις πό­λεις και του αρ­δευ­τι­κού νερού στις καλ­λιέρ­γειες. Όπως όμως έχει δη­λώ­σει, σή­με­ρα ο έλεγ­χος είναι πλημ­με­λής και γι­΄αυ­τό απαι­τεί­ται συ­στη­μα­τι­κά να ελέγ­χει και να επο­πτεύ­ει μια δη­μό­σια ανε­ξάρ­τη­τη αρχή.

Κατά την επε­ξερ­γα­σία του νο­μο­σχε­δί­ου στην αρ­μό­δια κοι­νο­βου­λευ­τι­κή επι­τρο­πή, οι Δη­μο­τι­κές Επι­χει­ρή­σεις Ύδρευ­σης και Απο­χέ­τευ­σης (ΔΕΥΑ) επι­σή­μα­ναν ότι στο νο­μο­σχέ­διο (άρθρο 11) ορί­ζε­ται πως η Ρυθ­μι­στι­κή Αρχή Απο­βλή­των, Ενέρ­γειας και Υδά­των (σ.σ. σή­με­ρα είναι η ΡΑΕ) θα πρέ­πει να «πα­ρα­κο­λου­θεί και επο­πτεύ­ει την ορθή εφαρ­μο­γή συμ­βά­σε­ων πα­ρα­χώ­ρη­σης υπη­ρε­σιών ύδα­τος σε τρί­τους». «Ευ­λό­γως συ­νε­πώς», όπως ση­μειώ­νουν «όλοι οι φο­ρείς της αυ­το­διοί­κη­σης έχουν την άποψη ότι, εν τέλει, πίσω από την υπό­θε­ση αυτή, κρύ­βε­ται ιδιω­τι­κο­ποί­η­ση». Στο ίδιο πε­ρί­που κλίμα κι­νού­νται και οι Φο­ρείς Δια­χεί­ρι­σης Στε­ρε­ών Απο­βλή­των (ΦΟΣΔΑ), οι οποί­οι ζη­τούν ενί­σχυ­σή τους, με μό­νι­μο προ­σω­πι­κό, και από­συρ­ση του νο­μο­σχε­δί­ου. Τις δια­βε­βαιώ­σεις του υπουρ­γεί­ου για τη βού­λη­ση της κυ­βέρ­νη­σης το νερό να μην ιδιω­τι­κο­ποι­η­θεί αμ­φι­σβή­τη­σαν οι εκ­πρό­σω­ποι των ερ­γα­ζο­μέ­νων σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ που κά­λε­σαν την κυ­βέρ­νη­ση να απα­ντή­σει «προς τι το ΣΔΙΤ στο εξω­τε­ρι­κό υδρο­δο­τι­κό σύ­στη­μα της Αθή­νας» και δή­λω­σαν αντί­θε­τοι με την υπα­γω­γή του νερού σε μια «ρυθ­μι­στι­κή αρχή της αγο­ράς».

Τα κόμ­μα­τα της αντι­πο­λί­τευ­σης έχουν κα­ταγ­γεί­λει ότι το νο­μο­σχέ­διο είναι αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό και κι­νεί­ται αντί­θε­τα με την από­φα­ση του ΣτΕ για το νερό. «Το νερό δεν είναι εμπο­ρι­κό προ­ϊ­όν, για να ρυθ­μί­ζε­ται σε κα­θε­στώς αγο­ράς», έχουν υπο­γραμ­μί­σει.

Μετά την ολο­κλή­ρω­ση της επε­ξερ­γα­σί­ας του νο­μο­σχε­δί­ου, στην αρ­μό­δια κοι­νο­βου­λευ­τι­κή επι­τρο­πή, από το υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας έγινε γνω­στό ότι θα υπάρ­ξουν αλ­λα­γές στο νο­μο­σχέ­διο, οι οποί­ες θα ανα­κοι­νω­θούν, κατά τη συ­ζή­τη­ση στην ολο­μέ­λεια.

Την εβδο­μά­δα που πέ­ρα­σε, ο υπουρ­γός Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας Κώ­στας Σκρέ­κας συ­να­ντή­θη­κε με αντι­προ­σω­πεία της Κε­ντρι­κής Ένω­σης Δήμων Ελ­λά­δος (ΚΕΔΕ) της Ένω­σης Δη­μο­τι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων Ύδρευ­σης – Απο­χέ­τευ­σης (ΕΔΕΥΑ). Μετά τη συ­νά­ντη­ση εκ­δό­θη­κε ανα­κοί­νω­ση, σύμ­φω­να με την οποία, η πο­λι­τεία δια­τη­ρεί το σύ­νο­λο των ρυθ­μι­στι­κών- κα­νο­νι­στι­κών αρ­μο­διο­τή­των για την άσκη­ση της υδα­τι­κής πο­λι­τι­κής, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της πο­λι­τι­κής κο­στο­λό­γη­σης και τι­μο­λό­γη­σης της ύδρευ­σης και της απο­χέ­τευ­σης.

Δείτε ΕΔΩ την έκ­θε­ση του επι­στη­μο­νι­κού συμ­βου­λί­ου.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ