Νέος ξενοδοχειακός χάρτης με επενδύσεις πάνω από 2 δισ. την τελευταία 5ετία-Η εικόνα στη Ρόδο

Επεν­δύ­σεις άνω των 2 δισ. ευρώ έχουν υλο­ποι­η­θεί τα τελευ­ταία πέντε χρόνια σε αγορές και συγ­χω­νεύ­σεις κυρίως μεγάλων ξενο­δο­χείων 5 αστέρων στους του­ρι­στικά κύριους προ­ο­ρι­σμούς της χώρας, όπως είναι η Κρήτη, το Νότιο Αιγαίο, το Ιόνιο, η Αττική, η Θεσ­σα­λο­νίκη και η Χαλ­κι­δική.

Η όρεξη για περισ­σό­τε­ρες κινή­σεις από ενδια­φε­ρό­με­νους επεν­δυ­τές είναι ακόμη έντονη, όμως οι ρυθμοί εξα­γο­ρών δεν είναι ανά­λο­γοι, εκτιμά μελέτη της εται­ρείας συμ­βού­λων Arbitrage Real Estate Advisors, η οποία παράλ­ληλα συστή­νει στους ενδια­φε­ρό­με­νους επεν­δυ­τές να ανα­κα­λύ­ψουν ευκαι­ρίες σε λιγό­τερο γνωστές του­ρι­στικά περιο­χές και σε μικρό­τε­ρης κατη­γο­ρίας ξενο­δο­χεία όπως τα τετρά­στερα και τρί­στερα.

Η διάθεση για ξενο­δο­χεια­κές επεν­δύ­σεις στην Ελλάδα παρα­μέ­νει μεγάλη, τόσο σε Αθήνα όσο και σε resort προ­ο­ρι­σμούς, όμως η ελλη­νική ξενο­δο­χειακή αγορά εξα­γο­ρών και συγ­χω­νεύ­σεων δεν είναι τόσο ενεργή όσο θα έπρεπε, παρά το γεγονός ότι αρκετά ξενο­δο­χεία βρί­σκο­νται σε καλή οικο­νο­μική κατά­σταση, επι­ση­μαί­νει η Arbitrage. Τα βασικά προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι ενδια­φε­ρό­με­νοι επεν­δυ­τές αφορούν κυρίως την έλλειψη ικανού αριθμού αντα­γω­νι­στι­κών ξενο­δο­χείων προς πώληση και μια γενι­κό­τερη ανα­ντι­στοι­χία προσ­δο­κιών με τους πωλητές σε σχέση με το εκτι­μώ­μενο τίμημα.

Το 2017 και το 2018, η επεν­δυ­τική δρα­στη­ριό­τητα και οι συμ­φω­νίες που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν για δια­χεί­ριση υφι­στά­με­νων μονάδων πιστο­ποί­η­σαν το επεν­δυ­τικό ενδια­φέ­ρον.

Για την περίοδο 2018-2022, παρά τη συστη­μα­τική αύξηση των του­ρι­στι­κών αφίξεων, οι ανα­πτυ­ξια­κές επεν­δύ­σεις ανα­μέ­νε­ται να κινη­θούν σε φυσιο­λο­γικά επίπεδα, εκτιμά η Arbitrage. Πιο συγκε­κρι­μένα, όπως κατα­γρά­φε­ται από το ΙΝΣΕΤΕ, υπάρχει ανάγκη μέχρι το 2022 για 24.000 πρό­σθε­τες κλίνες στο ξενο­δο­χειακό δυνα­μικό, οι οποίες ανα­μέ­νε­ται να προ­κύ­ψουν από προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες κατα­σκευές νέων (greenfield) ξενο­δο­χεια­κών συγκρο­τη­μά­των ή επεν­δύ­σεων ανα­κα­τα­σκευής που θα υλο­ποι­η­θούν τα επόμενα χρόνια. Ήδη υπάρ­χουν πάνω από 10 ανα­πτυ­ξιακά έργα που είναι σε εξέλιξη σε κύριους προ­ο­ρι­σμούς και αντί­στοι­χος αριθμός του­ρι­στι­κών έργων που βρί­σκο­νται σε φάση προ-αδειοδότησης ή/και έχουν συμπε­ρι­λη­φθεί στη δια­δι­κα­σία Fast-Track.

Νέες ευκαι­ρίες σε άλλες περιο­χές

Γενι­κό­τερα, σημειώ­νει η Arbitrage, γύρω στο 80% της συνο­λι­κής χωρη­τι­κό­τη­τας των κλινών της χώρας εντο­πί­ζε­ται σε δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς. Το γεγονός αυτό ανα­δει­κνύει μια ανο­μοιο­γενή διάχυση των του­ρι­στι­κών ροών, αλλά και επεν­δυ­τι­κές ευκαι­ρίες που δια­νοί­γο­νται από αυτή την υστέ­ρηση.

Μακρο­πρό­θε­σμα, η ανά­πτυξη ξενο­δο­χείων σε δευ­τε­ρεύ­ο­ντες προ­ο­ρι­σμούς, μπορεί να αποβεί αρκετά κερ­δο­φόρα, μέσα από τη βελ­τί­ωση των υπο­δο­μών τους, από δράσεις αύξησης της ανα­γνω­ρι­σι­μό­τη­τάς τους και δια­φο­ρο­ποί­η­σης του προ­σφε­ρό­με­νου προ­ϊ­ό­ντος τους. Τέτοιες ευκαι­ρίες θα μπο­ρού­σαν να βρεθούν σε περιο­χές της Πελο­πον­νή­σου, της Θεσ­σα­λίας, του Βόρειου Αιγαίου και της Ηπείρου.

Στην Ελλάδα παρα­τη­ρεί­ται επίσης κενό στο κατη­γο­ρίας 3* ξενο­δο­χειακό προϊόν, με συνέ­πεια να υπάρχει περι­θώ­ριο ανά­πτυ­ξης ποιο­τι­κών ξενο­δο­χείων (branded ή μη) στην κατη­γο­ρία αυτή. Γνωστοί εγχώ­ριοι και διε­θνείς επεν­δυ­τές έχουν ήδη τοπο­θε­τη­θεί ή ανα­ζη­τούν συστη­μα­τικά ευκαι­ρίες σε αντί­στοιχα lifestyle ξενο­δο­χεία πόλης ή σε άλλες κατάλ­λη­λες θεμα­τι­κές στο­χο­θε­τή­σεις όπως φοι­τη­τικά ξενο­δο­χεία (student hotel). Ευκαι­ρίες κρύ­βο­νται και στα 4άστερα ξενο­δο­χεία που ανα­ζη­τούν πολύ τα μεγάλα πρα­κτο­ρεία. Γενικά, τα 4άστερα και τα ξενο­δο­χεία κατη­γο­ρίας 3* είναι πιο εύκολα δια­χει­ρί­σιμα, γεγονός που τα καθιστά ελκυ­στικά ανά περί­πτωση ως επεν­δυ­τικό προϊόν.

Αθη­ναϊκή Ριβιέρα 

Στην Αθήνα γενικά οι ταξι­διω­τι­κοί πρά­κτο­ρες (tour operators) δεν έχουν μεγάλο ρόλο, γεγονός που δημιουρ­γεί ευκαι­ρία για σχετική ανά­πτυξη του προ­ο­ρι­σμού. Για παρά­δειγμα, ένα ιδανικό project θα αφο­ρούσε την ανά­πτυξη ενός μεγάλου παρα­λια­κού ξενο­δο­χείου κατη­γο­ρίας 3* ή 4* στην Αθη­ναϊκή Ριβιέρα. Γενικά, η Αθη­ναϊκή Ριβιέρα έχει από τις μεγα­λύ­τε­ρες δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης στην Ευρώπη, εάν η Αθήνα κατα­φέ­ρει να εντα­χθεί ως προ­ο­ρι­σμός μεγάλων πρα­κτο­ρείων. Αυτό θα είχε ως απο­τέ­λε­σμα να υπο­δέ­χε­ται συστη­μα­τικά επι­σκέ­πτες από το εξω­τε­ρικό για περισ­σο­τέ­ρους από 9 μήνες τον χρόνο, αυξά­νο­ντας αντί­στοιχα τη μέση δια­νυ­κτέ­ρευσή τους και τα σχετικά έσοδα από την παρα­μονή τους.

Η γενι­κό­τερη έλλειψη ποιο­τι­κού απο­θέ­μα­τος ξενο­δο­χεια­κών ακι­νή­των απο­τε­λεί άλλη μια κρυμ­μένη ευκαι­ρία. Για τον λόγο αυτό, μια ακόμη υπο­σχό­μενη επεν­δυ­τική στρα­τη­γική από πλευράς αξίας φαί­νε­ται να είναι η προ­σθήκη χωρη­τι­κό­τη­τας σε κυρίους προ­ο­ρι­σμούς, εστιά­ζο­ντας στην ανα­βάθ­μιση ξενο­δο­χεια­κών μονάδων κατη­γο­ρίας 4* και 5*.

Ευκαι­ρίες υπάρ­χουν επίσης για νέες ανα­πτύ­ξεις που θα αυξή­σουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του παρε­χό­με­νου πολυ­τε­λούς του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος σε σχέση με αντα­γω­νι­στι­κές ευρω­παϊ­κές αγορές και όμορους προ­ο­ρι­σμούς.

Είναι επίσης σημα­ντικό ο τοπικός ξενο­δό­χος, ο οποίος πολύ συχνά τυγ­χά­νει και ιδιο­κτή­της του ακι­νή­του, να βοηθάει στην εξίσωση της σωστής λει­τουρ­γίας του. Ένα ξενο­δο­χείο με συνερ­γά­σιμο και ικανό τοπικό συνιδιοκτήτη-διαχειριστή μπορεί να βοη­θή­σει έναν διεθνή επεν­δυτή ή δια­χει­ρι­στή να επι­τύ­χει πολύ υψη­λό­τερα νούμερα. Για τον λόγο αυτό, έχει παρα­τη­ρη­θεί ότι τα διεθνή πολυ­τελή εμπο­ρικά σήματα και οι συμ­φω­νίες δικαιό­χρη­σης που ται­ριά­ζουν στην ελλη­νική αγορά είναι συνήθως εκείνα που δίνουν μεγα­λύ­τερη ελευ­θε­ρία και ανε­ξαρ­τη­σία στον τοπικό ξενο­δόχο και εκείνα που απευ­θύ­νο­νται σε μονάδες που έχουν λιγό­τερα από 100 δωμάτια, στις οποίες η ελλη­νική αγορά δια­κρί­νε­ται.

Σε κάθε περί­πτωση, οι επεν­δυ­τές πρέπει να πιστέ­ψουν ότι γίνο­νται θετικά βήματα στη χώρα από πλευράς δημό­σιας διοί­κη­σης για να επεν­δύ­σουν κυρίως σε νέες ανα­πτύ­ξεις.

Συμπε­ρα­σμα­τικά, η περισ­σό­τερα υπο­σχό­μενη επεν­δυ­τική στρα­τη­γική φαί­νε­ται να είναι η στρα­τη­γική ανά­πτυξη δευ­τε­ρευό­ντων προ­ο­ρι­σμών, ακο­λου­θού­μενη από την προ­σθήκη χωρη­τι­κό­τη­τας σε θεμα­τικά στο­χευ­μένα ξενο­δο­χεία κατη­γο­ρίας 3* και σε κύριους προ­ο­ρι­σμούς μέσα από την ανα­βάθ­μιση τετρά­στε­ρων και πεντά­στε­ρων ξενο­δο­χεια­κών μονάδων.

Τέλος, κρί­νο­νται ανα­γκαίες οι συνέρ­γειες δημόσιου-ιδιωτικού τομέα για την προ­ώ­θηση νέων στρα­τη­γι­κών ξενο­δο­χεια­κών ανα­πτύ­ξεων που καλύ­πτουν κενά στο προ­σφε­ρό­μενο του­ρι­στικό προϊόν.

Οι κινή­σεις του 2019

Εντός του 2019, ξεχω­ρί­ζει η έναρξη λει­τουρ­γίας του Four Seasons Astir Palace στη Βου­λιαγ­μένη (303 δωμάτια).

Επίσης, η Inestia Hospitality, η οποία πλειο­δό­τησε στον σχετικό δια­γω­νι­σμό μακρο­χρό­νιας ενοι­κί­α­σης, σκο­πεύει να μετα­τρέ­ψει σε boutique ξενο­δο­χείο το δια­τη­ρη­τέο στη συμβολή των οδών Κολο­κο­τρώνη και Βουλής στο κέντρο της Αθήνας. Ανα­μέ­νε­ται ακόμη να λει­τουρ­γή­σει στην άνοδο της λεω­φό­ρου Συγγρού (στο ύψος του μου­σείου της Ακρό­πο­λης) ένα ακόμη πεντά­στερο ξενο­δο­χείο, το Niche Hotel.

Στον Πειραιά, μελέτες έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί για την κατα­σκευή και λει­τουρ­γία 4 ξενο­δο­χείων εντός του λιμένα, κατη­γο­ρίας 5* και 4*, με τη διοί­κηση του ΟΛΠ ΟΛΠ+3,16% να έχει ήδη πραγ­μα­το­ποι­ή­σει επαφές με διε­θνείς και ελλη­νι­κούς ξενο­δο­χεια­κούς ομίλους. Ένα πεντά­στερο ξενο­δο­χείο σχε­διά­ζε­ται να χωρο­θε­τη­θεί στη νότια πλευρά του λιμα­νιού, όπου βρί­σκε­ται και ο προ­βλή­τας κρουα­ζιε­ρό­πλοιων. Ένα δεύτερο πεντά­στερο ξενο­δο­χείο τοπο­θε­τεί­ται στη λεγό­μενη «Παγόδα» στην Ακτή Μιαούλη, με δια­τή­ρηση της σκεπής της που έχει χαρα­κτη­ρι­στεί δια­τη­ρη­τέα. Άλλα δύο ξενο­δο­χεία, ένα 4άστερο και ένα 5άστερο, σχε­διά­ζε­ται να γίνουν με μετα­τροπή σε ξενο­δο­χειακά ακίνητα των απο­θη­κών που βρί­σκο­νται δίπλα στις παλαιές δια­με­τα­κο­μι­στι­κές απο­θή­κες σιτηρών.

Επι­πλέον, ανα­μέ­νε­ται ανά­πτυξη ξενο­δο­χεια­κών εγκα­τα­στά­σεων στο πλαίσιο του έργου ανα­κα­τα­σκευής των κτηρίων της πρώην βιο­μη­χα­νίας Παπα­στρά­τος από την Dimand με συγ­χρη­μα­το­δό­τηση από την EBRD.

Μεγάλη κινη­τι­κό­τητα ανα­μέ­νε­ται το 2019 και στο νησί της Κρήτης με την επερ­χό­μενη έναρξη λει­τουρ­γίας του πεντά­στε­ρου Casa Cook Chania με 65 δωμάτια και σουίτες του Ομίλου Ledra Hotels & Villas. Ένα ακόμη σύνθετο πεντά­στερο του­ρι­στικό κατά­λυμα, 790 κλινών, ανα­μέ­νε­ται στην Ελούντα της Κρήτης από την Garden Plaza, σε ιδιό­κτητη παρα­λιακή έκταση 160 στρεμ­μά­των περίπου, όπου σχε­διά­ζε­ται επέν­δυση η οποία ανα­μέ­νε­ται να ξεπε­ρά­σει τα 50 εκατ. ευρώ. Παράλ­ληλα, ο όμιλος Γενια­τάκη, που συνερ­γά­ζε­ται με την Carlson Rezidor Hotel Group, προ­γραμ­μα­τί­ζει την κατα­σκευή δεύ­τε­ρης μονάδας στο Λασίθι της Κρήτης, που ανα­μέ­νε­ται να λει­τουρ­γή­σει ως «Radisson Blu Beach Resort».

Σε συγκε­κρι­μέ­νες περιο­χές στη Ρόδο, προ­σθέ­τει η Arbitrage, έχει παρα­τη­ρη­θεί υπερ­προ­σφορά 5άστερων ξενο­δο­χείων, καθώς τα τελευ­ταία 2 χρόνια προ­στέ­θη­καν πάνω από 3.500 δωμάτια. Αυτό έχει ως απο­τέ­λε­σμα να δημιουρ­γεί­ται πίεση στις τιμές. Το ίδιο συμ­βαί­νει και σε κάποιες περιο­χές στην Κρήτη. Αντί­θετα η Κέρκυρα έχει προ­σελ­κύ­σει ανα­πτυ­ξιακό ενδια­φέ­ρον καθώς παρα­τη­ρεί­ται έλλειψη σχε­τι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Η διετία 2017-2018

Γενι­κό­τερα, από το 2010 και μετά παρα­τη­ρή­θηκε αύξηση επεν­δύ­σεων σε πολυ­τελή ξενο­δο­χεία υψηλών προ­δια­γρα­φών. Επίσης σημα­ντι­κές εξα­γο­ρές πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν και τα δύο τελευ­ταία χρόνια, ωστόσο την ίδια στιγμή υπάρ­χουν προς πώληση πάνω από 50 ξενο­δο­χεια­κές μονάδες εν λει­τουρ­γία σε κύριους προ­ο­ρι­σμούς, που πωλού­νται όμως σε αξίες υψη­λό­τε­ρες από τις μέσες αξίες όμοιων μονάδων και πάνω από 25 ξενο­δο­χειακά ακίνητα, που δεν λει­τουρ­γούν, σε τιμές χαμη­λό­τε­ρες από 30%, από το μέσο κόστος επα­να­κα­τα­σκευής τους (replacement cost).

Για τα διεθνή επεν­δυ­τικά κεφά­λαια, οι επεν­δύ­σεις στην ελλη­νική του­ρι­στική ακίνητη περιου­σία, ιδιαί­τερα της Αθήνας, είναι πιο ελκυ­στι­κές. Οι επεν­δυ­τές του εξω­τε­ρι­κού θεωρούν ότι τα ξενο­δο­χεία, ειδικά τα πολυ­τελή και ποιο­τικά ξενο­δο­χεία πόλης (city hotels) της Αθήνας, έχουν καλύ­τερα βασικά μεγέθη σε σχέση με άλλες θεσμι­κές επεν­δύ­σεις εμπο­ρι­κής ακί­νη­της περιου­σίας (βλ. γραφεία ή εμπο­ρικά κέντρα κ.λπ.)

Ανα­φο­ρικά με τις μέχρι τώρα κινή­σεις ενδει­κτική είναι η είσοδος, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, της «Four Seasons Hotels and Resorts», εκ των κορυ­φαίων παγκο­σμίως, στη δια­χεί­ριση και επα­να­λει­τουρ­γία των ξενο­δο­χεια­κών εγκα­τα­στά­σεων του Αστέρα Βου­λιαγ­μέ­νης.

Επίσης, σημα­ντική είναι η έλευση μιας ακόμη διε­θνούς πολυ­τε­λούς ξενο­δο­χεια­κής αλυ­σί­δας στην Αθήνα, του «Grand Hyatt», στο νέο 5άστερο ξενο­δο­χείο της Λεω­φό­ρου Συγγρού που άνοιξε μέσα στο 2018 στη θέση του πρώην Athens Ledra. Η Marriott, επίσης, επέ­στρεψε στην Αθήνα το 2018 με το 5άστερο Athens Marriott Hotel (πρώην Metropolitan Hotel).

Ανα­φο­ρικά με εξα­γο­ρές που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν το 2018, ο όμιλος Atlantica Hotels & Resorts ανα­δεί­χθηκε πλειο­δό­της με 62,9 εκατ. ευρώ του δια­γω­νι­σμού εξα­γο­ράς του ξενο­δο­χεια­κού συγκρο­τή­μα­τος του Lakitira που βρί­σκε­ται στη Κω. Το 2018, επίσης, πέρασε στην Grivalia Hospitality ο έλεγχος (85%) του πολυ­τε­λούς ξενο­δο­χεια­κού συγκρο­τή­μα­τος Amanzoe στην Αργο­λίδα, έναντι 5,8 εκατ. ευρώ και ανάληψη χρεών ύψους 76,5 εκατ. ευρώ, σε συνερ­γα­σία με την Dolphin Capital Partners (που παρέ­μεινε στο 15%). Μία ακόμη σημα­ντική εξαγορά που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε εντός του 2018 είναι αυτή των ξενο­δο­χείων Paradise Village και Amilia Mare στην Καλ­λι­θέα της Ρόδου, από το αμε­ρι­κά­νικο επεν­δυ­τικό κεφά­λαιο HIG Capital, έναντι ποσού μεγα­λύ­τε­ρου από 55 εκατ. ευρώ.

Επίσης, με βάση τα δια­θέ­σιμα δεδο­μένα της αγοράς, το 2017 και 2018 ήταν εμφανής η τάση για ανα­βάθ­μιση του ξενο­δο­χεια­κού προ­ϊ­ό­ντος. Παρα­τη­ρή­θηκε αρκετά μεγάλος αριθμός ενάρ­ξεων στη λει­τουρ­γία ξενο­δο­χεια­κών μονάδων ως απο­τέ­λε­σμα ανα­και­νί­σεων τόσο στην Αθήνα όσο και σε βασι­κούς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς σε όλη τη χώρα. Για παρά­δειγμα, στην Αθήνα ολο­κλη­ρώ­θηκε, μεταξύ άλλων, η πρώτη φάση ανα­καί­νι­σης του ξενο­δο­χείου Τιτάνια (επέν­δυση περίπου 3,6 εκατ. ευρώ).

Επίσης, ολο­κλη­ρώ­θηκε στη Θεσ­σα­λο­νίκη το πρό­γραμμα ριζικής ανα­καί­νι­σης του Makedonia Palace, μία επέν­δυση ύψους 14,5 εκατ. ευρώ.

Ο Όμιλος Ikos Resorts πραγ­μα­το­ποί­ησε, επίσης, επέν­δυση ριζικής ανα­καί­νι­σης ύψους 27 εκατ. στο Ikos Oceania (πρώην Oceania Club) στα Νέα Μου­δα­νιά Χαλ­κι­δι­κής. Αντί­στοιχα, ριζικά ανα­κα­τα­σκευά­στηκε το συγκρό­τημα του ιστο­ρι­κού Miramare στην Κέρκυρα, με τη συνο­λική επέν­δυση να ξεπερνά τα 30 εκατ. ευρώ. Το 5άστερο ξενο­δο­χείο ξεκί­νησε τη λει­τουρ­γία του τον Ιούλιο του 2018, ως Domes Miramare Corfu.

Καλή οικο­νο­μική κατά­σταση

Σε γενικές γραμμές, ο του­ρι­στι­κός κλάδος βρί­σκε­ται σε σχετικά καλή οικο­νο­μική κατά­σταση, η απόδοσή του βελ­τιώ­νε­ται και είναι παγκό­σμια αντα­γω­νι­στι­κός, ανα­φέ­ρει η Arbitrage και επι­κα­λεί­ται πρό­σφατη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, σύμφωνα με την οποία ο ξενο­δο­χεια­κός κλάδος παράγει κύκλο εργα­σιών της τάξης των 5,7 δισ. ευρώ (3,5% του ΑΕΠ) και τα τελευ­ταία χρόνια, εν μέσω κρίσης, έχει απορ­ρο­φή­σει μικτές επεν­δύ­σεις άνω των 2 δισ. ευρώ. H συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των επεν­δύ­σεων έχει κατευ­θυν­θεί σε ξενο­δο­χεία 5 και 4 αστέρων σε κύριους προ­ο­ρι­σμούς που απορ­ρο­φούν και το 70% της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας πανελ­λα­δι­κώς. Στο πλαίσιο δημό­σιας έρευνας που έγινε σε περίπου 600 ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις, πάνω από το 65% εμφά­νισε κέρδη το 2016, ενώ αντι­στοί­χως το 2017 (με βάση τους δημο­σιευ­μέ­νους ισο­λο­γι­σμούς) 200 ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις αύξησαν τα κέρδη τους κατά 50% περίπου.

Επίσης, με βάση τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία, οι ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις χρη­σι­μο­ποιούν διπλά­σια ίδια κεφά­λαια (13,3 δισ. ευρώ) σε σύγκριση με μακρο­πρό­θε­σμο δανει­σμό (7,5 δισ. ευρώ).

Στις μικρο­με­σαίες ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις που λει­τουρ­γούν μικρό­τε­ρες μονάδες (μέχρι 50 δωμάτια), με πολλές από αυτές να είναι 2 και 3 αστέρων, έχουν παρα­τη­ρη­θεί κατά κύριο λόγο υγιείς δείκτες δανει­σμού ως προς την κερ­δο­φο­ρία.

Με βάση δημό­σιες μελέτες, οι συνο­λι­κές επεν­δυ­τι­κές ανάγκες στον ξενο­δο­χειακό κλάδο για την επόμενη πεντα­ε­τία υπο­λο­γί­ζο­νται σε 6,5 δισ. ευρώ, από τα οποία 5 δισ. ευρώ αφορούν ανα­βάθ­μιση του υφι­στά­με­νου δυνα­μι­κού, 1 δισ. ευρώ την κατα­σκευή νέων μονάδων και 500 εκατ. ευρώ τη συντή­ρηση υφι­στά­με­νων εγκα­τα­στά­σεων.

πηγή naftemporiki.gr

Του Λάμπρου Καρα­γε­ώρ­γου