• Μετά το 2025 και την αντιδικία για το φράγμα Γαδουρά, ο Δήμος Ρόδου και η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου εισέρχονται σε φάση κλιμάκωσης, με αφορμή την Προγραμματική Σύμβαση, τις χρηματοδοτήσεις και τις ευθύνες που κανείς δεν θέλει να χρεωθεί δημόσια
Το 2026 δεν μπήκε απλώς δύσκολα για τις σχέσεις του Δήμου Ρόδου με την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Μπήκε με τους χειρότερους οιωνούς, σαν να συνεχίζει χωρίς ανάσα ένα σίριαλ που στο νησί έχει γίνει πια καθημερινή συνήθεια. Μόνο που αυτή τη φορά το έργο αλλάζει σκηνικό, όχι όμως και σενάριο. Από το φράγμα Γαδουρά, το κόστος λειτουργίας του, τα εκατομμύρια οφειλών της ΔΕΥΑΡ και τα αναγκαστικά μέτρα στα οποία οδηγήθηκε η Περιφέρεια, η αντιπαράθεση δείχνει να μεταφέρεται σε ένα ακόμη πιο ευαίσθητο πεδίο, τη Μεσαιωνική Πόλη. Και αν κάποιος πίστεψε ότι το νέο έτος θα έφερνε εκτόνωση, οι εξελίξεις διαψεύδουν με τρόπο εκκωφαντικό. Το κλίμα δεν πέφτει απλώς, αλλά ανεβαίνει, αποκτά νέο αφήγημα, νέα πρόσωπα σε ρόλους κλειδιά, και μια επικοινωνιακή ένταση που προμηνύει ότι στη Ρόδο ο κόσμος όντως δεν θα πλήξει ποτέ.
Από το φράγμα Γαδουρά στην νέα αρένα της Μεσαιωνικής Πόλης
Το 2025 σφραγίστηκε από τη διαβόητη αντιδικία γύρω από το φράγμα Γαδουρά. Υπονοούμενα, αιχμές, ακόμη και καταγγελίες από τον πρόεδρο της ΔΕΥΑΡ κ. Σωτήρη Βαγιανό, προς την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, έριξαν λάδι στη φωτιά μιας σύγκρουσης που είχε και οικονομικό πυρήνα. Το κόστος λειτουργίας του έργου εμφανίστηκε ως αντίβαρο, την ώρα που στην άλλη πλευρά υπήρχαν συσσωρευμένες οφειλές εκατομμυρίων από την επιχείρηση προς την Περιφέρεια, η οποία τελικά, σύμφωνα με τα δεδομένα που έχουν αναφερθεί, οδηγήθηκε και σε αναγκαστικά μέτρα. Το ενδιαφέρον όμως δεν είναι μόνο τι συνέβη τότε. Είναι ότι το μοτίβο δείχνει να επαναλαμβάνεται. Όταν μια σύγκρουση δεν κλείνει με πολιτικούς όρους, αλλά σέρνεται με υπαινιγμούς, δημόσιες αψιμαχίες και αλληλοκατηγορίες, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα βρει νέο πεδίο για να συνεχίσει. Και αυτό ακριβώς φαίνεται να συμβαίνει τώρα, με τη Μεσαιωνική Πόλη να μπαίνει στο επίκεντρο.
Ο καφές που υποτίθεται θα έσβηνε τις φωτιές και τελικά τις άναψε
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, πριν τον ανασχηματισμό της δημοτικής αρχής από τον δήμαρχο Ρόδου κ. Αλέξανδρο Κολιάδη, προηγήθηκε συνάντηση πρωτοβουλίας του ίδιου με τον περιφερειάρχη κ. Γιώργο Χατζημάρκο, στο γραφείο του, για έναν καφέ. Ένας καφές που, τυπικά, είχε σκοπό να αμβλύνει τις διαφωνίες, να χαμηλώσει τους τόνους, να δημιουργήσει μια στοιχειώδη γέφυρα μετά από μια χρονιά γεμάτη συγκρούσεις. Εκεί όμως, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες, ο κ. Κολιάδης φέρεται να προανήγγειλε, χωρίς να του ζητηθεί, την αντικατάσταση του κ. Βαγιανού από τη ΔΕΥΑΡ, μάλιστα με έναν τρόπο που παρουσίαζε την απομάκρυνση ως δεδομένη, ενώ παράλληλα φέρεται να μίλησε και για αναβάθμισή του μέσω ανάθεσης νέων καθηκόντων. Και εδώ αρχίζει το πραγματικά πολιτικό, όχι ως θεωρία, αλλά ως πρακτική. Ο ανασχηματισμός που ακολούθησε έδειξε ότι όχι μόνο δεν έγινε αυτό που, κατά τις πληροφορίες, προαναγγέλθηκε, αλλά συνέβη σχεδόν το αντίθετο. Ο κ. Βαγιανός όχι μόνο δεν αντικαταστάθηκε, αλλά ανέλαβε και νέα καθήκοντα στη Μεσαιωνική Πόλη. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η δημοτική αρχή άνοιξε νέο μέτωπο με δηλώσεις του ίδιου του δημάρχου κατά της Περιφέρειας, αυτή τη φορά με αιχμή την Προγραμματική Σύμβαση της Μεσαιωνικής Πόλης. Όταν μια συνάντηση για καφέ καταλήγει να λειτουργεί σαν πρόλογος για νέο πόλεμο, τότε είτε κάποιος δεν ήθελε ποτέ πραγματικά την εκτόνωση, είτε κάποιοι αποφάσισαν ότι ο μόνος τρόπος να επιβιώσουν πολιτικά είναι η διαρκής ένταση. Σε κάθε περίπτωση, οι «καλές προθέσεις» έχουν αξία μόνο όταν μεταφράζονται σε πράξη, όχι όταν γίνονται καπνός με την πρώτη ανακατανομή αρμοδιοτήτων.
Η έκρηξη για την Προγραμματική Σύμβαση και τα 14.000.000 που έγιναν πεδίο αντιπαράθεσης
Η απάντηση της Περιφέρειας ήρθε άμεσα και μετωπικά. Ο κ. Χατζημάρκος, απαντώντας στα υπονοούμενα του δημάρχου Ρόδου σχετικά με την Προγραμματική Σύμβαση για τη Μεσαιωνική Πόλη, απέρριψε τις αιχμές κατά της Περιφέρειας και του Υπουργείου Πολιτισμού και ανέβασε τους τόνους σε επίπεδο πολιτικής καταγγελίας. Ο περιφερειάρχης υποστήριξε ότι την περίοδο συμμετοχής της Περιφέρειας στη συγκεκριμένη σύμβαση υπήρχαν δεσμευμένοι ευρωπαϊκοί πόροι ύψους 14.000.000 ευρώ, τους οποίους ο Δήμος Ρόδου μπορούσε να αντλήσει με κατάθεση προτάσεων. Κατά τον ίδιο, δεν υπήρξαν προτάσεις ούτε από την προηγούμενη δημοτική αρχή του Αντώνη Καμπουράκη, ούτε από τη σημερινή του Αλέξανδρου Κολιάδη, παρά το γεγονός ότι δόθηκε παράταση. Παράλληλα, ο Γιώργος Χατζημάρκος παρέθεσε έργα εντός της Μεσαιωνικής Πόλης που βρίσκονται σε εξέλιξη και ξεπερνούν τα 16.000.000 ευρώ, ενώ μαζί με έργα εκτός των τειχών, όπως στον φάρο Αγίου Νικολάου και στο Εθνικό Θέατρο Ρόδου, το συνολικό ύψος παρεμβάσεων υπερβαίνει τα 50.000.000 ευρώ. Και δεν έμεινε εκεί. Μίλησε για πολιτική στάση «κλάψας και μιζέριας», λέγοντας με άλλα λόγια ότι δεν γίνεται να αναζητούνται άλλοθι αντί για έργο, και ότι αν ο Δήμος αδυνατεί να χρηματοδοτήσει, μπορεί να συζητήσει με όρους πολιτικής ευπρέπειας και όχι με συνθήματα και δημιουργία εντυπώσεων. Στον πυρήνα της αντιπαράθεσης βρίσκεται και η κριτική του κ. Κολιάδη προς την προγραμματική που υπογράφηκε επί Αντώνη Καμπουράκη, με τον Δήμο να προβλέπεται ότι θα χρηματοδοτεί την Παλιά Πόλη σε βάθος δεκαετίας με 50.000.000, το Υπουργείο Πολιτισμού με 10.000.000, και την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου μέσω χρηματοδοτήσεων από ευρωπαϊκούς πόρους χωρίς χρήματα από τον δικό της προϋπολογισμό. Μια εξίσωση που, όπως παρουσιάζεται δημόσια, έχει γίνει εργαλείο πολιτικής αντιπαράθεσης, με κάθε πλευρά να προσπαθεί να εμφανιστεί ως ο πραγματικός χρηματοδότης και ο άλλος ως ο «μηδενικός».
Ο Κώστας Ταρασλιάς, τα στοιχεία και ο ισχυρισμός για «μηδέν ευρώ»
Στο νέο αυτό μέτωπο, η Περιφέρεια επέλεξε να μπει με λεπτομέρειες και αριθμούς. Ο εκπρόσωπος Τύπου κ. Κώστας Ταρασλιάς, έθεσε το δίλημμα ωμά. Ή υπάρχει πλήρης άγνοια της πορείας υλοποίησης της Προγραμματικής Σύμβασης, ή υπάρχει σκοπιμότητα να στοχοποιηθεί η Περιφέρεια και να συντηρηθεί τεχνηέντως μια νέα κρίση. Απαντώντας στον ισχυρισμό του κ. Κολιάδη, ότι η Περιφέρεια βάζει «μηδέν ευρώ», ο κ. Ταρασλιάς παρέθεσε στοιχεία που, κατά τα λεγόμενά του, καταρρίπτουν τον ισχυρισμό ως ανυπόστατο. Το βασικό σημείο είναι ότι ο περιφερειάρχης είχε εκδώσει πρόσκληση με ονοματισμένο δικαιούχο τον Δήμο Ρόδου για ανάπλαση του Ιστορικού Κέντρου, χρηματοδότησης από 8.000.000 έως 14.000.000 ευρώ, την περίοδο υπογραφής της Προγραμματικής, και μάλιστα όχι ανταγωνιστική. Κατά την Περιφέρεια, αυτό σημαίνει ότι η πλευρά της προσήλθε στην υπογραφή με 14.000.000 ήδη «δεμένα» ως δυνατότητα χρηματοδότησης, αρκεί ο Δήμος να καταθέσει πρόταση, κάτι που, σύμφωνα με την ίδια πηγή, δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα παρά τις παρατάσεις. Προστέθηκε επίσης ότι ζητήθηκε έγκριση υπερδέσμευσης πόρων ΕΣΠΑ ύψους 10.000.000 ευρώ για τη συντήρηση του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου, με τα χρήματα να διατίθενται στο Υπουργείο Πολιτισμού που θα υλοποιήσει το έργο. Αναφέρθηκε ακόμη ότι το πρόγραμμα αξιοποίησης ακινήτων του ΟΔΑΠ που προβλέπεται στην Προγραμματική έχει ήδη ξεκινήσει, ενώ επισημάνθηκε το ειδικό κεφάλαιο των έργων που υλοποιεί αυτή την ώρα το Υπουργείο Πολιτισμού, αρκετά εκ των οποίων εντάσσονται στη σύμβαση. Το συμπέρασμα που προβάλλεται από την Περιφέρεια είναι σαρωτικό και πολιτικά δηλητηριώδες. Ότι από τα 4 συμβαλλόμενα μέρη, όλοι έχουν ξεκινήσει, με εξαίρεση τον Δήμο Ρόδου, ο οποίος εμφανίζεται να έχει μηδενική συμμετοχή μέχρι σήμερα, ενώ την ίδια ώρα αμφισβητεί τη σύμβαση ως προβληματική, παρά το ό,τι ο ίδιος ο Αλέξανδρος Κολιάδης, ως μέλος της δημοτικής αρχής του Αντώνη Καμπουράκη, την είχε υπερψηφίσει στις 18 Νοεμβρίου 2022.
Όταν η πολιτική γίνεται άλλοθι και η Μεσαιωνική Πόλη γίνεται εργαλείο
Η ουσία πίσω από τις δηλώσεις, τα ποσά και τις ατάκες δεν είναι λογιστική. Είναι πολιτική. Και στην πολιτική, όταν δεν μπορείς να δείξεις έργο, δείχνεις εχθρό. Όταν δεν μπορείς να εξηγήσεις καθυστερήσεις, κατασκευάζεις κρίση. Όταν δεν μπορείς να κινητοποιήσεις μηχανισμό για προτάσεις και ένταξη χρηματοδοτήσεων, φτιάχνεις αφήγημα ότι οι άλλοι δεν δίνουν. Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα που αναδύεται μέσα από την ανταλλαγή πυρών. Όχι απλώς ποιος έβαλε τι, αλλά ποιος θα χρεωθεί πολιτικά το τίποτα και ποιος θα φορέσει το κοστούμι του «σωτήρα» της Μεσαιωνικής Πόλης. Και επειδή η Μεσαιωνική Πόλη δεν είναι μια τυχαία γειτονιά, αλλά μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, το παιχνίδι γίνεται πιο επικίνδυνο. Διότι εδώ δεν μιλάμε για επικοινωνιακούς τσακωμούς που ξεχνιούνται. Μιλάμε για μια ζώνη που απαιτεί σχέδιο, τεχνική επάρκεια, ωριμότητα μελετών, χρηματοδοτική στρατηγική και συνέπεια στην υλοποίηση. Όταν αυτό το κεφάλαιο μετατρέπεται σε πεδίο καυγά, τότε ο κίνδυνος δεν είναι ποιος θα κερδίσει πόντους στα μικρόφωνα. Ο κίνδυνος είναι να χαθούν πόροι, να χαθούν ευκαιρίες, να χαθεί χρόνος, και στο τέλος να πληρώσει η πόλη το τίμημα μιας σύγκρουσης που κάποιοι φαίνεται να την χρειάζονται περισσότερο από ό,τι χρειάζονται λύσεις.
Η σκιά της Λίνας Μενδώνη και το επόμενο επεισόδιο
Η αναφορά στη Λίνα Μενδώνη, από την υπεύθυνη του γραφείου τύπου της Περιφέρειας κ. Ρένα Παυλακη, σε καυστικό της άρθρο, ως «σιδηρά κυρία», δεν είναι διακοσμητική. Σε μια υπόθεση που ακουμπά έργα πολιτισμού, μνημεία, προγραμματικές συμβάσεις και υλοποιήσεις δεκάδων εκατομμυρίων, κανείς δεν μπορεί να συμπεριφέρεται σαν να παίζει μόνος του. Ούτε ο Δήμος, ούτε η Περιφέρεια. Όταν υπάρχει Υπουργείο Πολιτισμού στο τραπέζι, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκληρή από τις τοπικές εντυπώσεις και τις τηλεοπτικές ατάκες. Και κάπου εδώ, η μεγάλη εικόνα γίνεται σχεδόν κυνική. Αν το 2025 ήταν το έτος του φράγματος Γαδουρά, το 2026 δείχνει να στήνεται ως έτος Μεσαιωνικής Πόλης. Το νέο μέτωπο δεν μοιάζει τυχαίο. Μοιάζει επιλεγμένο. Μοιάζει χρήσιμο σε όσους αναζητούν διαρκή αντιπαράθεση. Και όσο οι πλευρές μιλούν με όρους «μηδενικών» και «ανυπαρξίας», τόσο η πιθανότητα συνεννόησης απομακρύνεται. Το μόνο βέβαιο, με βάση την τροχιά των πραγμάτων, είναι ότι οι εχθροπραξίες όχι μόνο δεν θα κοπάσουν, αλλά ενισχύονται, μεταφέρονται και πολλαπλασιάζονται σε νέα μέτωπα. Στη Ρόδο το πολιτικό θερμόμετρο ανεβαίνει, τα στρατόπεδα σκληραίνουν και η δημόσια συζήτηση αποκτά όλο και πιο καυστικό χαρακτήρα. Όχι γιατί έτσι απαιτείται, αλλά γιατί έτσι φαίνεται να εξυπηρετεί. Και μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο κόσμος πράγματι δεν θα πλήξει ποτέ. Το ερώτημα όμως δεν είναι αν θα έχει ενδιαφέρον. Το ερώτημα είναι ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό της διαρκούς έντασης, όταν τα εκατομμύρια των χρηματοδοτήσεων και το βάρος της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν συγχωρούν ούτε επικοινωνιακά παιχνίδια, ούτε κατασκευασμένες κρίσεις, ούτε πολιτικές αποδράσεις από ευθύνες.
