Με χαμόγελα η Ρόδος και η Κως αποχαιρέτισαν τη σεζόν του 2025 στον τουρισμό ενώ εξίσου θετικά είναι τα μηνύματα για το 2026, έχοντας όλα τα εφόδια να σημειώσουν τα νησιά μας στο Νότιο Αιγαίο και νέα ρεκόρ. Αυτό υπογραμμίζει σε συνέντευξή της προς τη “δ” η έπαρχος Κω – Νισύρου και πρόεδρος του ΙΤΕΠ, κα Κωνσταντίνα Σβύνου, ενώ μιλάει για την άνοδο του τουρισμού στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου, για τις συνεχείς επιβαρύνσεις στις ξενοδοχειακές – τουριστικές επιχειρήσεις που έχουν ξεπεράσει κάθε όριο, καθώς και για τη βραχυχρόνια μίσθωση που έχει μετατραπεί σε σοβαρό κοινωνικό (και όχι μόνον) πρόβλημα, πέραν από τον αθέμιτο ανταγωνισμό.
• Κυρία Σβύνου, το 2025, έκλεισε με θετικό πρόσημο για τον τουρισμό τόσο στη Ρόδο, όσο και στην Κω. Ποιες είναι οι προσδοκίες και οι προβλέψεις για τη σεζόν του 2026;
Το 2025 είχε μια διαφοροποίηση σε σχέση με τις άλλες χρονιές. Ήταν η χρονιά όπου είδαμε «ποιοτικά» νούμερα να προηγούνται των ποσοτικών. Η πρώτη χρονιά λοιπόν που είδαμε τη μέση τουριστική δαπάνη να αυξάνεται, ενώ το ποσοστό αύξησης των τουριστικών εισπράξεων ήταν υψηλότερη σε σχέση με το ποσοστό αύξησης των αφίξεων. Αυτό το είδαμε στα νούμερα ολόκληρης της χώρας, αλλά και στο Νότιο Αιγαίο, όπου και η διαφορά ήταν ακόμα μεγαλύτερη. Σημειωτέον βέβαια προς αποφυγή παρερμηνείας του παραπάνω, η αύξηση των τουριστικών εισπράξεων δεν συνεπάγεται αύξηση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων καθώς στο κομμάτι αυτό εμπλέκονται και άλλοι σημαντικοί παράμετροι. Ωστόσο, όταν σε ένα γενικότερο κλίμα οικονομικών δυσχερειών στα ευρωπαϊκά (και όχι μόνο ελληνικά) νοικοκυριά, σε ένα περιβάλλον με γεωπολιτικές αστάθειες, βλέπουμε τους προορισμούς μας όχι απλά να κρατούν, αλλά να αυξάνουν τη δυναμική τους στο επίπεδο της τουριστικής ζήτησης, τότε μπορούμε να πούμε ότι κάτι κάνουμε καλά… Και αυτό που κάνουμε καλά, μπορούμε να το κάνουμε ακόμα καλύτερα. Όσο για το 2026, έχουμε πια μάθει καλά, πως στον τουριστικό τομέα είναι επισφαλής η οποιαδήποτε πρόβλεψη. Σε επίπεδο προκρατήσεων πάμε καλά, αν δεν αλλάξει κάτι όλα δείχνουν πως το 2026 θα κυλήσει όπως και το 2025, με το επίπεδο αφίξεων να κυμαίνεται πάνω κάτω στα ίδια επίπεδα ίσως και ελαφρώς αυξητικά. Κρατάμε όμως υπόψιν ότι μπαίνουν και άλλοι προορισμοί στην αρένα του ανταγωνισμού, προορισμοί οι οποίοι βγαίνουν και πολύ πιο οικονομικοί και άλλοι που γίνονται πλέον προσιτοί και θελκτικοί. Το στοίχημά μας πλέον είναι να κρατήσουμε σε αυτά τα υψηλά επίπεδα τους αριθμούς αφίξεων, σταθεροποιώντας την επιτυχία μας ως προορισμός και παράλληλα να επιτύχουμε περαιτέρω αύξηση της μέσης τουριστικής δαπάνης, γεγονός που μπορεί να επιτευχθεί με την αύξηση της ποιότητας των υπηρεσιών μας.
• Να μιλήσουμε όμως και για το Νότιο Αιγαίο, όπου ο τουρισμός στα νησιά, επίσης γνωρίζει άνοδο. Ακούσαμε τον περιφερειάρχη και πρόεδρο της ΕΝΠΕ, Γιώργο Χατζημάρκο στις Βρυξέλλες, που μίλησε σχετικά με την αντιμετώπιση που τυγχάνει ο ελληνικός τουρισμός στο εσωτερικό της χώρας -σαν το “ορφανό παιδί στην τάξη”. Θα ήθελα το σχόλιό σας.
Η έκφραση «ο τουρισμός αντιμετωπίζεται σαν το ορφανό παιδί στην τάξη», όπως και όλη η ανάλυση που ακολούθησε από τον Γιώργο Χατζημάρκο, αποδεικνύει πως ο ηγέτης της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου έχει βαθιά γνώση των εσωτερικών του τουρισμού, δεν χρησιμοποιεί τα θετικά αποτελέσματα για πολιτικές σκοπιμότητες αλλά έχει τη δυνατότητα να βλέπει πέρα από αυτά, και δε μασάει τα λόγια του. Εξέφρασε με τον πιο γλαφυρό τρόπο την πραγματικότητα και αυτό που προσπαθούν να καταδείξουν επί σειρά ετών οι επικεφαλής του συνδικαλιστικού τουριστικού κλάδου. Όταν πολιτικά πρόσωπα με το ειδικό βάρος του περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου και προέδρου της ΕΝΠΕ, κ. Γιώργου Χατζημάρκου βλέπουν την πραγματικότητα και τολμούν να την εκφράσουν, αυτό δίνει την ελπίδα πως είμαστε στα πρόθυρα μιας ευρύτερης αλλαγής, μιας άλλης αντιμετώπισης του βασικότερου πλέον πυλώνα της εθνικής μας οικονομίας, που πρέπει να αντιμετωπιστεί με πολιτική σοβαρότητα, με στρατηγικό σχέδιο, με στόχους μετρήσιμους, με επένδυση σε υποδομές.
• Θα ήθελα ένα σχόλιο για τις συνεχείς επιβαρύνσεις στις ξενοδοχειακές – τουριστικές επιχειρήσεις. Από τη μία το τέλος ανθεκτικότητας, από την άλλη ο αυξημένος ΦΠΑ, η ακρίβεια κ.λπ. Τελικά, το τουριστικό προϊόν και η ανταγωνιστικότητά του έχουν περιθώρια ενίσχυσης, τη στιγμή που οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν κύμα φορολογίας και ανατιμήσεων;
Οι επιχειρήσεις τα τελευταία χρόνια καλούνται διαρκώς να κάνουν αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας τους και με το τραγελαφικό ότι, όταν εφαρμόζονται οι αλλαγές, τότε έρχονται νέες αλλαγές που επιβάλλονται πάνω στις πρώτες, νέα εκπαίδευση, επιπλέον έξοδα, συστήματα ανέτοιμα να υποστηρίξουν τις αλλαγές και άλλα πολλά. Από τον τρόπο έκδοσης τιμολογίων (σύνδεση με ΑΑΔΕ, μετέπειτα πάροχος κλπ), μέχρι τον τρόπο διαχείρισης των εργαζομένων (ψηφιακή κάρτα κ.α.). Πάνω στο κόστος του προϊόντος, που θα υπενθυμίσω πως εδώ στην Ελλάδα λειτουργούμε με τους ακριβότερους τουριστικούς ΦΠΑ σε σχέση με τους ανταγωνιστικούς μας και με άλλους ευρωπαϊκούς προορισμούς, ήρθε να προστεθεί και το υπεραυξημένο Τέλος Διανυκτέρευσης, που πλήττει ανομοιόμορφα το ξενοδοχειακό προϊόν. Μιλήσαμε πριν για αυξημένα τουριστικά έσοδα στο 2026, που όμως δεν αντικατοπτρίζονται αναλόγως στις επιχειρήσεις, καθώς σε αυτές το κόστος λειτουργίας αυξάνεται πολύ ταχύτερα και σε κάποιες περιπτώσεις θέτει την επιχείρηση σε μη βιώσιμο επίπεδο. Να τονίσω το αυξημένο κόστος εργασίας (ειδικά με τις εργοδοτικές εισφορές και τον «πλειστηριασμό» εργαζόμενων μεταξύ επιχειρήσεων), το κόστος ενέργειας και νερού, νέους κανονισμούς που αλλάζουν το πλαίσιο λειτουργίας μιας επιχείρησης σε σχέση με το περιβαλλοντικό αποτύπωμα αλλά και το κόστος δανεισμού και τραπεζικών συναλλαγών (υποχρεωτικών) που τα τελευταία χρόνια έχει εκτοξευθεί. Εδώ να υπενθυμίσω ότι το 78% των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων είναι μικρές και μεσαίες μονάδες, κάτω των 50 δωματίων, που δεν έχουν τη δυνατότητα οικονομίας κλίμακας και πλέον έχουν γίνει πολύ εύθραυστες. Αν συνεχιστεί αυτό το πλαίσιο υπερφορολόγησης και αυξημένου κόστους λειτουργίας πολύ φοβάμαι ότι μια μεγάλη μερίδα επιχειρήσεων (ξενοδοχείων και καταστημάτων εστίασης) θα οδηγηθεί σε οικονομική κατάρρευση και κλείσιμο. Θα δανειστώ μια πολύ εύστοχη φράση του Κωνσταντίνου Δεριζιώτη (Money and tourism) σε ένα άρθρο του που το περιγράφει επακριβώς: «Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τον τουρισμό, όπως ο Χότζα τον γάιδαρό του: τον έμαθε να μην τρώει και πάνω που νόμιζε ότι έλυσε το πρόβλημα, ο δύσμοιρος γαϊδαράκος, ψόφησε»
• Τι γίνεται με τη βραχυχρόνια μίσθωση; Η ανεξέλεγκτη εξάπλωσή της δημιουργεί περιβάλλον αθέμιτου ανταγωνισμού και πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί;
Δεν θα έθετα πλέον το θέμα στη βάση του αθέμιτου ανταγωνισμού. Υπάρχουν πολύ σοβαρότερα προβλήματα που έχουν προκύψει, με κορυφαίο το στεγαστικό. Τα σπίτια που διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση είναι πλέον λίγα, τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί και δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν οι ενοικιαστές σε τόσο υψηλές τιμές και μάλιστα δυσανάλογες με την ποιότητα των σπιτιών σε πολλές περιπτώσεις, ενώ λειτουργοί όπως δάσκαλοι, καθηγητές, νοσηλευτές, γιατροί, κλπ, δεν μπορούν να υπηρετήσουν καθώς δε βρίσκουν στέγη. Αυτό είναι το πρόβλημα και όχι ο αθέμιτος ανταγωνισμός. Εκεί πρέπει να δώσει βάση η πολιτεία και να προστατέψει τους πολίτες του κάθε τόπου και τον ίδιο τον τόπο. Το δικαίωμα στη στέγη είναι από τα βασικότερα δικαιώματα των πολιτών και είναι πλέον αυτό που τίθεται σε επισφάλεια.
