Η κλιματική κρίση απειλεί τα ελληνικά μνημεία

Αισθη­τή­ρες που τοπο­θε­τή­θη­καν σε μνημεία εσω­τε­ρι­κού και εξω­τε­ρι­κού χώρου συνέ­λε­ξαν δεδο­μένα για την επί­δραση των μετα­βαλ­λό­με­νων κλι­μα­τι­κών συν­θη­κών στην πολι­τι­στική μας κλη­ρο­νο­μιά. Η συγ­γρα­φέας της μελέτης, Ευστα­θία Τρίγγα, μιλά στην «Κ»

Αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας, παρα­τε­τα­μέ­νοι καύ­σω­νες και μείωση των βρο­χο­πτώ­σεων. Ο αντί­κτυ­πος της κλι­μα­τι­κής κρίσης είναι ήδη εμφανής σε όλο τον πλανήτη και επη­ρε­ά­ζει την καθη­με­ρι­νό­τητά μας. Ωστόσο μία νέα πρω­το­πο­ριακή έρευνα, η πρώτη που μελετά την επί­δραση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στο μελ­λο­ντικό μικρο­κλίμα των μνη­μείων, δείχνει πώς τα ακραία καιρικά φαι­νό­μενα ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­ά­σουν και την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά της Ελλάδας.

Για την εκπό­νηση της έρευνας χρειά­στηκε να συλ­λε­χθούν δεδο­μένα από τρεις τοπο­θε­σίες στην Ελλάδα: τον Αρχαιο­λο­γικό Χώρο και το Μουσείο των Δελφών, το Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο Θεσ­σα­λο­νί­κης και τον Ιερό Ναό Πανα­γίας Αχει­ρο­ποι­ή­του που χρο­νο­λο­γεί­ται από τον 5ο αιώνα. Τα δεδο­μένα για τις θερ­μο­κρα­σίες και την υγρασία των μου­σείων, των αρχαιο­λο­γι­κών χώρων και της εκκλη­σίας αντλή­θη­καν από ειδι­κούς αισθη­τή­ρες.

Η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας μπορεί να οδη­γή­σει σε επι­τα­χυ­νό­μενη διά­σπαση ή απο­σύν­θεση ορι­σμέ­νων υλικών ή στην ανά­πτυξη μούχλας.

«Οπως και ο ανθρώ­πι­νος οργα­νι­σμός, έτσι και τα μνημεία είναι με τέτοιον τρόπο κατα­σκευα­σμένα ώστε να αντέ­χουν σε ένα συγκε­κρι­μένο εύρος θερ­μο­κρα­σιών. Με τη συλλογή των δεδο­μέ­νων από τους αισθη­τή­ρες, αλλά και με δεδο­μένο πως η αύξηση της μέσης θερ­μο­κρα­σίας στο περι­βάλ­λον ανα­μέ­νε­ται να αυξηθεί κατά 2,5 βαθμούς Κελσίου μέχρι το 2099, υπο­λο­γί­σαμε τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής κρίσης στο εσω­τε­ρικό των μου­σείων και στους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους», εξηγεί στην «Κ» η συγ­γρα­φέας της μελέτης, Ευστα­θία Τρίγγα, μετε­ω­ρο­λό­γος – κλι­μα­το­λό­γος και υπο­ψή­φια διδά­κτο­ρας στον τομέα Μετε­ω­ρο­λο­γίας και Κλι­μα­το­λο­γίας στο Τμήμα Γεω­λο­γίας στο Αρι­στο­τέ­λειο Πανε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λο­νί­κης.

Το γενικό συμπέ­ρα­σμα της έρευνας είναι πως η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας σε συν­δυα­σμό με τα υψηλά ποσοστά υγρα­σίας που θα επι­κρα­τή­σουν τα επόμενα χρόνια μπορεί να επη­ρε­ά­σει σημα­ντικά τη χημική σύνθεση ορι­σμέ­νων υλικών που χρη­σι­μο­ποιού­νται στα μνημεία πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Ενδε­χο­μέ­νως, λοιπόν, μπορεί να οδη­γή­σει σε επι­τα­χυ­νό­μενη διά­σπαση ή απο­σύν­θεση ορι­σμέ­νων υλικών ή στην ανά­πτυξη μούχλας.

Πιο εκτε­θει­μένα τα μνημεία εξω­τε­ρι­κού χώρου

Ανα­φο­ρικά με τα μνημεία που βρί­σκο­νται σε εξω­τε­ρι­κούς χώρους, ανα­μέ­νε­ται να αντι­με­τω­πί­σουν τη μεγα­λύ­τερη μελ­λο­ντική πρό­κληση, καθώς «θα κληθούν να προ­σαρ­μο­στούν σε νέες συν­θή­κες θερ­μο­κρα­σίας».

Η πιθα­νό­τητα βλάβης σε ένα μνημείο αυξά­νε­ται όταν το κλίμα γίνεται πιο ακραίο.

Ειδι­κό­τερα τα απο­τε­λέ­σματα έδειξαν ότι η πιθα­νό­τητα βλάβης σε ένα μνημείο αυξά­νε­ται όταν το κλίμα γίνεται πιο ακραίο προ­κα­λώ­ντας ανη­συ­χίες για το μέλλον (δηλαδή όταν έχουμε ακραίες τιμές θερ­μο­κρα­σίας και υγρα­σίας).

«Οι συν­θή­κες θερ­μο­κρα­σίας για τα μνημεία ανα­μέ­νε­ται να αυξη­θούν κατά μέσο όρο 2,5°C έως τα τέλη του 21ου αιώνα. Ειδι­κό­τερα μέχρι το 2099 τα έτη υψηλού ρίσκου για τα μνημεία θα είναι 12% περισ­σό­τερα σε σχέση με το παρελ­θόν», εξηγεί η ερευ­νή­τρια.

Μετα­βο­λές στο εσω­τε­ρικό των μου­σείων

Εκτός όμως από τα μνημεία που στέκουν αγέρωχα στην αιω­νιό­τητα, μικρές μετα­βο­λές παρα­τη­ρή­θη­καν και στο εσω­τε­ρικό των δύο μου­σείων, παρά τη λει­τουρ­γία συστη­μά­των κλι­μα­τι­σμού.

Γενικά το καλο­καίρι τα μουσεία ήταν πιο δροσερά σε σχέση με το εξω­τε­ρικό περι­βάλ­λον, παρα­μέ­νο­ντας κάτω από τους 30°C ακόμα και όταν οι εξω­τε­ρι­κές θερ­μο­κρα­σίες έφταναν τους 40°C. Από την άλλη, χωρίς σύστημα κλι­μα­τι­σμού, η εσω­τε­ρική θερ­μο­κρα­σία της αρχαίας εκκλη­σίας αυξα­νό­ταν σταθερά σε σχέση με τις εξω­τε­ρι­κές θερ­μο­κρα­σίες, μερικές φορές φτά­νο­ντας κοντά στους 35°C.

«Τα επίπεδα θερ­μο­κρα­σίας δεν μετα­βλή­θη­καν σε μεγάλο βαθμό, ωστόσο παρα­τη­ρή­σαμε από­το­μες μετα­βο­λές τον περα­σμένο Ιούλιο, όταν ήταν σε εξέλιξη στη χώρα μας ο καύ­σω­νας μακράς διαρ­κείας», επι­ση­μαί­νει η κ. Τρίγγα. Η εξω­τε­ρική ακραία θερ­μο­κρα­σία, οι αυξη­μέ­νες του­ρι­στι­κές ροές αλλά και το σύστημα κλι­μα­τι­σμού ήταν οι βασικές αιτίες που επη­ρέ­α­σαν τη θερ­μο­κρα­σία και στο εσω­τε­ρικό των μου­σείων.

Χωρίς τα κατάλ­ληλα μέτρα, η κλι­μα­τική αλλαγή θα μπο­ρούσε να τρο­πο­ποι­ή­σει τις υγρο-θερμικές συν­θή­κες των μου­σείων και των ιστο­ρι­κών κτιρίων.

Πηγή kathimerini.gr