ΕΙΔΗΣΕΙΣ

“Οι πρόσφατες πλημμύρες στη Μάνδρα Αττικής και οι κίνδυνοι που παραμονεύουν”

news room 5 λεπτά ανάγνωση
πλημμύρα Αττική

Γράφει ο Γιώργος Κρεμλής

Την περα­σμένη εβδο­μάδα, 15.000 επι­στή­μο­νες από 184 χώρες  υπέ­γρα­ψαν μια ανοιχτή επι­στολή προει­δο­ποιώ­ντας για τις επι­κεί­με­νες κλι­μα­τι­κές αλλαγές που μετα­φρά­ζο­νται σε ακραία καιρικά φαι­νό­μενα. Δυστυ­χώς, μόλις μια εβδο­μάδα αργό­τερα, η Δυτική Αττική έγινε θύμα της κλι­μα­τι­κής αλλαγής αλλά και της έλλει­ψης προ­γραμ­μα­τι­σμού για την αντι­με­τώ­πιση των πλημ­μυ­ρών. Mελέτη της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος (ΕΜΕΚΑ, 2011) κατέ­δειξε ότι οι μετα­βο­λές στη συχνό­τητα και ένταση των ακραίων φαι­νο­μέ­νων θα είναι μια από τις κύριες επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής για τον ελλα­δικό χώρο με επα­κό­λου­θες αρνη­τι­κές επι­δρά­σεις στην ευπά­θεια των κοι­νω­νιών και οικο­συ­στη­μά­των με την έκθεσή τους σε περι­βαλ­λο­ντι­κούς κιν­δύ­νους. Παράλ­ληλα, οι υψηλής έντασης βρο­χο­πτώ­σεις ανα­μέ­νε­ται να γίνουν πιο συχνές στα επόμενα 70 χρόνια, με συνέ­πεια στις αστικές περιο­χές οι ξαφ­νι­κές πλημ­μύ­ρες, λόγω των έντονων τοπικών βρο­χο­πτώ­σεων, να γίνο­νται όλο και πιο συχνές

Σύμφωνα με μια μελέτη του Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου, από το 1945 έως σήμερα, έχουν μπα­ζω­θεί στην Αττική το 66,4% των ανοι­χτών ρεμάτων. Αυτή η κατά­σταση δημιουρ­γεί αρνη­τι­κές συνέ­πειες αφού δεν υπάρχει πια φυσική δίοδος των νερών προς τη θάλασσα. Για αυτόν το λόγο χτί­σθη­καν αντι­πλημ­μυ­ρι­κές κατα­σκευές, που όμως δεν λει­τουρ­γούν ικα­νο­ποι­η­τικά, πιθανώς διότι τα φρεάτια αυτών των κατα­σκευών ήταν γεμάτα από σκου­πί­δια λόγω ελλι­πούς συντή­ρη­σης ή καθα­ρι­σμού ή απλώς δεν είχε μελε­τη­θεί και συνεπώς κατα­σκευα­στεί ικανός αριθμός φρε­α­τίων από τους εργο­λά­βους. Η Μάνδρα πλήρωσε το τίμημα των πυρ­κα­γιών, της αυθαί­ρε­της οικο­δό­μη­σης, του μπα­ζώ­μα­τος των ρεμάτων, της έλλει­ψης προ­γραμ­μα­τι­σμού και της ανε­παρ­κούς αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας.

Η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, με το σκε­πτικό ότι οι πλη­μύ­ρες μπορεί να προ­κα­λέ­σουν θανά­τους, μετα­κι­νή­σεις πλη­θυ­σμών, ζημίες στο περι­βάλ­λον και υλικές ζημίες υιο­θέ­τησε την οδηγία 2007/60/EKτης 23 Οκτώ­βριου 2007 για την αξιο­λό­γηση και τη δια­χεί­ριση των κιν­δύ­νων πλημ­μύ­ρας, με στόχο τη μείωση των αρνη­τι­κών συνε­πειών στην ανθρώ­πινη υγεία, το περι­βάλ­λον, την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μία και τις οικο­νο­μι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες που μπορεί να πληγούν από πλη­μύ­ρες. Η Οδηγία επι­βάλ­λει στα κράτη μέλη προ­κα­ταρ­κτική αξιο­λό­γηση των κιν­δύ­νων πλημ­μύ­ρας(έπρεπε να είχε ολο­κλη­ρω­θεί έως τις 22 Δεκεμ­βρίου 2011), σύνταξη χαρ­τώ­νε­πι­κιν­δυ­νό­τη­τα­ςπλημ­μύ­ρας και χαρ­τών­κιν­δύ­νων­πλη­μύ­ρας (υπο­χρέ­ωση ολο­κλή­ρω­σης μέχρι 22 Δεκεμ­βρίου 2013) , και σχέδια δια­χεί­ρι­σης των κιν­δύ­νων πλημ­μύ­ρας για κάθε περιοχή που έχει αξιο­λο­γη­θεί και χαρ­το­γρα­φη­θεί (υπο­χρέ­ωση ολο­κλή­ρω­σης και δημο­σί­ευ­σης έως τις 22 Δεκεμ­βρίου 2015). Πέραν της υπο­χρέ­ω­σης δημο­σιο­ποί­η­σης, αυτά τα σχέδια θα έπρεπε να απο­τε­λέ­σουν αντι­κεί­μενο δια­βού­λευ­σης με τους κατοί­κους και την αυτο­διοί­κηση κάθε ”απει­λού­με­νης περιο­χής”.  Οι αρμό­διες ελλη­νι­κές αρχές δεν συμ­μορ­φώ­θη­καν με τα προ­α­να­φε­ρό­μενα χρο­νο­δια­γράμ­ματα. Μόλις πρό­σφατα ολο­κλή­ρω­σαν την απο­στολή των χαρτών επι­κιν­δυ­νό­τη­τας και κιν­δύ­νων πλημ­μύ­ρας στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή– που αξιο­λο­γού­νται – ενώ τα σχέδια δια­χεί­ρι­σης – που είναι και τα πιο σημα­ντικά – καθυ­στε­ρούν επί μακρόν, αδι­καιο­λό­γητα.

Σύμφωνα με την Οδηγία – που είναι πράξη δεσμευ­τική – τα σχέδια δια­χεί­ρι­σης έπρεπε να είχαν δημο­σιευ­θεί τον Δεκεμ­βρίου του 2015, με τελευ­ταία υπο­χρε­ω­τική ημε­ρο­μη­νία κοι­νο­ποί­η­σής τους στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή τον Μάρτιο του 2016.

Λόγω της σημα­ντι­κής καθυ­στέ­ρη­σης, η Επι­τροπή κίνησε δια­δι­κα­σία παρα­βί­α­σης κατά της Ελλάδος και της απεύ­θυνε προει­δο­ποι­η­τική επι­στολή τον Απρίλιο του 2017. Η Ελλη­νική Κυβέρ­νηση ανα­κοι­νώσε ότι τα σχέδια ανα­μέ­νε­ται να εγκρι­θούν τον Φεβρουά­ριο του 2018. Από τα 15 σχέδια που ετοι­μά­ζο­νται, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε δια­βού­λευση με το κοινό μόνο για ένα σχέδιο (Έβρος). Στην Αττική, ανάμεσα στις περιο­χές που δια­τρέ­χουν τον μεγα­λύ­τερο κίνδυνο σύμφωνα με τα σχεδία του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος, περι­λαμ­βά­νε­ται και η Νέα Πέραμος ο οποίος έχει υποστεί εκτε­τα­μέ­νες ζημίες, κυρίως λόγω των συντριμ­μιών και φερτών υλικών που μετα­φέ­ρο­νται από κατα­στρο­φές σε ιδιο­κτη­σίες και επι­χει­ρή­σει­ςα­νά­ντη . Η μελέτη έδειξε πως αυτή η  ζώνη επη­ρε­ά­ζε­ται από πλημ­μύ­ρες  μία φορά κάθε πενήντα χρόνια και περι­λαμ­βά­νει μια ακτίνα τεσ­σά­ρων τετρα­γω­νι­κών χιλιό­με­τρων.

Συμφώνα με την “Εφαρ­μο­γή­ο­δη­γίας 2007/60/ΕΚ προ­κα­ταρ­τική αξιο­λό­γη­ση­κιν­δύ­νων­πλημ­μύ­ρας” που διε­ξή­χθη για το νομό Αττικής (GR06) από το ΥΠΕΚΑ για λογα­ρια­σμό της ΕΕ (http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=T4DDG1hqQMY%3d&tabid=252&language=el-GR), η ΝέαΠεράμος χαρα­κτη­ρί­στηκε  ως εξαι­ρε­τικά επιρ­ρε­πής σε πλημ­μύ­ρες καθώς παρου­σί­αζε υψηλή πυκνό­τητα κατοί­κη­σης και ανι­σό­πεδη κατοί­κηση . Η Μάνδρα, η οποία βρί­σκε­ται 10  χιλιό­με­τρα βόρειο-ανατολικά δίπλα σε πλαγιά βουνού, θα έπρεπε να είχε συμπε­ρι­λη­φθεί στην αξιο­λό­γηση κιν­δύ­νων  καθώς παρου­σί­αζε παρό­μοιους κιν­δύ­νους για ανθρώ­πους, οικι­σμούς και καλ­λιέρ­γειες

Μετά από τα τραγικά γεγο­νότα στη Μάνδρα, στη ΝέαΠέραμο και στην υπό­λοιπη Δυτική Αττική, επι­βάλ­λε­ται μια επα­να­ξιο­λό­γηση της κατά­στα­σης από πλευράς επι­κιν­δυ­νό­τη­τας και χαρ­το­γρά­φη­σης και υπό το φως της η άμεση έγκριση και δημο­σί­ευση των σχεδίων δια­χεί­ρι­σης. Το πρό­βλημα υπερ­βαί­νει όμως το πλαίσιο της Οδηγίας μιά που οι πτυχές του έχουν­σχέση και με την αυθαί­ρε­τηοι­κο­δό­μηση η οποία πραγ­μα­το­ποιεί­ται στις ορεινές πλευρές βουνών  και στις δια­βά­σεις ποταμών και η οποία πρέπει να απα­γο­ρευ­θεί αυστη­ρώς καθώς τα σπίτια αυτά είναι εξαι­ρε­τικά ασταθή σε περί­πτωση έκθεσης σε ισχυρή βρο­χό­πτωση και απο­τε­λούν πηγή κίν­δυ­νων­για τους οικι­σμούς κατάντη. Θα πρέπει επίσης να ληφθούν μέτρα κατά του μπα­ζώ­μα­τος των ρεμάτων με πιθανές επι­λε­κτι­κές κατε­δα­φί­σεις και υπό­γειους αγωγούς μετα­φο­ράς του νερού ή απο­θή­κευ­σής του.

Η συμ­μόρ­φωση με την οδηγία 2007/60για τις πλημ­μύ­ρες επι­βάλ­λε­ται  προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθούν κατα­στά­σεις παρό­μοιες με την τρα­γω­δία στη Μάνδρα ή για να μειωθεί η έκτασή τους στο μέλλον,αφού γνω­ρί­ζουμε ότι λόγω τις κλι­μα­τι­κής αλλαγής ο κίν­δυ­νος ακραίων και­ρι­κών φαι­νό­με­νων είναι υψη­λό­τε­ρος.

Βρα­χυ­πρό­θε­σμα, όπως δήλωσε ο Πρό­ε­δρος της Επι­τρο­πής κ. Juncker, η Ελλάδα θα έχει πρό­σβαση στο Ευρω­παϊκό Ταμείο Αλλη­λεγ­γύης προ­κει­μέ­νου να μπο­ρέ­σει να αντα­πο­κρι­θεί στις άμεσες ανάγκες της, να ξεκι­νή­σει τη δια­δι­κα­σία ανα­συ­γκρό­τη­σης της Δυτικής Αττικής και να επι­τευ­χθεί το επι­θυ­μητό επίπεδο προ­στα­σίας κατά των πλημ­μύ­ρων.

Τέλος, σύμφωνα με την Εθνική Στρα­τη­γική για την Προ­σαρ­μογή στην Κλι­μα­τική Αλλαγή που υπέβαλε η Ελλάδα στην ΕΕ τον Απρίλιο του 2016, ο τομέας που ανα­μέ­νε­ται να πληγεί περισ­σό­τερο από την κλι­μα­τική αλλαγή στην Ελλάδα είναι η γεωργία, ενώ μεγάλες συνέ­πειες θα υπάρ­ξουν στον του­ρι­σμό και στα παρά­κτια συστή­ματα, λόγω των πλημ­μυ­ρών, της αύξησης της θερ­μο­κρα­σίας, της λει­ψυ­δρίας και των κιν­δύ­νων από παλιρ­ροϊκά κύματα. Επο­μέ­νως, η εφαρ­μογή των πολι­τι­κών προ­σαρ­μο­γής πρέπει να εστια­στεί στους παρα­πάνω τομείς καθώς και σε κατάλ­λη­λες υπο­δο­μές – συμπε­ρι­λαμ­βα­νό­με­νων πρά­σι­νων υπο­δο­μών – ώστε να προ­γραμ­μα­τι­στεί έγκαιρα η υλο­ποί­ηση κατάλ­λη­λων δράσεων και να μειω­θούν οι ανα­με­νό­με­νες αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις.

Γιώργος Κρεμλής

Προϊ­στά­με­νος Διοι­κη­τι­κής Μονάδας

Γενική Διεύ­θυνση Περι­βάλ­λο­ντος

Ευρω­παϊκή Επι­τροπή

 

Οι απόψεις που εκφρά­ζο­νται στο παρόν είναι αυστηρά προ­σω­πι­κές.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.