Εθνικό Θέατρο Ρόδου: Η επιλογή της Περιφέρειας ως φορέα υλοποίησης έβγαλε το έργο από την αδράνεια

• Μετά από δε­κα­ε­τί­ες κα­θυ­στε­ρή­σε­ων και διοι­κη­τι­κών αρ­ρυθ­μιών σε επί­πε­δο δη­μο­τι­κής δια­χεί­ρι­σης, η ανά­λη­ψη της ευ­θύ­νης από την ΠΝΑι και η έντα­ξη στο Τα­μείο Ανά­καμ­ψης δια­σφά­λι­σαν την ορι­στι­κή επα­νεκ­κί­νη­ση ολο­κλή­ρω­σης του έργου

Η απο­μά­κρυν­ση των ικριω­μά­των από το Εθνι­κό Θέ­α­τρο Ρόδου ση­μα­το­δο­τεί ένα ορατό και συμ­βο­λι­κό βήμα στην πο­ρεία απο­κα­τά­στα­σης του εμ­βλη­μα­τι­κού μνη­μεί­ου της πόλης. Με ανάρ­τη­σή του, ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και πρό­ε­δρος της ΕΝΠΕ Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος έκανε λόγο για «κι­βω­τό μνή­μης» και «κό­σμη­μα του νη­σιού», το­νί­ζο­ντας ότι το θέ­α­τρο «επι­στρέ­φει με την όψη και την αίγλη που του αξί­ζει». Η εξέ­λι­ξη αυτή έρ­χε­ται σε συ­νέ­χεια της υπο­γρα­φής, τον Ιού­νιο του 2023, της ερ­γο­λα­βι­κής σύμ­βα­σης ύψους 17.191.422,74 ευρώ για την πλήρη απο­κα­τά­στα­ση και επα­να­λει­τουρ­γία του θε­ά­τρου. Την σύμ­βα­ση υπέ­γρα­ψαν η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, ο Δήμος Ρόδου και η ανά­δο­χος εται­ρεία, επι­σφρα­γί­ζο­ντας μια δια­δι­κα­σία που ου­σια­στι­κά έβαλε τέλος σε έναν με­τα­πο­λι­τευ­τι­κό κύκλο ημι­τε­λών έργων και ερ­γο­τα­ξί­ων-«φα­ντα­σμά­των» που για δε­κα­ε­τί­ες τα­λαι­πω­ρού­σαν το μνη­μείο.

Ένα μνη­μείο με βαρύ ιστο­ρι­κό απο­τύ­πω­μα

Το Εθνι­κό Θέ­α­τρο Ρόδου κα­τα­λαμ­βά­νει ολό­κλη­ρο οι­κο­δο­μι­κό τε­τρά­γω­νο και έχει χα­ρα­κτη­ρι­στεί ως «έργο τέ­χνης και ιστο­ρι­κό δια­τη­ρη­τέο μνη­μείο που χρειά­ζε­ται ει­δι­κή κρα­τι­κή προ­στα­σία» από το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού ήδη από το 1988, ενώ είχε κη­ρυ­χθεί δια­τη­ρη­τέο από το 1987. Ανε­γέρ­θη­κε το 1937 ως «Teatro Giacomo Puccini», με σχέ­δια του Ιτα­λού αρ­χι­τέ­κτο­να Armando Bernabiti, και εγκαι­νιά­στη­κε την 1η Αυ­γού­στου 1937 με την όπερα «Madama Butterfly». Χω­ρη­τι­κό­τη­τας 1.200 θέ­σε­ων, με σκηνή δια­στά­σε­ων που ξε­χώ­ρι­ζαν για τα ευ­ρω­παϊ­κά δε­δο­μέ­να της επο­χής, απο­τέ­λε­σε ση­μείο ανα­φο­ράς της πο­λι­τι­στι­κής ζωής του νη­σιού. Μετά την εν­σω­μά­τω­ση των Δω­δε­κα­νή­σων, το 1948, λει­τούρ­γη­σε πλέον ως Εθνι­κό Θέ­α­τρο.

Ωστό­σο, από τη δε­κα­ε­τία του 1960 και έπει­τα, το κτή­ριο υπέ­στη σο­βα­ρές αλλά πρό­χει­ρες επεμ­βά­σεις, χωρίς ενιαία με­λέ­τη και μα­κρο­πρό­θε­σμο σχέ­διο συ­ντή­ρη­σης. Του­λά­χι­στον οκτώ μη­χα­νι­κοί και τέσ­σε­ρις ερ­γο­λά­βοι ενε­πλά­κη­σαν σε ερ­γα­σί­ες που πα­ρέ­μει­ναν ανο­λο­κλή­ρω­τες επί σειρά ετών, οδη­γώ­ντας ακόμη και σε δι­κα­στι­κή διε­ρεύ­νη­ση.

Μετά το 1981 δεν εφαρ­μό­στη­κε συ­στη­μα­τι­κό πρό­γραμ­μα συ­ντή­ρη­σης, ενώ οι απο­σπα­σμα­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις, οι αλ­λα­γές χρή­σε­ων και οι αυ­θαί­ρε­τες τρο­πο­ποι­ή­σεις ηλε­κτρο­μη­χα­νο­λο­γι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων επι­βά­ρυ­ναν πε­ραι­τέ­ρω το κτή­ριο. Η έλ­λει­ψη φρο­ντί­δας οδή­γη­σε σε εκτε­τα­μέ­νες φθο­ρές, ακόμη και σε κα­ταρ­ρεύ­σεις επι­χρι­σμά­των και τμη­μά­των όψεων, με απο­τέ­λε­σμα το ορι­στι­κό κλεί­σι­μο του θε­ά­τρου το 2009.

Η ορι­στι­κή με­λέ­τη- σταθ­μός του 2018

Κα­θο­ρι­στι­κή για την ανα­τρο­πή της πο­ρεί­ας υπήρ­ξε η εκ­πό­νη­ση της ορι­στι­κής με­λέ­της απο­κα­τά­στα­σης. Από το 2011, με πρω­το­βου­λία πο­λι­τών και τη συμ­βο­λή του ΤΕΕ Δω­δε­κα­νή­σου, συ­γκρο­τή­θη­καν ομά­δες ερ­γα­σί­ας με τη συμ­με­το­χή πε­ρί­που 60 εθε­λο­ντών-μη­χα­νι­κών, πα­νε­πι­στη­μια­κών, αν­θρώ­πων του θε­ά­τρου και ει­δι­κών επι­στη­μό­νων.

Η ορι­στι­κή με­λέ­τη ολο­κλη­ρώ­θη­κε το 2013 και μετά από ανα­διαρ­θρώ­σεις και επα­νυ­πο­βο­λή, εγκρί­θη­κε ομό­φω­να τον Απρί­λιο του 2018 από τη Γε­νι­κή Διεύ­θυν­ση Ανα­στή­λω­σης του ΥΠΠΟΑ, κα­τό­πιν γνω­μο­δό­τη­σης του ΚΣΝΜ. Οι όροι της έγκρι­σης πε­ριο­ρί­στη­καν σε ελά­χι­στες, στο­χευ­μέ­νες διευ­κρι­νί­σεις τε­χνι­κού χα­ρα­κτή­ρα (υα­λο­στά­σια, φεγ­γί­τες, ξυ­λό­τυ­ποι, μο­νά­δες κλι­μα­τι­σμού), γε­γο­νός που επι­βε­βαί­ω­σε την πλη­ρό­τη­τα και την ωρι­μό­τη­τα της με­λέ­της. Η εγκε­κρι­μέ­νη αυτή με­λέ­τη απο­τέ­λε­σε τη θε­σμι­κή και τε­χνι­κή εγ­γύ­η­ση για την ορθή απο­κα­τά­στα­ση του μνη­μεί­ου και τη βάση πάνω στην οποία «έχτι­σε» την επό­με­νη φάση υλο­ποί­η­σης.

Το 2022 το έργο «Απο­κα­τά­στα­ση και επα­να­λει­τουρ­γία Εθνι­κού Θε­ά­τρου Ρόδου» εντά­χθη­κε στο Τα­μείο Ανά­καμ­ψης και Αν­θε­κτι­κό­τη­τας.

Η θε­σμι­κή επι­λο­γή του Φορέα Υλο­ποί­η­σης

Το έργο υλο­ποιεί­ται με τη μέ­θο­δο «με­λέ­τη–κα­τα­σκευή», δια­σφα­λί­ζο­ντας τα­χύ­τε­ρους ρυθ­μούς και ενιαία ευ­θύ­νη. Η επι­λο­γή της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου ως φορέα υλο­ποί­η­σης κρί­νε­ται κα­θο­ρι­στι­κή. Σε μια πε­ρί­ο­δο κατά την οποία άλλα εμ­βλη­μα­τι­κά έργα του Δήμου Ρόδου, όπως Προ­γραμ­μα­τι­κή Σύμ­βα­ση Με­σαιω­νι­κής Πόλης, Ρο­δια­κή Έπαυ­λη, Κτή­ριο Ακάβη, Δη­μο­τι­κό Μέ­γα­ρο, Δη­μο­τι­κά Λου­τρά-Χαμάμ κλπ πα­ρα­μέ­νουν σε στα­σι­μό­τη­τα, η πρό­ο­δος στο Εθνι­κό Θέ­α­τρο ανα­δει­κνύ­ει τη ση­μα­σία της διοι­κη­τι­κής επάρ­κειας, της ωρι­μό­τη­τας με­λε­τών και της εξα­σφα­λι­σμέ­νης χρη­μα­το­δό­τη­σης.

Το έργο αφο­ρού­σε στην ολο­κλή­ρω­ση των με­λε­τών εφαρ­μο­γής και στην εκτέ­λε­ση όλων των απαι­τού­με­νων οι­κο­δο­μι­κών και ηλε­κτρο­μη­χα­νο­λο­γι­κών ερ­γα­σιών, ώστε το μνη­μείο να επα­να­λει­τουρ­γή­σει ως σύγ­χρο­νο πο­λι­τι­στι­κό κέ­ντρο. Προ­βλέ­πο­νται αί­θου­σες θε­ά­τρου (λυ­ρι­κού και πρό­ζας), χορού και μου­σι­κής, χώροι εκ­θέ­σε­ων, πολ­λα­πλών χρή­σε­ων, πω­λη­τή­ριο και χώρος ανα­ψυ­χής.

Με την απο­κα­τά­στα­σή του, το Εθνι­κό Θέ­α­τρο Ρόδου δεν ανα­κτά μόνο την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή του ταυ­τό­τη­τα, αλλά και τον ρόλο του ως κε­ντρι­κού πυ­λώ­να πο­λι­τι­σμού στο Νότιο Αι­γαίο. Και η στα­δια­κή απο­κά­λυ­ψη της πρό­σο­ψης, πίσω από τα ικριώ­μα­τα που για χρό­νια σκί­α­ζαν την ει­κό­να του, λει­τουρ­γεί πλέον ως απτή από­δει­ξη ότι ένα έργο-σύμ­βο­λο βγήκε ορι­στι­κά από τη σκιά της εγκα­τά­λει­ψης.