Κίνδυνος για αποζημιώσεις σε 14 αεροδρόμια-Αντιμέτωπη με τεράστιες οικονομικές αξιώσεις η Ελλάδα

Τον κίνδυνο διεκ­δί­κη­σης από τον παρα­χω­ρη­σιούχο των περι­φε­ρεια­κών αερο­δρο­μίων τερά­στιων οικο­νο­μι­κών αξιώ­σεων για πράξεις και παρα­λεί­ψεις του Δημο­σίου θα αντι­με­τω­πί­ζει εφεξής η Ελλάδα, όπως πρό­σφατα εμμέσως πλην σαφώς ξεκα­θά­ρισε ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Υπο­δο­μών κ. Χρήστος Σπίρ­τζης.

Τον Νοέμ­βριο του 2014 προ­τι­μη­τέος επεν­δυ­τής του δια­γω­νι­σμού του Ταμείου Αξιο­ποί­η­σης Ιδιω­τι­κής Περιου­σίας του Δημο­σίου (ΤΑΙΠΕΔ) για την παρα­χώ­ρηση των 14 περι­φε­ρεια­κών αερο­δρο­μίων για 40+10 χρόνια ήταν η κοι­νο­πρα­ξία της γερ­μα­νι­κής Fraport και της Slentel, συμ­φε­ρό­ντων του επι­χει­ρη­μα­τία κ. Δημήτρη Κοπε­λού­ζου, έναντι εφάπαξ τιμή­μα­τος 1,2 δισ. ευρώ, ετήσιου μισθώ­μα­τος 22 εκατ. ευρώ, ετήσιας δια­νο­μής ποσο­στού 25% από τα προ φόρων, τόκων και απο­σβέ­σεων έσοδα (EBITDA) και ανά­λη­ψης υπο­χρέ­ω­σης υλο­ποί­η­σης επεν­δύ­σεων ύψους 330 εκατ. ευρώ στην πρώτη τετρα­ε­τία και συνο­λικά 1,4 δισ. ευρώ το σύνολο της παρα­χώ­ρη­σης. Πρό­κει­ται για τίμημα το οποίο κατά τη γενική ομο­λο­γία της αγοράς είναι το πλέον εμβλη­μα­τικό του ελλη­νι­κού προ­γράμ­μα­τος ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων.

Ωστόσο, όπως μετα­δί­δουν πηγές κοντά στην υπόθεση, «κιν­δυ­νεύ­ουμε να πάθουμε ό,τι πάθαμε στους αυτο­κι­νη­το­δρό­μους, όταν το Δημόσιο δεσμεύ­τηκε να υλο­ποι­ή­σει πράγ­ματα τα οποία δεν κατά­φερε να κάνει, με απο­τέ­λε­σμα οι κατα­σκευα­στές και οι παρα­χω­ρη­σιού­χοι να εγεί­ρουν και να επι­τύ­χουν μεγάλες απο­ζη­μιώ­σεις». Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι οι αθροι­στι­κές αξιώ­σεις στους τέσ­σε­ρις οδικούς άξονες είχαν φτάσει το 2013 τα 1,6 δισ. ευρώ, ενώ το Δημόσιο δέχθηκε τελικά να κατα­βά­λει άνω του μισού δισ. ευρώ σε απο­ζη­μιώ­σεις.

Καθυ­στε­ρή­σεις

Παρό­μοια προ­βλή­ματα εκτι­μά­ται από έμπειρα στελέχη της κατα­σκευα­στι­κής αγοράς ότι θα προ­κύ­ψουν και στην παρα­χώ­ρηση των 14 περι­φε­ρεια­κών αερο­λι­μέ­νων, καθώς μόνο οι θεω­ρού­με­νες ως δεδο­μέ­νες καθυ­στε­ρή­σεις σε απαλ­λο­τριώ­σεις και αρχαιο­λο­γι­κές εργα­σίες φτάνουν και περισ­σεύ­ουν ούτως ώστε να προ­κλη­θεί ζήτημα.

Παράλ­ληλα, όπως σημειώ­νουν, το Δημόσιο πρέπει να σπεύσει και να κλείσει πάσης φύσεως νομικές και τεχνι­κές εκκρε­μό­τη­τες στα αερο­δρό­μια προ­κει­μέ­νου να μην αντι­με­τω­πί­σει παρό­μοιες αξιώ­σεις. Και φυσικά, όπως τονί­ζουν, είναι απο­λύ­τως απα­ραί­τητο να ξεκι­νή­σει ένας μετα­σχη­μα­τι­σμός της ΥΠΑ προ­κει­μέ­νου να είναι σε θέση να επο­πτεύει τις συμ­βά­σεις παρα­χώ­ρη­σης των αερο­δρο­μίων.

Σύμφωνα με τα σχέδια συμ­βά­σεων παρα­χώ­ρη­σης των περι­φε­ρεια­κών αερο­λι­μέ­νων, ορί­ζε­ται η έννοια του γεγο­νό­τος ευθύνης Δημο­σίου βάσει του οποίου θα μπορεί ο παρα­χω­ρη­σιού­χος να εγείρει οικο­νο­μι­κές αξιώ­σεις.

Οι δεσμεύ­σεις

Σύμφωνα με τεύχη των συμ­βά­σεων, το Δημόσιο ανα­λαμ­βά­νει πλήθος δεσμεύ­σεων για την καλή λει­τουρ­γία των αερο­δρο­μίων από τον παρα­χω­ρη­σιούχο, οι οποίες, αν δεν υλο­ποι­η­θούν, θα υπάρχει πρό­βλημα. Για παρά­δειγμα, η ΥΠΑ καλεί­ται να δια­σφα­λί­σει ότι η χρήση των δια­δρό­μων ή άλλων περιο­χών εντός των περι­φε­ρεια­κών αερο­δρο­μίων από έναν κρατικό χρήστη δεν παρε­μπο­δί­ζει με ουσιώδη δυσμενή τρόπο την ικα­νό­τητα του παρα­χω­ρη­σιού­χου να παρέχει τις υπη­ρε­σίες αερο­δρο­μίου ή να επω­φε­λεί­ται από τα δικαιώ­ματά του και να εκτελεί τις υπο­χρε­ώ­σεις του και ότι κάθε τέτοια παρέμ­βαση θα απο­τε­λεί γεγονός ευθύνης Δημο­σίου.

Αν, π.χ., η ΥΠΑ αθε­τή­σει κάποια από τις υπο­χρε­ώ­σεις για την παροχή υπη­ρε­σιών ελέγχου ενα­έ­ριας κυκλο­φο­ρίας, θα προ­κύ­πτει γεγονός ευθύνης Δημο­σίου.

Ακόμη, ο παρα­χω­ρη­σιού­χος μπορεί να ζητήσει από το Δημόσιο να λύσει συμ­βά­σεις που δεν έχουν μετα­βι­βα­στεί σε αυτόν και τυχόν έξοδα ή ζημιές είτε του Δημο­σίου είτε των ιδιωτών από αυτή την εκκρε­μό­τητα θα βαρύ­νουν το κράτος. Ετσι κάθε καθυ­στέ­ρηση θα συνε­πά­γε­ται ευθύνη του Δημο­σίου.

Το ίδιο θα συμβεί αν το Δημόσιο επι­χει­ρή­σει μονο­με­ρώς να τρο­πο­ποι­ή­σει τα είδη της ενα­έ­ριας κυκλο­φο­ρίας που θα εξυ­πη­ρε­τούν τα 14 αερο­δρό­μια, να επι­βά­λει απα­γο­ρεύ­σεις ή περιο­ρι­σμούς σε σχέση με τη χρήση των αερο­λι­μέ­νων, να εμπο­δί­σει τον παρα­χω­ρη­σιούχο να χρεώσει τα αερο­ναυ­τικά τέλη ή να επι­βά­λει πρό­σθε­τες εισφο­ρές σε επι­βά­τες ή χρήστες.

Παρό­μοια ζητή­ματα θα προ­κλη­θούν αν το Δημόσιο επι­χει­ρή­σει να επι­βά­λει ή να θέσει ελά­χι­στα όρια για τα ρυθ­μι­ζό­μενα αερο­ναυ­τικά τέλη σε αερο­δρό­μια εντός των περιο­χών απο­κλει­στι­κό­τη­τας του παρα­χω­ρη­σιού­χου, ακόμη και στους αερο­λι­μέ­νες που θα παρα­μεί­νουν στο κράτος, τα οποία θα είναι χαμη­λό­τερα 10% από τα δικά του ή να επι­βά­λει περιο­ρι­σμούς στην κίνηση αερο­σκα­φών και να περιο­ρί­σει τη χωρη­τι­κό­τητα των αερο­δρο­μίων.

Οι απαλ­λο­τριώ­σεις

Τερά­στιο θέμα εκτι­μά­ται ότι θα δημιουρ­γη­θεί με τυχόν απαλ­λο­τριώ­σεις καθώς η αδυ­να­μία του Δημο­σίου να τις πραγ­μα­το­ποι­ή­σει εντός προ­κα­θο­ρι­σμέ­νου χρο­νι­κού πλαι­σίου θα συνιστά γεγονός ευθύνης Δημο­σίου. Το ίδιο θα ισχύσει και για την καθυ­στέ­ρηση στην παρά­δοση οποιων­δή­ποτε εκτά­σεων από το Δημόσιο.

Παρό­μοιες είναι οι προ­βλέ­ψεις και για τις αρχαιο­λο­γι­κές εργα­σίες καθώς προ­βλέ­πε­ται ότι συνο­λική καθυ­στέ­ρηση των έργων άνω των δύο μηνών εξαι­τίας εργα­σιών που συν­δέ­ο­νται με αρχαιο­λο­γικά ευρή­ματα που ανα­κα­λύ­πτο­νται κατά τη διάρ­κεια εργα­σιών θα συνιστά γεγονός καθυ­στέ­ρη­σης ή γεγονός ευθύνης Δημο­σίου.

Ακόμη, το κράτος ανα­λαμ­βά­νει δεσμεύ­σεις να ολο­κλη­ρώ­σει και να παρα­δώ­σει εγκαί­ρως τυχόν έργα δικής του ευθύνης σε συγκε­κρι­μέ­νες προ­θε­σμίες, ειδάλ­λως θα δίνει «πάτημα» για απο­ζη­μιώ­σεις.

Το ίδιο θα συμβεί και με πράξεις που ενδε­χο­μέ­νως θα έχουν δυσμε­νείς επι­πτώ­σεις στην ικα­νό­τητα του παρα­χω­ρη­σιού­χου να αντα­πο­κρι­θεί σε οποια­δή­ποτε από τις συμ­φω­νη­μέ­νες προ­θε­σμίες των έργων ή να εκτε­λέ­σει τις υπη­ρε­σίες αερο­δρο­μίου.

Μάλιστα, αν κατά τη διάρ­κεια της παρα­χώ­ρη­σης ο ιδιώτης απο­δεί­ξει ότι λόγω γεγο­νό­τος ευθύνης Δημο­σίου μειώ­θη­καν τα έσοδά του, το Δημόσιο θα απο­ζη­μιώ­σει τον παρα­χω­ρη­σιούχο με ποσό ίσο με τη διαφορά ανάμεσα στα πραγ­μα­τικά έσοδα και την πρό­βλεψη εσόδων που είχε στο οικο­νο­μικό του μοντέλο για την ίδια περίοδο.

Δικαί­ωμα οικο­νο­μι­κών αξιώ­σεων θα συνε­πά­γε­ται και τυχόν αδυ­να­μία συμ­μόρ­φω­σης της ΥΠΑ ή του Δημο­σίου σε σχέση με τις υπο­χρε­ώ­σεις τους για την έκδοση πάσης φύσεων αδειών καθώς το κράτος θα έχει τη σχετική αρμο­διό­τητα.

Μάλιστα, ένα γεγονός καθυ­στέ­ρη­σης το οποίο έχει ως άμεσο απο­τέ­λε­σμα την καθυ­στέ­ρηση στην ολο­κλή­ρωση οποιων­δή­ποτε από τα έργα για χρονικό διά­στημα μεγα­λύ­τερο του 30% της εγκε­κρι­μέ­νης ημε­ρο­μη­νίας περά­τω­σης μπορεί να προ­κα­λέ­σει καταγ­γε­λία των δανεια­κών συμ­βά­σεων των παρα­χω­ρη­σιού­χων από τις τρά­πε­ζές τους.

Παράλ­ληλα, όπως απο­κα­λύ­πτει «Το Βήμα της Κυρια­κής», με την εξαί­ρεση του «Ελ. Βενι­ζέ­λος», που είναι το μονα­δικό πιστο­ποι­η­μένο αερο­δρό­μιο της χώρας, κανένας άλλος αερο­λι­μέ­νας δεν πληροί τα ποιο­τικά και λει­τουρ­γικά πρότυπα της εθνικής και κοι­νο­τι­κής νομο­θε­σίας, η οποία έχει θεσπι­στεί από το 2002. Μάλιστα, το αερο­δρό­μιο «Μακε­δο­νία» της Θεσ­σα­λο­νί­κης είχε λάβει πιστο­ποί­ηση με παρεκ­κλί­σεις η οποία έληξε το 2015.

Ετσι, αν το υπουρ­γείο Υπο­δο­μών, Οικο­νο­μίας, Του­ρι­σμού και Ναυ­τι­λίας και κυρίως η Υπη­ρε­σία Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας (ΥΠΑ) δεν σπεύ­σουν να ολο­κλη­ρώ­σουν την πιστο­ποί­ηση των 14 περι­φε­ρεια­κών αερο­λι­μέ­νων ή να δρο­μο­λο­γή­σουν την πιστο­ποί­ησή τους από τους ιδιώτες, βάσει των δύο συμ­βά­σεων παρα­χώ­ρη­σης του Ταμείου Αξιο­ποί­η­σης Ιδιω­τι­κής Περιου­σίας του Δημο­σίου (ΤΑΙΠΕΔ), οι ιδιώτες θα μπορούν να εγεί­ρουν οικο­νο­μι­κές αξιώ­σεις.

Ειδι­κό­τερα ο Βασικός Κανο­νι­σμός Αδειο­δό­τη­σης και Λει­τουρ­γίας – Εκμε­τάλ­λευ­σης Αερο­δρο­μίων, ο οποίος δημο­σιεύ­θηκε στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως τον Ιούνιο του 2002, θεσπί­ζει κρι­τή­ρια και δια­δι­κα­σίες βάσει των οποίων η ΥΠΑ πιστο­ποιεί τα αερο­δρό­μια. Η πιστο­ποί­ηση αερο­δρο­μίου έχει σκοπό να δια­σφα­λί­σει ότι οι εγκα­τα­στά­σεις, ο εξο­πλι­σμός, οι υπη­ρε­σίες και οι δια­δι­κα­σίες λει­τουρ­γίας είναι σύμφωνα με τις προ­δια­γρα­φές του Διε­θνούς Οργα­νι­σμού Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας (ICAO). Ο κανο­νι­σμός επι­κε­ντρώ­νε­ται στην ασφά­λεια, στην τακτι­κό­τητα και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των λει­τουρ­γιών αερο­σκα­φών στα αερο­δρό­μια, καθώς και στις δια­δι­κα­σίες οικο­νο­μι­κής εκμε­τάλ­λευ­σης.

Το ΒΗΜΑ