Διαστάσεις προσέλαβε το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού και στη Ρόδο (video)

Το φαι­νό­με­νο του σχο­λι­κού εκ­φο­βι­σμού (bullying), που έχει προ­σλά­βει με­γά­λες δια­στά­σεις στα τε­λευ­ταία χρό­νια, απο­τέ­λε­σε χθες το από­γευ­μα αντι­κεί­με­νο ημε­ρί­δας που διορ­γά­νω­σε στο Δη­μο­τι­κό Θέ­α­τρο ο Πο­λι­τι­στι­κός Σύλ­λο­γος Έρευ­νας και Προ­ώ­θη­σης Αυ­το­ά­μυ­νας- Αυ­το­προ­στα­σί­ας.

Σχο­λι­κό εκ­φο­βι­σμό συ­νι­στά η διαρ­κής βία – σω­μα­τι­κή ή ψυ­χο­λο­γι­κή που διε­ξά­γε­ται από ένα παιδί ή μία ομάδα παι­διών ενα­ντί­ον κά­ποιου παι­διού το οποίο δεν μπο­ρεί να υπε­ρα­σπι­στεί τον εαυτό του.

Με άλλα λόγια είναι μια μορφή επι­θε­τι­κής συ­μπε­ρι­φο­ράς κατά κα­νό­να εσκεμ­μέ­νη και επι­ζή­μια. Συχνά είναι επί­μο­νη, κά­ποιες φορές συ­νε­χι­ζό­με­νη επί εβδο­μά­δες, μήνες ή χρό­νια.

Οι πλέον πρό­σφα­τες συ­στη­μα­τι­κές ανα­σκο­πή­σεις των ερευ­νών, έχουν επι­ση­μά­νει την ανά­γκη αύ­ξη­σης του αριθ­μού των συ­στα­τι­κών των προ­γραμ­μά­των πα­ρέμ­βα­σης, σε όλα τα επί­πε­δα – ατο­μι­κό, σχο­λεί­ου, τάξης και για όλα τα μέλη της σχο­λι­κής κοι­νό­τη­τας – μα­θη­τές, γο­νείς, εκ­παι­δευ­τι­κούς.

Με μια μεστή πε­ριε­χο­μέ­νου ομι­λία της η πρω­το­δί­κης κ. Αι­κα­τε­ρί­νη Καρ­τσιού­νη, τα­κτι­κή Ανα­κρι­τρια και Ανα­κρί­τρια ανη­λί­κων, ανα­πλη­ρώ­τρια Δι­κα­στής Ανη­λί­κων του Πρω­το­δι­κεί­ου Ρόδου, ανέ­λυ­σε το φαι­νό­με­νο, το­νί­ζο­ντας ει­σα­γω­γι­κά, ότι έχει πάρει ανη­συ­χη­τι­κές δια­στά­σεις στα σχο­λεία της Ελ­λά­δας, τόσο της πρω­το­βάθ­μιας όσο και της δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης.

Όπως τό­νι­σε, ο σχο­λι­κός εκ­φο­βι­σμός είναι ένα φαι­νό­με­νο νε­α­νι­κής πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τας, που αφορά στη χρήση βίας με­τα­ξύ μα­θη­τών ή συ­νο­μη­λί­κων παι­διών με στόχο να προ­κλη­θεί πόνος ή ανα­στά­τω­ση.

Εμ­φα­νί­ζε­ται με τη μορφή :

-του λε­κτι­κού εκ­φο­βι­σμού (κο­ροϊ­δία, δια­κρί­σεις, ντρο­πια­στι­κά σχό­λια),

-του κοι­νω­νι­κού εκ­φο­βι­σμού (διά­δο­ση φημών, κα­τα­στρο­φή προ­σω­πι­κών αντι­κει­μέ­νων, απο­μό­νω­ση από την ομάδα),

-του σω­μα­τι­κού εκ­φο­βι­σμού (χτυ­πή­μα­τα, σπρω­ξί­μα­τα, κλω­τσιές, ασέλ­γεια),

-του ηλε­κτρο­νι­κού εκ­φο­βι­σμού (εκ­βια­σμός μέσω Δια­δι­κτύ­ου και ηλε­κτρο­νι­κού τα­χυ­δρο­μεί­ου, μέσω μη­νυ­μά­των στο κι­νη­τό τη­λέ­φω­νο).

Κα­τέ­στη­σε σαφές ότι ο ανή­λι­κος δρά­στης κατά την εκ­δή­λω­ση της πα­ρα­βα­τι­κής συ­μπε­ρι­φο­ράς του, στο πλαί­σιο του σχο­λι­κού εκ­φο­βι­σμού, τελεί ποι­νι­κά αδι­κή­μα­τα.

Οι πρά­ξεις του δη­λα­δή στοι­χειο­θε­τούν, κατ’ αντι­κει­με­νι­κή υπό­στα­ση, πρά­ξεις τι­μω­ρη­τέ­ες από τον ποι­νι­κό νο­μο­θέ­τη και συ­γκε­κρι­μέ­να τα αδι­κή­μα­τα της εξύ­βρι­σης, της δυ­σφή­μι­σης, της συ­κο­φα­ντι­κής δυ­σφή­μι­σης, της απει­λής, της πα­ρά­νο­μης βίας, της πα­ρά­νο­μης κα­τα­κρά­τη­σης, της προ­σβο­λής της γε­νε­τή­σιας αξιο­πρέ­πειας, της απο­πλά­νη­σης παι­διού, της ασέλ­γειας παρά φύση, του βια­σμού, της κλο­πής, της λη­στεί­ας, της φθο­ράς ξένης ιδιο­κτη­σί­ας, της απλής σω­μα­τι­κής βλά­βης, της απρό­κλη­της σω­μα­τι­κής βλά­βης, της επι­κίν­δυ­νης σω­μα­τι­κής βλά­βης, της βα­ριάς σω­μα­τι­κής βλά­βης, της έκ­θε­σης ακόμη και της αν­θρω­πο­κτο­νί­ας από δόλο ή αμέ­λεια.

Οι πρά­ξεις αυτές τι­μω­ρού­νται με ποι­νές φυ­λά­κι­σης ή κά­θειρ­ξης, πρό­κει­ται δη­λα­δή για πλημ­με­λή­μα­τα ή κα­κουρ­γή­μα­τα και διώ­κο­νται είτε κατ’ έγκλη­ση είτε αυ­τε­πάγ­γελ­τα.

Η Πρω­το­δί­κης επε­σή­μα­νε ωστό­σο ότι για να  φτά­σου­με στο ση­μείο να συ­ζη­τά­με για άσκη­ση ποι­νι­κής δί­ω­ξης, πρέ­πει να ξε­κι­νή­σου­με από την πα­ρα­δο­χή ότι η εκ­φο­βι­στι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά υπάρ­χει σε κάθε σχο­λείο και να υιο­θε­τή­σου­με πο­λι­τι­κές κατά της εκ­φο­βι­στι­κής συ­μπε­ρι­φο­ράς.

Όπως τό­νι­σε: «το παιδί πα­ρα­βά­της, ο ανή­λι­κος νταής μπο­ρεί να νου­θε­τη­θεί, να με­τα­νο­ή­σει, να αλ­λά­ξει, να διορ­θω­θεί. Αν το αφή­σου­με όμως μέσα στο πλή­θος να χαθεί, μέσα στην αδια­φο­ρία να  ξε­γλι­στρή­σει, αν του επι­τρέ­ψου­με να κρυ­φτεί μέσα στον γο­νεϊ­κό εγω­ι­σμό, στην μη­τρι­κή αγκα­λιά, τον πα­τρι­κό αντρι­σμό, θα έχου­με όλοι μας συμ­βά­λει στην με­τε­ξέ­λι­ξη του παι­διού-τσα­μπου­κά σε νεαρό-τρα­μπού­κο, που από την σχο­λι­κή αυλή θα κα­τα­λή­ξει να αυ­λί­ζε­ται σε κά­ποια φυ­λα­κή, ενώ εντω­με­τα­ξύ θα χει αφή­σει στο διάβα του ρα­γι­σμέ­νες καρ­διές, πλη­γω­μέ­νες πε­ρη­φά­νιες, παι­διά θύ­μα­τα που θα γί­νουν, αν επι­βιώ­σουν, ευ­νου­χι­σμέ­νοι ενή­λι­κες ή εν δυ­νά­μει θύτες που θα συ­νε­χί­σουν αυτή την ατέρ­μο­νη σειρά δυ­στυ­χι­σμέ­νων αν­θρω­πί­νων υπάρ­ξε­ων».

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, ο διευ­θυ­ντής του σχο­λεί­ου οφεί­λει να κα­τα­γρά­ψει, πού και πότε συ­νέ­βη το πε­ρι­στα­τι­κό, ποιοι συμ­με­τεί­χαν, ποιοι πα­ρα­τη­ρού­σαν, τι ακρι­βώς έγινε να επι­κοι­νω­νή­σει με τους γο­νείς του παι­διού και να κα­νο­νί­σει μια συ­νά­ντη­ση αλλά και να κα­θο­ρί­σει τις συ­νέ­πειες για το παιδί που εκ­φο­βί­ζε­ται.

Οι εκ­παι­δευ­τι­κοί οφεί­λουν να μι­λή­σουν στο παιδί που εκ­φο­βί­ζε­ται και να ακού­σουν με προ­σο­χή και σο­βα­ρό­τη­τα αυτά που έχει να πει. Να δια­βε­βαιώ­σουν το παιδί ότι θα αντα­πο­κρι­θούν άμεσα για να το προ­στα­τεύ­σουν ζη­τώ­ντας του, πα­ρα­πέ­ρα να τους κρα­τούν ενή­με­ρους σχε­τι­κά με οποια­δή­πο­τε εξέ­λι­ξη.

Οι συμ­μα­θη­τές του θα πρέ­πει να υπο­στη­ρί­ζουν εκεί­νον που θυ­μα­το­ποιεί­ται, να δια­φο­ρο­ποι­η­θούν από τους εκ­φο­βι­στές, να τους δεί­ξουν ότι δεν φο­βού­νται,  ότι το θύμα δεν είναι μόνο του, ότι το θύμα δεν είναι στο πε­ρι­θώ­ριο, αλλά οι ίδιοι  που επι­δει­κνύ­ουν πα­ρα­βα­τι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά.

Οι γο­νείς θα πρέ­πει να συ­νερ­γα­στούν στενά με το σχο­λείο, πα­ρέ­χο­ντας στο παιδί τους υπο­στή­ρι­ξη και ασφά­λεια, χωρίς να το κα­τα­κρί­νουν, να ακού­σουν προ­σε­χτι­κά τι έχει να πει το παιδί για τα συ­ναι­σθή­μα­τά του και για τις ανά­γκες του και να πα­ρα­κο­λου­θούν την εξέ­λι­ξη της κα­τά­στα­σης αλλά και την υγεία του.

Όπως τό­νι­σε η κ. Καρ­τσιού­νη θα πρέ­πει να μά­θουν στο παιδί πως να βάζει μόνο του όρια στη συ­μπε­ρι­φο­ρά των άλλων, όταν το ενο­χλούν και να το βοη­θή­σουν να κα­τα­λά­βει ότι δεν πει­ρά­ζει αν δεν κερ­δί­ζει την απο­δο­χή όλων.

Επι­πλέ­ον, θα πρέ­πει να το εν­θαρ­ρύ­νουν ν’ απο­δε­χτεί τις δια­φο­ρές ή τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τές του και να κα­τα­λά­βει ότι η μο­να­δι­κό­τη­τα του κα­θε­νός είναι ένα στοι­χείο που του δίνει αξία.

Σε ό,τι αφορά τους γο­νείς του παι­διού, που εκ­φο­βί­ζει, θα πρέ­πει να συ­νερ­γα­στούν με το σχο­λείο, για την αντι­με­τώ­πι­ση του προ­βλή­μα­τος του παι­διού σχε­τι­κά με τη βία. Να πα­ρα­τη­ρή­σουν αν το παιδί εμπλέ­κε­ται συχνά σε κα­βγά­δες ή εκ­δη­λώ­νει εκ­φο­βι­στι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά και με τα παι­διά της γει­το­νιάς ή και με τους ίδιους στο σπίτι. Να επι­βά­λουν πει­θαρ­χία, να θέ­σουν όρια και να ζη­τή­σουν τη συν­δρο­μή αρ­μό­διων υπη­ρε­σιών, κοι­νω­νι­κής πρό­νοιας και ψυ­χι­κής υγεί­ας. Θα πρέ­πει επί­σης, όπως το­νί­στη­κε, να ενη­με­ρώ­σουν τις αρ­μό­διες αστυ­νο­μι­κές αρχές ή τον αρ­μό­διο Ει­σαγ­γε­λέα ανη­λί­κων για το πε­ρι­στα­τι­κό.

Η Πρω­το­δί­κης εξή­γη­σε ότι «σύμ­φω­να με το Ελ­λη­νι­κό Ποι­νι­κό Κώ­δι­κα «ανή­λι­κοι» νο­ού­νται όσοι κατά την τέ­λε­ση της πρά­ξης, έχουν ηλι­κία με­τα­ξύ του 8ου και 18ου έτους συ­μπλη­ρω­μέ­νων.

Πο­σο­στό 45% των ανη­λί­κων, που οδη­γού­νται στις αί­θου­σες των δι­κα­στη­ρί­ων, αντι­με­τω­πί­ζουν ποι­νές φυ­λά­κι­σης από πέντε έως 15 χρό­νια.

Κάθε χρόνο εγκλεί­ο­νται σε σω­φρο­νι­στι­κά κα­τα­στή­μα­τα της Ελ­λά­δας κατά μέσον όρο 100 δρά­στες κάτω των 18 ετών. Το πο­σο­στό των έγκλει­στων νέων ανέρ­χε­ται σή­με­ρα στο 4,4% του συ­νό­λου των κρα­του­μέ­νων. Στη Γαλ­λία το αντί­στοι­χο πο­σο­στό είναι 1,1%, στην Ιτα­λία 0,7%, ενώ η Ισπα­νία είναι η μόνη χώρα που δεν φυ­λα­κί­ζει ανη­λί­κους.

Στην Ελ­λά­δα τα όρια ηλι­κί­ας για την από­δο­ση ποι­νι­κών ευ­θυ­νών σε ανή­λι­κους πα­ρα­μέ­νουν από τα χα­μη­λό­τε­ρα στην Ευ­ρώ­πη (τα 13 χρό­νια, ένα­ντι 14 και 15 που ισχύ­ει στις πε­ρισ­σό­τε­ρες χώρες). Οι ανή­λι­κοι μέχρι 8 ετών είναι ποι­νι­κά ανεύ­θυ­νοι και οι ανή­λι­κοι έως 13 ετών κρί­νο­νται ατι­μώ­ρη­τοι διότι δεν τους κα­τα­λο­γί­ζε­ται η άδικη πράξη που έχουν τε­λέ­σει».

Εξη­γώ­ντας τα ανω­τέ­ρω στοι­χεία, η κ. Καρ­τσιού­νη, διευ­κρί­νι­σε ότι υπάρ­χει αφε­νός ο σε­βα­σμός στην ανη­λι­κό­τη­τα αφε­τέ­ρου το νο­μι­κό πλαί­σιο, που μπο­ρεί να συμ­βά­λει στην πρό­λη­ψη μέσω της επι­βο­λής σε ανή­λι­κους δρά­στες ανα­μορ­φω­τι­κών ή θε­ρα­πευ­τι­κών μέ­τρων ή του ποι­νι­κού σω­φρο­νι­σμού, μέσω εγκλει­σμού σε ει­δι­κό κα­τά­στη­μα κρά­τη­σης νέων.

Τα ανω­τέ­ρω βέ­βαια αφο­ρούν ανη­λί­κους, άνω των 13 ετών, που ο νο­μο­θέ­της έχει κρί­νει ότι έχουν διά­κρι­ση, ότι κα­τα­νο­ούν την απα­ξία της πρά­ξης τους και ότι είναι σε ηλι­κία που μπο­ρούν να αντι­λη­φθούν το άδικο, να υπο­στούν τις συ­νέ­πειες και να σω­φρο­νι­στούν.

Σύμ­φω­να με τον Ελ­λη­νι­κό Ποι­νι­κό Κώ­δι­κα, υπάρ­χει και ακόμη μία διά­κρι­ση ανά­λο­γα με την ηλι­κία στους ανή­λι­κους άνω των 13 ετών.

Στους ανή­λι­κους με­τα­ξύ 13 και 15 ετών επι­βάλ­λο­νται μόνο ανα­μορ­φω­τι­κά ή θε­ρα­πευ­τι­κά μέτρα».

Ανα­φε­ρό­με­νη στις δια­στά­σεις του φαι­νο­μέ­νου στη Ρόδο, κα­τέ­στη­σε σαφές ότι δεν υπάρ­χουν επί­ση­μα στοι­χεία, το­νί­ζο­ντας ότι ως δι­κα­στής ανη­λί­κων δι­κά­ζει μόνο κλο­πές και πα­ρα­βά­σεις του ΚΟΚ και του νόμου περί ναρ­κω­τι­κών.

Πρό­σθε­σε ότι υπάρ­χουν πε­ρι­στα­τι­κά σχο­λι­κού εκ­φο­βι­σμού αλλά δεν κα­ταγ­γέλ­λο­νται. Απο­κρύ­πτο­νται από ντρο­πή, από άγνοια, από φόβο, από έλ­λει­ψη εμπι­στο­σύ­νης στους θε­σμούς. Δυ­στυ­χώς, έχουν ωστό­σο ανα­φερ­θεί ανε­πί­ση­μα πε­ρι­στα­τι­κά ασέλ­γειας, πε­ρι­στα­τι­κά άσκη­σης σω­μα­τι­κής βίας, απει­λών, έργω εξύ­βρι­σης..

Ανα­φέρ­θη­κε συ­γκε­κρι­μέ­να σε ένα πε­ρι­στα­τι­κό, που της γνω­στο­ποι­η­θη­κε και συ­γκε­κρι­μέ­να ότι στο προ­αύ­λιο της Ακα­δη­μί­ας, μα­θη­τές  Δη­μο­τι­κού ξε­γύ­μνω­σαν την ώρα του δια­λείμ­μα­τος μία συμ­μα­θή­τριά τους υπό τα όμ­μα­τα των υπο­λοί­πων, δυ­στυ­χώς πάρα πολ­λών σε αριθ­μό μα­θη­τών.

Τι απέ­γι­νε; Επί­ση­μα οι αστυ­νο­μι­κές αρχές και η Ει­σαγ­γε­λία δεν γνω­ρί­ζουν το γε­γο­νός, η δα­σκά­λα που μέσω βιω­μα­τι­κής προ­σέγ­γι­σης επι­χεί­ρη­σε να νου­θε­τή­σει τους «άτα­κτους» μα­θη­τές, υπέ­στη τον ψόγο από την πλευ­ρά των γο­νιών τους, που δια­μαρ­τυ­ρή­θη­καν για άσκη­ση βίας κατά των υιών τους. Και το κο­ρι­τσά­κι; Oι γο­νείς του; Από­ντες, σιώ­πη­σαν, ντρά­πη­καν ίσως, κρύ­φτη­καν.

Η κ. Καρ­τσιού­νη τό­νι­σε ότι αυτό πρέ­πει να αλ­λά­ξει. Να αλ­λά­ξει μέσα από τη γνώση, τη συ­νει­δη­το­ποί­η­ση, την απο­δο­χή, τη συ­νερ­γα­σία.

«Η  ανι­κα­νό­τη­τα  του  θύ­μα­τος  να  αμυν­θεί  είναι  ο  βα­σι­κό­τε­ρος  πα­ρά­γο­ντας  θυ­μα­το­ποί­η­σης.  Η πα­ρέμ­βα­ση είναι  ευ­θύ­νη όλων» όπως επε­σή­μα­νε ζη­τώ­ντας από όλους να εμπι­στευ­θούν τους θε­σμούς και να απευ­θυν­θούν στη Δι­καιο­σύ­νη.