Νίκος Φωκάς: Η Λέρος είναι ένα νησί με μεγάλες αντιθέσεις σε μικρό καμβά

Η Λέρος είναι ίσως το πιο πε­ρί­ερ­γο νησί του Αι­γαί­ου. Ένα νησί που, χωρίς να είναι του­ρι­στι­κό, έχει φα­να­τι­κούς επι­σκέ­πτες και αυ­ξα­νό­με­νο πλη­θυ­σμό. Έχει εξαι­ρε­τι­κή ακτο­γραμ­μή αλλά όχι σπου­δαί­ες πα­ρα­λί­ες. Αρ­χι­τε­κτο­νι­κό πλού­το συν­δυα­σμέ­νο με αρ­χι­τε­κτο­νι­κή «κα­φρί­λα». Εξαι­ρε­τι­κό φα­γη­τό, χωρίς όμως αυ­τό­νο­μη γα­στρο­νο­μι­κή ταυ­τό­τη­τα. Πλού­σια ιστο­ρία, που βέ­βαια πρέ­πει να ψά­ξεις για να την ανα­κα­λύ­ψεις. Μια ενερ­γή κοι­νό­τη­τα με πλού­σιο πο­λι­τι­σμό (μου­σι­κή, θέ­α­τρο, ει­κα­στι­κές τέ­χνες, χορό, λο­γο­τε­χνία, κι­νη­μα­το­γρά­φο) και αθλη­τι­σμό. Αυτά τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά τής προσ­δί­δουν μια ιδιαί­τε­ρη γοη­τεία, που απο­κα­λύ­πτε­ται κα­λύ­τε­ρα πέρα από την κλα­σι­κή κα­λο­και­ρι­νή πε­ρί­ο­δο των δια­κο­πών.

Φτά­νο­ντας με το πλοίο της γραμ­μής στο Λακκί ξε­δι­πλώ­νε­ται μπρο­στά σου μια μο­να­δι­κή στον κόσμο πόλη, χτι­σμέ­νη εξαρ­χής από τους Ιτα­λούς τη δε­κα­ε­τία του ’30 – ένα μνη­μείο ρα­σιο­να­λι­στι­κής αρ­χι­τε­κτο­νι­κής και πο­λε­ο­δο­μί­ας. Παρ’ όλη την κα­κο­ποί­η­ση που έχει υπο­στεί, δια­τη­ρεί αναλ­λοί­ω­το τον χα­ρα­κτή­ρα της, χρή­ζει όμως άμε­σης φρο­ντί­δας και προ­στα­σί­ας. Κτί­ρια με ανα­φο­ρές στον Φρανκ Λόιντ Ράιτ και στον Τζόρ­τζιο ντε Κί­ρι­κο, όπως αυτά της αγο­ράς, το κι­νη­μα­το­θέ­α­τρο, το δη­μο­τι­κό σχο­λείο, το υπό ανα­κα­τα­σκευή ξε­νο­δο­χείο Albergo Roma, η εκ­κλη­σία του Αγίου Νι­κο­λά­ου (πρώην Άγιος Φρα­γκί­σκος), το νο­σο­κο­μείο, το ιτα­λι­κό δη­μαρ­χείο, απο­τε­λούν ένα μικρό μέρος της πόλης-φά­ντα­σμα, που σχε­διά­στη­κε για 30.000 κα­τοί­κους και τώρα κα­τοι­κεί­ται από 2.000.

Φεύ­γο­ντας από το Λακκί και σε από­στα­ση 5 πε­ρί­που χι­λιο­μέ­τρων, κάτω από το Βυ­ζα­ντι­νό Κά­στρο και τους ανε­μό­μυ­λους, βρί­σκε­ται ο ενο­ποι­η­μέ­νος πια οι­κι­σμός του Πλα­τά­νου στην κο­ρυ­φή, του Πα­ντε­λί­ου στη νότια ακτή και της Αγιά Μα­ρί­νας στη βό­ρεια. Εδώ το ύφος είναι δια­φο­ρε­τι­κό, πολύ πιο πα­ρα­δο­σια­κό, με μικρά σπί­τια, σο­κά­κια, εκ­κλη­σί­ες αλλά και πολλά αρ­χο­ντι­κά (κυ­ρί­ως νε­ο­κλα­σι­κού ρυθ­μού), που κτί­στη­καν τον 19ο αιώνα από τους εύ­πο­ρους Αι­γυ­πτιώ­τες Λε­ριούς. Υπάρ­χουν κι άλλοι, μι­κρό­τε­ροι οι­κι­σμοί, όπως τα πα­ρα­θε­ρι­στι­κά Κρι­θώ­νι και Άλι­ντα, με τις πα­ρα­λί­ες, τις αρ­χο­ντι­κές επαύ­λεις και τα ψα­ρο­χώ­ρια Ξη­ρό­κα­μπος και Παρ­θέ­νι. Στο τε­λευ­ταίο υπάρ­χει και η εκ­κλη­σία της Αγίας Κιου­ράς, με τις μο­να­δι­κές αγιο­γρα­φί­ες που δη­μιούρ­γη­σαν πο­λι­τι­κοί κρα­τού­με­νοι της χού­ντας, κα­τό­πιν προ­τρο­πής του Μα­νώ­λη Γλέ­ζου.

Η πλού­σια και αλ­λό­κο­τη σύγ­χρο­νη ιστο­ρία της Λέρου, με δια­δο­χι­κή κα­το­χή από Οθω­μα­νούς, Ιτα­λούς, Γερ­μα­νούς, Άγ­γλους, καθώς και η εν­σω­μά­τω­σή της στην Ελ­λά­δα το 1948, της «πρό­σφε­ραν» στρα­τό­πε­δα, ορ­φα­νο­τρο­φεία, ιδρύ­μα­τα, φυ­λα­κές και κα­ταυ­λι­σμούς προ­σφύ­γων. Έτσι δια­μορ­φώ­θη­κε μια κοι­νω­νία πολύ πιο ανοι­χτή και πο­λυ­πο­λι­τι­σμι­κή από ανά­λο­γες μι­κρές νη­σιω­τι­κές κοι­νό­τη­τες, εξού και η έκ­φρα­ση «Δες τι βάζει το Κα­τσού­νι», η στενή εί­σο­δος του λι­μα­νιού, ση­μείο άφι­ξης όλων αυτών των «δια­φο­ρε­τι­κών» αν­θρώ­πων στο νησί, που η κοι­νω­νία του τους πε­ριέ­θαλ­ψε.

Υπάρ­χουν πολ­λές δρα­στη­ριό­τη­τες για τον επι­σκέ­πτη (μου­σεία, πο­δη­λα­σία, ιστιο­πλο­ΐα, ιστο­ρι­κές δια­δρο­μές, οι­νο­ποι­ία, κα­τα­δύ­σεις, μου­σι­κές εκ­δη­λώ­σεις, πα­νη­γύ­ρια), εξαι­ρε­τι­κά εστια­τό­ρια και κα­τα­λύ­μα­τα για κάθε βα­λά­ντιο ή γού­στο. Δεν θα προ­τεί­νω κά­ποια απ’ αυτά, φο­βού­με­νος μην αδι­κή­σω πολ­λούς από τους φί­λους επι­χει­ρη­μα­τί­ες, εξάλ­λου, με μια έρευ­να στο δια­δί­κτυο μπο­ρεί κα­νείς να βρει τα μέρη που του ται­ριά­ζουν. Για όσους εν­δια­φέ­ρο­νται για την ιστο­ρία του νη­σιού, προ­τεί­νω να δουν το ντο­κι­μα­ντέρ «Portolago, φα­ντά­σμα­τα στο Αι­γαίο» στο History του Cosmote TV.

Εν κα­τα­κλεί­δι, η Λέρος είναι ένα νησί με με­γά­λες αντι­θέ­σεις σε μικρό καμβά, που απαι­τεί να τη γυ­ρί­σεις, να συ­να­να­στρα­φείς με τον κόσμο της, να γευ­τείς, να ανα­κα­λύ­ψεις την πλού­σια ιστο­ρία της και να γνω­ρί­σεις τον πο­λι­τι­σμό της. Πρέ­πει να της αφιε­ρώ­σεις λίγο χρόνο για να σε κερ­δί­σει, τότε είναι πι­θα­νόν να σου αφή­σει ανε­ξί­τη­λο το ση­μά­δι της και να επι­στρέ­ψεις ή ακόμα και να εγκα­τα­στα­θείς στο νησί, όπως κά­να­με με τη γυ­ναί­κα μου πριν από 8 χρό­νια!

Πηγή:.athensvoice.gr