Τρεις προτάσεις ανατροπής του εκλογικού συστήματος

– Οι ει­ση­γή­σεις για την πά­τα­ξη της δια­φθο­ράς και των πε­λα­τεια­κών σχέ­σε­ων

Κώ­στας Πα­πα­χλι­μίν­τζος

Ένα από τα πιο συ­νή­θη ερω­τή­μα­τα που τί­θε­νται τα τε­λευ­ταία χρό­νια στον Κυ­ριά­κο Μη­τσο­τά­κη είναι για τα σε­νά­ρια αλ­λα­γής του εκλο­γι­κού νόμου. Κάθε φορά ο πρω­θυ­πουρ­γός δια­ψεύ­δει το εν­δε­χό­με­νο αλ­λα­γών και στα δύο σκέλη που του τί­θε­νται: αυτό της αύ­ξη­σης του ορίου ει­σό­δου στη Βουλή από το 3% στο 5% και αυτό της ανα­θε­ώ­ρη­σης του μπό­νους των εδρών στο πρώτο κόμμα, ώστε να μη λαμ­βά­νει μόνο 20 επι­πλέ­ον – και αυτό εφό­σον «πιά­σει» πο­σο­στό 25% και κλι­μα­κω­τά στη συ­νέ­χεια.

Αυτά τα δύο σε­νά­ρια, παρά τις κατά και­ρούς σχε­τι­κές ει­ση­γή­σεις που δέ­χε­ται, έχουν απο­κλει­στεί στο μυαλό του πρω­θυ­πουρ­γού. Ενα σε­νά­ριο, ωστό­σο, που όχι απλώς είναι ζω­ντα­νό, αλλά εν­δέ­χε­ται σύ­ντο­μα να κα­τα­τε­θεί προς συ­ζή­τη­ση στον δη­μό­σιο διά­λο­γο, είναι αυτό της αλ­λα­γής του συ­στή­μα­τος εκλο­γής βου­λευ­τών. Το ζή­τη­μα αυτό ήρθε ξανά στο τρα­πέ­ζι του δια­λό­γου σε στενό κύκλο στο Μέ­γα­ρο Μα­ξί­μου μετά τις τε­λευ­ταί­ες εξε­λί­ξεις και τα όσα είδαν το φως της δη­μο­σιό­τη­τας σχε­τι­κά με τον ΟΠΕ­ΚΕ­ΠΕ.

Προ­τά­σεις ανα­τρο­πής του εκλο­γι­κού συ­στή­μα­τος

Απο­τε­λεί πε­ποί­θη­ση του πρω­θυ­πουρ­γού ότι έχουν γίνει ση­μα­ντι­κά βή­μα­τα στην κα­τεύ­θυν­ση της μεί­ω­σης του ρου­σφε­τιού και στον πε­ριο­ρι­σμό των λε­γό­με­νων πε­λα­τεια­κών σχέ­σε­ων, με κι­νή­σεις όπως η επι­τά­χυν­ση της απο­νο­μής των συ­ντά­ξε­ων, η ψη­φιο­ποί­η­ση της Δη­μό­σιας Διοί­κη­σης, η αυ­το­μα­το­ποί­η­ση των κλή­σε­ων της Τρο­χαί­ας, η κα­τάρ­γη­ση της θη­τεί­ας σε Πο­λε­μι­κό Ναυ­τι­κό και Πο­λε­μι­κή Αε­ρο­πο­ρία κ.ά.

Ωστό­σο, ο ομ­φά­λιος λώρος των εξυ­πη­ρε­τή­σε­ων που συν­δέ­ει πα­ρα­δο­σια­κά στην ελ­λη­νι­κή πο­λι­τι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα τον ψη­φο­φό­ρο με τον το­πι­κό βου­λευ­τή δεν έχει γίνει εφι­κτό να απο­κο­πεί πλή­ρως, αλλά πα­ρα­μέ­νει ενερ­γός σε αρ­κε­τά πεδία. Μια διπλή αλ­λα­γή στο εκλο­γι­κό σύ­στη­μα ίσως είναι ικανή να τον απο­κό­ψει, όχι ίσως από­λυ­τα, αλλά πά­ντως απο­φα­σι­στι­κά. Αυτή είναι η σκέψη που κυ­ριαρ­χεί τε­λευ­ταία στην καρ­διά της κυ­βέρ­νη­σης και δεν απο­κλεί­ε­ται σύ­ντο­μα να πα­ρου­σια­στεί δη­μό­σια – ακόμα και στο Συ­νέ­δριο της Νέας Δη­μο­κρα­τί­ας, που είναι προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νο να διε­ξα­χθεί στις 15-17 Μαΐου στην Αθήνα.

Τι πε­ρι­κλεί­ει, λοι­πόν, ο σχε­δια­σμός αυτός; Πρώ­τον, τη θέ­σπι­ση ενός ορίου στις κοι­νο­βου­λευ­τι­κές θη­τεί­ες. Μία από τις προ­τά­σεις υπό σκέψη για τη συ­νταγ­μα­τι­κή ανα­θε­ώ­ρη­ση είναι η θέ­σπι­ση στα­θε­ρού, τε­τρα­ε­τούς εκλο­γι­κού κύ­κλου, που θα μπο­ρεί μόνο σε πραγ­μα­τι­κά εξαι­ρε­τι­κές πε­ρι­πτώ­σεις να «σπά­σει» με πρό­ω­ρη προ­σφυ­γή στις κάλ­πες. Αν πε­ρά­σει αυτή η διά­τα­ξη, τότε θα μπο­ρού­σε να τεθεί ένα όριο στις τέσ­σε­ρις θη­τεί­ες (16 χρό­νια δη­λα­δή) ή στις πέντε (20 χρό­νια) για έναν βου­λευ­τή. Αν δεν θε­σμο­θε­τη­θούν οι στα­θε­ροί εκλο­γι­κοί κύ­κλοι, τότε το όριο μπο­ρεί να μπει σε έτη κοι­νο­βου­λευ­τι­κής πα­ρου­σί­ας, που θα είναι με­τα­ξύ 15 και 20. Αν, δη­λα­δή, για πα­ρά­δειγ­μα, ίσχυε σή­με­ρα ένα τέ­τοιο «τα­βά­νι» 20 ετών πα­ρου­σί­ας στο Κοι­νο­βού­λιο, τότε κά­ποιος που εξε­λέ­γη πρώτη φορά στις εκλο­γές του 2007 και επα­νε­κλέ­γε­ται στα­θε­ρά από τότε δεν θα μπο­ρού­σε να είναι ξανά υπο­ψή­φιος στις εκλο­γές του 2027.

Γερ­μα­νι­κό μο­ντέ­λο

Το δεύ­τε­ρο -και πιο ση­μα­ντι­κό ίσως- κομ­μά­τι του σχε­δια­σμού αφορά τη ρα­γδαία ανα­κα­τα­νο­μή του τρό­που εκλο­γής των βου­λευ­τών, με ένα μο­ντέ­λο που θα μοιά­ζει με το γερ­μα­νι­κό, χωρίς όμως να το αντι­γρά­φει πιστά. Σή­με­ρα, 285 βου­λευ­τές εκλέ­γο­νται με σταυ­ρό σε 60 δια­φο­ρε­τι­κές εκλο­γι­κές πε­ρι­φέ­ρειες και 15 βου­λευ­τές εκλέ­γο­νται με λίστα, μέσω του ψη­φο­δελ­τί­ου Επι­κρα­τεί­ας. Ο κυ­βερ­νη­τι­κός σχε­δια­σμός πε­ρι­λαμ­βά­νει δύο σε­νά­ρια, βα­σι­σμέ­να στο πα­ρά­δειγ­μα της Γερ­μα­νί­ας. Στο πρώτο, 150 βου­λευ­τές εκλέ­γο­νται με σταυ­ρό και οι άλλοι 150 με λίστα – όχι, όμως, με ένα ενιαίο ψη­φο­δέλ­τιο Επι­κρα­τεί­ας, αλλά «σπα­σμέ­νο» σε πε­ρι­φέ­ρειες. Πε­ρι­φε­ρεια­κές λί­στες, δη­λα­δή, όπου θα εκλέ­γο­νται οι βου­λευ­τές ανά­λο­γα με τη δύ­να­μη του κόμ­μα­τος στην εν λόγω πε­ρι­φέ­ρεια – που θα είναι ευ­ρύ­τε­ρη από τις υπάρ­χου­σες εκλο­γι­κές. Οι 150 που θα διεκ­δι­κούν τον σταυ­ρό θα το κά­νουν σε 150 μο­νο­ε­δρι­κές πε­ρι­φέ­ρειες.

Η εξάρ­τη­ση

Υπάρ­χει, ωστό­σο, και ένα δεύ­τε­ρο σε­νά­ριο, που επί­σης εξε­τά­ζε­ται προ­σε­κτι­κά από τους επι­τε­λείς του Με­γά­ρου Μα­ξί­μου και από τον ίδιο τον πρω­θυ­πουρ­γό: ανε­ξάρ­τη­τα από το πόσοι θα εκλέ­γο­νται τε­λι­κά με λίστα και πόσοι με σταυ­ρό, οι εκλο­γι­κές πε­ρι­φέ­ρειες να με­γα­λώ­σουν. Να μην υπάρ­χουν βου­λευ­τές, π.χ., Χα­νί­ων, Ρε­θύ­μνου κ.λπ., αλλά Κρή­της – ούτε Καρ­δί­τσας, Τρι­κά­λων κ.λπ., αλλά Θεσ­σα­λί­ας, κ.ο.κ. Το σκε­πτι­κό εδώ είναι ότι, όσο με­γα­λώ­νει η πε­ρι­φέ­ρεια, τόσο μι­κραί­νει η εξάρ­τη­ση του υπο­ψή­φιου βου­λευ­τή από την κάθε οι­κο­γέ­νεια και τον κάθε ψη­φο­φό­ρο ξε­χω­ρι­στά και αυ­ξά­νε­ται η εκλο­γι­κή επί­δρα­ση του εν συ­νό­λω «εκτο­πί­σμα­τος» και του κοι­νω­νι­κού και πο­λι­τι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος που δια­θέ­τει. Στο επερ­χό­με­νο Τα­κτι­κό Συ­νέ­δριο της Νέας Δη­μο­κρα­τί­ας, ο πρω­θυ­πουρ­γός και πρό­ε­δρος του κόμ­μα­τος ανα­μέ­νε­ται να θέσει τα ζη­τή­μα­τα αυτά, να ανα­λύ­σει τις πα­ρα­μέ­τρους και να ιχνη­λα­τή­σει το εσω­κομ­μα­τι­κό πεδίο, κατά πόσον, δη­λα­δή, οι βου­λευ­τές και τα στε­λέ­χη είναι δε­κτι­κοί σε τέ­τοιες με­γά­λες τομές. Οι τε­λι­κές απο­φά­σεις θα πα­ρου­σια­στούν το κα­λο­καί­ρι στην πρό­τα­ση της κυ­βερ­νη­τι­κής πλειο­ψη­φί­ας για την ανα­θε­ώ­ρη­ση του Συ­ντάγ­μα­τος.

Δη­μο­σιεύ­θη­κε στα Πα­ρα­πο­λι­τι­κά