Στο φως δέκα ναυάγια κατά την υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα στη θαλάσσια περιοχή της Κάσου

Στα τέλη του Οκτώ­βρη του 2023 ολο­κλη­ρώ­θη­κε η πο­λυ­ε­τής υπο­βρύ­χια αρ­χαιο­λο­γι­κή έρευ­να στη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή της Κάσου. Από το 2019, η ερευ­νη­τι­κή ομάδα του Εθνι­κού Ιδρύ­μα­τος Ερευ­νών σε συ­νερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού πραγ­μα­το­ποί­η­σαν τέσ­σε­ρεις ερευ­νη­τι­κές απο­στο­λές σε πε­ριο­χές ει­δι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος, αξιο­ποιώ­ντας αρ­χαιο­λο­γι­κά και ιστο­ρι­κά τεκ­μή­ρια, πηγές, μαρ­τυ­ρί­ες και ανα­φο­ρές στο νησί της Κάσου, από την Ιλιά­δα του Ομή­ρου μέχρι τα νε­ό­τε­ρα χρό­νια.

Κατά τη διάρ­κεια της έρευ­νας ανα­κα­λύ­φθη­καν συ­νο­λι­κά δέκα ναυά­για καθώς και ση­μα­ντι­κά με­μο­νω­μέ­να ευ­ρή­μα­τα, τα οποία χρο­νο­λο­γού­νται εν­δει­κτι­κά από την προϊ­στο­ρία (3000 π.Χ.), την Κλα­σι­κή πε­ρί­ο­δο (460 π.Χ.), τα Ελ­λη­νι­στι­κά (100 π.Χ. έως 100 μ.Χ.) και τα Ρω­μαϊ­κά χρό­νια (200 π.Χ. – 300 μ.Χ.), τη Βυ­ζα­ντι­νή πε­ρί­ο­δο (800 – 900 μ.Χ.), έως και ευ­ρή­μα­τα από τη με­σαιω­νι­κή και οθω­μα­νι­κή πε­ρί­ο­δο.

Τα ευ­ρή­μα­τα κα­τα­γρά­φη­καν και τεκ­μη­ριώ­θη­καν με σύγ­χρο­νες επι­στη­μο­νι­κές με­θό­δους, ενώ πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν δειγ­μα­το­λη­πτι­κές ανελ­κύ­σεις αρ­χαιο­λο­γι­κών αντι­κει­μέ­νων, η με­λέ­τη των οποί­ων προ­σφέ­ρει νέες πλη­ρο­φο­ρί­ες και αρ­χαιο­λο­γι­κά δε­δο­μέ­να, πτυ­χές της ιστο­ρί­ας της Κάσου αλλά και της πλού­σιας πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Με­σο­γεί­ου. Βυ­θι­σμέ­να κα­τά­λοι­πα αρ­χαί­ων πλοί­ων με εμπό­ρευ­μα από την Ισπα­νία, την Ιτα­λία, την Αφρι­κή και τα πα­ρά­λια της Μι­κράς Ασίας ήρθαν στο φως από μια διε­πι­στη­μο­νι­κή ομάδα Ελ­λή­νων και ξένων ερευ­νη­τών και κα­θη­γη­τών, κα­τα­δυό­με­νων αρ­χαιο­λό­γων, ιστο­ρι­κών, αρ­χι­τε­κτό­νων, το­πο­γρά­φων, συ­ντη­ρη­τών, γε­ω­λό­γων, βιο­λό­γων, ερ­γα­το­τε­χνι­τών, με­τα­πτυ­χια­κών φοι­τη­τών, υπο­ψή­φιων δι­δα­κτό­ρων, με­τα­δι­δα­κτο­ρι­κών ερευ­νη­τών και άλλων ει­δι­κών.

Η έρευ­να ολο­κλη­ρώ­θη­κε το 2023 με την πραγ­μα­το­ποί­η­ση της τέ­ταρ­της ερευ­νη­τι­κής απο­στο­λής με­τα­ξύ 10 και 26 Οκτω­βρί­ου, η οποία επι­κε­ντρώ­θη­κε στην τεκ­μη­ρί­ω­ση του αρ­χαιο­λο­γι­κού υλι­κού. Με σύγ­χρο­νο τε­χνο­λο­γι­κό εξο­πλι­σμό, λή­φθη­καν πε­ρισ­σό­τε­ρες από 20.000 υπο­βρύ­χιες φω­το­γρα­φί­ες, οι οποί­ες αξιο­ποι­ή­θη­καν για τη με­λέ­τη και τη σύν­θε­ση ψη­φια­κών απει­κο­νί­σε­ων των ναυα­γί­ων και των ευ­ρη­μά­των, πα­ρέ­χο­ντας πλη­θώ­ρα πρω­το­γε­νών δε­δο­μέ­νων στη διε­θνή επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα.

Η εν­δε­λε­χής με­λέ­τη του υλι­κού σε βάθη από -20μ. έως και -47μ. έφερε στο φως μο­να­δι­κά ευ­ρή­μα­τα, με­τα­ξύ των οποί­ων πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται: ισπα­νι­κός αμ­φο­ρέ­ας τύπου Dressel 20 με σφρά­γι­σμα στη λαβή του που χρο­νο­λο­γεί­ται με­τα­ξύ 150-170 μ.Χ., αγ­γεία πόσης, φιά­λες τύπου terra sigillata, οι οποί­ες ανή­κουν στη ρω­μαϊ­κή εποχή με Αφρι­κα­νι­κή προ­έ­λευ­ση, λί­θι­νη άγκυ­ρα της Αρ­χαϊ­κής πε­ριό­δου, καθώς και άλλα ση­μα­ντι­κά αρ­χαιο­λο­γι­κά τεκ­μή­ρια. Πα­ράλ­λη­λα, πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε για πρώτη φορά η χαρ­το­γρά­φη­ση και βα­θυ­με­τρία του υφά­λου Κάσου-Καρ­πά­θου και της πε­ριο­χής του Καρ­πα­θο­λι­μνιώ­να, με τη χρήση ηχο­βο­λι­στι­κού μη­χα­νή­μα­τος πλευ­ρι­κής σά­ρω­σης. Τέλος, εντο­πί­στη­καν τα κα­τά­λοι­πα ναυα­γί­ου της νε­ό­τε­ρης πε­ριό­δου, πι­θα­νόν της επο­χής του Β’ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου. Πρό­κει­ται για ξύ­λι­νο σκά­φος με με­ταλ­λι­κά στοι­χεία, το μέ­γε­θος του οποί­ου υπο­λο­γί­ζε­ται στα 25μ.-30μ.

Αξί­ζει να ανα­φερ­θεί η υπο­βρύ­χια έρευ­να στην Κάσο απο­τέ­λε­σε το θέμα μίας πρω­τό­τυ­πης κι­νη­μα­το­γρα­φι­κής πα­ρα­γω­γής της AORI FILMS με τίτλο «Κα­τά­δυ­ση στην Ιστο­ρία του Αι­γαί­ου», δια­θέ­σι­μη σε ελ­λη­νι­κή και αγ­γλι­κή εκ­δο­χή στο https://kasosproject.com/. Η ται­νία έχει ήδη επι­λε­γεί για συμ­με­το­χή στο δια­γω­νι­στι­κό τμήμα κο­ρυ­φαί­ων, διε­θνών φε­στι­βάλ αρ­χαιο­λο­γι­κών ται­νιών, με­τα­ξύ των οποί­ων τα Τhe Archaeology Channel International Film Festival στην Αμε­ρι­κή και Firenze Archeofilm Festival στην Ευ­ρώ­πη.

Η απο­τί­μη­ση της συ­νο­λι­κής έρευ­νας, εμπλου­τι­σμέ­νη με πρω­τό­τυ­πες με­λέ­τες από ιστο­ρι­κούς, αρ­χαιο­λό­γους, συ­ντη­ρη­τές και άλ­λους επι­στή­μο­νες θα απο­τε­λέ­σουν το αντι­κεί­με­νο ξε­νό­γλωσ­σου συλ­λο­γι­κού τόμου που προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται να εκ­δο­θεί στα τέλη του 2024 από το Εθνι­κό Ίδρυ­μα Ερευ­νών. Τον Ιού­νιο του 2024, προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται η επέ­κτα­ση της έρευ­νας στη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή της Καρ­πά­θου, η οποία απο­τε­λεί ενιαίο γε­ω­γρα­φι­κό σύ­νο­λο με την Κάσο.

Το ερευ­νη­τι­κό έργο (2019-2023) χρη­μα­το­δο­τή­θη­κε από τον Δήμο Ηρω­ι­κής Νήσου Κάσου, την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡ­ΓΕΙΑ­ΚΗ, το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής, την Κα­σια­κή Αδελ­φό­τη­τα Αμε­ρι­κής, την MaP Ltd, τις Ελ­λη­νι­κές Υπε­ρα­γο­ρές Σκλα­βε­νί­της ΑΕΕ, τον Carton Hoye, το Baltic Exchange Charitable Foundation, την ΤΕΚΑΛ ΑΕ, την REVOIL ΑΕΕΠ, την Trip Tailors ΟΕ αλλά και ιδιώ­τες.

Πα­ράλ­λη­λα η έρευ­να υπο­στη­ρί­χτη­κε από τον Δήμο Ηρω­ι­κής Νήσου Κάσου, τις εται­ρεί­ες Asso.subsea, HELLENiQ ENERGY, Blue Star Ferries, Apnea, MaP, Ελ­λη­νι­κά Κα­λώ­δια, Aquatec, Eurobrokers, αλλά και τον Ορ­γα­νι­σμό Φυ­σι­κού Πε­ρι­βάλ­λο­ντος & Κλι­μα­τι­κής Αλ­λα­γής ΟΦΥ­ΠΕ­ΚΑ και το Ναυ­τι­κό Μου­σείο Νορ­βη­γί­ας (Norwegian Maritime Museum).

Πηγή naftemporiki.gr

Επι­μέ­λεια

Γιώρ­γος Κου­λου­βά­ρης