Δύσκολη και η νέα χρονιά για τον τουρισμό

Του Γιάννη Α. Ρέτσου

Το 2015 ήταν μια χρονιά ανα­τρο­πών και σημα­ντι­κών οικο­νο­μι­κών και πολι­τι­κών εξε­λί­ξεων, που, μεταξύ άλλων, έφεραν τον ελλη­νικό του­ρι­σμό και τις του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις σε πολύ δύσκολη θέση ουκ ολίγες φορές κατά τη διάρ­κεια του έτους.

Με το κλεί­σιμο της χρονιάς, βεβαίως, δια­πι­στώ­νε­ται ότι ο του­ρι­σμός κατόρ­θωσε να προ­σεγ­γί­σει τους στόχους του –των 26 εκατ. αφίξεων και των 14,5 δισ. ευρώ–, αν και είναι εύλογο ότι, υπό άλλες συν­θή­κες, τα μεγέθη αυτά θα ήταν πολύ καλύ­τερα.

Αυτό το απο­τέ­λε­σμα δεν ήρθε ούτε εύκολα ούτε χωρίς “τίμημα”. Ιδίως για τις ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις, που κατέ­φυ­γαν, για ακόμα μία φορά, στην ύστατη λύση των εκτε­τα­μέ­νων προ­σφο­ρών, στην καρδιά της του­ρι­στι­κής περιό­δου, προ­κει­μέ­νου να κρα­τή­σουν “ζωντανή” τη ζήτηση. “Τίμημα” που απο­τυ­πώ­νε­ται ξεκά­θαρα στα οικο­νο­μικά τους απο­τε­λέ­σματα, τα οποία, στην πλειο­νό­τητα των περι­πτώ­σεων, παρα­μέ­νουν από πενιχρά έως αρνη­τικά.

Για το 2016, από πλευράς του­ρι­σμού και με τα μέχρι σήμερα δεδο­μένα, η ζήτηση για την Ελλάδα, κατά κύριο λόγο, παρα­μέ­νει σε ένα επίπεδο που επι­τρέ­πει αισιο­δο­ξία. Το νέο έτος, όμως, προ­δια­γρά­φε­ται εξίσου δύσκολο με το 2015, καθώς, πέρα από τα εσω­τε­ρικά “μέτωπα”, η εξέλιξή του θα καθο­ρι­στεί κυρίως από μια σειρά εξω­γε­νών παρα­γό­ντων.

Ένα βασικό δεδο­μένο που όλοι γνω­ρί­ζουμε είναι ότι η Ελλάδα, παρά τις προ­σπά­θειες των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων να μετριά­σουν τις επι­βα­ρύν­σεις στον του­ρί­στα, φέτος βγαίνει στις αγορές πιο “ακριβή”. Οι μεγάλες αυξή­σεις στους συντε­λε­στές ΦΠΑ και σε σειρά προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών που κατα­να­λώ­νο­νται ευρέως και από τους επι­σκέ­πτες “πριο­νί­ζουν” την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Για τις ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις, δυστυ­χώς, το εσω­τε­ρικό περι­βάλ­λον βαίνει επι­δει­νού­μενο, χωρίς να υπάρ­χουν ενδεί­ξεις ότι μπορεί να βελ­τιω­θούν, σύντομα του­λά­χι­στον, το επι­χει­ρη­μα­τικό και το ανα­πτυ­ξιακό πλαίσιο. Στα συνε­χι­ζό­μενα, δε, ζητή­ματα της έλλει­ψης ρευ­στό­τη­τας και ανα­πτυ­ξια­κών εργα­λείων και της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης, έρχο­νται να προ­στε­θούν νέα, εξίσου ή και πιο κρίσιμα, όπως:

– Οι σοβα­ρό­τα­τοι κίν­δυ­νοι που ελλο­χεύ­ουν στη δια­χεί­ριση των “κόκ­κι­νων” δανείων, με κυριό­τερο έναν ενδε­χό­μενο “αφελ­λη­νι­σμό” της ξενο­δο­χίας.

– Οι αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις που αναμ­φί­βολα θα επι­φέ­ρουν νέα μέτρα, με πλέον χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα τη συζη­τού­μενη αύξηση των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών.

– Η ανε­ξέ­λεγ­κτη και άνευ προ­ϋ­πο­θέ­σεων “απε­λευ­θέ­ρωση” των μισθώ­σεων ιδιω­τι­κών χώρων και κατοι­κιών, που δημιουρ­γεί ένα πρω­το­φα­νές σκηνικό αθέ­μι­του αντα­γω­νι­σμού.

– Το να χάσουμε χιλιά­δες αφίξεις από σημα­ντι­κές αγορές, όπως τη Ρωσία, την Ινδία και την Κίνα, λόγω της νέας δια­δι­κα­σίας χορή­γη­σης βιο­με­τρι­κών θεω­ρή­σεων και της αδυ­να­μίας των ελλη­νι­κών προ­ξε­νείων να αντα­πο­κρι­θούν στις νέες απαι­τή­σεις.

Από την άλλη πλευρά, οι εξε­λί­ξεις στο διεθνές προ­σκή­νιο, με επί­κε­ντρο τη σύρραξη στη Συρία (άμεσα συν­δε­ό­μενη με το προ­σφυ­γικό ζήτημα), τις ρωσο­τουρ­κι­κές σχέσεις και το κλίμα ανα­σφά­λειας και φόβου που εδραιώ­θηκε μετά τις τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις στο Παρίσι, θα επη­ρε­ά­σουν τις του­ρι­στι­κές ροές για το 2016.

Αυτή η διά­σταση καθιστά κάθε εκτί­μηση για την εξέλιξη της χρονιάς μάλλον επι­σφαλή. Επι­πλέον, θολώνει το τοπίο σε ό,τι αφορά την πραγ­μα­τική θέση του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, έναντι ωφε­λειών που προ­κύ­πτουν λόγω πρό­σκαιρα ευνοϊ­κών συγκυ­ριών στη γεω­πο­λι­τική “γει­το­νιά” μας.

Για την Ελλάδα και τον του­ρι­σμό η κατά­σταση αυτή κρύβει κιν­δύ­νους, αλλά και ευκαι­ρίες. Ευκαι­ρίες, επειδή η χώρα μας είναι ένας “θύλακας” ασφά­λειας σε ένα τόξο προ­ο­ρι­σμών με προ­βλή­ματα –Τουρκία, Αίγυ­πτος, Τυνησία κ.λπ.–, γεγονός που την καθιστά μια από τις πρώτες εναλ­λα­κτι­κές επι­λο­γές σε μεγάλες αγορές, εντός και εκτός Ευρώπης.

Το στοί­χημα για το 2016, επο­μέ­νως, εστιά­ζε­ται σε ένα τρί­πτυχο: Πρώτον, στο πόσο και πώς θα στη­ρι­χθεί ο τομέας του του­ρι­σμού και η του­ρι­στική επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα. Δεύ­τε­ρον, στο τι θα αξιο­ποι­ή­σουμε και πώς σε επίπεδο ευκαι­ριών. Τρίτον, στο τι μπο­ρούμε να απο­φύ­γουμε ή να “αντέ­ξουμε” σε επίπεδο κιν­δύ­νων.

* O κ. Γιάννης Α. Ρέτσος είναι Πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ξενο­δό­χων (ΠΟΞ) και α’ αντι­πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ)

**Ανα­δη­μο­σί­ευση από την εφη­με­ρίδα “Κεφά­λαιο”