Δ. Γάκης για τον «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗ Ι»: «Μια αναγκαία, ριζική και λειτουργική μεταρρύθμιση για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ένα πρόγραμμα-τομή για τον ενεργό πολίτη»

Η ομιλία του βου­λευτή Δωδε­κα­νή­σου Δημήτρη Γάκη στην Ολο­μέ­λεια της Βουλής στη συζή­τηση επί του σχεδίου νόμου του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών για το Πρό­γραμμα «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ Ι», τη Τετάρτη 11 Ιουλίου 2018.

Η ομιλία του βου­λευτή Δωδε­κα­νή­σου:

«ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΑΚΗΣ: Η τοπική αυτο­διοί­κηση υπήρξε ανέ­κα­θεν ένας χώρος τον οποίο πίστευε η Αρι­στερά και τον οποίο υπη­ρέ­τησε με συνέ­πεια, όραμα, αφο­σί­ωση, απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα εδώ και δεκα­ε­τίες. Είναι ένας θεσμός που έχει βαθιές ρίζες στην ιστορία του Ελλη­νι­σμού και για αιώνες στήριζε τα προ­νό­μια του λαού στην υγεία, την παιδεία και την πολι­τική εκπρο­σώ­πηση.

Στις σημε­ρι­νές συν­θή­κες θεω­ρούμε ότι η ενί­σχυση της περι­φε­ρεια­κής απο­κέ­ντρω­σης απο­τε­λεί όχι μόνο ένα ώριμο αίτημα των καιρών –και σε ευρω­παϊκό επίπεδο- για εμβά­θυνση της Δημο­κρα­τίας, αλλά και επίσης, μια σύγ­χρονη ανα­πτυ­ξιακή πρό­κληση για την καλύ­τερη, πιο ευέ­λι­κτη, πιο απο­τε­λε­σμα­τική και απο­δο­τική λει­τουρ­γία των θεσμών σε τοπικό, περι­φε­ρειακό, εθνικό και ευρω­παϊκό εν τέλει επίπεδο.

Στο πλαίσιο αυτό, το σημε­ρινό νομο­σχέ­διο έρχεται να δώσει απα­ντή­σεις σε προ­βλή­ματα που από καιρό είχαμε εντο­πί­σει στον «ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ», να δώσει λύσεις, να διορ­θώ­σει στρε­βλώ­σεις και να δημιουρ­γή­σει νέες προ­ο­πτι­κές, με ριζικές και όχι επι­φα­νεια­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις, προ­χω­ρώ­ντας εναρ­μο­νι­σμένα με τις χωρικές και δημο­γρα­φι­κές ιδιαι­τε­ρό­τη­τες της χώρας.

Θα ήθελα να ανα­φερθώ ιδιαί­τερα σε ορι­σμένα σημεία του νομο­σχε­δίου. Αρχικά, ένα αίτημα πολλών δεκα­ε­τιών του αυτο­διοι­κη­τι­κού κινή­μα­τος αλλά και της ίδιας της ΚΕΔΚΕ ήταν η θέσπιση της απλής ανα­λο­γι­κής για τις αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές και τώρα γίνεται πράξη για πρώτη φορά και είναι προ­σβλη­τικό για την ίδια τη δομή και την ουσία της απλής ανα­λο­γι­κής να χαρα­κτη­ρί­ζε­ται σαν «σάλτσα» σήμερα εδώ μέσα. Δεν πρό­κει­ται μόνο για μια ιστο­ρική τομή προς τον εκδη­μο­κρα­τι­σμό του πλαι­σίου της Αυτο­διοί­κη­σης. Η απλή ανα­λο­γική, παρά τις αιτιά­σεις της Αντι­πο­λί­τευ­σης και των κατε­στη­μέ­νων συμ­φε­ρό­ντων, δεν είναι μόνο δίκαιη, είναι επι­πλέον λει­τουρ­γική και ανα­γκαία για την ουσια­στική συμ­με­τοχή των πολιτών στην Τοπική Αυτο­διοί­κηση, γιατί σε μια εποχή σημα­ντι­κών προ­κλή­σεων όπου απαι­τού­νται ριζικές τομές είναι ανα­γκαίες όσο ποτέ οι κατά το δυνατόν ευρύ­τε­ρες συναι­νέ­σεις.

Από αυτήν την άποψη, λοιπόν, η απλή ανα­λο­γική δεν απο­τε­λεί παρά­γο­ντα ακυ­βερ­νη­σίας, όπως θέλουν να την απο­κα­λούν η Αξιω­μα­τική Αντι­πο­λί­τευση και τα άλλα κόμματα, αλλά αντί­θετα παρά­γο­ντα στα­θε­ρό­τη­τας και ουσια­στι­κής Δημο­κρα­τίας. Προ­ϋ­πο­θέ­τει και επι­βάλ­λει ουσια­στι­κές και δια­φα­νείς συνερ­γα­σίες, προ­γραμ­μα­τι­κές συγκλί­σεις, δημιουρ­γι­κές συν­θέ­σεις.

Δεύ­τε­ρον, με το σημε­ρινό νομο­σχέ­διο για πρώτη φορά θεσπί­ζε­ται η διε­νέρ­γεια δημο­ψη­φι­σμά­των για σημα­ντικά τοπικά ζητή­ματα. Ο πολίτης γίνεται ο τελικός κριτής. Ένας πολίτης ενεργός και ενή­με­ρος, που καλεί­ται να πάρει απο­φά­σεις, να ενη­με­ρω­θεί και να γνω­ρί­ζει.

Έχουμε εμπι­στο­σύνη στη γνώμη των πολιτών, όταν καλού­νται να πάρουν απο­φά­σεις για θέματα που τους αφορούν, και πιστεύ­ουμε ότι ο νέος θεσμός των δημο­ψη­φι­σμά­των θα κινη­το­ποι­ή­σει το ενδια­φέ­ρον και τη συμ­με­τοχή τους, θα ανοίξει συζη­τή­σεις, θα τρο­φο­δο­τή­σει προ­βλη­μα­τι­σμούς, θα παράγει πολι­τι­κές λύσεις σε τοπικό επίπεδο.

Τρίτον, θέλουμε δήμους απο­τε­λε­σμα­τι­κούς και οικο­νο­μικά βιώ­σι­μους. Αυτή η σημα­ντική πτυχή του νομο­σχε­δίου αφορά την ίδια τη λει­τουρ­γία των ΟΤΑ και συγκε­κρι­μένα, το πλαίσιο των αρμο­διο­τή­των για τη δυνα­τό­τητα της απο­τε­λε­σμα­τι­κής απά­ντη­σης σε τοπικά προ­βλή­ματα αφ’ ενός και τη συμβολή τους στην ανά­πτυξη των τοπικών κοι­νω­νιών μέσα από την ανα­γνώ­ριση των χωρικών, δημο­γρα­φι­κών και οικο­νο­μι­κών αναγκών και την εκμε­τάλ­λευση αντί­στοιχα των ιδιαί­τε­ρων δυνα­το­τή­των αφ’ ετέρου. Θέλουμε δήμους που υπη­ρε­τούν τους δημότες, κάνο­ντας τη ζωή τους ευκο­λό­τερη, αλλά και ΟΤΑ που συμ­βά­λουν στην οικο­νο­μική ανά­πτυξη των τοπικών κοι­νω­νιών, στη συνο­λική ανά­καμψη της χώρας.

Σε αυτό το πλαίσιο είναι σημα­ντική η κατη­γο­ριο­ποί­ηση των δήμων που προ­βλέ­πει το νέο νομο­σχέ­διο, θεσπί­ζο­ντας μια σειρά κρι­τη­ρίων: πλη­θυ­σμια­κών, κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κών, χωρικών για τη δια­δι­κα­σία κατα­νο­μής εσόδων που εγγρά­φο­νται στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό των δημο­σίων επεν­δύ­σεων και τον τοπικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό.

Η νησιω­τι­κό­τητα και η ορει­νό­τητα, η χωρική έκταση, τα δημο­γρα­φικά χαρα­κτη­ρι­στικά, τα επίπεδα ανερ­γίας, η ποιό­τητα των υπαρ­χου­σών υπο­δο­μών λαμ­βά­νο­νται υπ’ όψη στην κατα­νομή των πόρων με στόχο την άρση των ανι­σο­τή­των.

Στόχος μας είναι να εργα­στούμε προς αυτήν την κατεύ­θυνση, ενι­σχύ­ο­ντας παράλ­ληλα την αυτο­νο­μία μέσα από μια σειρά θεσμι­κών μέτρων που επι­τρέ­πουν να δίνο­νται λύσεις κατά το δυνατόν από τους ίδιους τους ΟΤΑ, στους οποίους εκχω­ρού­νται σημα­ντι­κές αρμο­διό­τη­τες που αφορούν, για παρά­δειγμα όχι μόνο την απο­κο­μιδή και δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των, αλλά και την ενερ­γειακή τους επάρ­κεια, την αφα­λά­τωση – πολύ σημα­ντικό για τα νησιά, τις εται­ρείες κοινής ωφέ­λειας.

Για παρά­δειγμα, για τα μικρά νησιά προ­βλέ­πε­ται η δυνα­τό­τητα σύστα­σης μονο­με­το­χι­κής ανώ­νυ­μης εται­ρείας για τη λει­τουρ­γία πρα­τη­ρίου υγρών καυ­σί­μων. Μείωση του ενερ­γεια­κού κόστους και κοι­νω­νι­κός έλεγχος με στόχο την ενερ­γειακή επάρ­κεια είναι τα ανα­με­νό­μενα οφέλη για τις τοπικές κοι­νω­νίες. Πρό­κει­ται για μια σημα­ντική τομή, που θα απο­τρέ­ψει την εκροή πόρων και θα τονώσει παράλ­ληλα τις τοπικές οικο­νο­μίες.

Προ­ω­θούμε, επίσης, την ενδο­δη­μο­τική και ενδο­πε­ρι­φε­ρειακή απο­κέ­ντρωση των αρμο­διο­τή­των, που θα κατα­στή­σει τις παρε­χό­με­νες υπη­ρε­σίες προς τους πολίτες περισ­σό­τερο ευέ­λι­κτες και απο­τε­λε­σμα­τι­κές, όπως είναι οι συν­δυα­σμέ­νες μετα­φο­ρές, μια σημα­ντική παρέμ­βαση για την άρση της απο­μό­νω­σης των νησιω­τι­κών περιο­χών.

Τέλος, θα ήθελα να κάνω μια σύντομη αναφορά στη δια­δι­κα­σία κατάρ­τι­σης του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού που προ­βλέ­πει το νομο­σχέ­διο. Καθιε­ρώ­νε­ται για πρώτη φορά ο συμ­με­το­χι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός, που απο­τε­λεί μια επι­πλέον έμπρα­κτη επι­βε­βαί­ωση ότι ο νέος χάρτης της αυτο­διοί­κη­σης έχει στόχο τον ριζικό εκδη­μο­κρα­τι­σμό – απέ­να­ντι στον αυταρ­χι­σμό, με την αλλαγή της αρχής του ενός ανδρός με ευρείες συναι­νέ­σεις. Μέσα από ουσια­στικό διάλογο και συλ­λο­γική εξεύ­ρεση λύσεων.

Κυρίες και κύριοι συνά­δελ­φοι, ελπί­ζουμε ότι με τις νέες ρυθ­μί­σεις οι Οργα­νι­σμοί Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης θα απο­τε­λέ­σουν εργα­στή­ρια δημο­κρα­τίας και συμ­με­το­χής, θα κερ­δί­σουν το στοί­χημα της εμπι­στο­σύ­νης των πολιτών και θα γίνουν αυτό που πραγ­μα­τικά τους αρμόζει, όχημα ουσια­στι­κής αυτο­διοί­κη­σης, που θα στέ­κε­ται δίπλα στον πολίτη και στα προ­βλή­ματά του. Θα συν­δια­μορ­φώ­νουν τις λύσεις στα τοπικά προ­βλή­ματα, δίνο­ντας ταυ­τό­χρονα ώθηση στη συνο­λική εθνική προ­σπά­θεια για μια ισόρ­ροπη, δίκαιη και βιώσιμη ανά­πτυξη.

Είμαστε απο­φα­σι­σμέ­νοι να προ­χω­ρή­σουμε στη δια­μόρ­φωση μιας νέας αρχι­τε­κτο­νι­κής της αυτο­διοί­κη­σης, που θα ενι­σχύ­σει την προ­σπά­θειά μας στη παρα­γω­γική ανα­συ­γκρό­τηση της χώρας, όπως ακριβώς έκανε ο Κλει­σθέ­νης για να κερ­δί­σει τη μάχη – και μας το μετα­φέ­ρει ο Ηρό­δο­τος στις Ιστο­ρίες του: Παίρ­νο­ντας με τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις που προ­τεί­νουμε με το μέρος μας τον λαό.

***

Για την τρο­πο­λο­γία που αφορά τα κρι­τή­ρια επι­λο­γής των μη αιρετών μελών στο Υπη­ρε­σιακό Συμ­βού­λιο της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου

Ζητάω από τον Υπουργό να κάνει δεκτή την τρο­πο­λο­γία που κατά­θεσα σχετικά με την τρο­πο­ποί­ηση των δια­τά­ξεων του άρθρου 51 του ν. 4407/16 στο σημείο που αφορά την απα­λοιφή του κρι­τη­ρίου της υπη­ρε­σίας στην έδρα της Περι­φέ­ρειας σαν κρι­τή­ριο επι­λο­γής για τα μη αιρετά μέλη στα υπη­ρε­σιακά συμ­βού­λια. Η τρο­πο­λο­γία στο­χεύει στην ισότιμη δυνα­τό­τητα εκπρο­σώ­πη­σης των εργα­ζο­μέ­νων στο υπη­ρε­σιακό συμ­βού­λιο της Περι­φέ­ρειας, ανε­ξάρ­τητα από τη γεω­γρα­φική κατα­νομή των υπη­ρε­σιών. Ταυ­τό­χρονα, η προ­τει­νό­μενη τρο­πο­λο­γία, συμ­βάλ­λει ουσια­στικά στη βέλ­τι­στη λει­τουρ­γία του υπη­ρε­σια­κού συμ­βου­λίου και στην επί της ουσίας άρση των όποιων ενδο­πε­ρι­φε­ρεια­κών ανι­σο­τή­των προ­κα­λούσε η μη εκπρο­σώ­πηση εργα­ζο­μέ­νων στο υπη­ρε­σιακό συμ­βού­λιο από υπη­ρε­σίες της περι­φέ­ρειας που λει­τουρ­γούν εκτός της έδρας της περι­φέ­ρειας. Αυτό συμ­βαί­νει, π.χ. στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, όπου οι αιρετοί υπο­χρε­ω­τικά πρέπει να είναι υπάλ­λη­λοι που εργά­ζο­νται στη Σύρο (έδρα της Περι­φέ­ρειας), απο­κλεί­ο­ντας τους συνα­δέλ­φους τους από τη Ρόδο, όπου υπη­ρε­τεί περίπου το 60% του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού της Περι­φέ­ρειας».