Το σκεπτικό των δικαστικών αποφάσεων για την αναδρομική διεκδίκηση καταβληθέντος ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ.

Το σκε­πτικό των πρώτων τριών απο­φά­σεων του Διοι­κη­τι­κού Εφε­τείου Πει­ραιώς που καθα­ρο­γρά­φη­σαν και δικαί­ω­σαν την Καζίνο Ρόδου ΑΕ στις προ­σφυ­γές της για ανα­δρο­μική διεκ­δί­κηση κατα­βλη­θέ­ντος δημο­τι­κού φόρου (ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ) φέρνει σήμερα στη δημο­σιό­τητα η «δημο­κρα­τική».

Ο Δήμος Ρόδου είχε ασκήσει ενώπιον του Διοι­κη­τι­κού Εφε­τείου Πει­ραιώς 8 όμοιες Εφέσεις κατά αντί­στοι­χων απο­φά­σεων του Μονο­με­λούς Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κείου Ρόδου, με τις οποίες είχαν γίνει δεκτές προ­σφυ­γές της εται­ρείας «ΚΑΖΙΝΟ ΡΟΔΟΥ Α.Ε.» απο­δό­σεως – επι­στρο­φής κατα­βλη­θέ­ντων ποσών ΔΗΦΟΔΩ, συνο­λι­κού ποσού κεφα­λαίου 1.581.826,90 ευρώ, δεχό­μενο το πρω­το­βάθ­μιο Δικα­στή­ριο ότι δεν έχει παρα­γρα­φεί η αξίωση της εται­ρείας ΚΑΖΙΝΟ Α.Ε. και ότι σύμφωνα με την υπ. αρ. 4504/2014 απόφαση της Ολο­μέ­λειας του Συμ­βου­λίου Επι­κρα­τείας, ο ΔΗΦΟΔΩ αντί­κει­ται στο Σύνταγμα.

Οι 8 Εφέσεις του Δήμου Ρόδου εκδι­κά­σθη­καν στην έδρα του Διοι­κη­τι­κού Εφε­τείου Πει­ραιώς στις 07-10-2021 ερήμην της εφε­σί­βλη­της εται­ρείας, μη δεχθέν το Δικα­στή­ριο αίτημα ανα­βο­λής λόγω εκκρε­μο­δι­κίας παρό­μοιου ζητή­μα­τος προς εκδί­καση στο ΣτΕ, παρα­στα­θέ­ντος δηλαδή στις επί των εφέσεων δίκες μόνο του Δήμου Ρόδου.

Μετά τις ως ανωτέρω εκδι­κά­σεις των Εφέσεων, εκδό­θη­καν οι υπ. αρ. Α122/2022, Α123/2022, Α267/2022, Α268/2021, Α445/2022, Α446/2022, Α127/2022, Α126/2022, Α267/2022, Α268/2022 αντί­στοι­χες απο­φά­σεις του Γ’ Τμή­μα­τος του Μονο­με­λούς Διοι­κη­τι­κού Εφε­τείου Πει­ραιώς, οι οποίες είναι απορ­ρι­πτι­κές των Εφέσεων του Δήμου Ρόδου.

Το Διοι­κη­τικό Εφετείο Πει­ραιώς επι­ση­μαί­νει εισα­γω­γικά πως η επιβολή του εν λόγω φόρου, και μάλιστα πάγια, μόνον σε όσους ασκούν οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα στη Δωδε­κά­νησο υπέρ των ΟΤΑ αυτής, κρίθηκε ότι αντί­κει­ται στην αρχή της φορο­λο­γι­κής ισό­τη­τας και της καθο­λι­κό­τη­τας του φόρου, με απο­τέ­λε­σμα να καθί­στα­ται, εκ του λόγου τούτου, ανί­σχυρη η σχετική ρύθμιση (βλ. Ολ ΣτΕ 4504-5/2014).

Επι­πλέον με την παρ. 9 της υποπαρ. Δ.12 του άρθρου 2 του ν. 4336/ 2015 (ΦΕΚ 94/14.8.2015 Α’), όπως αυτή συμπλη­ρώ­θηκε με τις δια­τά­ξεις του άρθρου 57 του ν. 4483/2017 (ΦΕΚ 107/31.7.2017 Α’), ορί­σθη­καν τα εξής:

«Καταρ­γεί­ται η διάταξη του άρθρου 60 του Ν. 2214/1994. Κατα­βλη­θέ­ντα ποσά δεν ανα­ζη­τού­νται. Βεβαιω­μέ­νες οφειλές από τον καταρ­γού­μενο φόρο και συνα­φείς κυρώ­σεις δια­γρά­φο­νται, κατόπιν δια­πι­στω­τι­κής από­φα­σης του οικείου δημο­τι­κού συμ­βου­λίου».

Στην απόφαση τονί­ζε­ται πως με το άρθρο 4 του ανωτέρω ν. 4336/ 2015 ορί­ζε­ται ότι: «Η ισχύς του νόμου αρχίζει από την υπο­γραφή από τα συμ­βαλ­λό­μενα μέρη της Σύμ­βα­σης Χρη­μα­το­δο­τι­κής Διευ­κό­λυν­σης της ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ Β’ του άρθρου 3, εκτός από τις δια­τά­ξεις της ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ Α’ του άρθρου 3, η ισχύς των οποίων αρχίζει από τη δημο­σί­ευση του νόμου στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως».

Η σύμβαση αυτή υπε­γράφη στις 19.8.2015.

Επί της ουσίας έκρινε πως η εφε­σί­βλητη εταιρία δια­τη­ρεί στη Ρόδο επι­χεί­ρηση με αντι­κεί­μενο εργα­σιών την ίδρυση, οργά­νωση και λει­τουρ­γία καζίνο καθώς και την ανά­πτυξη και εκμε­τάλ­λευση του­ρι­στι­κών και ξενο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σεων. Για την δρα­στη­ριό­τητά της αυτή υπέβαλε, δηλώ­σεις από­δο­σης ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ. και κατέ­βαλε στη Διεύ­θυνση Περιου­σίας και Εσόδων του εκκα­λού­ντος Δήμου φόρο 1% επί των ακα­θα­ρί­στων εσόδων της κατ’ εφαρ­μογή του άρθρου 60 του ν. 2214/1994.

Ακο­λού­θως, με ανα­κλη­τι­κές δηλώ­σεις της, αιτή­θηκε την επι­στροφή των προ­α­να­φε­ρό­με­νων ποσών.

Οι εν λόγω δηλώσεις-αιτήσεις επι­στρο­φής φόρου απορ­ρί­φθη­καν με αρνη­τική απά­ντηση του Διευ­θυ­ντή Περιου­σίας και Εσόδων του Δήμου Ρόδου.

Η εφε­σί­βλητη, με προ­σφυγή που άσκησε ενώπιον του Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κείου Ρόδου, ζήτησε την ακύρωση της τελευ­ταίας αυτής πράξης και την επι­στροφή, νομι­μο­τό­κως, των συγκε­κρι­μέ­νων ποσών ως αχρε­ω­στή­τως κατα­βλη­θέ­ντων, ισχυ­ρι­ζό­μενη ότι η διάταξη του άρθρου 60 του ν. 2214/1994 αντί­κει­ται στα άρθρα 4 παρ. 1, 5 παρ. 1, 25 παρ. 1 και 28 παρ. 1 του Συντάγ­μα­τος καθώς και στα άρθρα 2, 3, 43, 56 και 49 της Συν­θή­κης των Ευρω­παϊ­κών Κοι­νο­τή­των.

Ο Δήμος επι­διώ­κει την εξα­φά­νιση της από­φα­σης αυτής, επι­κα­λού­με­νος την οικο­νο­μική του αδυ­να­μία να επι­στρέ­ψει τα ήδη εισπρα­χθέ­ντα ποσά φόρου. Συναφώς, υπο­στη­ρί­ζει ότι τα εν λόγω ποσά χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν καλο­πί­στως για την εκπλή­ρωση των υπο­χρε­ώ­σεών του.

Οι ισχυ­ρι­σμοί αυτοί, όπως έκρινε το δικα­στή­ριο, παρί­στα­νται απορ­ρι­πτέοι ως αλυ­σι­τε­λώς προ­βαλ­λό­με­νοι διότι με αυτούς δεν απο­δί­δε­ται καμία πλημ­μέ­λεια στις κρίσεις της εκκα­λού­με­νης που απο­τέ­λε­σαν την ειδική και ανα­λυ­τική αιτιο­λο­γία της. Και υπό την εκδοχή, όμως, ότι οι ανωτέρω ισχυ­ρι­σμοί, κατάλ­ληλα ερμη­νευό­με­νοι, έχουν την έννοια ότι το πρω­τό­δικο δικα­στή­ριο όφειλε να εξε­τά­σει την οικο­νο­μική αδυ­να­μία του Δήμου Ρόδου, είναι και πάλι απορ­ρι­πτέοι ως απα­ρά­δε­κτοι τούτο διότι δεν είχαν προ­βλη­θεί πρω­το­δί­κως ούτε ήταν αυτε­παγ­γέλ­τως εξε­τα­στέοι καθόσον η διά­γνωσή τους προ­ϋ­πο­θέ­τει έρευνα πραγ­μα­τι­κού, η οποία θα μπο­ρούσε να γίνει μόνο κατόπιν προ­βο­λής ειδι­κό­τε­ρων επί­και­ρων στοι­χείων για το μέγεθος των διεκ­δι­κή­σεων και τις συνα­κό­λου­θες οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις σε βάρος του Δήμου.

Ο εκκαλών δια­τεί­νε­ται ότι, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 9 της υποπαρ. Δ.12 του άρθρου 2 του ν. 4336/2015, ποσά που κατα­βλή­θη­καν βάσει του άρθρου 60 του ν. 2214/1994 δεν ανα­ζη­τού­νται.

Δεδο­μέ­νου, όμως, ότι κατά τη δημο­σί­ευση της εκκα­λου­μέ­νης από­φα­σης, όπως ανα­φέ­ρε­ται στην απόφαση του δικα­στη­ρίου στις 30.12.2014, δεν είχε ακόμη δημο­σιευ­θεί ο ν. 4336/2015, ο οποίος δημο­σιεύ­τηκε στις 14.8.2015, και, σύμφωνα με τα ορι­ζό­μενα στο άρθρο 4 αυτού, άρχισε να ισχύει από την υπο­γραφή από τα συμ­βαλ­λό­μενα μέρη της Σύμ­βα­σης Χρη­μα­το­δο­τι­κής Διευ­κό­λυν­σης της ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ Β’ του άρθρου 3, που έλαβε χώρα στις 19.8.2015, ο λόγος αυτός -που εξε­τά­ζε­ται και αυτε­παγ­γέλ­τως από το Δικα­στή­ριο διότι αφορά στο εφαρ­μο­στέο νομο­θε­τι­κώς καθεστώς- πρέπει να απορ­ρι­φθεί ως αβά­σι­μος, καθόσον η διάταξη αυτή, μη έχουσα ανα­δρο­μική ισχύ, δεν κατα­λαμ­βά­νει την ένδικη περί­πτωση.

Δια­φο­ρε­τική ερμη­νεία, κατά την οποία η εν λόγω διάταξη εφαρ­μό­ζε­ται και επί υπο­θέ­σεων που -όπως η κρινόμενη- εκδι­κά­ζο­νται ήδη σε δεύτερο βαθμό, θα συνι­στούσε ανε­πί­τρε­πτη επέμ­βαση σε εκκρεμή δίκη, ανοι­γείσα ήδη από 27.2.2009 με την άσκηση της προ­σφυ­γής, υπέρ των συμ­φε­ρό­ντων του δια­δί­κου νομικού προ­σώ­που δημο­σίου δικαίου (Δήμος Ρόδου) και θα καθι­στούσε τη σχετική ρύθμιση ανί­σχυρη και μη εφαρ­μο­στέα ως αντι­κεί­μενη στις δια­τά­ξεις των άρθρων 4 παρ. 1, 20 παρ. 1 και 26 του Συντάγ­μα­τος, καθώς και του άρθρου 6 παρ. 1 της Σύμ­βα­σης της Ρώμης˙ τούτο διότι ούτε από το γράμμα της δια­τά­ξεως ούτε από την αιτιο­λο­γική έκθεση του νόμου προ­κύ­πτει ότι η επέμ­βαση αυτή του νομο­θέτη αιτιο­λο­γεί­ται από λόγους δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος (πρβλ. ΟλΣτΕ 542/1999, ΣτΕ 1818/2018), τέτοιο δε λόγο δεν συνιστά το ταμειακό απλώς συμ­φέ­ρον του Ο.Τ.Α. (ΣτΕ 1438/2020).

Απορ­ρι­πτέος, κρίθηκε εξάλλου, ως στη­ρι­ζό­με­νος σε εσφαλ­μένη προ­ϋ­πό­θεση και ο συναφής ισχυ­ρι­σμός του εκκα­λού­ντος ότι συντρέ­χει περί­πτωση καταρ­γή­σεως της δίκης μετά τη δια­γραφή -με απόφαση του Δημο­τι­κού του Συμβουλίου- κάθε ανεί­σπρα­κτης οφειλής προ­ερ­χό­με­νης από τον συγκε­κρι­μένο φόρο. Τούτο διότι στην υπό κρίση υπόθεση η εκκα­λούσα έχει ήδη κατα­βά­λει τον φόρο του οποίου η επι­στροφή δια­τά­χθηκε με την εκκα­λού­μενη απόφαση.