Ερευνα – σοκ: Μακροχρόνια άνεργοι 11 εκατ. πολίτες στην Ευρώπη – Στην κορυφή η Ελλάδα

Η μακρο­χρό­νια ανεργία εξε­λίσ­σε­ται από την έναρξη της οικο­νο­μι­κής κρίσης σε βασικό πρό­βλημα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Το 2015 επί συνόλου 22 εκα­τομ­μυ­ρίων ανέργων στην Ευρω­παϊκή Ένωση σχεδόν τα 11 εκα­τομ­μύ­ρια, δηλαδή οι μισοί, είναι επι­σή­μως μακρο­χρό­νια άνεργοι και έχουν μάλιστα διπλα­σια­στεί από το 2008 οπότε ξέσπασε η κρίση.

Σχεδόν το ένα τρίτο ήταν μάλιστα άνεργοι περισ­σό­τερο από δύο χρόνια.  Η έκταση της κρίσης απα­σχό­λη­σης είναι όμως σαφώς μεγα­λύ­τερη από αυτήν που δεί­χνουν οι επί­ση­μοι αριθμοί, διότι δεν συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στις στα­τι­στι­κές οι παραι­τη­μέ­νοι  και όσοι επι­μορ­φώ­νο­νται. Ιδίως στις χώρες του νότου, όπως η Ελλάδα, η Ισπανία και η Κροατία, η μακρο­χρό­νια ανεργία είναι ανη­συ­χη­τικά υψηλή, αφού  κυμαί­νε­ται στο 18% , στο 11% και στο 10,4%  αντί­στοιχα, δηλαδή σαφώς πάνω από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο, ο οποίος είναι 4,3%, σύμφωνα με την έρευνα  του γερ­μα­νι­κού ιδρύ­μα­τος Μπέρ­τελ­σμαν (Bertelsman Stiftung) στις 28 χώρες της ΕΕ.

Η κατά­σταση αυτή απο­τε­λεί πραγ­μα­τικό κίνδυνο, αφού έχει ως συνέ­πεια τον κοι­νω­νικό απο­κλει­σμό και τη φτώχεια, με απο­τέ­λε­σμα να αμφι­σβη­τεί­ται συνο­λικά η πολι­τική και η οικο­νο­μία της αγοράς εξαι­τίας της έλλει­ψης προ­ο­πτι­κής για του πολίτες αυτούς.

Η μακρο­χρό­νια ανεργία, δηλαδή η ανα­ζή­τηση εργα­σίας πάνω από 12 μήνες,  δημιουρ­γεί υψηλό κόστος για τα άτομα και την κοι­νω­νία, και έχει ως συνέ­πεια την ακύρωση του ανθρώ­πι­νου κεφα­λαίου και των μορ­φω­τι­κών επεν­δύ­σεων, ενώ τα συρ­ρι­κνού­μενα ποσοστά απα­σχό­λη­σης μειώ­νουν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της αγοράς εργα­σίας και την ανα­πτυ­ξιακή δυνα­μική μιας οικο­νο­μίας. Η έκταση της κρίσης απα­σχό­λη­σης είναι μάλιστα σαφώς μεγα­λύ­τερη απ’ αυτήν που δεί­χνουν οι επί­ση­μοι αριθμοί, δια­πι­στώ­νει η έρευνα του ιδρύ­μα­τος Μπέρ­τελ­σμαν.

Ανα­λυ­τικά τα συμπε­ρά­σματα  της πολυ­σέ­λι­δης έρευνας

H μακρο­χρό­νια ανεργία απο­δει­κνύει ότι υπάρχει μια σαφής από­κλιση μεταξύ νότου και βορρά στην Ευρω­παϊκή Ένωση: στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Κροατία η μακρο­χρό­νια ανεργία κυμαί­νε­ται περίπου στο 18%, 11% και 10,4% αντί­στοιχα  και επο­μέ­νως σαφώς πάνω από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο, ο οποίος είναι 4,3%. Στο νότο της Ευρώπης η μακρο­χρό­νια ανεργία προ­σλαμ­βά­νει ιστο­ρι­κές δια­στά­σεις. Στον αντί­ποδα βρί­σκο­νται η Μ. Βρε­τα­νία, η Σουηδία και το Λου­ξεμ­βούργο, με 1,5% έως 1,6%, τα μικρό­τερα δηλαδή ποσοστά στην ΕΕ. Πανευ­ρω­παϊκά το ποσοστό της μακρο­χρό­νιας ανερ­γίας είναι διπλά­σιο από το ξέσπα­σμα της κρίσης το 2008 και μετά οπότε ήταν 2,5%. Μόνο στη Γερ­μα­νία  μειώ­θηκε από 3,7% σε 1,9% από τότε.

Η μακρο­χρό­νια ανεργία  στη Γερ­μα­νία και μερικές άλλες χώρες της ΕΕ απο­τε­λεί όμως πρό­βλημα ορι­σμέ­νων ομάδων του πλη­θυ­σμού, ενώ αντί­θετα σε ορι­σμέ­νες χώρες της νότιας Ευρώπης είναι  ένα ανη­συ­χη­τικό μαζικό φαι­νό­μενο, το οποίο κατά τον επι­κε­φα­λής του ιδρύ­μα­τος Μπέρ­τελ­σμαν Ααρτ  Ντε Γκόις «απειλεί την οικο­νο­μική ανά­καμψη  της Ευρώπης. Η μακρο­χρό­νια ανεργία δεν επι­βα­ρύ­νει  μόνο τα δημόσια οικο­νο­μικά, αλλά και τους πολίτες, οι οποίοι δεν έχουν μακρο­πρό­θε­σμη προ­ο­πτική και χάνουν την εμπι­στο­σύνη τους στην οικο­νο­μία της αγοράς». Για τους ανέρ­γους αυτό σημαί­νει φτώχεια και κοι­νω­νικό απο­κλει­σμό, ενώ πολλοί υπο­φέ­ρουν από ψυχικά προ­βλή­ματα και προ­βλή­ματα υγείας, επι­ση­μαί­νει η έρευνα.

Βέβαια, το πρό­βλημα αφορά κυρίως στους λιγό­τερο καταρ­τι­σμέ­νους, στη νότια Ευρώπη όμως αφορά και ιδιαί­τερα καταρ­τι­σμέ­νους πολίτες.  Στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Κροατία πάνω από το 10%  των ανέργων πολιτών με μεσαία επαγ­γελ­μα­τική κατάρ­τιση και το 5% με υψηλή επαγ­γελ­μα­τική κατάρ­τιση είναι μακρο­χρό­νια άνεργοι. Αντί­θετα, στη Γερ­μα­νία τρο­μά­ζει το γεγονός ότι η μακρο­χρό­νια ανεργία πλήττει περισ­σό­τερο πολλούς ηλι­κιω­μέ­νους πολίτες. Σχεδόν το 26% των μακρο­χρό­νια ανέργων είναι πάνω από 55 ετών, πολύ πιο πάνω δηλαδή από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο που είναι 14%.

Για να γίνει σαφής η έκταση της κρίσης απα­σχό­λη­σης στην Ευρώπη  η έρευνα συνυ­πο­λό­γισε  και τους αριθ­μούς της λεγό­με­νης «κρυμ­μέ­νης» μακρο­χρό­νιας ανερ­γίας. Σε αυτούς συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται λ.χ. οι άνεργοι οι οποίοι ανα­ζη­τούν εργασία και  λόγω της συμ­με­το­χής τους σε προ­γράμ­ματα κατα­πο­λέ­μη­σης της ανερ­γίας/επι­μόρ­φω­σης δεν θεω­ρού­νται ως τέτοιοι, οι απο­γοη­τευ­μέ­νοι οι οποίοι δεν ανα­ζη­τούν πια εργασία και όσοι ανα­ζη­τούν μεν εργασία αλλά δεν είναι δια­θέ­σι­μοι βρα­χυ­πρό­θε­σμα στην αγορά εργα­σίας. Ιδιαί­τερα υψηλοί είναι οι αριθμοί αυτοί στην Ιταλία, όπου το 9% των ανέργων αναζητά μεν εργασία αλλά δεν εμφα­νί­ζο­νται στις στα­τι­στι­κές για τους ανέρ­γους. Πανευ­ρω­παϊκά όλοι μαζί αυτοί οι μακρο­χρό­νια άνεργοι πολίτες οι οποίοι δεν συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στις στα­τι­στι­κές ανέρ­χο­νται σε 11 εκα­τομ­μύ­ρια. Συνο­λικά, δηλαδή, οι άνεργοι στην ΕΕ επί­ση­μοι και μη είναι 22 εκα­τομ­μύ­ρια, όπως τους υπο­λο­γί­ζει η έρευνα.

«Περισ­σό­τερα από 22 εκα­τομ­μύ­ρια άνεργοι πολίτες στην ΕΕ θα εργά­ζο­νταν ευχα­ρί­στως, αλλά δεν βρί­σκουν τρόπο να εντα­χθούν στην αγορά εργα­σίας. Η πολι­τική πρέπει επι­τέ­λους να κάνει περισ­σό­τερα ώστε να αξιο­ποι­ή­σει αυτό το  δυνα­μικό», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά ο Ααρτ  Ντε Γκόις, επι­κε­φα­λής του ιδρύ­μα­τος Μπέρ­τελ­σμαν.

Η μακρο­χρό­νια ανεργία, ιδιαί­τερα στο νότο της ΕΕ, είναι κλη­ρο­νο­μιά της δημο­σιο­νο­μι­κής και οικο­νο­μι­κής κρίσης. Αυτή απο­κά­λυψε σοβαρές διαρ­θρω­τι­κές αδυ­να­μίες στα οικο­νο­μικά μοντέλα των νότιων Ευρω­παίων. Μειώ­θη­καν βέβαια δρα­στικά οι πραγ­μα­τι­κοί μισθοί και έγιναν εκτε­τα­μέ­νες μεταρ­ρυθ­μί­σεις στην αγορά εργα­σίας, αλλά η μακρο­χρό­νια ανεργία δεν μπόρεσε να μειωθεί έως τώρα με αυτά, διότι η προ­σφορά και η ζήτηση στην  αγορά εργα­σίας δεν εναρ­μο­νί­ζο­νται συχνά μεταξύ τους.  Κλάδοι της οικο­νο­μίας, όπως ο βιο­μη­χα­νι­κός  και οι κατα­σκευα­στι­κός, επλή­γη­σαν ιδιαί­τερα  από την κρίση.  Οι απο­λυ­μέ­νοι σε αυτούς τους κλάδους δεν δια­θέ­τουν τις δεξιό­τη­τες εκείνες που θα τους βοη­θού­σαν να βρουν δουλειά σε άλλους κλάδους. Είδος εν ανε­παρ­κεία είναι και τα κατάλ­ληλα μέτρα για τον επα­να­προ­σα­να­το­λι­σμό και την επι­μόρ­φωσή τους, όπως τονί­ζε­ται στην έρευνα.

Η μονό­πλευρη λιτό­τητα απειλεί να παγιώ­σει  της μακρο­χρό­νια ανεργία στην Ε.Ε. Βασική προ­ϋ­πό­θεση για τη μείωσή της είναι να αυξηθεί η προ­σφορά εργα­σίας από την οικο­νο­μία. Οι συντά­κτες της έρευνας συνι­στούν ένα μείγμα από ανα­πτυ­ξιακά προ­σα­να­το­λι­σμέ­νες επεν­δύ­σεις και ανά­λο­γες ενεργές πολι­τι­κές δράσεις για την αγορά.  Οι δαπάνες για ενεργή πολι­τική αγοράς, όπως για υπη­ρε­σίες δια­με­σο­λά­βη­σης, για εκπαι­δευ­τι­κές και επι­μορ­φω­τι­κές προ­σφο­ρές  ή μισθο­λο­γικά κίνητρα για τις επι­χει­ρή­σεις, ιδίως στις χώρες με υψηλή μακρο­χρό­νια ανεργία, είναι ελά­χι­στες και μειώ­θη­καν ακόμα περισ­σό­τερο λόγω της πολι­τι­κής λιτό­τη­τας των τελευ­ταίων ετών. Χωρίς υπο­στή­ριξη όμως οι μακρο­χρό­νια άνεργοι δεν πρό­κει­ται να βρουν δουλειά. Είναι ανα­γκαία λοιπόν η δημιουρ­γία διοι­κη­τι­κών δομών οι οποίες να βοηθούν όσους ανα­ζη­τούν εργασία, κατα­λή­γει  η έρευνα του ιδρύ­μα­τος Μπέρ­τελ­σμαν.

Ημεργ­σία