Αποκομμένο το λιανεμπόριο της Ρόδου από όλες τις μεγάλες αγορές του εξωτερικού

Ιδιαι­τέ­ρως απαι­τη­τική έχει γίνει η νέα εποχή στο εμπόριο λια­νι­κής και ο σκληρός αντα­γω­νι­σμός που εγκα­θί­δρυ­σαν στη Ρόδο οι αντι­προ­σω­πείες των πολυ­ε­θνι­κών εται­ρειών. Αυτό επι­βάλ­λει το σχε­δια­σμό και τη λήψη άμεσων μέτρων για την ανά­πτυξη δικτύου διεθνών πωλή­σεων από τις επι­χει­ρή­σεις του νησιού. Ο σχε­δια­σμός πρέπει να γίνει και να υλο­ποι­η­θεί από το Εμπο­ρικό και Βιο­μη­χα­νικό Επι­με­λη­τή­ριο Δωδε­κα­νή­σου, η διοί­κηση του οποίου καλεί­ται σήμερα ν’ ανοίξει νέους δρόμους για τις ανάγκες της τοπικής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας.

Σήμερα στην αγορά της Ρόδου υπάρ­χουν εμπο­ρεύ­ματα που βρί­σκο­νται σε πρώτη γραμμή ζήτησης από τους επι­σκέ­πτες του νησιού. Οι τελευ­ταίοι ανα­κα­λύ­πτουν στα εμπο­ρεύ­ματα αυτά την ποιό­τητα, την ιδιαι­τε­ρό­τητα και την τιμή που τους ικα­νο­ποιεί. Το πλήθος των εμπο­ρευ­μά­των που ανήκουν σε αυτή την κατη­γο­ρία είναι τερά­στιο. Από εκμα­γεία και αντί­γραφα αρχαίων παρα­στά­σεων, μέχρι χρη­στικά και δια­κο­σμη­τικά κερα­μικά. Από ξυλό­γλυ­πτα είδη εισα­γω­γής, μέχρι κεντή­ματα, βότανα και συγκε­κρι­μένα τοπικά προ­ϊ­ό­ντα (τοπικά ποτά, έξτρα παρθένο τυπο­ποι­η­μένο ελαιό­λαδο, σαπούνι ελαιο­λά­δου, προ­ϊ­ό­ντα καλ­λω­πι­σμού με βάση το μέλι και την πρόπολη). Η λίστα με τα εξα­γώ­γιμα προ­ϊ­ό­ντα της Ρόδου μπορεί να περι­λαμ­βά­νει εκα­το­ντά­δες είδη, όσο γίνεται μια πραγ­μα­τικά μεγάλη και σε βάθος έρευνα για τις ανάγκες της διε­θνούς αγοράς.

Η όλη πρόταση αφορά στην ανά­πτυξη ενός δικτύου πελατών λια­νι­κής σε όλο τον κόσμο, οι οποίοι ανά πάσα στιγμή θα ανα­ζη­τούν στην αγορά της Ρόδου ένα ή και περισ­σό­τερα τεμάχια για να ικα­νο­ποι­ή­σουν συγκε­κρι­μέ­νες κατα­να­λω­τι­κές ανάγκες.

Το πρό­βλημα

Σήμερα το μετα­φο­ρικό κόστος από τη Ρόδο προς οποιον­δή­ποτε προ­ο­ρι­σμό της Ελλάδος, της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης ή του κόσμου ολό­κλη­ρου, είναι σε κάθε περί­πτωση εξαι­ρε­τικά υψηλό. Το κόστος αυτό παρα­μέ­νει υψηλό είτε η μετα­φορά γίνει μέσω ΕΛΤΑ, είτε μέσω κάποιας ιδιω­τι­κής εται­ρείας ταχυ­με­τα­φο­ρών, είτε αν απλώς ο του­ρί­στας έχει επι­σκε­φθεί τη Ρόδο αερο­πο­ρι­κώς.

Η «δημο­κρα­τική» συγκέ­ντρωσε τα στοι­χεία εκείνα που δεί­χνουν ότι η λιανική αγορά του νησιού παρα­μέ­νει καθη­λω­μένη και απο­κομ­μένη από τη διεθνή ζήτηση αγαθών.

Πιο συγκε­κρι­μένα, αρχικά πρέπει να γίνει δια­χω­ρι­σμός των ογκωδών και βαριών εμπο­ρευ­μά­των, από εκείνα που δεν έχουν όγκο ή βάρος.

Στα ελαφριά και μη ογκώδη αντι­κεί­μενα το κόστος μετα­φο­ράς δια­μορ­φώ­νε­ται ανάλογα με τα γραμ­μά­ρια. Ετσι, μία κρέμα σώματος με βάση το ντόπιο μέλι, από τοπική εται­ρεία παρα­γω­γής, κοστί­ζει 6 ευρώ και έχει βάρος μαζί με τη συσκευα­σία της 130 γραμ­μά­ρια. Αυτή η συσκευα­σία όταν πακε­τα­ρι­στεί σωστά και με τρόπο ώστε να μην κατα­στρα­φεί στη διάρ­κεια της απο­στο­λής, θα ζυγίζει περίπου 300 γραμ­μά­ρια.

Η πιο φθηνή επιλογή σε αυτή την περί­πτωση είναι να απο­στα­λεί ως «Επι­στολή». Το κόστος αυτής της «Επι­στο­λής» προς οποιαν­δή­ποτε χώρα της Ε.Ε. θα ανέλθει στα 5.9 ευρώ και αφορά απλή απο­στολή, Α’ προ­τε­ραιό­τη­τας, μη συστη­μένο (χωρίς αριθμό εντο­πι­σμό πορείας του φακέλου «tracking number»). Εάν προ­στε­θεί tracking number, τότε το κόστος θα ανέλθει περίπου στα 8 ευρώ.

Εάν το ίδιο πακέτο δεν γίνει δεκτό ως «Επι­στολή» και πρέπει να απο­στα­λεί ως «Δέμα», τότε το κόστος αυτο­μά­τως ανε­βαί­νει στα 29 ευρώ!

Προ­φα­νώς στην επιλογή ιδιω­τι­κής εται­ρείας ταχυ­με­τα­φο­ρών, ή στην επιλογή ταχυ­με­τα­φο­ράς μέσω ΕΛΤΑ, το κόστος θα είναι ακόμα πιο υψηλό.

Η μόνη επιλογή που έχει η συγκε­κρι­μένη εται­ρεία για να πωλήσει το εμπό­ρευμά της είναι είτε να απευ­θυν­θεί στην τοπική αγορά, είτε να που­λή­σει σε του­ρί­στες. Βέβαια, εάν οι του­ρί­στες έχουν έρθει με αερο­πο­ρική εται­ρεία χαμηλού κόστους, δεν πρό­κει­ται να αγο­ρά­σουν ποσό­τητα, διότι το κάθε επι­πλέον κιλό χρε­ώ­νε­ται αδρά. Ετσι, μια ολό­κληρη τοπική βιο­τε­χνία ή βιο­μη­χα­νία είναι κατα­δι­κα­σμένη να πουλάει ένα – ένα κομμάτι, ή να κάνει χον­δρική μόνο σε τοπικά κατα­στή­ματα, προ­κει­μέ­νου να ανα­πτυ­χθεί.

Τα πράγ­ματα είναι ακόμα πιο δύσκολα για τις επι­χει­ρή­σεις που παρά­γουν ή δια­θέ­τουν εμπο­ρεύ­ματα βάρους 1- 5 κιλών. Σε αυτή την κατη­γο­ρία υπάρ­χουν πάρα πολλοί έμποροι στην τοπική οικο­νο­μία.

Αυτής της κατη­γο­ρίας οι έμποροι είναι κατα­δι­κα­σμέ­νοι να πωλούν μόνο τοπικά. Το παρά­δειγμα που ακο­λου­θεί είναι χαρα­κτη­ρι­στικό:

Για ένα ροδί­τικο, κερα­μικό πιάτο, ή για μια συσκευα­σία ελαιό­λαδο, ή για ένα εκμα­γείο αρχαίας παρά­στα­σης, ή για ένα απλό ξυλό­γλυ­πτο εισα­γω­γής, συνο­λι­κού βάρους 1,5 κιλών (εμπό­ρευμα και ασφαλής συσκευα­σία), το κόστος μετα­φο­ράς σε χώρα του εξω­τε­ρι­κού, ως «Επι­στολή» δια­μορ­φώ­νε­ται στα 27 ευρώ. Εάν τελικώς πρέπει να απο­στα­λεί ως «Δέμα» τότε αμέσως το κόστος ξεκι­νάει από 35 ευρώ και ανε­βαί­νει.

Πρέπει να σημειω­θεί ότι σε αυτές τις τιμές δεν συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται κόστος αντι­κα­τα­βο­λής (αν παρέ­χε­ται ως υπη­ρε­σία), κόστος ασφά­λι­σης εμπο­ρεύ­μα­τος. Συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται ωστόσο το κόστος υπο­γρα­φής κατά την παρα­λαβή.

Βέβαια, υπάρχει η δυνα­τό­τητα πώλησης του εμπο­ρεύ­μα­τος σε του­ρί­στες. Ωστόσο, λόγω των δεδο­μέ­νων που καθιέ­ρω­σαν οι αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες χαμηλού κόστους, για τις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις,  το κάθε επι­πλέον κιλό χρε­ώ­νε­ται με 20 ευρώ. Αυτό το δεδο­μένο το γνω­ρί­ζει πάρα πολύ καλά ο επι­σκέ­πτης κι έτσι υπό το πρίσμα αυτό δεν θα υπο­κύ­ψει ποτέ στον πει­ρα­σμό να κάνει ασυλ­λό­γι­στες (ως προς το βάρος) αγορές.

Είναι ευνόητο ότι όσο το βάρος των εμπο­ρευ­μά­των αυξάνει, ανα­λό­γως πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται το μετα­φο­ρικό κόστος. Ετσι μπορεί για ένα ξύλινο παραβάν αξίας 50 ευρώ, ο τελικός παρα­λή­πτης που βρί­σκε­ται σε χώρα της Ε.Ε. να πρέπει να πλη­ρώ­σει μετα­φο­ρικό κόστος άνω των 100 ευρώ.

Πλειάδα Ρόδιων εμπόρων, ομι­λώ­ντας προς τη «δημο­κρα­τική», υπο­στή­ρι­ξαν ότι πάρα πολλές φορές προ­σπά­θη­σαν να επε­κτεί­νουν τις δου­λειές τους στο εξω­τε­ρικό. Εξή­γη­σαν ότι λόγω της πολυ­ε­τούς δρα­στη­ριο­ποί­η­σής τους στον κλάδο του εμπο­ρίου, έχουν πελάτες σε όλο τον κόσμο που τους γνω­ρί­ζουν και τους εμπι­στεύ­ο­νται. Οι πελάτες αυτοί μπορούν να κάνουν έναν εξαι­ρε­τικά μεγάλο τζίρο σε αγορές εξ απο­στά­σεως. Από την εξα­σφα­λι­σμένη αυτή ζήτηση, μόνο ένα μικρό ποσοστό πελατών ικα­νο­ποιεί­ται επειδή πάντοτε τίθεται ως εμπόδιο το υψηλό κόστος απο­στο­λής.

Η λύση

Το συγκε­κρι­μένο πρό­βλημα δεν είναι και­νούρ­γιο. Ως ζήτημα είχε απα­σχο­λή­σει το ΕΒΕΔ και πριν από πολλά χρόνια, ωστόσο τότε δεν είχε ληφθεί κάποια συγκε­κρι­μένη απόφαση. Βέβαια, όταν είχε τεθεί το όλο ζήτημα, η τοπική αγορά λει­τουρ­γούσε πολύ πιο εύκολα, τα χρήματα έρρεαν από τις τσέπες τόσο των του­ρι­στών, όσο και των ντόπιων κατα­να­λω­τών, μεγάλα κατα­στή­ματα δεν υπήρχαν (παρά μόνο σούπερ μάρκετ τρο­φί­μων) συνεπώς και οι παρά­γο­ντες εκείνης της περιό­δου είχαν δια­πι­στώ­σει πως δεν υπήρχε άμεση ανάγκη προς την κατεύ­θυνση αυτή.

Στα χρόνια που πέρασαν, τα δεδο­μένα έχουν αλλάξει προς το χει­ρό­τερο. Τα υπερ­κα­τα­στή­ματα που δημιουρ­γή­θη­καν, η οικο­νο­μική κρίση, η αλλαγή της οικο­νο­μι­κής επι­φά­νειας των του­ρι­στών, έχουν κατα­βα­ρα­θρώ­σει τις πωλή­σεις λια­νι­κής. Αυτή η κατά­σταση δεν πρό­κει­ται να βελ­τιω­θεί ούτε κι όταν το οικο­νο­μικό περι­βάλ­λον της χώρας ή του εξω­τε­ρι­κού δια­φο­ρο­ποι­η­θεί προς το καλύ­τερο.

Σήμερα, ο μεγα­λύ­τε­ρος αντα­γω­νι­στής του λια­νε­μπο­ρίου είναι οι πωλή­σεις μέσω ίντερ­νετ. Κι αν μέχρι πριν από 10 χρόνια οι πωλή­σεις αυτές ήταν ανύ­παρ­κες, ήδη σήμερα έχουν φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις των πιο ειδικών, σε περίπου 5 χρόνια από σήμερα έχει υπο­λο­γι­στεί ότι του­λά­χι­στον μία στις δύο πωλή­σεις αγαθών θα γίνεται μέσω του δια­δι­κτύου. Η ανα­λο­γία αυτή θα αλλάξει υπέρ του ίντερ­νετ στα επόμενα 10 χρόνια.

Αυτό σημαί­νει ότι ήδη από τώρα πρέπει να ξεκι­νή­σει ο σχε­δια­σμός και η λήψη απο­φά­σεων σχετικά με τη μείωση του κόστους απο­στο­λής εμπο­ρευ­μά­των.

Η πρόταση που έχει ξεχω­ρί­σει στα χρόνια που πέρασαν, είναι αυτή του πρώην συμ­βού­λου της διοί­κη­σης του ΕΒΕΔ, Τάσου Μελε­τίου. Ο ίδιος, σε χρόνο που ουδείς υπο­πτευό­ταν όλη αυτή την εξέλιξη των γεγο­νό­των, είχε προ­τεί­νει το εξής: Το Επι­με­λη­τή­ριο Δωδε­κα­νή­σου να καλέσει τις εται­ρείες ταχυ­με­τα­φο­ρών και να έρθει μαζί τους σε κάποια συμ­φω­νία. Η συμ­φω­νία αυτή θα μπο­ρούσε να γίνει με όλες τις εται­ρείες, ή με μία από εκείνες (αυτό θα απο­φα­σι­ζό­ταν από την πορεία των συζη­τή­σεων). Η συμ­φω­νία θα προ­έ­βλεπε τη δημιουρ­γία ενός κωδικού, μέσω του οποίου θα γινό­ντου­σαν όλες οι απο­στο­λές εμπο­ρευ­μά­των για αγορές λια­νι­κής προς Ελλάδα ή εξω­τε­ρικό.

Επειδή, τον ίδιο κωδικό θα μοι­ρα­ζό­ντου­σαν αρκετοί επι­χει­ρη­μα­τίες, το τελικό κόστος απο­στο­λής των εμπο­ρευ­μά­των θα μειω­νό­ταν στο ελά­χι­στο (ανάλογα με την κεντρική συμ­φω­νία που θα είχε επι­τευ­χθεί).

Η πρόταση αυτή τελικώς δεν υιο­θε­τή­θηκε από την τότε διοί­κηση του Επι­με­λη­τη­ρίου Δωδε­κα­νή­σου, μέχρι που ξεχά­σθηκε ως ανα­γκαιό­τητα.

Σήμερα, αυτού του είδους η πρόταση φαντά­ζει ως μια καλή λύση ή έστω ως μια καλή πρόταση για συζή­τηση σε σοβαρό επίπεδο. Μάλιστα, κληθείς από τη «δημο­κρα­τική» να σχο­λιά­σει σχετικά το όλο ζήτημα ο κ. Μελε­τίου τόνισε ότι «το εμπόριο δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ποτέ δεν ήταν, όμως όσο περνάνε τα χρόνια τα δεδο­μένα δυσκο­λεύ­ουν όλο και περισ­σό­τερο. Για τους λόγους αυτούς πρέπει το ΕΒΕΔ να σταθεί μπροστά και να ξεκι­νή­σει συζή­τηση σε σοβαρό επίπεδο για να χαρα­χθούν λύσεις που να αφορούν στην υπο­στή­ριξη αυτού του πολύ σοβαρού στη­ρίγ­μα­τος της οικο­νο­μίας μας».

Πρέπει να σημειω­θεί ότι γενι­κό­τερα το θέμα του μετα­φο­ρι­κού κόστους εμπο­ρευ­μά­των ήταν ένα από τα πρώτα ζητή­ματα που είχαν αντι­με­τω­πί­σει οι τοπικές, παρα­γω­γι­κές δυνά­μεις από τη δεκα­ε­τία του 1960. Όταν ακόμα η αγρο­τική παρα­γωγή γνώριζε τερά­στια ανά­πτυξη και στη Ρόδο υπήρχαν βιο­τε­χνίες παρα­γω­γής ζυμα­ρι­κών, σαπου­νιών, κερα­μι­κών, τυπο­ποί­η­σης οσπρίων και ραφι­να­ρί­σμα­τος ελαιο­λά­δου, οι πολι­τι­κοί της τότε εποχής είχαν επι­τύ­χει να επι­δο­τεί­ται το μετα­φο­ρικό κόστος, προ­κει­μέ­νου τα τοπικά προ­ϊ­ό­ντα να είναι αντα­γω­νι­στικά στις υπό­λοι­πες αγορές.

Το πλε­ο­νέ­κτημα αυτό καταρ­γή­θηκε, όπως και πολλά άλλα από τα πλε­ο­νε­κτή­ματα που κάλυ­πταν το μειο­νέ­κτημα και τις επι­πτώ­σεις της από­στα­σης. Το μόνο που απέ­μεινε από την τότε εποχή είναι ο μειω­μέ­νος φόρος αιθυ­λι­κής αλκο­ό­λης, όπως και οι μειω­μέ­νοι συντε­λε­στές ΦΠΑ (που εφαρ­μό­σθη­καν πολύ αργό­τερα).

Το όλο ζήτημα δεν αφορά μόνο τη Ρόδο. Στην Κρήτη μια αντί­στοιχη συζή­τηση για τα θέματα μετα­φο­ρι­κού κόστους βρί­σκε­ται σε εξέλιξη, όπως και σε εξέλιξη βρί­σκε­ται η προ­σπά­θεια των Κρητών βου­λευ­τών να επι­τύ­χουν την ένταξή τους σε ευρω­παϊκό πρό­γραμμα επι­δό­τη­σης των μετα­φο­ρών των αγρο­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων.

Όλα αυτά δεί­χνουν ανά­γλυφα ότι η νέα εποχή στο εμπόριο είναι παρούσα και δια­φο­ρο­ποιεί­ται διαρκώς. Τώρα υπάρχει ακόμα λίγος χρόνος για το σχε­δια­σμό και την άμεση λήψη απο­φά­σεων προς την κατεύ­θυνση αυτή. Εάν τελικά ο χρόνος αυτός χαθεί, τότε μαζί του θα χαθεί και ένα σοβαρό κομμάτι της τοπικής οικο­νο­μίας.