Συγκριτική μελέτη δικαστικών αποφάσεων: Έμφυλες διακρίσεις σε βάρος της ισότιμης συμμετοχής και των δύο γονέων στην ανατροφή των παιδιών

Πρό­σφα­τη με­λέ­τη του Κα­θη­γη­τή Διε­θνούς Δι­καί­ου Η. Μπα­ντέ­κα στο HBKU College of Law και Georgetown University που δη­μο­σιεύ­θη­κε στο διε­θνές επι­στη­μο­νι­κό πε­ριο­δι­κό «The International Journal of Children’s Rights» ανα­φο­ρι­κά με την από­δο­ση της επι­μέ­λειας, κατά συ­ντρι­πτι­κή πλειο­ψη­φία, απο­κλει­στι­κά στη μη­τέ­ρα από τα ελ­λη­νι­κά δι­κα­στή­ρια (άνω του 90% των πε­ρι­πτώ­σε­ων)1, κα­τέ­λη­ξε στο συ­μπέ­ρα­σμα, ύστε­ρα από συ­γκρι­τι­κή με­λέ­τη απο­φά­σε­ων των ελ­λη­νι­κών δι­κα­στη­ρί­ων ότι η πρα­κτι­κή αυτή εδρά­ζε­ται στην ασαφή έν­νοια της βιο­κοι­νω­νι­κής υπε­ρο­χής της μη­τέ­ρας ένα­ντι του πα­τέ­ρα στα θέ­μα­τα των παι­διών2. Ο συγ­γρα­φέ­ας του άρ­θρου συ­μπε­ραί­νει ότι η έν­νοια αυτή δεν έχει ορι­στεί ή τεκ­μη­ριω­θεί ποτέ επι­στη­μο­νι­κά στη νο­μο­λο­γία, καθώς και το ότι συ­νι­στά διά­κρι­ση ενα­ντί­ον της πα­τρό­τη­τας. Η δίχως κα­νέ­να απο­λύ­τως επι­στη­μο­νι­κό έρει­σμα και νο­μι­κή εξει­δί­κευ­ση εν λόγω πα­ρα­δο­χή απο­βαί­νει ενά­ντια στο πραγ­μα­τι­κό συμ­φέ­ρον του παι­διού, αφού, με­τα­ξύ άλλων, μπο­ρεί να οδη­γή­σει στη γο­νι­κή απο­ξέ­νω­ση ή/και σε «ανταλ­λα­γή» χρό­νου επι­κοι­νω­νί­ας παι­διού-μη ασκού­ντος την επι­μέ­λεια με χρή­μα­τα προς τον ασκού­ντα την επι­μέ­λεια2. Εν­δει­κτι­κά, ο συγ­γρα­φέ­ας του άρ­θρου επι­ση­μαί­νει υπό­θε­ση ενώ­πιον του Πρω­το­δι­κεί­ου Αθη­νών στην οποία ο δι­κα­στής, αντί­θε­τα με τις από­ψεις 8 πα­νε­πι­στη­μια­κών εμπει­ρο­γνω­μό­νων (!) που προ­τά­θη­καν, απο­φάν­θη­κε υπέρ του νο­μο­λο­για­κού εθί­μου της βιο­κοι­νω­νι­κής υπε­ρο­χής της μη­τέ­ρας3. Η Ελ­λη­νι­κή Ψυ­χο­λο­γι­κή Εται­ρία έχει πρό­σφα­τα επι­ση­μά­νει, επί­σης, το αβά­σι­μο της «βιο­κοι­νω­νι­κής υπε­ρο­χής της μη­τέ­ρας» και τη ση­μα­σία της ισό­τι­μης συμ­με­το­χής και των δύο γο­νέ­ων στην ανα­τρο­φή των παι­διών για την υγιή ψυ­χο­σω­μα­τι­κή τους ανά­πτυ­ξη4. Όπως επι­ση­μαί­νε­ται στο άρθρο2, τόσο οι πα­τέ­ρες όσο και οι δι­κη­γό­ροι οι­κο­γε­νεια­κού δι­καί­ου που συμ­με­τεί­χαν στη με­λέ­τη, ελάμ­βα­ναν ως δε­δο­μέ­νες τις δια­κρί­σεις ενα­ντί­ον του πα­τέ­ρα από τα δι­κα­στή­ρια και ως εκ τού­του οι τε­λευ­ταί­οι σπα­νί­ως διεκ­δι­κού­σαν την επι­μέ­λεια των παι­διών. Τέλος, επι­ση­μαί­νε­ται η έλ­λει­ψη στή­ρι­ξης των δι­κα­στι­κών απο­φά­σε­ων σε συ­γκε­κρι­μέ­νο θε­ω­ρη­τι­κό επι­στη­μο­νι­κό υπό­βα­θρο ανα­φο­ρι­κά με την ανα­τρο­φή των παι­διών, γε­γο­νός που οδη­γεί σε «έλ­λει­ψη νο­μι­κής βε­βαιό­τη­τας, συ­νέ­χειας και κα­θο­δή­γη­σης» στην έκ­δο­σή τους2.

Η υπο­στή­ρι­ξη του «πα­ρα­δο­σια­κού ρόλου» των φύλων σχε­τί­ζε­ται με απο­φά­σεις που εν­θαρ­ρύ­νουν τις γυ­ναί­κες να ανα­λαμ­βά­νουν πε­ρισ­σό­τε­ρη οι­κο­γε­νεια­κή φρο­ντί­δα εις βάρος της στα­διο­δρο­μί­ας τους και του προ­σω­πι­κού τους χρό­νου, απο­θαρ­ρύ­νο­ντας εξ ολο­κλή­ρου τους άν­δρες να συμ­με­τά­σχουν στην οι­κο­γε­νεια­κή φρο­ντί­δα. Οι γο­νείς έχουν ίσα δι­καιώ­μα­τα και υπο­χρε­ώ­σεις.

Η Πο­λι­τεία οφεί­λει να θε­σπί­σει υπο­χρε­ω­τι­κή συ­νε­πι­μέ­λεια με ίσο χρόνο ανά­με­σα στους γο­νείς σε κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα και δια­κο­πές, επει­δή αυτό είναι προς το όφε­λος του παι­διού σύμ­φω­να με τα σύγ­χρο­να επι­στη­μο­νι­κά πο­ρί­σμα­τα, εξα­λεί­φο­ντας κάθε φαι­νό­με­νο έμ­φυ­λης διά­κρι­σης και δια­σφα­λί­ζο­ντας πλήρη νο­μι­κή ισό­τη­τα με­τα­ξύ γο­νέ­ων.

Οι πο­λι­τι­στι­κές ιδέες σχε­τι­κά με τη διά­κρι­ση των φύλων φαί­νε­ται ότι δύ­να­νται να δια­μορ­φώ­νουν τη λήψη απο­φά­σε­ων των δι­κα­στών, όπως επη­ρε­ά­ζουν και τον υπό­λοι­πο κόσμο. Οι παι­δα­γω­γι­κές, κοι­νω­νιο­λο­γι­κές και ψυ­χο­λο­γι­κές Επι­στή­μες έχουν δη­μο­σιεύ­σει πλεί­στες και­νο­τό­μες και εν­δε­λε­χείς ανα­φο­ρές εμπει­ρι­κής έρευ­νας σχε­τι­κά με τις τε­λευ­ταί­ες εξε­λί­ξεις στην προ­σω­πι­κό­τη­τα και την κοι­νω­νι­κή ψυ­χο­λο­γία, οι οποί­ες πρέ­πει να λη­φθούν σο­βα­ρά υπό­ψιν στην δια­μόρ­φω­ση του όποιου νο­μο­θε­τή­μα­τος σχε­τι­κού με το βέλ­τι­στο συμ­φέ­ρον των παι­διών. Αυτό ανα­μέ­νε­ται να διευ­κο­λύ­νει το έργο των δι­κα­στών, να συ­ντε­λέ­σει στον εξορ­θο­λο­γι­σμό και στη συ­νέ­χεια των δι­κα­στι­κών απο­φά­σε­ων και, κυ­ρί­ως, να βελ­τιώ­σει δρα­μα­τι­κά την ανα­τρο­φή των παι­διών και να προ­ά­γει την υγιή ψυ­χο­σω­μα­τι­κή τους ανά­πτυ­ξη3,4,5,6,7.

Πηγή https://www.energoimpampades.gr

1 Paravantis, I., Papadopoulou-Klamari, D., Mitsopoulou, E. (eds.), “Statistical Analysis

of the Case Law of the Athens Court of First Instance: Parental Responsibility, Child

Custody and Visitation in case of Divorce” (in Greek, on file with author) (2010). 2 Bantekas I. Discrimination against Fathers in Greek Child Custody Proceedings: Failing the Child’s Best Interests. The International Journal of Children s Rights 24(2):330-357(με­τά­φρα­ση στα ελ­λη­νι­κά: https://www.energoimpampades.gr/diakriseis-kata-ton-pateron/) 3 ν.2101/1992 – ΦΕΚ 192/Α/2-12-1992 https://www.energoimpampades.gr/722-2/ 4 https://elpse.com/wp-content/uploads/2020/07/ELPSE-KEIMENO-GIA-TH-SYNEPIMELEIA.pdf 5 https://www.energoimpampades.gr/seps/ 6 https://www.energoimpampades.gr/syllogos-ellinon-koinoniologon-synepimeleia-teknon/ 7 https://www.synigoros.gr/resources/050820-epistolh-oikogeneiako-dikaio–2.pdf