Μαρία Κρητικού: “Ο καρκίνος δεν είναι συνώνυμος του θανάτου”

Κυρία Κρη­τι­κού, ο Οκτώ­βριος έχει θεσμο­θε­τη­θεί ως “Μήνας Πρό­λη­ψης και Ενη­μέ­ρω­σης για τον καρκίνο του μαστού”, ας ξεκι­νή­σουμε τη συνέ­ντευξη από τη σπου­δαιό­τητα της πρό­λη­ψης.

Η πρόληψη, είναι το πρώτο και σημα­ντι­κό­τερο όπλο ενα­ντίον του καρ­κί­νου. Η σημασία της σωστής πρό­λη­ψης και έγκαι­ρης θερα­πείας είναι κατα­νοητή, αν ανα­λο­γι­στούμε ότι ο καρ­κί­νος του μαστού είναι ο συχνό­τε­ρος καρ­κί­νος των γυναι­κών στην Ευρώπη. Περίπου 1 στις 8 με 10 γυναί­κες θα εμφα­νί­σει τη νόσο. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι κάθε χρόνο στη χώρα μας, εντο­πί­ζο­νται περίπου 4.500 νέα περι­στα­τικά, ένα εκ των οποίων είμαι κι εγώ. Πίσω από τα ποσοστά κρύ­βο­νται άνθρω­ποι, ανθρώ­πι­νες ιστο­ρίες και η κάθε μια είναι ξεχω­ρι­στή, όμως τα ποσοστά μας βοηθούν να κατα­νο­ή­σουμε την διεύ­ρυνση της νόσου τα τελευ­ταία χρόνια. Από τα 4.500 περίπου περι­στα­τικά, 1.500 περίπου γυναί­κες χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο. Απο­τε­λεί την πρώτη αιτία θανάτου στις γυναί­κες ηλικίας μεταξύ 40 και 45 ετών. Όμως αυτό που πρέπει να τονί­σουμε είναι ότι ο καρ­κί­νος αυτός, είναι θερα­πεύ­σι­μος, εφόσον ανι­χνευ­θεί σε αρχικό στάδιο, κάνο­ντας έτσι ακόμα πιο σπου­δαία την ανάγκη για έγκαιρη διά­γνωση. Αν η αντι­με­τώ­πιση της νόσου γίνει σε αρχικό στάδιο, το ποσοστό ίασης ξεπερνά πολλές φορές το 97%.

Μας είπατε ότι πίσω από στα­τι­στι­κούς δείκτες κρύ­βο­νται άνθρω­ποι ο καθένας με τη δική του ιστορία. Εσείς από τη δική σας ιστορία, τη μάχη με τον καρκίνο, τι έχετε κρα­τή­σει;

Τα πάντα! Ο,τι περι­λαμ­βά­νει η δια­δρομή από την ημέρα της διά­γνω­σης μέχρι σήμερα που είμαστε εδώ και μιλάμε. Όλα όσα έχω περάσει, έχουν δια­μορ­φώ­σει τον άνθρωπο που είμαι σήμερα, με τα λάθη του και τα σωστά του. Ηταν μια δια­δρομή η οποία μου άλλαξε την άποψη για τη ζωή και για τον θάνατο. Και με πεί­σμωσε πολύ. Χρειά­στηκε χρόνος, πόνος, κόπωση σωμα­τική και ψυχική για να είμαι σήμερα εδώ αλλά είμαι εδώ και παλεύω γιατί ξέρω πώς είναι αυτή η δια­δρομή. Κι αυτή η δια­δρομή είναι μονό­δρο­μος. Είσαι υπο­χρε­ω­μέ­νος να διαβείς το δρόμο χωρίς να ξέρεις πού θα σε οδη­γή­σει.

Μιλάτε ως ασθενής ή ως πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Στή­ρι­ξης Καρ­κι­νο­πα­θων;

Μιλάω ως άνθρω­πος που έχει αντι­με­τω­πί­σει μετα­στα­τικό καρκίνο, ως ασθενής που δεν ήξερε αν θα τα κατα­φέ­ρει, ως μητέρα που φοβάται για τα παιδιά της, ως σύζυγος που είχε την τύχη να έχει έναν σύντροφο-βράχο δίπλα της, ως νοση­λευό­μενη που είδε αρκε­τούς ασθε­νείς με τους οποίους δώσαμε μαζί αυτή τη μάχη να μην τα κατα­φέρ­νουν τελικά και ως πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Στή­ρι­ξης Καρ­κι­νο­πα­θών όπου καλού­μα­στε καθη­με­ρινά να δια­χει­ρι­στούμε ιστο­ρίες που κρύβουν πόνο, που χαι­ρό­μα­στε όποτε κάποιος μαχητής τα κατα­φέρ­νει και που συμπα­ρα­στε­κό­μα­στε με κάθε τρόπο σε όσους δια­νύ­ουν τα τελευ­ταία μίλια της δια­δρο­μής τους.

Αυτή που μας περι­γρά­φετε, δεν είναι μια εύκολη καθη­με­ρι­νό­τητα.

Δεν είναι… Όταν όμως μετά από δύο καρ­κί­νους μού χαρί­στηκε το δώρο της ζωής, απο­φά­σισα ότι θα πρέπει να αξιο­ποι­ήσω σωστά τον χρόνο μου. Επι­κε­ντρώ­θηκα σε όσα δίνουν νόημα στη δική μου καθη­με­ρι­νό­τητα, θέλω να βοηθήσω ασθε­νείς να δια­νύ­σουν όσο πιο ανώδυνα τη δική τους δια­δρομή για να απο­φύ­γουν την επι­πλέον ταλαι­πω­ρία, θέλω να μην περά­σουν όσα πέρασα εγώ όταν νόσησα, που έχασα τον κόσμο κάτω από τα πόδια μου και δεν είχα κανέναν που να μπορεί να με κατευ­θύ­νει. Γι΄αυτό ιδρύ­θηκε ο Σύλ­λο­γος Στή­ρι­ξης Καρ­κι­νο­πα­θών Δωδε­κα­νή­σου, για να στη­ρί­ζει τους ασθε­νείς και τους συγ­γε­νείς τους για το διά­στημα που διαρκεί αυτή η περι­πέ­τεια.

Κάθε μέρα έρχεστε αντι­μέ­τωπη με τον θάνατο…

Και με τον θάνατο και με την ζωή! Αυτός είναι ο καρ­κί­νος όμως, δεν μπο­ρούμε να κλεί­νουμε τα μάτια. Δεν θα σας πω ότι δεν επη­ρε­ά­ζο­μαι κάθε φορά που πρέπει να «απο­χαι­ρε­τί­σουμε» έναν δικό μας άνθρωπο, που ζήσαμε την αγωνία του, που τον είδαμε να παλεύει γενναία και τελικά να μην τα κατα­φέρ­νει. Δεν συνη­θί­ζε­ται ο θάνατος, δεν θέλουμε να τον συνη­θί­σουμε. Είναι σκληρό όταν μετριό­μα­στε να είμαστε λιγό­τε­ροι, αυτός ο Σύλ­λο­γος είναι η δεύτερη οικο­γέ­νειά μας, το δεύτερο σπίτι μας. Περνάμε περισ­σό­τε­ρες ώρες στα γραφεία του Συλ­λό­γου, παρά στα σπίτια μας κι εγώ και όλα τα μέλη του Δ.Σ. Πέρα από τον θάνατο όμως που είναι μια πραγ­μα­τι­κό­τητα και που δεν είναι στο χέρι μας να την αλλά­ξουμε, πρέπει όλοι να αντι­λη­φθούμε -γιατί ο καρ­κί­νος μάς αφορά όλους – ότι οι ελπίδες επι­βί­ω­σης είναι εξίσου σημα­ντι­κές και αυτό πρέπει να γίνει κατα­νοητό, γι αυτό η πρόληψη είναι σημα­ντική, σωτήρια θα έλεγα. Κι αυτό το μήνυμα πρέπει να περά­σουμε σήμερα και κάθε φορά και κάθε μέρα! Ναι, η πρόληψη σώζει ζωές. Κυριο­λε­κτικά! Όταν νόσησα το μόνο που είχα στο μυαλό μου ήταν ότι θα πεθάνω. Βασά­νιζα πολλές φορές τους ανθρώ­πους που είχα δίπλα μου, τα παιδιά μου, τον σύζυγό μου, την ξαδέλφη μου. Όταν είχα πόνους, έβριζα… Επί 1,5 χρόνο δεν κοι­μό­μουν. Κλεί­στηκα σε ένα δωμάτιο μόνη μου, είχα πολλά θέματα να δια­χει­ρι­στώ. Ημουν αρνη­τική από την αρχή για την διπλή μαστε­κτομή. Ηταν λάθος μου, γιατί αυτό μου έσωσε την ζωή όμως δεν είναι κάτι που μπορείς να δια­χει­ρι­στείς εύκολα. Είναι ακρω­τη­ρια­σμός, έτσι το βίωσα εγώ. Εκανα επέμ­βαση απο­κα­τά­στα­σης μαστών και μέσα σε 20 ημέρες ξανα­μπήκα στο χει­ρουρ­γείο για να βγάλω τα επι­θέ­ματα σιλι­κό­νης διότι τα απο­τε­λέ­σματα της βιοψίας έδειξαν τον επι­θε­τικό καρκίνο. Σε αυτό το χει­ρουρ­γείο αφαι­ρέ­θη­καν λεμ­φα­δέ­νες, δέρμα, δια­τα­τή­ρες ιστών… Οποιος δεν το έχει βιώσει δεν μπορεί να το αντι­λη­φθεί. Κι όμως σήμερα είμαι εδώ, έχω μια δεύτερη ευκαι­ρία στη ζωή και αυτή προ­σπαθώ να την αξιο­ποι­ήσω όσο καλύ­τερα γίνεται.

Πώς «μετα­φρά­ζε­ται» το καλύ­τερα για εσάς;

Η καθη­με­ρι­νό­τητά μας επη­ρε­ά­ζε­ται από πολλούς εξω­γε­νείς παρά­γο­ντες και πολλά πράγ­ματα τα θεω­ρούμε δεδο­μένα ή δεν τους δίνουμε τη σημασία που τους ανα­λο­γεί… Μέχρι να χτυ­πή­σει την πόρτα μας ο καρ­κί­νος, τον οποίον πρέπει να μάθουμε να λέμε με το όνομά του κάποια στιγμή. Δεν λέγεται «επάρατη νόσος», δεν λέγεται «κακιά αρρώ­στια» είναι ο καρ­κί­νος και ο καρ­κί­νος δεν είναι συνώ­νυ­μος του θανάτου κι αυτό το μήνυμα πρέπει να περά­σουμε σήμερα. Ο καρ­κί­νος είναι ιάσιμος σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό όταν υπάρχει πρόληψη και όταν η διά­γνωση γίνει εγκαί­ρως. Οσο πιο κατα­νοητό γίνει αυτό τόσες περισ­σό­τε­ρες ζωές θα σωθούν. Και για να απα­ντήσω στο ερώτημά σας, αξιο­ποιώ καλύ­τερα το χρόνο μου σημαί­νει κάνω περισ­σό­τερα ποιο­τικά πράγ­ματα για εμένα, για την οικο­γέ­νειά μου, για όσους με έχουν ανάγκη. Η ζωή του καρ­κι­νο­πα­θούς χωρί­ζε­ται στο πριν και στο μετά. Και πιστέψτε με, η διαφορά είναι τερά­στια. Αυτό που λέω είναι πως εμείς, οι καρ­κι­νο­πα­θείς, οι επι­ζή­σα­ντες του καρ­κί­νου, έπρεπε να κοι­τά­ξουμε τον θάνατο κατά­ματα για να εκτι­μή­σουμε όλα εκείνα που αφήναμε να περνάνε από τη ζωή μας, χωρίς να τους δίνουμε την αξία που τους ανα­λο­γεί. Δεν υπάρχει καρ­κι­νο­πα­θής που δεν έχει δει τον θάνατο κατά­ματα. Τον έχεις απέ­να­ντί σου και τον βλέπεις, σου κουνάει το χέρι. Όταν όλος ο κόσμος κοι­μά­ται, ο καρ­κι­νο­πα­θής είναι ξύπνιος γιατί η ιδέα του θανάτου είναι καρ­φω­μένη στο μυαλό του. Ο καρ­κί­νος μού έμαθε να εκτιμώ πράγ­ματα, συναι­σθή­ματα και στιγμές και να μετρώ το χρόνο δια­φο­ρε­τικά. Αυτό τον χρόνο που για άλλους ασθε­νείς είναι σύμ­μα­χος και για άλλους εχθρός, προ­σπαθώ να τον διαθέσω για να δώσω τη στήριξη που δεν είχα εγώ επειδή τοπικά δεν υπήρχε κάποια ανάλογη πρω­το­βου­λία για να στη­ρι­χθώ το 2014, όταν νόσησα για πρώτη φορά. Ο Σύλ­λο­γος Στή­ρι­ξης Καρ­κι­νο­πα­θών κ. Φώτη, παράγει έργο, έξω και πέρα από αυτό που φαί­νε­ται και αυτό που επι­τρέ­πουμε να φανεί. Ο ανθρώ­πι­νος πόνος, χρήζει σεβασμό και ταπει­νό­τητα. Μπορεί να ενο­χλούμε κάποιους, επειδή δεν συμ­βι­βα­ζό­μα­στε, επειδή είμαστε διεκ­δι­κη­τι­κοί και μαχη­τι­κοί, αλλά εκείνοι που είναι ουσια­στικά δίπλα μας είναι πολύ περισ­σό­τε­ροι. Θα ήθελα να μου επι­τρέ­ψετε να ευχα­ρι­στήσω και την εφη­με­ρίδα σας, που στη­ρί­ζει το έργο μας και προ­βάλ­λει τις προ­σπά­θειές μας, συμ­βάλ­λο­ντας στο συλ­λο­γικό καλό, γιατί εμάς αυτό μας ενδια­φέ­ρει πρω­τί­στως.

Κυρία Κρη­τι­κού, κλεί­νο­ντας τη σημε­ρινή συνέ­ντευξη, τι θα θέλατε να πείτε;

Επειδή η συνέ­ντευξη αυτή γίνεται με αφορμή τον μήνα πρό­λη­ψης για τον καρκίνο του μαστού θα ήθελα να ζητήσω από τις γυναί­κες που θα τη δια­βά­σουν να σηκώ­σουν τώρα το τηλέ­φωνό τους και να κλεί­σουν ραντε­βού για ένα τσεκ -απ. Αυτό το τηλε­φώ­νημα μπορεί να τους σώσει τη ζωή. Και θα ήθελα από τους συζύ­γους να παρα­κι­νή­σουν σήμερα κιόλας τις συζύ­γους τους για μια εξέταση στον γυναι­κο­λόγο. Στους νοσού­ντες θέλω να ευχηθώ καλή δύναμη στον τερά­στιο αγώνα που δίνουν και να ξέρουν ότι είμαστε δίπλα τους σε κάθε βήμα. Στους υγιείς θέλω να πω ότι δεν χρειά­ζε­ται να νοσή­σουν για να εκτι­μή­σουν το δώρο της ζωής. Σε εκεί­νους που έφυγαν θέλω να πω ότι δεν τους ξεχνάμε και σε εκεί­νους που έμειναν πίσω θέλω να πω ότι η πρόληψη είναι η εκείνη που θα τιμήσει την μνήμη των ανθρώ­πων τους. Και θα μου επι­τρέ­ψετε να πω ένα μεγάλο ευχα­ρι­στώ στην οικο­γέ­νειά μου, που έχει στη­ρί­ξει πρώτα και πάνω απ΄ό­λους αυτή την προ­σπά­θεια. Από αυτή τη συνέ­ντευξη θέλω να κρα­τή­σετε τη λέξη «πρόληψη» και να της δώσετε υπό­σταση.