Γ. Σταυλάς: «Η αύξηση της αεροπορικής κίνησης στη Ρόδο στα τελευταία 20 χρόνια ήταν εντυπωσιακή»

Στον «κομ­βι­κό» ρόλο που δια­δρα­μα­τί­ζουν οι αε­ρο­με­τα­φο­ρές στην ανά­πτυ­ξη του του­ρι­σμού ανα­φέ­ρε­ται σε συ­νέ­ντευ­ξή του προς τη «δ» ο γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας της Ελ­λη­νι­κής Αε­ρο­πο­ρι­κής Ένω­σης, κ. Γιάν­νης Σταυ­λάς.

Όπως χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά δή­λω­σε, στη Ρόδο η αύ­ξη­ση της αε­ρο­πο­ρι­κής κί­νη­σης στα τε­λευ­ταία 20 χρό­νια ήταν εντυ­πω­σια­κή. «Το 2001 δια­κι­νή­θη­καν στον Διε­θνή Αε­ρο­λι­μέ­να Ρόδου 3.347.000 επι­βά­τες ενώ το 2019 5.256.021. Η κί­νη­ση το 2022 ανέ­καμ­ψε με πάνω από 3.000.000 δια­κι­νη­θέ­ντες επι­βά­τες μέχρι τα τέλη Ιου­λί­ου, γε­γο­νός που δίνει το δι­καί­ω­μα να αι­σιο­δο­ξού­με για μια αύ­ξη­ση της τάξης του 5-7% σε σχέση με την χρο­νιά ρεκόρ του 2019. Αυτό με­τα­φρά­ζε­ται σε πε­ρί­που 2.750.000 αφί­ξεις. Γε­νι­κά από το 1970 μέχρι σή­με­ρα η ετή­σια κί­νη­ση στον διε­θνή αε­ρο­λι­μέ­να Ρόδου αυ­ξά­νε­ται κατά 1 εκα­τομ­μύ­ριο επι­βά­τες ανά δε­κα­ε­τία», είπε ο κ. Σταυ­λάς, ο οποί­ος ανα­λύ­ει επί­σης τις προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν οι αε­ρο­με­τα­φο­ρές, καθώς κα­λού­νται να μειώ­σουν το πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό τους απο­τύ­πω­μα και να υιο­θε­τή­σουν πιο βιώ­σι­μες λύ­σεις.

• Κύριε Σταυ­λά, πώς βλέ­πε­τε την πο­ρεία των αε­ρο­με­τα­φο­ρών στη Ρόδο στην τε­λευ­ταία 20ετία; Πόσο ση­μα­ντι­κός είναι ο ρόλος τους στο ρο­δια­κό του­ρι­σμό εν γένει;

Στη Ρόδο η αύ­ξη­ση της αε­ρο­πο­ρι­κής κί­νη­σης στα τε­λευ­ταία 20 χρό­νια ήταν εντυ­πω­σια­κή. Το 2001 δια­κι­νή­θη­καν στον Διε­θνή Αε­ρο­λι­μέ­να Ρόδου 3.347.000 επι­βά­τες (1.673.054 αφί­ξεις) ενώ το 2019 5.256.021 (2.655.784 αφί­ξεις), δη­λα­δή μια αύ­ξη­ση της τά­ξε­ως του 57%. Με εξαί­ρε­ση τις χρο­νιές 2020 και 2021 οι οποί­ες λόγω της παν­δη­μί­ας ση­μεί­ω­σαν ση­μα­ντι­κή πτώση, η κί­νη­ση το 2022 ανέ­καμ­ψε με πάνω από 3.000.000 δια­κι­νη­θέ­ντες επι­βά­τες μέχρι τα τέλη Ιου­λί­ου, γε­γο­νός που δίνει το δι­καί­ω­μα να αι­σιο­δο­ξού­με για μια αύ­ξη­ση της τάξης του 5-7% σε σχέση με την χρο­νιά ρεκόρ του 2019. Αυτό με­τα­φρά­ζε­ται σε πε­ρί­που 2.750.000 αφί­ξεις. Γε­νι­κά από το 1970 μέχρι σή­με­ρα η ετή­σια κί­νη­ση στον διε­θνή αε­ρο­λι­μέ­να Ρόδου αυ­ξά­νε­ται κατά 1 εκα­τομ­μύ­ριο επι­βά­τες ανά δε­κα­ε­τία. Κύριο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό της κί­νη­σης είναι η έντο­νη επο­χι­κό­τη­τα με επι­κρά­τη­ση της Charter κυ­κλο­φο­ρί­ας κατά τη θε­ρι­νή πε­ρί­ο­δο σε πο­σο­στά που υπερ­βαί­νουν το 75% της ετή­σιας επι­βα­τι­κής κί­νη­σης.

Οι Αε­ρο­με­τα­φο­ρές απο­τε­λούν ένα από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους μο­χλούς ανά­πτυ­ξης της ρο­δια­κής οι­κο­νο­μί­ας, μιας και πάνω από το 80% των επι­σκε­πτών στο νησί μας φτά­νει αε­ρο­πο­ρι­κώς. Ταυ­τό­χρο­να ο του­ρι­σμός τεί­νει να κα­τα­στεί αν όχι μο­να­δι­κή, θα έλεγα συ­ντρι­πτι­κά επι­κρα­τού­σα πηγή εσό­δων για τους πο­λί­τες του τόπου μας. Είναι ως εκ τού­του κα­τα­νοη­τό ότι η δια­τή­ρη­ση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας του κλά­δου των αε­ρο­με­τα­φο­ρών είναι ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας για την επι­βί­ω­σή μας.

Γε­νι­κό­τε­ρα και σύμ­φω­να με στοι­χεία της Πα­γκό­σμιας Τρά­πε­ζας οι Αε­ρο­με­τα­φο­ρές υπο­στη­ρί­ζουν πάνω από 450.000 θέ­σεις ερ­γα­σί­ας και συ­νει­σφέ­ρουν πάνω από 18 δις ευρώ στην ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία. Η Ελ­λά­δα δια­θέ­τει την 8η με­γα­λύ­τε­ρη αε­ρο­πο­ρι­κή αγορά στην Ευ­ρώ­πη.

• Πόσο επη­ρέ­α­σε η παν­δη­μι­κή κρίση στις αε­ρο­με­τα­φο­ρές; Πόσο εύ­κο­λο ήταν για τον κλάδο να δια­χει­ρι­στεί τις επι­πτώ­σεις;

Η παν­δη­μία της νόσου του κο­ρω­νοϊ­ού (COVID-19) εμ­φα­νί­στη­κε τον Δε­κέμ­βριο του 2019. Μέχρι τότε πρώτο μέ­λη­μα του αε­ρο­πο­ρι­κού κό­σμου ήταν η βελ­τί­ω­ση του πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος των αε­ρο­με­τα­φο­ρών. Η λέξη βιω­σι­μό­τη­τα (Aviation sustainability) κυ­ριαρ­χού­σε σε όλες τις συ­ζη­τή­σεις. Ξαφ­νι­κά, όμως, όλα άλ­λα­ξαν.

Ο κο­ρω­νο­ϊ­ός στα­μά­τη­σε τα πάντα. Κα­θή­λω­σε τα αε­ρο­πλά­να στις πί­στες των αε­ρο­δρο­μί­ων. Απεί­λη­σε την ίδια την ύπαρ­ξη των αε­ρο­πο­ρι­κών εται­ρειών. Ανα­στα­τώ­θη­κε όλο το σύ­στη­μα. Αε­ρο­δρό­μια, επι­χει­ρή­σεις επί­γειας εξυ­πη­ρέ­τη­σης και Έλεγ­χος Ενα­έ­ριας Κυ­κλο­φο­ρί­ας δεν έμει­ναν ανέ­πα­φα.

Οι επι­πτώ­σεις ανυ­πο­λό­γι­στες. Οι αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες βί­ω­σαν τη με­γα­λύ­τε­ρη κρίση στην ιστο­ρία τους. Χά­θη­καν εκα­τομ­μύ­ρια θέ­σεις ερ­γα­σί­ας, η ΙΑΤΑ ζή­τη­σε, φο­ρο­α­παλ­λα­γές, μεί­ω­ση των χρε­ώ­σε­ων στα αε­ρο­δρό­μια, αλ­λα­γή στους κα­νο­νι­σμούς για τα slots και κα­τάρ­γη­ση των δι­καιω­μά­των των επι­βα­τών για απο­ζη­μιώ­σεις σε πε­ρί­πτω­ση ακυ­ρώ­σε­ων. Βρε­θή­κα­με μπρο­στά με μια τε­ρά­στια κρίση ρευ­στό­τη­τας με το 75% αε­ρο­πο­ρι­κών εται­ριών να εξαρ­τά­ται η σω­τη­ρία τους από κρα­τι­κές επι­χο­ρη­γή­σεις.

Το πρώτο με­γά­λο πλήγ­μα στους αε­ρο­με­τα­φο­ρείς της Ευ­ρώ­πης ση­μειώ­θη­κε με την κα­τάρ­ρευ­ση της αε­ρο­πο­ρι­κής εται­ρί­ας Flybe, ενώ μόνο ένα μικρό μέρος της Alitalia πήρε πα­ρά­τα­ση ζωής με κρα­τι­κο­ποί­η­ση. Η πρω­το­φα­νής αυτή κα­τά­στα­ση ήταν μεν εφιαλ­τι­κή, ευ­τυ­χώς όμως με ημε­ρο­μη­νία λήξης. Το βέ­βαιο είναι ότι η επό­με­νη μέρα θα είναι αρ­κε­τά δύ­σκο­λη για όλους. Ο χώρος των αε­ρο­με­τα­φο­ρών θα συ­νο­δεύ­ε­ται σε εντο­νό­τε­ρο ρυθμό από αντι­δρά­σεις πο­λι­τών για τις πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις, με την απει­λή της υπερ­θέρ­μαν­σης του πλα­νή­τη να προ­βλη­μα­τί­ζει ιδιαί­τε­ρα την αε­ρο­πο­ρι­κή κοι­νό­τη­τα. Ας εί­μα­στε, λοι­πόν, προ­σε­κτι­κοί. Η προει­δο­ποί­η­ση της παν­δη­μί­ας ήταν σκλη­ρή αλλά συ­νο­δεύ­ε­ται με αρ­κε­τά ση­μα­ντι­κά μη­νύ­μα­τα, που αν τα αγνο­ή­σου­με εν­δέ­χε­ται να ζή­σου­με χει­ρό­τε­ρες κα­τα­στά­σεις.

• Βρί­σκο­νται οι αε­ρο­με­τα­φο­ρές μπρο­στά σε μία νέα κρίση; Ποιες μπο­ρεί να είναι οι επι­πτώ­σεις του αυ­ξη­μέ­νου ενερ­γεια­κού κό­στους στο αε­ρο­με­τα­φο­ρι­κό έργο;

Όπως το­νί­στη­κε στο Summer Aviation Forum η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή βρί­σκε­ται πλέον στην κο­ρυ­φή της ατζέ­ντας της πο­λι­τι­κής και οι εται­ρεί­ες που σχε­τί­ζο­νται με τις αε­ρο­με­τα­φο­ρές θα πρέ­πει να βρουν βιώ­σι­μες λύ­σεις για την αντι­με­τώ­πι­ση των πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών προ­κλή­σε­ων. Ταυ­τό­χρο­να, η οι­κο­νο­μι­κή ζημία που ση­μειώ­θη­κε κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μί­ας μαζί με την πρό­σφα­τη άνοδο των τιμών του πε­τρε­λαί­ου και τις επι­πτώ­σεις του πο­λέ­μου στην Ου­κρα­νία, δη­μιουρ­γούν έναν το­ξι­κό συν­δυα­σμό για τις αε­ρο­με­τα­φο­ρές που απαι­τεί και­νο­τό­μες πρω­το­βου­λί­ες. Οι προ­κλή­σεις είναι πολ­λές, δεν πε­ριο­ρί­ζο­νται μόνο στο ενερ­γεια­κό κό­στος αλλά κυ­ρί­ως στη βελ­τί­ω­ση του πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος, στην αντι­με­τώ­πι­ση της έλ­λει­ψης προ­σω­πι­κού και στη δια­χεί­ρι­ση μιας νέας παν­δη­μι­κής κρί­σης.

Η με­τα­κύ­λι­ση του αυ­ξη­μέ­νου λει­τουρ­γι­κού κό­στους των αε­ρο­πο­ρι­κών εται­ρειών στον επι­βά­τη θα πρέ­πει να πε­ριο­ρι­στεί στο ελά­χι­στο δυ­να­τόν ακόμα και με κρα­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις, όπως μεί­ω­ση των τελών επι­βα­τών, αε­ρο­λι­μέ­νων, και εκ­συ­χρο­νι­σμό του συ­στή­μα­τος Δια­χεί­ρι­σης Ενα­έ­ριας Κυ­κλο­φο­ρί­ας με ταυ­τό­χρο­νη μεί­ω­ση των κα­θυ­στε­ρή­σε­ων.

Η νέα τε­χνο­λο­γία μπο­ρεί να δώσει σα­φείς απα­ντή­σεις τόσο σε πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά όσο και σε οι­κο­νο­μι­κά προ­βλή­μα­τα. Ωστό­σο, ο κοι­νω­νι­κός πυ­λώ­νας της βιω­σι­μό­τη­τας θα πρέ­πει επί­σης να ανα­γνω­ρι­στεί. Άλ­λω­στε, οι αε­ρο­πο­ρι­κές με­τα­φο­ρές είναι πάνω απ’ όλα βιο­μη­χα­νία του λαού.

• Η βιω­σι­μό­τη­τα των αε­ρο­με­τα­φο­ρών ήταν το κε­ντρι­κό θέμα του Summer Aviation Forum που διορ­γα­νώ­θη­κε με επι­τυ­χία στη Ρόδο από το Air Transport News σε συ­νερ­γα­σία με την Ελ­λη­νι­κή Αε­ρο­πο­ρι­κή Ένωση (ΕΑΕ). Ποιο είναι το …οι­κο­λο­γι­κό απο­τύ­πω­μα των αε­ρο­με­τα­φο­ρών και πώς μπο­ρούν να υιο­θε­τη­θούν πιο βιώ­σι­μες λύ­σεις;

Η αε­ρο­πο­ρι­κή βιο­μη­χα­νία συμ­βάλ­λει στις εκ­πο­μπές αε­ρί­ων θερ­μο­κη­πί­ου από το διο­ξεί­διο του άν­θρα­κα που εκλύ­ουν οι κι­νη­τή­ρες των αε­ρο­σκα­φών, καθώς επί­σης από τα οχή­μα­τα εδά­φους του αε­ρο­δρο­μί­ου, τα οχή­μα­τα των επι­βα­τών και των ερ­γα­ζο­μέ­νων, την πα­ρα­γω­γή ενέρ­γειας για τη λει­τουρ­γία των κτη­ρί­ων των αε­ρο­δρο­μί­ων. Σύμ­φω­να με την IATA, οι αε­ρο­με­τα­φο­ρές συμ­βάλ­λουν πε­ρί­που μόλις στο 2 με 3% των πα­γκό­σμιων εκ­πο­μπών άν­θρα­κα. Καθώς όμως άλλοι το­μείς της οι­κο­νο­μί­ας γί­νο­νται πιο πρά­σι­νοι – με ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας – το πο­σο­στό των αε­ρο­με­τα­φο­ρών στις συ­νο­λι­κές εκ­πο­μπές ανα­μέ­νε­ται να αυ­ξη­θεί.

Είναι γε­γο­νός ότι παρά την εκ­πλη­κτι­κή εξέ­λι­ξη της τε­χνο­λο­γί­ας σε όλα τα δο­μι­κά στοι­χεία των α/φών, το πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό απο­τύ­πω­μα των αε­ρο­με­τα­φο­ρών συ­νε­χί­ζει να προ­βλη­μα­τί­ζει.

Σύμ­φω­να με δη­μο­σί­ευ­μα του BBC ένας χι­λιο­με­τρι­κός επι­βά­της εκ­πέ­μπει με αε­ρο­πλά­νο πε­ρί­που 120gr CO2, ενώ με τραί­νο το 1/3 πε­ρί­που, δη­λα­δή μόλις 40gr.

Μια πτήση οι­κο­νο­μι­κής θέσης μετ’ επι­στρο­φής από το Λον­δί­νο στη Νέα Υόρκη εκ­πέ­μπει πε­ρί­που 0,67 τό­νους CO2 ανά επι­βά­τη. Αυτό ισο­δυ­να­μεί με το 11% των μέσων ετή­σιων εκ­πο­μπών ενός Άγ­γλου πο­λί­τη ή πε­ρί­που το ίδιο με εκεί­νες που προ­κα­λού­νται από κά­ποιον που ζει στην Γκάνα πάνω από ένα χρόνο.

Οι κα­τα­σκευα­στές δε­σμεύ­ο­νται να επι­τύ­χουν μεί­ω­ση των εκ­πο­μπών CO2 και NOx σε κάθε σχε­δια­σμό νέας γε­νιάς αε­ρο­σκα­φών και κι­νη­τή­ρων. Οι έρευ­νες επι­κε­ντρώ­νο­νται κυ­ρί­ως στην εξέ­λι­ξη πα­ρα­γω­γής βιο­καυ­σί­μων (SAF – Sustainable Aviation Fuel), την υδρο­γο­νο­κί­νη­ση και την ηλε­κτρο­κί­νη­ση. Οι προ­κλή­σεις εξα­κο­λου­θούν να είναι πολ­λές, πα­ρό­λα αυτά, όπως τό­νι­σαν όλοι οι συμ­με­τέ­χο­ντες στο πάνελ συ­ζή­τη­σης του Summer Aviation Forum, η επι­στή­μη μπο­ρεί να δώσει τις απα­ραί­τη­τες απα­ντή­σεις έτσι ώστε το 2050 το πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό απο­τύ­πω­μα των αε­ρο­με­τα­φο­ρών να είναι μη­δε­νι­κό.

Επι­πλέ­ον δυ­να­τό­τη­τες εμ­φα­νί­ζει η βελ­τί­ω­ση της ορ­γά­νω­σης του Ενα­έ­ριου Χώρου, ο εκ­συγ­χρο­νι­σμός του Συ­στή­μα­τος Ελέγ­χου Ενα­έ­ριας Κυ­κλο­φο­ρί­ας, η βελ­τι­στο­ποί­η­ση των χρο­νο­δια­γραμ­μά­των των αε­ρο­γραμ­μών, των δι­κτύ­ων αε­ρο­δια­δρό­μων ιδιαί­τε­ρα σε χα­μη­λά ύψη.

• Η βιω­σι­μό­τη­τα δη­μιουρ­γεί νέες τά­σεις στον του­ρι­σμό; Θα επη­ρε­ά­σει-μα­κρο­πρό­θε­σμα-τον τρόπο που τα­ξι­δεύ­ει κα­νείς; Θα ήταν πι­θα­νή μία συρ­ρί­κνω­ση των αε­ρο­πο­ρι­κών συν­δέ­σε­ων με κύριο …πρό­σχη­μα την βιω­σι­μό­τη­τα;

Μου έκανε εντύ­πω­ση όταν στο Summer Aviation Forum o διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος της Fraport Hellas κ. Alexander Zinell υπο­στή­ρι­ξε ότι η χώρα μας δεν αντι­με­τω­πί­ζει ιδιαί­τε­ρα πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά θέ­μα­τα μιας και δεν δέ­χε­ται σχε­τι­κές δια­μαρ­τυ­ρί­ες από φο­ρείς ή πο­λί­τες. Σας δια­βε­βαιώ ότι σε οποια­δή­πο­τε κε­ντρο­ευ­ρω­παϊ­κή χώρα η επι­χει­ρη­σια­κή λει­τουρ­γία του αε­ρο­λι­μέ­να μας θα ήταν μό­νι­μο θέμα συ­ζή­τη­σης. Είναι αδια­νό­η­το, για πα­ρά­δειγ­μα, να μην εφαρ­μό­ζο­νται τε­χνι­κές μεί­ω­σης της ηχορ­ρύ­παν­σης, όπως η χρήση PBN (Performance Based Navigation) δια­δι­κα­σιών για την απο­φυ­γή υπερ­πτή­σης της πόλης, ή η με­τα­τό­πι­ση του κα­τω­φλί­ου (Displaced Threshold) στον Διά­δρο­μο απο/προ­σγειώ­σε­ων 24 με στόχο την ανα­κού­φι­ση σε κά­ποιο βαθμό των κοι­νο­τή­των Ια­λυ­σού και Κρε­μα­στής από τον αε­ρο­πο­ρι­κό θό­ρυ­βο.

Σί­γου­ρα αν οι αε­ρο­με­τα­φο­ρές δεν αντι­με­τω­πί­σουν απο­τε­λε­σμα­τι­κά τις πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές προ­κλή­σεις θα πε­ριο­ρι­στεί η τάση των πο­λι­τών να τα­ξι­δεύ­ουν με αε­ρο­πλά­νο. Ο άμε­σος οι­κο­νο­μι­κός αντί­κτυ­πος της βιω­σι­μό­τη­τας είναι επί του πα­ρό­ντος χα­μη­λός, αυτό που ανα­μέ­νε­ται βρα­χυ­πρό­θε­σμα είναι η υπο­βάθ­μι­ση των πλε­ο­νε­κτη­μά­των των αε­ρο­με­τα­φο­ρών και οι αυ­στη­ρό­τε­ρες κα­νο­νι­στι­κές ρυθ­μί­σεις. Στις σκαν­δι­να­βι­κές χώρες η έν­νοια της “ντρο­πής πτή­σης” έχει ήδη γίνει ευ­ρέ­ως δια­δε­δο­μέ­νη και δυ­νη­τι­κά με­τα­φρά­ζε­ται σε μειω­μέ­νη ζή­τη­ση.

Σε χερ­σαί­ες πε­ριο­χές με­τα­ξύ πό­λε­ων για να μειω­θεί ο πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κός αντί­κτυ­πος των αε­ρο­με­τα­φο­ρών πρέ­πει να πε­ριο­ρι­στεί η ζή­τη­ση σε συν­δέ­σεις μι­κρών απο­στά­σε­ων, όταν αυτές μπο­ρούν να εξυ­πη­ρε­τη­θούν με τρένο. Ήδη, η Αυ­στρία ει­σή­γα­γε φόρο 30 € στα αε­ρο­πο­ρι­κά ει­σι­τή­ρια για πτή­σεις κάτω των 217 μι­λί­ων (350km) τον πε­ρα­σμέ­νο Ιού­νιο και απα­γό­ρευ­ση πτή­σε­ων εσω­τε­ρι­κού που θα μπο­ρού­σαν να τα­ξι­δέ­ψουν σε λι­γό­τε­ρο από τρεις ώρες με το τρένο. Και η Γαλ­λία απα­γό­ρευ­σε πτή­σεις με­τα­ξύ πό­λε­ων όταν με τρένο η με­τα­ξύ τους από­στα­ση κα­λύ­πτε­ται σε λι­γό­τε­ρο από 2,5 ώρες.

Βέ­βαια στις νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές η αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα των αε­ρο­με­τα­φο­ρών δεν φαί­νε­ται ότι μπο­ρεί να τεθεί σε αμ­φι­σβή­τη­ση. Ει­δι­κά στον του­ρι­σμό οι αε­ρο­με­τα­φο­ρές θα εξα­κο­λου­θή­σουν να απο­τε­λούν το κυ­ρί­αρ­χο μέσο με­τα­κί­νη­σης.