Reuters: Τα τυφλά σημεία της διαπραγμάτευσης

Η λέξη στρα­τη­γική είναι ελλη­νική. Αλλά, δυστυ­χώς, στην τωρινή κυβέρ­νηση του Αλέξη Τσίπρα μοιάζει να λείπει η στρα­τη­γική που θα βγάλει τι χώρα από την επι­σφαλή κατά­σταση, στην οποία βρί­σκε­ται.

Όχι μόνο λείπει από την κυβέρ­νηση ένα αξιό­πι­στο σχέδιο για να φτάσει σε συμ­φω­νία με τους πιστω­τές της στην Ευρω­ζώνη και το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο. Δεν φαί­νε­ται ούτε να έχει ένα εφε­δρικό σχέδιο για το πώς θα μπο­ρούσε να χρε­ο­κο­πή­σει περιο­ρί­ζο­ντας τις απώ­λειες.

Το ελλη­νικό χρη­μα­τι­στή­ριο έχει ανα­θαρ­ρύ­σει τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες, κυρίως επειδή ο ρόλος του Γιάνη Βαρου­φάκη, του συγκρου­σια­κού υπουρ­γού Οικο­νο­μι­κών, υπο­βαθ­μί­στηκε στις συνο­μι­λίες με τους πιστω­τές της χώρας.

Η νέα σύνθεση της ομάδας δια­πραγ­μά­τευ­σής έχει όντως οδη­γή­σει σε πιο παρα­γω­γι­κές συνο­μι­λίες. Αλλά ακόμη υπάρχει ένα βουνό μπροστά της και καμία περί­πτωση να επι­τευ­χθεί συμ­φω­νία στη συνά­ντηση των υπουρ­γών της Ευρω­ζώ­νης σήμερα.

Όταν ο Τσίπρας εκλέ­χθηκε τον Ιανουά­ριο φάνηκε να υπο­λό­γιζε ότι θα μπο­ρούσε να εξα­σφα­λί­σει περισ­σό­τερο ρευστό από τους πιστω­τές και ανα­κού­φιση για τα χρέη της Αθήνας χωρίς σοβαρές μεταρ­ρυθ­μί­σεις. Αυτές ήταν φρούδες ελπίδες.

Η κυβέρ­νηση επίσης δεν είχε αρχικά υπο­λο­γί­σει πόσο θα ζημιω­νό­ταν η οικο­νο­μία από μήνες πολι­τι­κής αβε­βαιό­τη­τας και μιας απελ­πι­στι­κής κρίσης ρευ­στό­τη­τας. Το Νοέμ­βριο, η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή περο­έ­βλεπε ανά­πτυξη 2,9% για το 2015. Την προη­γού­μενη εβδο­μάδα ανα­θε­ώ­ρησε σε 0,5% και ακόμη κι αυτό θεω­ρεί­ται μια αισιό­δοξη πρό­βλεψη.

Η πτώση της οικο­νο­μίας σημαί­νει ότι η Αθήνα θα δυσκο­λευ­θεί ακόμη περισ­σό­τερο να φτάσει σε ισο­σκε­λι­σμένο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Ακόμη και αν οι πιστω­τές μειώ­σουν το στόχο του πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος για φέτος, η κυβέρ­νηση θα πρέπει να εισάγει περισ­σό­τερα μέτρα λιτό­τη­τας – και αυτό θα βλάψει κι άλλο τη χώρα.

Η οικο­νο­μική θέση της Αθήνας είναι απελ­πι­στική. Χρειά­ζε­ται να πλη­ρώ­σει 750 εκα­τομ­μύ­ρια Ευρώ στο ΔΝΤ έως τις 12 Μαΐου και μετά άλλο 1,5 δις Ευρώ τον Ιούνιο.

Ο Τσίπρας ελπίζει ότι μπορεί να πείσει τους πιστω­τές της Ευρω­ζώ­νης να του δανεί­σουν κάποια μετρητά τις επό­με­νες εβδο­μά­δες για να γλι­τώ­σει τη χρε­ο­κο­πία. Αλλά αυτό θα κατα­στεί εφικτό μόνο αν πατήσει κόκ­κι­νες γραμμές που έχει πει ότι δεν θα παρα­βιά­σει – σε θέματα, όπως οι συντά­ξεις, τα εργα­σικά και ο ΦΠΑ.

Ακόμη κι αν η Αθήνα επι­ζή­σει της άμεσης κρίσης ρευ­στό­τη­τας, θα δυσκο­λευ­τεί να εξα­σφα­λί­σει μία μακρο­πρό­θε­σμη συμ­φω­νία. Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις γι’ αυτό είναι προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες να ολο­κλη­ρω­θούν στα τέλη Ιουνίου αλλά δεν πρό­κει­ται να ξεκι­νή­σουν πριν ολο­κλη­ρω­θούν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την παρούσα συμ­φω­νία.

Το πρό­βλημα δεν είναι ο χρόνος. Είναι και τα χρήματα. Δεδο­μέ­νου ότι η ελλη­νική οικο­νο­μία βρί­σκε­ται σε πτώση, το επόμενο πακέτο διά­σω­σης θα πρέπει να περι­λαμ­βά­νει περισ­σό­τερα από όσα είχαν ήδη προ­βλε­φθεί – ίσως πάνω από 50 δις Ευρώ. Θα είναι δύσκολο να πει­σθούν άλλες χώρες της Ευρω­ζώ­νης να συνει­σφέ­ρουν τέτοια χρήματα, αν μη τι άλλω, επειδή η καλή θέληση προς την Ελλάδα έχει σχεδόν εξα­νε­μι­στεί.

Δεδο­μέ­νου ότι τα πράγ­ματα είναι τόσο άσχημα, είναι σημα­ντικό να εξε­τά­ζει κανείς τις εναλ­λα­κτι­κές. Υπάρ­χουν δύο: χρε­ο­κο­πία και έξοδος από το Ευρώ, ή χρε­ο­κο­πία και παρα­μονή στη νομι­σμα­τική ένωση.

Το δεύτερο θα ήταν η λιγό­τερο άσχημη εναλ­λα­κτική, παρόλο που απέχει πολύ από μια καλή λύση. Για να ελα­χι­στο­ποι­η­θεί η ζημιά σε αυτή την περί­πτωση, η κυβέρ­νηση θα καλού­νταν να επα­να­κε­φα­λαιω­ποι­ή­σει τςι τρά­πε­ζες, δεδο­μέ­νου ότι μια χρε­ο­κο­πία του κράτους θα τις έσπρω­χνε στην χρε­ο­κο­πία κι αυτές. Αν δεν ανα­κε­φα­λαιω­ποιού­νταν, η Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα θα έκοβε την ρευ­στό­τητα, οι τρά­πε­ζες θα έκλει­ναν και η οικο­νο­μία θα σέρ­νο­νταν ακόμη βαθύ­τερα στην άβυσσο.

Το πρό­βλημα είναι ότι η Αθήνα δεν θα είχε από μόνη της τα χρήματα να δια­σώ­σει τις τρά­πε­ζες, και δεν θα μπο­ρούσε να πάρει χρήματα ούτε από το εξω­τε­ρικό. Η μόνη λύση θα ήταν να κου­ρέ­ψει τις κατα­θέ­σεις των πολιτών μετα­τρέ­πο­ντας ένα μέρος από τις οικο­νο­μίες τους σε τρα­πε­ζικό κεφά­λαιο.

Παρόλο που οι τρά­πε­ζες δεν έχουν πια ιδιαί­τερη έκθεση στο κράτος, θα χρεια­ζό­ταν να ανα­κε­φα­λαιο­ποι­η­θούν με λαμ­βά­νο­ντας υπόψη ότι πολλά από τα δάνεια του ιδιω­τι­κού τομέα θα στα­μα­τού­σαν να εξυ­πη­ρε­τού­νται. Το κούρεμα που θα υφί­στα­ντο οι κατα­θέ­τες θα μπο­ρούσε να ήταν πολύ μεγάλο και αυτό θα ήταν ένα χτύπημα για την οικο­νο­μία.

Αν η Αθήνα χρε­ο­κο­πούσε θα σήμαινε επίσης ότι θα έπρεπε πλέον να ζει με τα δικά της μέσα. Παρόλο που η κυβέρ­νηση δεν θα είχε πια ανάγκη να βρει χρήματα για να ξεχρε­ώ­νει τους πιστω­τές, θα έπρεπε και πάλι να μειώσει μισθούς και συντά­ξεις γιατί η φορο­δο­τική ικα­νό­τητα των πολιτών θα μειω­νό­ταν ευθέως ανάλογα με την πτώση στην οικο­νο­μία.

Κάποιοι ανα­λυ­τές, όπως ο Martin Wolf των Financial Times, θεωρούν ότι η Αθήνα πρέπει αντί­θετα να πλη­ρώ­σει μισθούς και συντά­ξεις χρη­σι­μο­ποιώ­ντας IOU (χρε­ό­γραφα). Αυτό θα ήταν κακή ιδεά επειδή, ότι κι αν έλεγε η κυβέρ­νηση, οι Έλληνες θα έβλεπαν αυτά τα χρε­ό­γραφα ως πρό­δρομο μιας νέας δραχμής και θα τα δέχο­νταν με μεγάλο κούρεμα στην αξία τους.

Οι εισφο­ρές από φόρους θα βού­λια­ζαν – εν μέρει γιατί η οικο­νο­μία θα συρ­ρι­κνώ­νο­νταν και εν μέρει επειδή οι πολίτες θα ήταν απρό­θυ­μοι να πλη­ρώ­σουν φόρους σε Ευρώ, αν πίστευαν ότι έρχεται η νέα δραχμή. Οπότε η κυβέρ­νηση θα ανα­γκα­ζό­ταν να εκδώσει ακόμη περισ­σό­τερα IOU, οδη­γού­μενη σε έναν φαύλο κύκλο, μέσα στον οποίο μια έξοδος από το Ευρώ θα απο­τε­λούσε αυτο­εκ­πλη­ρού­μενη προ­φη­τεία.

Αλλά ούτε αυτή είναι μια καλή λύση. Άσχετα με το ότι οι Έλληνες δεν θέλουν να βγουν από την Ευρω­ζώνη, η μετά­βαση στη δραχμή θα ήταν εφιαλ­τική. Και ακόμη κι αν ερχόταν, οι πιθα­νό­τη­τες ότι η κυβέρ­νηση θα εξα­σκούσε μια υπεύ­θυνη οικο­νο­μική πολι­τική είναι μικρές. Το πιθα­νό­τερο είναι ότι θα τύπωνε χρήματα, πυρο­δο­τώ­ντας ένα σπιράλ πλη­θω­ρι­σμού και υπο­τί­μη­σης.

Δεδε­ο­μέ­νου λοιπόν ότι ακόμη και το καλύ­τερο εναλ­λα­κτικό σχέδιο είναι δρα­μα­τικό, ο Τσίπρας πρέπει να καταρ­τί­σει μια ρεα­λι­στική στρα­τη­γική για το πώς θα έρθει σε συμ­φω­νία με τους πιστω­τές. Και να το κάνει και γρήγορα.

Καθη­με­ρινή