Η εικόνα του κλάδου των ενοικιαζόμενων δωματίων στην Ελλάδα αποτυπώνει μια πραγματικότητα με έντονες αντιθέσεις: από τη μία πλευρά, σταθερή αναπτυξιακή πορεία και υψηλή ζήτηση, και από την άλλη, πιεστικές προκλήσεις που δοκιμάζουν την αντοχή των μικρότερων τουριστικών επιχειρήσεων. Όπως προκύπτει από την πρόσφατη έρευνα του ΙΝΣΕΤΕ για λογαριασμό του Σ.Ε.Τ.Κ.Ε., η υψηλή φορολογία και το αυξημένο λειτουργικό κόστος εξακολουθούν να αποτελούν τα βασικότερα εμπόδια, περιορίζοντας την κερδοφορία και τις επενδυτικές δυνατότητες του κλάδου.
Ο κ. Μανιάς, σκιαγραφώντας το τοπίο, αναδεικνύει παράλληλα ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα. Tην έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού, που επηρεάζει άμεσα την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και την εμπειρία του επισκέπτη. Την ίδια στιγμή, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι ο ελληνικός τουρισμός διατηρεί τη δυναμική του, με ισχυρή παρουσία καταλυμάτων και αυξημένες αφίξεις, κυρίως από το εξωτερικό, επιβεβαιώνοντας τη σημασία του κλάδου για την εθνική οικονομία. Μέσα σε ένα περιβάλλον εντεινόμενου ανταγωνισμού και μεταβαλλόμενων συνθηκών, τα μικρότερα καταλύματα καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τη στρατηγική τους, επενδύοντας στην ποιότητα, την αυθεντικότητα και την εξατομικευμένη εμπειρία. Όπως επισημαίνει, άλλωστε, ο ίδιος, το στοίχημα για την επόμενη ημέρα δεν είναι μόνο η αύξηση των μεγεθών, αλλά η ενίσχυση της αξίας που λαμβάνει ο επισκέπτης σε έναν «πόλεμο εμπειρίας» που κρίνει τελικά την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουριστικού
Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Κύριε Μανιά, ως προς αποτύπωση των προκλήσεων του κλάδου των ενοικιαζόμενων δωματίων με βάση την τελευταία «Έρευνα Επιχειρηματικού Κλίματος στα Τουριστικά Καταλύματα (Μέλη Σ.Ε.Τ.Κ.Ε.)» που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων με τη συμμετοχή 702 επιχειρήσεων από όλη την Επικράτεια, τρεις είναι οι βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μικρότερες τουριστικές επιχειρήσεις στην κατηγορία των ενοικιαζόμενων δωματίων. Η φορολογία φαίνεται να είναι το σημαντικότερο εμπόδιο για 3 στις 4 επιχειρήσεις, όταν το 75% πιέζεται απ’ αυτό και το 72% από το λειτουργικό κόστος;
Η υψηλή φορολογία και τα αυξημένα λειτουργικά κόστη επηρεάζουν σημαντικά την ανάπτυξη των τουριστικών καταλυμάτων και των ενοικιαζόμενων δωματίων με διάφορους τρόπους. Αρχικά, μειώνουν την κερδοφορία των επιχειρήσεων, καθώς μεγάλο μέρος των εσόδων κατευθύνεται σε φόρους, ενέργεια, μισθούς και προμήθειες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι επιχειρηματίες να έχουν λιγότερα διαθέσιμα κεφάλαια για επενδύσεις, όπως ανακαινίσεις ή βελτίωση υπηρεσιών. Επιπλέον, αυξάνεται το τελικό κόστος για τον πελάτη, αφού οι επιχειρήσεις συχνά μετακυλίουν μέρος αυτών των εξόδων στις τιμές. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την ανταγωνιστικότητα, ειδικά σε σχέση με άλλους προορισμούς με χαμηλότερο κόστος. Παράλληλα, λειτουργεί αποτρεπτικά για νέες επενδύσεις στον κλάδο, καθώς το υψηλό ρίσκο και το μειωμένο περιθώριο κέρδους κάνουν την αγορά λιγότερο ελκυστική για νέους επιχειρηματίες. Τέλος, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει σε υποβάθμιση της ποιότητας, αφού οι επιχειρήσεις προσπαθούν να μειώσουν τα έξοδα, κάτι που επηρεάζει την εμπειρία του επισκέπτη.
• Πέρα από την υψηλή φορολογία και το αυξημένο λειτουργικό κόστος, ένα άλλο θέμα που σας απασχολεί είναι και η έλλειψη προσωπικού;
Ναι, η έλλειψη προσωπικού είναι ένα από τα πιο σοβαρά ζητήματα στον τουριστικό κλάδο σήμερα. Δεν επηρεάζει μόνο τη λειτουργία των επιχειρήσεων, αλλά κυρίως την ποιότητα της εμπειρίας που προσφέρεται στον πελάτη. Όταν δεν υπάρχει επαρκές ή κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, αυξάνεται η πίεση στους εργαζόμενους, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερο επίπεδο εξυπηρέτησης. Παράλληλα, πολλές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές θέσεις, ειδικά σε περιόδους υψηλής ζήτησης. Θεωρώ ότι για να αντιμετωπιστεί αυτό, χρειάζεται καλύτερη επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό — τόσο σε επίπεδο εκπαίδευσης όσο και σε συνθήκες εργασίας — ώστε ο κλάδος να γίνει πιο ελκυστικός και βιώσιμος μακροπρόθεσμα. Γιατί τελικά, ο τουρισμός είναι πάνω απ’ όλα εμπειρία — και αυτή την δημιουργούν οι άνθρωποι.
• Ποια είναι η κατάσταση μέχρι στιγμής στα τουριστικά καταλύματα; Έχουμε πραγματική εικόνα; Ποιο είναι το δυναμικό του κλάδου και πώς κατανέμεται;
Μέχρι στιγμής υπάρχει μια αρκετά σαφής εικόνα για την πορεία των τουριστικών καταλυμάτων και είναι γενικά θετική. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν σταθερή αύξηση σε αφίξεις και διανυκτερεύσεις, έστω και με πιο ήπιους ρυθμούς σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, κάτι που δείχνει ότι η αγορά έχει μπει σε φάση ωρίμανσης και σταθεροποίησης. Σε επίπεδο δυναμικού, ο κλάδος είναι ιδιαίτερα ισχυρός. Στην Ελλάδα λειτουργούν περίπου 10.000 ξενοδοχεία με πάνω από 400.000 δωμάτια, ενώ παράλληλα υπάρχει πολύ μεγάλο απόθεμα σε ενοικιαζόμενα δωμάτια και λοιπά καταλύματα βραχυχρόνιας διαμονής.
Η κατανομή του δυναμικού δεν είναι ομοιόμορφη — συγκεντρώνεται κυρίως σε ισχυρούς τουριστικούς προορισμούς, όπως νησιά και παράκτιες περιοχές, ενώ υπάρχει έντονη εποχικότητα. Επίσης, σημαντικό στοιχείο είναι ότι η πλειονότητα της ζήτησης προέρχεται από το εξωτερικό, με τους αλλοδαπούς επισκέπτες να καλύπτουν πάνω από το 80% των αφίξεων σε περιόδους αιχμής. Συνολικά, θα έλεγα ότι υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα: ο κλάδος έχει μεγάλο δυναμικό και συνεχίζει να αναπτύσσεται, αλλά ταυτόχρονα αντιμετωπίζει προκλήσεις όπως η εποχικότητα, η πίεση στο κόστος και η ανάγκη για ποιοτική αναβάθμιση.Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η αύξηση του όγκου, αλλά η βελτίωση της ποιότητας και της απόδοσης του τουρισμού
• Πώς γίνεται η ορθότερη αξιολόγηση του πελάτη, σε τι βαθμό ικανοποίησης κινείται ο κλάδος σας;
Η ορθότερη αξιολόγηση του πελάτη γίνεται μέσα από συνδυασμό ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων. Από τη μία πλευρά, χρησιμοποιούνται δείκτες όπως βαθμολογίες και reviews σε πλατφόρμες κρατήσεων, αλλά και εσωτερικά ερωτηματολόγια ικανοποίησης. Από την άλλη, ιδιαίτερη αξία έχουν τα ποιοτικά σχόλια, γιατί δίνουν πιο ουσιαστική εικόνα για την εμπειρία του πελάτη. Παράλληλα, όλο και περισσότερες επιχειρήσεις αξιοποιούν εργαλεία όπως το Net Promoter Score (NPS), που δείχνει πόσο πιθανό είναι ένας πελάτης να προτείνει το κατάλυμα, κάτι που συνδέεται άμεσα με την πραγματική ικανοποίηση. Σε ό,τι αφορά στο επίπεδο ικανοποίησης, ο κλάδος κινείται γενικά σε υψηλά επίπεδα, ειδικά σε δημοφιλείς προορισμούς, όμως υπάρχει έντονος ανταγωνισμός και οι απαιτήσεις των πελατών αυξάνονται συνεχώς. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και μικρές λεπτομέρειες στην εξυπηρέτηση μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Συνεπώς, η ικανοποίηση δεν είναι κάτι στατικό — απαιτεί συνεχή παρακολούθηση και προσαρμογή στις ανάγκες του πελάτη. Σήμερα, δεν αρκεί ένας ικανοποιημένος πελάτης — στόχος είναι ένας ενθουσιασμένος πελάτης που θα επιστρέψει και θα σε προτείνει.
• Πόσο ανταγωνιστικά μπορεί να είναι τα τουριστικά καταλύματα σε σχέση με τα μεγάλα ξενοδοχεία- όταν λόγω πολέμου -οι τιμές των ξενοδοχείων μπορεί να γίνουν περισσότερο ελκυστικές στο υπόλοιπο της σεζόν;
«Τα τουριστικά καταλύματα μπορούν να παραμείνουν ανταγωνιστικά απέναντι στα μεγάλα ξενοδοχεία, ακόμη και σε περιόδους που οι τιμές πιέζονται, όπως σε περιπτώσεις διεθνών κρίσεων ή πολέμου. Αν και τα μεγάλα ξενοδοχεία έχουν τη δυνατότητα να ρίξουν τις τιμές λόγω οικονομιών κλίμακας, τα μικρότερα καταλύματα έχουν άλλα ισχυρά πλεονεκτήματα — όπως η πιο προσωποποιημένη εξυπηρέτηση, η αυθεντική εμπειρία και η μεγαλύτερη ευελιξία. Επιπλέον, μπορούν να προσαρμόζουν πιο άμεσα την τιμολογιακή τους πολιτική και να στοχεύουν σε συγκεκριμένα κοινά, όπως ταξιδιώτες που αναζητούν πιο “local” εμπειρίες. Θεωρώ ότι ο ανταγωνισμός δεν βασίζεται μόνο στην τιμή, αλλά κυρίως στη συνολική αξία που αντιλαμβάνεται ο πελάτης. Οπότε, όσα καταλύματα επενδύουν στη διαφοροποίηση και στην ποιότητα, μπορούν να παραμείνουν ανταγωνιστικά ακόμα και σε ένα πιο πιεσμένο περιβάλλον τιμών. Στην ουσία, τα μικρότερα καταλύματα δεν χρειάζεται να κερδίσουν στον “πόλεμο τιμών”, αλλά στον “πόλεμο εμπειρίας”.
