• Δύο υποθέσεις που συγκλόνισαν το Αιγαίο με νεκρούς μεταφερόμενους αναμένουν το τελευταίο λόγο της ανώτατης δικαιοσύνης: η μία με αναιρέσεις που ήδη συζητήθηκαν και εκκρεμεί απόφαση, η άλλη με δικάσιμο τον ερχόμενο Μάιο.
Δύο ναυάγια σε αιγαιοπελαγίτικα νερά. Ανάμεσά τους πέντε χρόνια απόστασης και μια κοινή σταθερά: νεκροί που δεν πρόλαβαν να φτάσουν πουθενά. Στην πρώτη υπόθεση, 4 ανήλικα παιδιά πνίγηκαν μέσα στη νύχτα κοντά στα Δωδεκάνησα. Στη δεύτερη, ένας πατέρας και ο 4χρονος γιος του χάθηκαν για πάντα στη θάλασσα μεταξύ Καρπάθου και Χάλκης.
Για τις δύο αυτές υποθέσεις, το Πενταμελές Εφετείο Δωδεκανήσου εξέδωσε αποφάσεις που επέβαλαν ποινές ισοβίων, εκατοντάδων χρόνων κάθειρξης και εκατομμυρίων ευρώ χρηματικών ποινών σε συνολικά έξι καταδικασθέντες, αλλοδαπούς υπηκόους που κρίθηκαν διακινητές, κυβερνήτες και συνεργοί στα αδικήματα. Κανένας από τους καταδικασθέντες δεν αποδέχτηκε την ενοχή του. Ο καθένας έχτισε την υπεράσπισή του είτε γύρω από τον ισχυρισμό ότι ήταν κι ο ίδιος μεταφερόμενος είτε ότι αναγκάστηκε να αναλάβει ρόλο υπό απειλή. Οι αναιρέσεις που ακολούθησαν οδήγησαν τις δύο υποθέσεις στον Άρειο Πάγο, όπου αναμένεται να κριθεί αν οι αποφάσεις θα σταθούν ή θα πρέπει να ξαναδικαστούν.
Το πρώτο ναυάγιο και η απόφαση 61/2019
Το βράδυ της 16ης Οκτωβρίου 2015 και περί ώρα 22:50, στη θαλάσσια περιοχή των νήσων Καλολίμνου και Πίττας του Νομού Δωδεκανήσου, ένα ταχύπλοο πολυεστερικό σκάφος λευκού χρώματος, μήκους περίπου 9 μέτρων, απέπλευσε από παραθαλάσσια περιοχή πλησίον της Αλικαρνασσού (Bodrum) της Τουρκίας και κατευθυνόταν προς την Ελληνική Επικράτεια. Επιβαίνοντες 18 αλλοδαποί, υπήκοοι Ιράκ κατά δήλωσή τους, χωρίς κανένα δικαίωμα εισόδου στο ελληνικό έδαφος. Δεν είχαν σωσίβια. Το σκάφος απέπλευσε υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες, χωρίς να τηρούνται οι βασικοί κανόνες ασφαλείας. Ο θάνατος ήταν στο πακέτο.
Το σκάφος βυθίστηκε. Άνδρες του Λιμεναρχείου Καλύμνου ανέσυραν από τη θάλασσα 12 επιζώντες, 7 άνδρες, 2 γυναίκες και 3 ανηλίκους. Τέσσερα ανήλικα παιδιά, 3 θήλεα και 1 άρρεν, ανασύρθηκαν νεκρά. Μια γυναίκα και ένα ανήλικο αγόρι αγνοούνται έκτοτε.
Για τη δολοφονική εκείνη ρότα, δύο αλλοδαποί οδηγήθηκαν ενώπιον της δικαιοσύνης. Ο πρώτος, Τούρκος υπήκοος 45 ετών κατά τον χρόνο τέλεσης της πράξης, υπηρετούσε ως κυβερνήτης του σκάφους. Στην απολογία του ισχυρίστηκε ότι τον εξανάγκασαν να αναλάβει τον πλου χρεώστες, που απείλησαν την οικογένειά του. Ο δεύτερος, Ιρακινός υπήκοος 30 ετών, αποκλήθηκε από το δικαστήριο άμεσος συνεργός, καθώς βοήθησε στην οδήγηση και πλοήγηση, αλλά και στην επιβίβαση και έλεγχο των μεταφερόμενων. Ισχυρίστηκε ότι απλώς είχε αναλάβει ρόλο εγγυητή για τους υπόλοιπους επιβάτες που κατέβαλαν οικονομικό αντάλλαγμα, χωρίς δική του εμπλοκή στη διακίνηση.
Το Πενταμελές Εφετείο Δωδεκανήσου, με την απόφαση 61/2019 που εξεδόθη στις 23 Σεπτεμβρίου 2019 κατά τη συνεδρίαση ύστερα από εφέσεις κατά της 35/2017 πρωτόδικης αποφάσεως, κήρυξε αμφότερους ενόχους. Ο 45χρονος Τούρκος καταδικάστηκε για παράνομη μεταφορά αλλοδαπών από κερδοσκοπία, από την οποία προέκυψε κίνδυνος για άνθρωπο και επήλθε θάνατος κατά συρροή, καθώς και για παράνομη είσοδο στη χώρα. Του επιβλήθηκε ποινή ισόβιας κάθειρξης 18 φορές και 3 μηνών, με συνολική χρηματική ποινή 1.550.500 ευρώ. Ο 30χρονος Ιρακινός, ως άμεσος συνεργός στις ίδιες πράξεις και για παράνομη είσοδο, καταδικάστηκε σε συνολική ποινή κάθειρξης 100 ετών και 3 μηνών, με χρηματική ποινή 1.350.500 ευρώ. Στους δύο καταδικασθέντες δεν αναγνωρίστηκαν ελαφρυντικά, ενώ αφαιρέθηκε ο χρόνος προσωρινής κράτησης που είχε αρχίσει από τον Οκτώβριο του 2015.
Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκαν αναιρέσεις, οι οποίες εισήχθησαν στον Άρειο Πάγο και συζητήθηκαν στις 6 Φεβρουαρίου 2026. Απόφαση αναμένεται.
Το δεύτερο ναυάγιο και η απόφαση 80/2023
Πέντε χρόνια αργότερα, στις 25 Αυγούστου 2020, η ίδια δικαστική περιφέρεια κλήθηκε να αντιμετωπίσει μια ακόμα βαρύτερη υπόθεση. Ένα θαλαμηγό σκάφος λευκού χρώματος, μήκους περίπου 20 μέτρων, με διακριτική ονομασία «SEA POWER», απέπλευσε από τα τουρκικά παράλια κοντά στη Μαρμαρίδα, φορτωμένο με 73 αλλοδαπούς χωρίς ταξιδιωτικά έγγραφα και δικαίωμα εισόδου στην Ελλάδα, προερχόμενους από Συρία, Σομαλία, Ιράκ, Ιράν, Αίγυπτο και Τουρκία. Το σκάφος ήταν κακώς συντηρημένο, υπερφορτωμένο, εξ ολοκλήρου ακατάλληλο για τέτοιο αριθμό επιβαινόντων και δεν διέθετε παρά μόνο 20 σωσίβια για το σύνολο τους. Στους επιβαίνοντες είχαν αφαιρεθεί τα κινητά τους τηλέφωνα.
Περί ώρα 14:00, ενώ το σκάφος βρισκόταν στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Καρπάθου και Χάλκης, άρχισε να εισρέουν ύδατα. Οι 73 μεταφερόμενοι βρέθηκαν στη θάλασσα, χωρίς σωσίβια, χωρίς δυνατότητα κλήσης βοήθειας, εκτεθειμένοι για περίπου 7 ώρες. Σκάφη της Ελληνικής Ακτοφυλακής προσέγγισαν τελικά το σημείο περί ώρα 20:50, κατόπιν ενημέρωσης από το Ενιαίο Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης. Οι 73 αλλοδαποί διασώθηκαν, όμως δύο επιβαίνοντες δεν τα κατάφεραν: ένας ενήλικος άνδρας και ο ανήλικος υιός του, 4 ετών, πνίγηκαν αναμένοντας βοήθεια.
Τέσσερις κατηγορούμενοι, βαριές ποινές
Για την τραγωδία αυτή, τέσσερις αλλοδαποί βρέθηκαν στο εδώλιο. Ο πρώτος, Αιγύπτιος υπήκοος 26 ετών κατά τον χρόνο τέλεσης, κατηγορήθηκε ως συνεργός που συγκέντρωσε τους μεταφερόμενους στα τουρκικά παράλια, τους οδηγούσε στο σκάφος, αφαιρούσε τα κινητά τους και τηρούσε τάξη κατά τον πλου. Ισχυρίστηκε ότι υπήρξε ο ίδιος μεταφερόμενος, πληρώνοντας 5.500 ευρώ, και αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή στη διακίνηση. Ο δεύτερος, Παλαιστίνιος υπήκοος 29 ετών, κρίθηκε κυβερνήτης του σκάφους. Ισχυρίστηκε ότι εξαναγκάστηκε να αναλάβει τον πλου υπό απειλή μαχαιριού και ότι και ο ίδιος ήταν μεταφερόμενος που κατέβαλε το αντίτιμο του ταξιδιού. Ο τρίτος, Ιρακινός υπήκοος 48 ετών, κρίθηκε συγκυβερνήτης, ο οποίος κατά διαστήματα ανέλαβε τη διακυβέρνηση του σκάφους. Ισχυρίστηκε ότι το έπραξε κατ’ αίτηση του δεύτερου κατηγορούμενου και ότι υπήρξε αυτός που ειδοποίησε τις ελληνικές αρχές μέσω της συζύγου του στη Σουηδία. Ο τέταρτος, Ιρακινός υπήκοος 41 ετών, κατηγορήθηκε ως συνεργός που οργάνωσε το ταξίδι έναντι αμοιβής και οδηγούσε τους μεταφερόμενους μέσα από δασώδεις περιοχές μέχρι το σκάφος. Αρνήθηκε επίσης όλες τις κατηγορίες, ισχυριζόμενος ότι υπήρξε και αυτός μεταφερόμενος.
Το Πενταμελές Εφετείο Δωδεκανήσου, με την απόφαση 80/2023 που εξεδόθη στις 14 Νοεμβρίου 2023 κατά τη συνεδρίαση ύστερα από εφέσεις κατά της 41/2021 πρωτόδικης αποφάσεως, κήρυξε ενόχους και τους 4. Όλοι καταδικάστηκαν για παράνομη μεταφορά αλλοδαπών κατ’ επάγγελμα και κατά συρροή από κυβερνήτες σκάφους, από την οποία προέκυψε κίνδυνος για άνθρωπο και επήλθε θανατηφόρο αποτέλεσμα, για πρόκληση ναυαγίου με ενδεχόμενο δόλο και για παράνομη είσοδο στη χώρα. Στον πρώτο και τέταρτο κατηγορούμενο, ως συνεργούς, επιβλήθηκε συνολική ποινή κάθειρξης 80 ετών, 6 μηνών και 20 ημερών. Στον δεύτερο και τρίτο, ως κυβερνήτες, 88 ετών, 10 μηνών και 20 ημερών. Σε κάθε περίπτωση, το δικαστήριο όρισε εκτιτέα ποινή την κάθειρξη των 20 ετών. Αναγνωρίστηκαν στους τέσσερις καταδικασθέντες οι ελαφρυντικές περιστάσεις του πρότερου έντιμου βίου και της καλής συμπεριφοράς μετά την πράξη.
Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκαν αναιρέσεις, οι οποίες έχουν ήδη προσδιοριστεί για συζήτηση στον Άρειο Πάγο στις 8 Μαΐου 2026.
