Συζήτηση στη Βουλή επίκαιρης ερώτησης του κ. Δ. Κρεμαστινού για τα ΑΕΙ

Συζη­τή­θηκε στην Ολο­μέ­λεια της Βουλής η Επί­καιρη Ερώτηση του Αντι­προ­έ­δρου της Βουλής βου­λευτή Δωδε­κα­νή­σου Δημήτρη Κρε­μα­στι­νού προς τον Υπουργό Παι­δείας Νικόλαο Φίλη σχετικά με τον τρόπο διοί­κη­σης των Ανω­τά­των Εκπαι­δευ­τι­κών Ιδρυ­μά­των. Η Επί­καιρη Ερώτηση κατα­τέ­θηκε με αφορμή τις πρό­σφα­τες παραι­τή­σεις συμ­βου­λίων ορι­σμέ­νων ΑΕΙ. Για να την απα­ντή­σει προ­σήλθε η Ανα­πλη­ρώ­τρια Υπουρ­γός Παι­δείας Σία Ανα­γνω­στο­πού­λου.

Κατά τη συζή­τηση ο Δημή­τρης Κρε­μα­στι­νός έθεσε το ερώτημα κατά πόσο κιν­δυ­νεύει ο νόμος πλαίσιο των ΑΕΙ με υπο­νό­μευση. Επε­κτεί­νο­ντας τη σκέψη αυτή, έθεσε το σοβα­ρό­τατο ζήτημα του τρόπου λει­τουρ­γίας των ΑΕΙ για τον οποίο δήλωσε ότι  θα πρέπει να ακο­λου­θεί τα πρότυπα των 10 καλύ­τε­ρων πανε­πι­στη­μίων του κόσμου και να μην προ­ω­θού­νται μοντέλα διοί­κη­σης που υπο­χω­ρούν στις συν­δι­κα­λι­στι­κές πιέσεις καθη­γη­τών, φοι­τη­τών και διοι­κη­τι­κών γιατί πρέπει – επιτέλους-  η χώρα μας να απο­κτή­σει σύγ­χρονα πανε­πι­στή­μια.

Ανα­φε­ρό­με­νος  και στο δίλημμα της δημό­σιας ή ιδιω­τι­κής ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης δήλωσε ότι είναι ασφαλώς υπέρ της δημό­σιας αλλά θα πρέπει να είμαστε σωστά προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι θεσμικά και για την ιδιω­τική. Θα πρέπει, όπως είπε, να προ­α­σπί­σουμε το επι­στη­μο­νικό επίπεδο της ιδιω­τικά παρε­χό­με­νης εκπαί­δευ­σης, ακόμα και σε επίπεδο Συντάγ­μα­τος, και να μην επι­τρέ­ψουμε να κατα­κλυ­στεί η χώρα από πανε­πι­στη­μιακά ιδρύ­ματα αμφι­βό­λου επι­στη­μο­νι­κού περιε­χο­μέ­νου και ποιό­τη­τας. Εφόσον ιδρυ­θούν στην Ελλάδα ιδιω­τικά πανε­πι­στή­μια, θα πρέπει να δια­σφα­λι­στεί ότι θα είναι ισάξια των 10 καλύ­τε­ρων πανε­πι­στη­μίων του κόσμου.

Ακο­λου­θεί το μεγα­λύ­τερο τμήμα της συζή­τη­σης:

«ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΡΕΜΑΣΤΙΝΟΣ (Ε΄ Αντι­πρό­ε­δρος της Βουλής):

Κατ’ αρχάς θα ήθελα να πω ότι με την ερώτηση αυτή δίνεται η ευκαι­ρία στο Υπουρ­γείο να διευ­κρι­νί­σει αυτά τα οποία συζη­τού­νται στους πανε­πι­στη­μια­κούς χώρους, ότι δηλαδή προ­σπα­θεί το Υπουρ­γείο με διά­φο­ρες τρο­πο­λο­γίες να απο­δυ­να­μώ­σει τον νόμο-πλαίσιο. Το λέω αυτό γιατί καλό είναι να διευ­κρι­νι­στεί και να διευ­κρι­νι­στεί τι ακριβώς σκέ­φτε­ται το Υπουρ­γείο να κάνει στην Ανώτατη Παιδεία.

Τώρα, όσον αφορά τα συμ­βού­λια διοί­κη­σης, όπως ξέρετε, ήταν μια μετα­βολή που έγινε με τον τελευ­ταίο νόμο που ψηφί­στηκε πριν μερικά χρόνια. Βεβαίως, τα συμ­βού­λια διοί­κη­σης είχαν στόχο διττό: Ο ένας ήταν να εμπλου­τι­στούν από ανθρώ­πους με διεθνές κύρος και δεύ­τε­ρον, από ανθρώ­πους οι οποίοι θα μπο­ρού­σαν επ’ ωφελεία να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν θετικά, όχι να ξεπου­λή­σουν, την πανε­πι­στη­μιακή περιου­σία. Δυο είναι οι λόγοι. Βεβαίως, η σαφή­νεια του νόμου δεν είναι επαρκής για να καλύψει αυτά τα δυο θέματα και μια, αν θέλετε, διευ­κρί­νιση και σε αυτό θα ήταν θετική, δηλαδή ως προς τι ρόλο παίζουν αυτά τα συμ­βού­λια ή τι ρόλο μελ­λο­ντικά πρέπει να παίξουν.

Όμως, το γενι­κό­τερο πρό­βλημα που αντι­με­τω­πί­ζει η Ανώτατη Παιδεία είναι ότι μετά τον νόμο-πλαίσιο, που ήταν τομή για την εποχή του στο διοι­κη­τικό σύστημα των πανε­πι­στη­μίων με την κατάρ­γηση της έδρας, που ήταν ένας απαρ­χαιω­μέ­νος θεσμός, πέρασαν είκοσι πέντε χρόνια και εκείνο που ήταν πρω­το­πο­ριακό για την εποχή εκείνη, σήμερα πια αρχίζει να ξεπερ­νιέ­ται. Οπότε αυτό που πρέπει να γίνει είναι ότι πρέπει να αντι­γρα­φεί ένα πρότυπο από κάποιο επι­τυ­χη­μένο πανε­πι­στή­μιο, χωρίς να υπο­χω­ρεί το Υπουρ­γείο σε πιέσεις συν­δι­κα­λι­στι­κές, καθη­γη­τι­κές, φοι­τη­τι­κές ή οτι­δή­ποτε άλλο και να επα­να­λαμ­βά­νε­ται έτσι το ίδιο φαι­νό­μενο.

Με τον ίδιο εκείνο νόμο, που εγώ επαινώ, βλέπετε ότι μετά από είκοσι πέντε χρόνια υπάρ­χουν τα παρε­πό­μενα, αν θέλετε, οι παρε­νέρ­γειες, οι οποίες είναι πια ορατές. Φαντα­στείτε ότι στην Ιατρική Σχολή των Αθηνών, που είναι μια από τις καλύ­τε­ρες και του Πανε­πι­στη­μίου των Αθηνών αλλά και γενι­κό­τερα, σε διεθνές επίπεδο, παρα­τη­ρή­θηκε το εξής περί­εργο: Σε εφαρ­μογή του νόμου, που λέει ότι οι καθη­γη­τές πρέπει να κρί­νο­νται και βεβαίως να ψηφί­ζο­νται για να γίνουν καθη­γη­τές, υπάρχει και μια διάταξη εκείνου του νόμου που λέει ότι αν είναι κάποιος με μεγάλη επι­στη­μο­νική επι­φά­νεια, προ­σω­πι­κό­τητα κ.λπ., αυτός μπορεί να γίνεται με μετά­κληση, να μην κριθεί, για να μη μειωθεί το κύρος του. Μέχρι σήμερα δεν είχε γίνει ποτέ εφαρ­μογή αυτού του άρθρου, παρότι είχαν γίνει προ­τά­σεις, αν θέλετε, για ογκό­λι­θους του διε­θνούς στε­ρε­ώ­μα­τος της επι­στή­μης. Δεν είχε γίνει για κανέναν.

Η πρώτη εφαρ­μογή που έγινε χωρίς κρίση κ.λπ. έγινε τώρα και αφο­ρούσε  μετά­κληση καθη­γη­τού εγχώ­ριου ανοι­χτού, ελευ­θέ­ρου πανε­πι­στη­μίου εις την Ιατρική Σχολή των Αθηνών, ο οποίος μάλιστα δεν είχε πτυχίο Ιατρι­κής, δηλαδή, δεν ήταν γιατρός. Σας το λέω, για να δείτε τον στόχο του νομο­θέτη, την εφαρ­μογή του νόμου επί τόσα χρόνια και -αν θέλετε- την εξέλιξη του νόμου σήμερα.

Δεν φταίει φυσικά το Υπουρ­γείο. Δεν το λέω για εσάς, προς Θεού. Το Υπουρ­γείο, όμως, πρέπει να τα κοιτάει αυτά και να τα ξαναδεί, να τα ξανα­δια­τυ­πώ­σει, διότι το πανε­πι­στή­μιο είναι πράγ­ματι η ζωή της χώρας.

Θα σας έλεγα και κάτι άλλο, κυρία Ανα­γνω­στο­πού­λου, που είναι και προ­σω­πική μου -αν θέλετε- πρόταση. Ο Πρω­θυ­πουρ­γός πρέπει στο Σύνταγμα να προ­βλέ­ψει κάτι για τα πανε­πι­στή­μια.

Εγώ ήμουν από αυτούς που από χρόνια υπο­στή­ριζε το δημόσιο πανε­πι­στή­μιο και όχι τα ιδιω­τικά πανε­πι­στή­μια. Όμως,τώρα, βλέπω ότι περι­βάλ­λε­ται η χώρα από πανε­πι­στή­μια αμφι­βό­λου κύρους -αναφέρομαι στις χώρες που την περι­βάλ­λουν. Η Κύπρος έχει οκτώ πανε­πι­στή­μια και οι Έλληνες πάνε εκεί και παίρ­νουν πτυχία. Πρέπει, δηλαδή, να υπάρξει μια συνταγ­μα­τι­κή­διά­ταξη, που να λέει τι θα είναι επι­τέ­λους ένα ιδιω­τικό πανε­πι­στή­μιο, τι προ­δια­γρα­φές θα έχει. Θα έχει προ­δια­γρα­φές Χάρ­βαρντ; Σορ­βόν­νης;

Αν κάνετε ένα τέτοιο πράγμα, τότε θα εμπο­δί­σετε την εξέλιξη που βλέπω εγώ να έρχεται. Διότι θα γεμίσει η Ελλάδα από διά­φο­ρες τέτοιες ιστο­ρίες, είτε στα σύνορά της στη Γευγελή ή οπου­δή­ποτε και, βεβαίως, εμείς θα λέμε ακόμα ότι είμαστε υπέρ του δημό­σιου πανε­πι­στη­μίου -που σας λέω ότι εγώ έχω γράψει επα­νει­λημ­μέ­νως υπέρ του δημό­σιου πανε­πι­στη­μίου. (…)

Άρα, πρέπει να τα δείτε αυτά τα πράγ­ματα. Δηλαδή να προ­φυ­λά­ξετε, με λίγα λόγια, νομο­θε­τικά το δημόσιο πανε­πι­στή­μιο. Και η καλύ­τερη προ­φύ­λαξη του δημό­σιου πανε­πι­στη­μίου είναι να προ­δια­γρά­ψετε τι πρέπει να έχει ένα ιδιω­τικό πανε­πι­στή­μιο. Και άμα προ­δια­γρά­ψετε τι πρέπει να έχει, να είστε σίγουρη ότι δεν πρό­κει­ται να έρθει ιδιω­τικό πανε­πι­στή­μιο στην Ελλάδα, τέτοιας αν θέλετε μορφής. Δυστυ­χώς, εάν το αφήσετε έτσι, εννοώ στη δια­κυ­βέρ­νησή σας, φοβού­μαι ότι θα έρθει. Και αυτός είναι ο προ­βλη­μα­τι­σμός που σας βάζω.

ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ (Ανα­πλη­ρώ­τρια Υπουρ­γός Παι­δείας, Έρευνας και Θρη­σκευ­μά­των):

(…) Να πω κατ’ αρχάς ότι δεν καταρ­γή­σαμε εμείς αυτόν τον θεσμό ή τον υπο­νο­μεύ­σαμε. Εισήχθη ένας θεσμός στο πανε­πι­στή­μιο -και θα έλεγα από πάνω- ο οποίος ήταν ερήμην της πανε­πι­στη­μια­κής κοι­νό­τη­τας και εισή­γαγε την ετε­ρο­διοί­κηση στα Ανώτατα Εκπαι­δευ­τικά Ιδρύ­ματα. Δεν υπάρχει μέχρι σήμερα κανένα απο­τύ­πωμα δημιουρ­γι­κής προ­σφο­ράς στη λει­τουρ­γία αυτών των Συμ­βου­λίων των Ιδρυ­μά­των -για να ξεκι­νή­σουμε λοιπόν από τα αυτο­νό­ητα.

Είναι σημα­ντικό, λοιπόν, να απο­σα­φη­νι­στεί ότι δεν απέ­τυ­χαν τα Συμ­βού­λια επειδή τα υπο­νο­μεύ­σαμε εμείς. Απέ­τυ­χαν τα Συμ­βού­λια, γιατί ο ίδιος ο νόμος, ο 4009/2011, δεν περιέ­γραψε με σαφή­νεια τις αρμο­διό­τη­τες αυτών των Συμ­βου­λίων Ιδρύ­μα­τος.

Αυτό που έκανε με σαφή­νεια ήταν να δώσει αρμο­διό­τητα στα Συμ­βού­λια Ιδρύ­μα­τος να προ­ε­πι­λέ­γουν τους υπο­ψή­φιους πρυ­τά­νεις και κοσμή­το­ρες. Εμείς, βέβαια, καταρ­γή­σαμε αυτήν την αρμο­διό­τητα των Συμ­βου­λίων Ιδρυ­μά­των. Και δεν ήμασταν εμείς που το κάναμε ως δική μας έμπνευση, αλλά μέσα σε δέκα μήνες, τρεις απο­φά­σεις του 3^ου Τμή­μα­τος του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας ακύ­ρω­σαν πρυ­τα­νι­κές εκλογές γι’ αυτό τον λόγο.

Ετίθετο ένα μείζον θέμα, κύριε Κρε­μα­στινέ: Οι εκπρο­σω­πού­με­νοι δεν εκπρο­σω­πού­νταν. Όταν προ­ε­πι­λέ­γο­νταν οι υπο­ψή­φιοι για συλ­λο­γικά όργανα με εκλογές δημο­κρα­τι­κές, εκεί λοιπόν τα Συμ­βού­λια Ιδρύ­μα­τος υπο­νο­μεύ­τη­καν ευθύς εξαρχής.

Κι εδώ, κύριε Κρε­μα­στινέ, επειδή κατη­γο­ρού­μα­στε πολλές φορές ότι δεν παίρ­νουμε υπ’ όψιν μας την πανε­πι­στη­μιακή κοι­νό­τητα, θα σας πω ότι κάνουμε σιγά-σιγά βήματα, προ­κει­μέ­νου να έχουμε την άποψη της πανε­πι­στη­μια­κής κοι­νό­τη­τας για ό,τι κάνουμε. Η ίδρυση των Συμ­βου­λίων Ιδρύ­μα­τος δεν ενέπεσε καθόλου σε αυτήν την πρα­κτική. Δηλαδή μπαίνει ένα όργανο από πάνω, χωρίς να έχει ούτε το νομο­θε­τικό πλαίσιο, εισάγει ετε­ρο­δι­κία και υπο­νο­μεύει την αντι­προ­σω­πευ­τι­κό­τητα μέσα στα πανε­πι­στή­μια, στα Ιδρύ­ματα.

Θέλω να πω αυτό γι’ αυτό που γράφετε στην ερώτησή σας, για τη λεγό­μενη παρά­ταση της θητείας των Συμ­βου­λίων. Να θυμίσω πολύ σύντομα το ιστο­ρικό της παρά­τα­σης.

Εμείς δεν δώσαμε παρά­ταση. Ερμη­νεύ­ουμε με πραγ­μα­τικό και αληθινό τρόπο την απόφαση που παρα­τεί­νει τη θητεία του οργάνου και την οποία δεν είχαμε κάνει εμείς. Ο ν. 4115/2013 λέει η θητεία των Συμ­βου­λίων Ιδρύ­μα­τος λήγει στις 31 Αυγού­στου του αντί­στοι­χου έτους ολο­κλή­ρω­σης της θητείας τους, όπως ξέρετε από το πανε­πι­στή­μιο, ώστε να μην γίνο­νται εκλογές εν μέσω ακα­δη­μαϊ­κού έτους.

Ενώ, λοιπόν, αυτός ο νόμος, αυτή η διάταξη είναι του έτους 2013 και πρέπει η θητεία των Συμ­βου­λίων Ιδρυ­μά­των να λήγει τον Αύγου­στο του 2017, τεχνηέ­ντως με διόρ­θωση στο ΦΕΚ ο κ. Αρβα­νι­τό­που­λος έκανε τη θητεία από το 2017 στο 2016, ενώ η θητεία κάποιων Συμ­βου­λίων έπρεπε να λήγει το 2018. Άρα, εμείς κάνουμε ορθή ερμη­νεία αυτής της παρά­τα­σης.

Θα έρθω σε ένα τελευ­ταίο θέμα και θα επα­νέλθω στη δευ­τε­ρο­λο­γία μου. Λέτε συνέ­χεια, η Αντι­πο­λί­τευση, ότι αυτός ο νόμος, ο νόμος-πλαίσιο, όπως είπατε, του 2011, ψηφί­στηκε από μεγάλη πλειο­ψη­φία της Ολο­μέ­λειας της Βουλής κλπ, κάτι που είναι πάρα πολύ σωστό. Θα πω όμως ότι αμέσως μετά, έναν χρόνο μετά, ο επό­με­νος Υπουρ­γός Παι­δείας, ο κ. Αρβα­νι­τό­που­λος, επέφερε, όπως λέει πάλι η Ολο­μέ­λεια του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας του 2015, σειρά σημα­ντι­κών τρο­πο­ποι­ή­σεων στις αρχικές ρυθ­μί­σεις του ν. 4009 από τις οποίες προ­κύ­πτει σαφής περιο­ρι­σμός, αν όχι υπο­βάθ­μιση, της συμ­με­το­χής των Συμ­βου­λίων στην άσκηση της διοί­κη­σης των Ανώ­τα­των Εκπαι­δευ­τι­κών Ιδρυ­μά­των. Δεν ήμασταν εμείς, λοιπόν. Ευθύς εξαρχής αυτός ο νόμος έπασχε. Αν θέλουμε να κάνουμε μια πραγ­μα­τική, ουσια­στική συζή­τηση, πρέπει να δούμε γιατί έπασχε ο νόμος και γιατί αυτό το όργανο δεν μπόρεσε να λει­τουρ­γή­σει.

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΡΕΜΑΣΤΙΝΟΣ (Ε΄ Αντι­πρό­ε­δρος της Βουλής):

(…) Υπάρχει ερώτημα δια­σα­φή­νι­σης, διευ­κρί­νι­σης, ανη­συ­χίας –αν θέλετε- μέσα στην πανε­πι­στη­μιακή κοι­νό­τητα. Αυτό που είπατε είναι σωστό, -και το υιοθετώ- ότι δηλαδή ο κ. Αρβα­νι­τό­που­λος υπο­χώ­ρησε στις ενδο­πα­νε­πι­στη­μια­κές πιέσεις και έκανε αυτές τις τρο­πο­λο­γίες που έκανε. Γι’ αυτό είπα ότι όλες οι κυβερ­νή­σεις -εύχομαι να μην είναι και η δική σας, αν έρθετε με ένα τέτοιο πλαίσιο- υπο­χω­ρούν δυστυ­χώς. Οι πιέσεις είναι υπαρ­κτές.

Γι’ αυτό λέω στο δεύτερο σκέλος της ερώ­τη­σής μου «για ποιον λόγο δεν εφαρ­μό­ζε­ται σε αυτά ένα διοι­κη­τικό πρότυπο ενός εκ των δέκα πρώτων πανε­πι­στη­μίων του κόσμου;». Δηλαδή, όταν κάνετε διάλογο με τους πρυ­τά­νεις, με τους φορείς, με τον οποιο­δή­ποτε, στον διάλογο πρέπει να λέτε «Ό,τι μου προ­τεί­νετε πρέπει να εφαρ­μό­ζε­ται σε ένα από τα δέκα πανε­πι­στή­μια που οι διε­θνείς κατα­τά­ξεις τα έχουν ως πρώτα».

Αν ο καθένας έρχεται στον κάθε Υπουργό, στο κάθε Υπουρ­γείο και του λέει τα προ­βλή­ματά του τα προ­σω­πικά να τα κάνει νόμο και, λόγω της αυτο­τέ­λειας των πανε­πι­στη­μίων, να κάνει αυτά που περιέ­γραψα προη­γου­μέ­νως, τότε αντι­λαμ­βά­νε­στε ότι τα πανε­πι­στή­μια αυτά είναι «στον αέρα».

Γι’ αυτό, λοιπόν, επειδή πιστεύω του­λά­χι­στον στις προ­θέ­σεις σας και το ξαναλέω, οι προ­θέ­σεις πρέπει να υλο­ποιού­νται με απο­φά­σεις. Και εδώ αυτό το σημείο είναι που καλεί­στε να διευ­κρι­νί­σετε. Για αυτό ήταν η ερώτησή μου, την οποία επέ­κτεινα γιατί ο σκοπός δεν ήταν να υπο­στη­ρίξω τα συμ­βού­λια διοί­κη­σης. Απλού­στατα ήταν να σας δώσω την ευκαι­ρία να καθη­συ­χά­σετε γι’ αυτά που λέγο­νται και να πείτε κάτι παρα­πάνω, αν μπο­ρείτε να πείτε, αν έχετε πάρει απο­φά­σεις, για το τι θα γίνει με αυτά τα ΑΕΙ. Αυτός ήταν ο λόγος της ερώ­τη­σης και όχι ο στενός αντι­πο­λι­τευ­τι­κός λόγος, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας εκ των έσω τις αδυ­να­μίες που έχουν διοι­κη­τικά τα ΑΕΙ.

Αυτή είναι πράγ­ματι η πρόθεσή μου και σας έχω πει και κατ’ ιδίαν ότι και μεγα­λύ­τε­ρες μετα­βο­λές χρειά­ζε­ται η χώρα. Ο Ανδρέας Παπαν­δρέου είχε εξαγ­γεί­λει -και δεν το έκανε γιατί δεν μπόρεσε, δεν του έφτασε ο χρόνος, υπήρχαν αντι­δρά­σεις, πάρτε το όπως θέλετε- ότι η χώρα πρέπει να απο­κτή­σει Εθνική Ακα­δη­μία Επι­στη­μών και Τεχνών, όπως η Αμερική. Το είπε πολλές φορές εδώ στη Βουλή, αλλά δεν έγινε.

Αυτά είναι θέματα τα οποία πρέπει να τεθούν σε διάλογο, σε συζή­τηση, αν θέλουμε πραγ­μα­τικά να δώσουμε κάτι νέο στην Παιδεία. Διότι δια­φο­ρε­τικά, το να κάνει κάποιος ρυθ­μί­σεις που να τις απορ­ρυθ­μί­ζει ο άλλος, δεν έχει καμία αξία. (…) Άρα, θετική είναι η ερώτησή μου -μην την παίρ­νετε αρνητικά- γιατί σας δίνει την ευκαι­ρία με έναν διάλογο να προ­χω­ρή­σουμε ένα βήμα μπροστά.

ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ (Ανα­πλη­ρώ­τρια Υπουρ­γός Παι­δείας, Έρευνας και Θρη­σκευ­μά­των): Κύριε Κρε­μα­στινέ, δεν το πήρα καθόλου ότι μου κάνετε κριτική ή ότι με κατη­γο­ρείτε για κάτι.

Αυτό που θέλω να πω, όμως, είναι ότι τα ανώτατα ιδρύ­ματα της χώρας λει­τουρ­γούν όχι σε κενό αέρα σε σχέση με την πανε­πι­στη­μιακή κοι­νό­τητα, σε σχέση με τους φοι­τη­τές, σε σχέση με την κοι­νω­νία. Τι έχουμε; Έχουμε μια περίοδο κρίσης. Έχουμε πολύ καλά ιδρύ­ματα, πολλά από αυτά είναι πάρα πολύ καλά κι εμφα­νί­ζο­νται και στις διε­θνείς κατα­τά­ξεις, παρά το γεγονός ότι τα κρι­τή­ρια δεν είναι πάντα ίδια.

Όταν θέλει κανείς να αλλάξει κάτι χρειά­ζε­ται χρόνος και χρήμα. Δεν μπορεί να αλλάζει από πάνω, έτσι να φτιάξει για να μείνει το όνομά του στην ιστορία ότι φτιά­χνει έναν νόμο-πλαίσιο.

Όταν μπαί­νουν τα Ιδρύ­ματα σε κρίση, την περίοδο της κρίσης, αυτό που πρέπει να κάνει κανείς, του­λά­χι­στον κατά τη δική μας άποψη, του Υπουρ­γείου Παι­δείας, είναι να τα ενι­σχύ­σει. Πρέπει να τα ενι­σχύ­σει για να μπορούν να κρα­τη­θούν την περίοδο της κρίσης, πολύ περισ­σό­τερο επειδή υφί­στα­νται υπο­χρη­μα­το­δο­τή­σεις, περι­κοπή χρη­μα­το­δο­τή­σεων.

Όταν έγινε ο νόμος-πλαίσιο του ’82 το ελλη­νικό πανε­πι­στή­μιο έβγαινε μέσα από μια μεγάλη περι­πέ­τεια που ήταν η χούντα και το είπατε εσείς. (…)

Σε μια περίοδο κρίσης αυτό που χρειά­ζε­ται είναι να ενι­σχύ­σει κανείς τα δημο­κρα­τικά όργανα του πανε­πι­στη­μίου και των ΤΕΙ, να τα ενδυ­να­μώ­σει θεσμικά και να μπο­ρέ­σει να τα ενι­σχύ­σει σε προ­σω­πικό με τόσες συντα­ξιο­δο­τή­σεις.

Εμείς, λοιπόν, απο­φα­σί­σαμε να κάνουμε ένα προς ένα τα βήματα, γιατί εδώ τι είχαμε το 2011; Είχαμε ένα πλαίσιο, τον ν. 4009/2011, ο οποίος τι έκανε στην ουσία; Χωρίς να παίρνει υπ’ όψιν του την πανε­πι­στη­μιακή κοι­νό­τητα, χωρίς να παίρνει υπ’ όψιν ότι τα ιδρύ­ματά μας είναι στην πρω­το­πο­ρία των ευρω­παϊ­κών ιδρυ­μά­των από άποψη δημο­κρα­τίας με όλες τις ατέ­λειες, τις περι­πλο­κές που έχουν δημιουρ­γη­θεί σε μια τέτοια πορεία -και εκεί να τις συζη­τή­σουμε αλλαγές- έρχεται και φέρνει έναν νόμο-πλαίσιο, τον οποίον αμέσως τον επόμενο χρόνο ένας Υπουρ­γός τον αλλάζει. Δεν λει­τουρ­γούν τα πανε­πι­στή­μια, παρα­λύ­ουν σε μεγάλο βαθμό, όπως και τα ΤΕΙ.

Όσον αφορά τα Συμ­βού­λια Ιδρύ­μα­τος και τον λόγο για τον οποίον φτιά­χτη­καν -να ενι­σχύ­ουν την εξω­στρέ­φεια, την αρι­στεία, τη σύνδεση με την κοινωνία- στο ερω­τη­μα­το­λό­γιο που ο Πρό­ε­δρος της Επι­τρο­πής Μορ­φω­τι­κών Υπο­θέ­σεων έστειλε σε αυτά για αυτο­α­ξιο­λό­γησή τους -κάτι που έπρεπε να γίνεται κάθε δύο χρόνια και το έστειλε- οι απα­ντή­σεις είναι ότι σχεδόν τίποτα απ’ αυτά δεν επε­τεύ­χθη, γιατί δεν υπήρχε το νομικό πλαίσιο, το νομο­θε­τικό πλαίσιο.

Δεν μπο­ρούμε, λοιπόν, να νομο­θε­τούμε έτσι σε κενό αέρος, για να αλλά­ξουμε κάτι που δεν υπάρχει από κάτω. Θα θυμό­σα­στε πολύ καλά ότι το 1982 υπήρχε από κάτω ένα κίνημα, που απαι­τούσε αυτές τις αλλαγές και πριν από το 1982 και, πράγ­ματι, ο νόμος-πλαίσιο απα­ντάει σε μια ερώτηση δυνα­μική, που θέτει η κοι­νό­τητα από κάτω. Εδώ σε ποια ερώτηση απά­ντησε ο νόμος-πλαίσιο 4009/2011, επειδή ζω και μέσα στα πανε­πι­στή­μια; Σε ένα ερώτημα που μόνος του ο νομο­θέ­της έβαλε, μόνος του απά­ντησε ερήμην της κοι­νό­τη­τας.

Άρα, αυτό το μοντέλο με Συμ­βού­λια Ιδρύ­μα­τος, βεβαίως, το έχουν πολλά πανε­πι­στή­μια του εξω­τε­ρι­κού με άλλους ρόλους, όπως γνω­μο­δο­τικό ρόλο ή με οτι­δή­ποτε τέτοιο.

Όμως, στη δική μας περί­πτωση, όπως και σε άλλες περι­πτώ­σεις, παίρνει κανείς υπ’ όψιν του τι όργανα έχει. Λει­τούρ­γη­σαν αυτά τα όργανα; Αν δεν λει­τούρ­γη­σαν αυτά τα όργανα, να το δούμε. Όμως, αν λει­τούρ­γη­σαν, να μπο­ρέ­σουμε να ανα­στεί­λουμε τις παθο­γέ­νειες που δημιουρ­γή­θη­καν όχι από πάνω και χωρίς ένα αίτημα από κάτω από την ακα­δη­μαϊκή κοι­νό­τητα, να φορέ­σουμε κάτι άλλο.

Ρωτάτε τι νομο­θε­τι­κές πρω­το­βου­λίες θα πάρουμε. Έχουμε πάρει αρκετές και κυρίως έχουμε κάνει πολλές παρεμ­βά­σεις, για να ενι­σχυ­θούν τα ιδρύ­ματα, όπως είναι οι προ­κη­ρύ­ξεις θέσεων, που είναι πάρα πολύ σημα­ντικό. Το ξέρετε εσείς. Αν δεν υπάρχει πανε­πι­στη­μιακό δυνα­μικό, δεν μπορούν να λει­τουρ­γή­σουν τα ιδρύ­ματα. Επίσης, έχουν δοθεί υπο­τρο­φίες για τους νέους ανθρώ­πους, γιατί αυτό είναι το ερώτημα που τίθεται σήμερα, πώς θα στα­μα­τή­σουμε τη φυγή και όχι πώς θα αλλά­ξουμε όλο το πανε­πι­στη­μιακό θεσμικό πλαίσιο και των ΤΕΙ από πάνω σε μια στιγμή κρίσης, χωρίς να έχουμε και λεφτά να το υπο­στη­ρί­ξουμε.

Ένα τελευ­ταίο σημείο που αξίζει, νομίζω, τον κόπο να το πω είναι ότι εκεί που θα έπρεπε να μπει κανο­νι­στικό πλαίσιο και δεν μπήκε ποτέ είναι οι μετα­πτυ­χια­κές σπουδές. Ανοίγει πια και οργα­νώ­νε­ται στην Ελλάδα, στα ιδρύ­ματά μας, ο δεύ­τε­ρος κύκλος σπουδών, οι μετα­πτυ­χια­κές και δεν υπάρχει ανα­συ­γκρο­τη­μένο πλαίσιο. Φτάσαμε, λοιπόν, να βλέ­πουμε φαι­νό­μενα αναρ­χίας με την έννοια άπειρα δίδα­κτρα έτσι και παρά τις απο­φά­σεις του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας και διάφορα τέτοια.

Ξεκι­νάμε, λοιπόν, από εκεί με άμεσο νόμο που έρχεται τις επό­με­νες ημέρες και, επίσης, με θέματα που αφορούν τη λει­τουρ­γία των ιδρυ­μά­των, αυτά που θα τα θωρα­κί­σουν και θα κρα­τή­σουν το επίπεδό τους.»