Η Τουρκία θα κλιμακώσει στο Αιγαίο αλλά όχι γύρω από τα Ίμια

Για πρώτη φορά από το 2003, έχου­με μια σο­βα­ρή κλι­μά­κω­ση. Σο­βα­ρή, κρί­νε­ται μια κλι­μά­κω­ση κρί­σης όχι μόνο λόγω της έντα­σης αλλά και λόγω των φά­σε­ων που πολ­λές φορές εμ­φα­νί­ζει. Η έντο­νη ρη­το­ρι­κή που ανταλ­λά­ζουν Αθήνα και Άγκυ­ρα εδώ και κά­ποιες εβδο­μά­δες, έχουν απο­σπά­σει ακόμη και την προ­σο­χή της νέας κυ­βέρ­νη­σης των ΗΠΑ καθώς το Αι­γαίο, φαί­νε­ται πως έχει γίνει η πε­ριο­χή η οποία πι­θα­νόν να φι­λο­ξε­νή­σει κά­ποια κρίση που θα φέρει το ΝΑΤΟ σε δύ­σκο­λη θέση.

Πα­ρά­γο­ντες-οδη­γοί κλι­μά­κω­σης της κρί­σης

Οι βα­σι­κοί οδη­γοί της κλι­μά­κω­σης της ελ­λη­νο­τουρ­κι­κής κρί­σης, έχουν την κα­τα­γω­γή τους στις διεκ­δι­κή­σεις της Άγκυ­ρας. Η -νο­μι­κής υφής- δια­φο­ρά που ανα­γνω­ρί­ζει το ελ­λη­νι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, είναι αυτή του ορι­σμού της υφα­λο­κρη­πί­δας. Σε αυτό το δι­με­ρές πλέγ­μα σχέ­σε­ων που συ­νι­στά τις ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές δια­φο­ρές, η ανα­θε­ω­ρη­τι­κή δύ­να­μη είναι η Τουρ­κία (επι­θυ­μεί αλ­λα­γή του status quo) και η συ­ντη­ρη­τι­κή δύ­να­μη, η Ελ­λά­δα (επι­θυ­μεί τη δια­τή­ρη­ση του status quo). Από την αρχή του έτους και αφού η ευ­ρω­τουρ­κι­κή συμ­φω­νία για το προ­σφυ­γι­κό άρ­χι­σε να είναι εκ­κρε­μής, τρεις εξε­λί­ξεις οδη­γούν σε κλι­μά­κω­ση τις ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές σχέ­σεις.

Πρώ­τον, η απο­τυ­χία σύμ­πτω­σης πάνω σε  κά­ποια ου­σια­στι­κή συ­νι­στα­μέ­νη στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις που έγι­ναν υπό τη σκέπη του ΟΗΕ για το Κυ­πρια­κό Ζή­τη­μα. Δεύ­τε­ρον, το έντο­νο προ-δη­μο­ψη­φι­σμα­τι­κό κλίμα που έχει δια­μορ­φω­θεί για το Πο­λι­τεια­κό Δη­μο­ψή­φι­σμα που θα λάβει χώρα τον προ­σε­χή Απρί­λιο και στο οποίο δια­κυ­βεύ­ε­ται η ισχύς του Ταγίπ Ερ­ντο­γάν στην Τουρ­κία. Τρί­τον, η άρ­νη­ση πα­ρά­δο­σης των 8 στρα­τιω­τι­κών που έλα­βαν χώρα στο απο­τυ­χη­μέ­νο πρα­ξι­κό­πη­μα του πε­ρα­σμέ­νου Ιου­λί­ου στην Τουρ­κία, από τη στιγ­μή που το απο­φά­σι­σε η Ελ­λη­νι­κή Δι­καιο­σύ­νη. Οι πα­ρα­πά­νω οδη­γοί, έχουν θέσει τις ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές σχέ­σεις στην έντα­ση η οποία δεί­χνει στοι­χεία κλι­μά­κω­σης, τόσο από τη ρη­το­ρι­κή των δύο πλευ­ρών, όσο και από τις κι­νή­σεις που τις ακο­λου­θούν. Η Τουρ­κία, έχει προ­χω­ρή­σει σε ασκή­σεις εκτό­ξευ­σης βολών στο Αι­γαίο και έχει εκ­δώ­σει NAVTEX που έχουν προ­βλη­μα­τί­σει ιδιαί­τε­ρα το Ελ­λη­νι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών και το Ελ­λη­νι­κό Υπουρ­γείο Άμυ­νας. To ζή­τη­μα των δύο Τούρ­κων κο­μά­ντο και η κρά­τη­σή τους στη Θράκη, ήλθε απλά για να ανα­βαθ­μί­σει την πο­ρεία της ελ­λη­νο­τουρ­κι­κής έντα­σης.

Γιατί η Άγκυ­ρα θα επι­λέ­ξει να κλι­μα­κώ­σει ελεγ­χό­με­να;

Οι κρί­σεις, έχουν εγ­γε­νώς στοι­χεία που δεν μπο­ρούν να προ­βλε­φθούν. Με­γά­λος όγκος πλη­ρο­φο­ριών, δύ­σκο­λα επα­λη­θεύ­σι­μων, σε πολύ μικρό και κρί­σι­μο χρο­νι­κό διά­στη­μα, αυ­ξά­νουν την κα­χυ­πο­ψία των εμπλε­κό­με­νων και ταυ­τό­χρο­να, πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται οι πι­θα­νό­τη­τες κά­ποιου σφάλ­μα­τος που μπο­ρεί να οδη­γή­σει σε γε­γο­νός με μη ανα­στρέ­ψι­μα απο­τε­λέ­σμα­τα. Η κάθε κρίση ωστό­σο, διέ­πε­ται και από τη βού­λη­ση και τον χα­ρα­κτή­ρα των εμπλε­κό­με­νων μερών της.

Η Τουρ­κία, αν κά­ποιος με­λε­τή­σει τη συ­μπε­ρι­φο­ρά της στις κρί­σεις, θα δια­πι­στώ­σει ότι προ­τι­μά ελεγ­χό­με­να επει­σό­δια και σπά­νια φτά­νει σε ανε­ξέ­λεγ­κτα ση­μεία έντα­σης. Οι πα­ρά­γο­ντες που οδη­γούν στην υιο­θέ­τη­ση αυτής της συ­μπε­ρι­φο­ράς της Τουρ­κί­ας, είναι πο­λυ­σχι­δείς και ανά­γο­νται τόσο σε εσω­τε­ρι­κές στα­θε­ρές, όσο και σε εξω­τε­ρι­κές που δε δύ­να­ται η γει­το­νι­κή χώρα να αγνο­ή­σει.

Πρώ­τον, η τουρ­κι­κή εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή, διέ­πε­ται από το Σύν­δρο­μο των Σε­βρών. Με άλλα λόγια, ο πρώ­τος στό­χος της τουρ­κι­κής εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής, δεν είναι η επέ­κτα­ση, αλλά η δια­τή­ρη­ση της συ­νο­χής και ακε­ραιό­τη­τας της τουρ­κι­κής επι­κρά­τειας. Μια απο­τυ­χία στην εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή, μπο­ρεί εύ­κο­λα να θε­ω­ρη­θεί “προ­δο­σία” και έτσι η κοι­νω­νι­κή συ­νο­χή να απει­λη­θεί. Δεύ­τε­ρον, η Τουρ­κία (όπως και η Ελ­λά­δα) απο­τε­λεί έναν ση­μα­ντι­κό κρίκο ασφά­λειας για το ΝΑΤΟ στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου. Η επιρ­ροή του ΝΑΤΟ, είναι πάντα ση­μα­ντι­κή, ιδίως όταν αφορά ενδο-συμ­μα­χι­κές διε­νέ­ξεις. Τρί­τον, η Τουρ­κία έχει ήδη μια ανοι­κτή αι­μορ­ρα­γία στη Συρία. Η ανα­δί­πλω­ση του νε­ο­θω­μα­νι­κού ορά­μα­τος, έχει οδη­γή­σει στη Συρία σε έναν και μόνο στόχο: Στην απο­τρο­πή δη­μιουρ­γί­ας Κουρ­δι­κού Κρά­τους. Τέ­ταρ­τον, το απρι­λια­νό δη­μο­ψή­φι­σμα, αν συν­δυα­στεί με κά­ποιο ατύ­χη­μα στο Αι­γαίο κατά πάσα πι­θα­νό­τη­τα, δε θα είναι υπέρ του Τούρ­κου προ­έ­δρου και η θέση του θα είναι επι­σφα­λής, αν συ­νυ­πο­λο­γί­σου­με την τουρ­κι­κή πρα­κτι­κή (ιστο­ρι­κά). Τέλος, τα ση­μά­δια της τουρ­κι­κής οι­κο­νο­μί­ας, που απο­τέ­λε­σε τη με­γά­λη νο­μι­μο­ποι­η­τι­κή βάση για τον απο­κε­μα­λι­σμό που επέ­λε­ξε το ΑΚΡ και για τα επι­κίν­δυ­να παι­χνί­δια στο εγγύς εξω­τε­ρι­κό της Τουρ­κί­ας, δεν είναι καλά. Ει­δι­κά ο το­μέ­ας του του­ρι­σμού, έχει πλη­γεί αρ­κε­τά.

Ωστό­σο, ο πα­ρά­γο­ντας που ακού­ει στο όνομα “απρ­λια­νό δη­μο­ψή­φι­σμα”, είναι αρ­κε­τός για να οδη­γή­σει την Τουρ­κία σε μια ελεγ­χό­με­νη πυ­ρο­δό­τη­ση του κλί­μα­τος στο Αι­γαίο (συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου και της Θρά­κης-Βό­ρειο Αι­γαίο). Άλ­λω­στε, η Τουρ­κία υπο­λο­γί­ζει της ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές δια­φο­ρές με μια γε­ω­γρα­φι­κή διό­πτρα που αφορά τον 25ο πα­ράλ­λη­λο και φτά­νει στο Κα­στε­λό­ρι­ζο και από εκεί, στην Κύπρο. Η το­ξοει­δής γραμ­μή Έβρου-Λευ­κω­σί­ας, πε­ρι­κλεί­ει γε­ω­γρα­φι­κά τις τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις. Μια πα­ρά­στα­ση νίκης στο εγγύς εξω­τε­ρι­κό της Τουρ­κί­ας σε μια ελεγ­χό­με­νη κρίση με την Ελ­λά­δα, θα αύ­ξα­νε τη δη­μο­τι­κό­τη­τα του Τούρ­κου Πο­ρέ­δρου χωρίς ου­σια­στι­κό κό­στος στις εξω­τε­ρι­κές της σχέ­σεις και ταυ­τό­χρο­να, θα έφερ­νε πιο κοντά το κε­μα­λι­κό κα­τε­στη­μέ­νο στο ΑΚΡ και θα απο­δεί­κνυε στους οιο­νεί πο­λι­τι­κούς του συμ­μά­χους (το εθνι­κι­στι­κό ΜΗΡ) πως είναι ο από­λυ­τος εκ­φρα­στής και προ­στά­της των τουρ­κι­κών συμ­φε­ρό­ντων στην πε­ριο­χή.

Όχι στο κέ­ντρο του Αι­γαί­ου η κρίση

Η τα­κτι­κή του αντι­πε­ρι­σπα­σμού είναι πολύ συ­νη­θι­σμέ­νη στην Τουρ­κία. Μπο­ρεί οι προ­κλή­σεις να λαμ­βά­νουν χώρα σε στρα­τιω­τι­κό επί­πε­δο στην πε­ριο­χή γύρω από τα Ίμια, όμως είναι λίγο πι­θα­νό να επι­λέ­ξει αυτήν την πε­ριο­χή ως θέ­α­τρο προ­κλή­σε­ων με ανα­βαθ­μι­σμέ­νο status (θερμό  επει­σό­διο και κρίση).

Η Τουρ­κία, γνω­ρί­ζο­ντας οτι οι ΗΠΑ έχουν μια νέα κυ­βέρ­νη­ση, δεν ανα­μέ­νε­ται να μπουν στον πει­ρα­σμό να την δο­κι­μά­σουν όσον αφορά τα αντα­να­κλα­στι­κά της, πριν ο Ερ­ντο­γάν συ­να­ντή­σει τον Τραμπ. Μια πι­θα­νή απο­τυ­χία στο Αι­γαίο σε συν­δυα­σμό με την πι­θα­νό­τη­τα να μην πα­ρέμ­βουν οι ΗΠΑ για κά­ποια δια­με­σο­λά­βη­ση, (όπως έγινε στα Ίμια) θα είναι ολέ­θρια και για την χώρα αλλά και για το πο­λι­τι­κό μέλ­λον του Ερ­ντο­γάν. Το δη­μο­ψή­φι­σμα του Απρι­λί­ου στην Τουρ­κία είναι ταυ­τό­χρο­να κί­νη­τρο και αντι­κί­νη­τρο για την δη­μιουρ­γία από πλευ­ράς Τουρ­κί­ας μιας ανε­ξέ­λεγ­κτης κρί­σης στο Αι­γαίο. Ο αντι­πε­ρι­σπα­σμός στα Ίμια, είναι κυ­ρί­ως τα­κτι­κή ψυ­χο­λο­γι­κού πο­λέ­μου. Προ­σπα­θεί να κο­μί­σει το μή­νυ­μα στην Ελ­λά­δα, ώστε οι Έλ­λη­νες λή­πτες από­φα­σης να θυ­μη­θούν την κρίση του 1996. Τα Ίμια, έχουν για την Τουρ­κία “γκρι­ζα­ρι­στεί”.

Η Άγκυ­ρα, σπά­νια απο­φα­σί­ζει να δρά­σει προ­κλη­τι­κά έχο­ντας έναν και μόνο στόχο. Ο στό­χος της ανα­φο­ρι­κά με την Ελ­λά­δα, είναι να εμπλου­τί­ζε­ται η ατζέ­ντα των διεκ­δι­κή­σε­ων. Ταυ­τό­χρο­να, καθώς το απρι­λια­νό δη­μο­ψή­φι­σμα πλη­σιά­ζει, θα επι­διώ­ξει να υπεν­θυ­μί­σει στην Ε.Ε, οτι το προ­σφυ­γι­κό ζή­τη­μα δεν μπο­ρεί να λυθεί χωρίς την Τουρ­κία. Το λε­λο­γι­σμέ­νο ρίσκο λοι­πόν της Άγκυ­ρας, (έχο­ντας να αντι­με­τω­πί­σει τρο­μο­κρα­τι­κά χτυ­πή­μα­τα από ΙΚ και Κούρ­δους και τον απε­γκλω­βι­σμό της από τη Συρία) μας κα­θι­στά σαφές πως θα προ­τι­μή­σει κά­ποιο επει­σό­διο κοντά στο έδα­φός της (Βο­ρειο-Ανα­το­λι­κό Αι­γαίο ή Θράκη) με αφορ­μή που θα σχε­τί­ζε­ται με την έρευ­να και διά­σω­ση προ­σφύ­γων. Στην πε­ρί­πτω­ση της Θρά­κης, κά­ποιο επει­σό­διο που θα αφορά ζή­τη­μα ανο­χής στη δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τα, (θρη­σκευ­τι­κή) θα έδινε το απα­ραί­τη­το προ­κά­λυμ­μα-άλ­λο­θι άμυ­νας μιας τουρ­κι­κής πα­ρέμ­βα­σης. Επο­μέ­νως, η επι­λο­γή του ήσ­σο­νος ρί­σκου για να προ­ω­θη­θεί ένα θε­τι­κό κλίμα για το απρι­λια­νό δη­μο­ψή­φι­σμα, μας οδη­γεί στο να πι­θα­νο­λο­γή­σου­με οτι η Τουρ­κία θα επι­λέ­ξει ένα θέ­α­τρο διεκ­δι­κή­σε­ων το οποίο θα είναι πολύ κοντά στο έδα­φός της και θα φέρει την Ελ­λά­δα ανά­με­σα σε Ε.Ε και Τουρ­κία.

* Ο κ. Αλέ­ξαν­δρος Θ. Δρί­βας είναι Συ­ντο­νι­στής Τομέα Ρω­σί­ας Ευ­ρα­σί­ας και Νο­τιο­α­να­το­λι­κής Ευ­ρώ­πης στο Ιν­στι­τού­το Διε­θνών Σχέ­σε­ων και Υπο­ψή­φιος δι­δά­κτο­ρας Διε­θνών Σχέ­σε­ων.

capital.gr