Σ. Σέρμπος: «Θα έχουμε πιο ξεκάθαρες θέσεις από την νέα αμερικανική διοίκηση»

Κύριε Σέρμπο, να μιλή­σουμε για τις αμε­ρι­κα­νι­κές εκλογές αφού τα βλέμ­ματα όλου του πλανήτη είναι στραμ­μένα εκεί. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Αν και δεν έχουν ολο­κλη­ρω­θεί τα απο­τε­λέ­σματα, το κυρί­αρχο σενάριο παρα­μέ­νει ότι ο υπο­ψή­φιος των Δημο­κρα­τι­κών, Τζο Μπάι­ντεν θα κερ­δί­σει τις εκλογές. Ενδέ­χε­ται, το επι­τε­λείο του Ντό­ναλντ Τραμπ να εξα­ντλή­σει όλα τα εργα­λεία προς αυτή την κατεύ­θυνση κι έχω την αίσθηση της πολι­τι­κής προ­σέγ­γι­σης, ότι πρό­κει­ται για μια προ­σπά­θειά του, να προ­ε­τοι­μά­σει μια ηρωϊκή έξοδο αλλά ν’ αφήσει και κάτι για την συνέ­χεια –όσον αφορά στην υστε­ρο­φη­μία και στην συμβολή του. Από εκεί και πέρα, θα πρέπει να είμαστε προ­σε­κτι­κοί σε αυτό, διότι το ‘φαινόμενο’ Τραμπ, παρά την ακραία ρητο­ρική και λαϊ­κι­σμό του, αντα­να­κλά βαθύ­τερα αίτια συστη­μι­κών ανι­σο­τή­των που θα εξα­κο­λου­θούν να αφήνουν τραυ­μα­τι­σμένη την αμε­ρι­κα­νική κοι­νω­νία. Αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να το έχουμε υπόψη μας. Να σημειώσω ότι εάν η Γερου­σία παρα­μεί­νει στον έλεγχο των Ρεπου­μπλι­κα­νών, αυτό σημαί­νει ότι θα έχει μικρό­τερο βαθμό ελευ­θε­ρίας κινή­σεων σε κάποια θέματα ο Τζο Μπάι­ντεν που αφορούν ένα νέο, μεγάλο δημο­σιο­νο­μικό πακέτο με αφορμή την παν­δη­μία του κορω­νοϊού –που ήταν και στην κορυφή της εσω­τε­ρι­κής του ατζέ­ντας, προ­κει­μέ­νου να συσπει­ρώ­σει και την αρι­στερή πτέρυγα του Δημο­κρα­τι­κού κόμ­μα­τος που ήθελε μια μεγα­λύ­τερη στροφή πολι­τι­κής. Αυτά, ενδε­χο­μέ­νως είτε δεν θα γίνουν, είτε θα έχουν μεγα­λύ­τερο βαθμό δυσκο­λίας στην υλο­ποί­ησή τους. Είναι κάτι που θα πρέπει να το παρα­κο­λου­θούμε και σε κάθε περί­πτωση θα πρέπει να εξε­τά­σουμε πιο βαθιά το τι συμ­βαί­νει μέσα στην αμε­ρι­κα­νική κοι­νω­νία σε μια μακρό­χρονη δια­δι­κα­σία που ξεκι­νάει από την δεκα­ε­τία του ’80. Ο προ­βλη­μα­τι­σμός μου είναι ότι στην περί­πτωση εκλογής του Τζο Μπάι­ντεν –ως το πλέον πιθανό σενάριο- κάποιες απο­φά­σεις που αφορούν την αλλαγή και την αντι­με­τώ­πιση αυτών των συστη­μι­κών ανι­σο­τή­των, προ­ϋ­πο­θέ­τουν πολύ μεγάλες πολι­τι­κές παρεμ­βά­σεις. Πρό­κει­ται για παρεμ­βά­σεις που τις ξεπερ­νάει η ίδια η οικο­νο­μία και ως εκ τούτου, κρατώ αρκετά ερω­τη­μα­τικά ως προς την ηγετική φυσιο­γνω­μία του Μπάι­ντεν και τι θα βρει μπροστά του. Υπάρχει μια ‘κληρονομιά’ του Τραμπ και όχι με όρους πολι­τι­κής επι­κοι­νω­νίας και εκφοράς λόγου και λαϊ­κι­σμού του. Αλλά σίγουρα υπάρχει μια κατά­σταση η οποία είτε δεν θα επι­τρέ­ψει στο Ρεπου­μπλι­κα­νικό κόμμα να κινηθεί προς μια πιο υγιή κατεύ­θυνση και να ακο­λου­θή­σει το μονο­πάτι του λαϊ­κι­σμού, κάνο­ντας μια βελ­τιω­μένη έκδοση Τραμπ για το 2024 με λιγό­τερο εθνικό λαϊ­κι­σμό (αλλά πατώ­ντας στα ίδια θέματα) κι από την άλλη, ενδέ­χε­ται να μεγα­λώ­σει η από­σταση μεταξύ του mainstream (του κεντρι­κού πυρήνα των Δημο­κρα­τι­κών και τις αρι­στε­ρής του πτέ­ρυ­γας). Από εκεί και πέρα, νομίζω σε μικρό­τερο βαθμό θα επη­ρε­ά­σουν τα ζητή­ματα που περιέ­γραψα, τον τομέα της εσω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής των ΗΠΑ –που ενδια­φέ­ρει όλο τον κόσμο περισ­σό­τερο, σε αυτή την φάση που βρε­θή­καμε. Σίγουρα, να μην νομί­ζουμε ότι έχει τελειώ­σει η υπόθεση Τραμπ. Αν και υπάρχει το περι­τύ­λιγμα, θα πρέπει να βρεθεί λύση να αντι­με­τω­πι­στεί το περιε­χό­μενο, το οποίο αν δεν αντι­με­τω­πι­στεί θα συνε­χί­ζει να παρου­σιά­ζει ένα μεσο­πρό­θε­σμο ρίσκο για την αμε­ρι­κα­νική κοι­νω­νία.

Από εκεί πέρα, πιστεύω ότι οι δημο­κρα­τι­κοί θεσμοί των ΗΠΑ (όπως τα δικα­στή­ρια) θα κρα­τή­σουν τις αντοχές τους γι αυτό και είμαι περισ­σό­τερο σίγου­ρος ότι όλη αυτή η προ­σπά­θεια του Τραμπ με την προ­σφυγή στην δικαιο­σύνη, δεν θα βγει κάπου. Ήταν προ­ε­τοι­μα­σμέ­νος για να παίξει και αυτή την ατζέντα. Σίγουρα όμως, δεν βοηθούν σε μια κοι­νω­νία που εξα­κο­λου­θεί να είναι αρκετά πολω­μένη και με αρκετά τοξικά χαρα­κτη­ρι­στικά. Κάτι ενδια­φέ­ρον, που άλλαξε τα τελευ­ταία χρόνια στην πολι­τική συμπε­ρι­φορά των ψηφο­φό­ρων είναι ότι έχουμε πολύ πιο δια­φο­ρε­τική αντι­με­τώ­πιση του μέσου Δημο­κρα­τι­κού προς τον μέσο Ρεπου­μπλι­κάνο και τανά­πα­λιν. Παλαιό­τερα, παρά τις δια­φο­ρε­τι­κές επι­λο­γές που έκαναν για έναν πρόεδρο, την επόμενη μέρα ήταν άνθρω­ποι που είχαν μια καθη­με­ρι­νό­τητα κ.λπ. Σήμερα, έχει αλλάξει. Υπάρ­χουν πολύ σοβαρά τραύ­ματα και η Αμερική χρειά­ζε­ται κάποιον να τα επου­λώ­σει.

Βεβαίως, όλος ο κόσμος ενδια­φέ­ρε­ται για την εξω­τε­ρική πολι­τική των ΗΠΑ. Υπάρχει μια αίσθηση ότι δεν αλλά­ζουν πολλά πράγ­ματα όσον αφορά τις απο­φά­σεις γι αυτά τα θέματα, όποιος κι αν εκλεγεί Πρό­ε­δρος. Εκτι­μάτε ότι η Ευρώπη και η Ελλάδα μπορούν να έχουν προσ­δο­κίες από τον Τζο Μπάι­ντεν;

Το θετικό στοι­χείο, είναι ότι θα έχουμε μια δια­δι­κα­σία ομα­λό­τη­τας αλλά αυτή να την δούμε με ρεα­λι­σμό και όχι με αυτα­πά­τες. Ο Τζο Μπάι­ντεν ήταν αντι­πρό­ε­δρος του Μπαράκ Ομπάμα για οχτώ χρόνια, προ­έρ­χε­ται και από την Γερου­σία κι έχει μεγάλη εμπει­ρία σε θέματα εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής. Γιατί το αναφέρω αυτό: από την δια­κυ­βέρ­νηση Ομπάμα, ξεκί­νησε η συζή­τηση για τους ευρω­παί­ους ότι πρέπει και η Ευρώπη, σε θέματα όπως η ασφά­λεια, η στα­θε­ρό­τητα, η άμυνα, να μπει πιο ενεργά στον ρόλο του ‘συνοδηγού’. Μην περι­μέ­νουμε οι ΗΠΑ να βγάλουν το ‘φίδι από την τρύπα’ όπως στο παρελ­θόν. Δεν θα είναι μία προ­ε­δρία που θα κάνει τις μεγάλες παρεμ­βά­σεις, διεθνώς. Δεν θα υπάρχει το στρα­τιω­τικό της απο­τύ­πωμα, παρά μόνον εκεί όπου δια­κυ­βεύ­ο­νται πολύ ζωτικά της συμ­φέ­ρο­ντα –εκτός αν έχουμε ένα έκτακτο γεγονός παγκό­σμιας εμβέ­λειας π.χ. οι Δίδυμοι Πύργοι. Όμως, θα υπάρχει ένας πιο καθαρός διά­δρο­μος. Ένας Αμε­ρι­κα­νός Πρό­ε­δρος που θα ακούσει τους ευρω­παί­ους προ­κει­μέ­νου να φτιά­ξουμε μια συνε­κτική και συγκρο­τη­μένη δια­τλα­ντική ατζέντα ώστε να αντι­με­τω­πί­σουμε θέματα ενώ­νο­ντας δυνά­μεις. Τίποτε δεν θα είναι όπως στο παρελ­θόν. Όμως, να σημειώσω ότι κάτι που θα αλλάξει άρδην –σε σχέση με την προ­ε­δρία Τραμπ- είναι ότι είχαμε έναν Πρόεδρο, ο οποίος υπο­νό­μευε συχνά – πυκνά την Ε.Ε. ως οργα­νι­σμό και όλο το project της ευρω­παϊ­κής ολο­κλή­ρω­σης. Η στρα­τη­γική του Μπάι­ντεν θα είναι πολύ πιο καθαρή υπέρ της Ε.Ε. τόσο για γεω­πο­λι­τι­κούς όσο και για οικο­νο­μι­κούς λόγους και φυσικά, μια εξα­φά­νιση όλου αυτού του λαϊ­κι­σμού και των υψηλών τόνων που χρη­σι­μο­ποιούσε ο Τραμπ.

Όμως οι ευρω­παίοι δεν πρέπει να περι­μέ­νουν ότι γυρί­ζουμε στο Business as usual γιατί η κατά­σταση είχε αλλάξει εδώ και πολλά χρόνια. Μένει να δούμε αν και κατά πόσο η Ευρώπη θα μπο­ρέ­σει να αντα­πο­κρι­θεί σε αυτό το κάλεσμα και κυρίως να μιλήσει με μια φωνή, αφού υπάρ­χουν ακόμη αρκετές απο­κλί­σεις.

Για την Ελλάδα, είναι πολλά τα θέματα που θέλουμε να βάλουμε στο τραπέζι, με κυρί­αρχο την τουρ­κική προ­κλη­τι­κό­τητα. Εκτι­μάτε ότι θα υπάρξει μια δια­φο­ρε­τική αντι­με­τώ­πιση από τον Μπάι­ντεν απέ­να­ντι στον Ερντο­γάν;

Να υπεν­θυ­μίσω ότι την τελευ­ταία διετία, η Ελλάδα έχει προ­χω­ρή­σει σε έναν εμπλου­τι­σμό και εμβά­θυνση με τις ΗΠΑ. Αυτό είναι κάτι που θα δια­τη­ρη­θεί και θα ενι­σχυ­θεί. Άρα δεν θα έχουμε αλλαγή εκεί. Όσον αφορά τον φάκελο Τουρκία, κατ’ αρχήν, ο κ. Ερντο­γάν θα χάσει την δυνα­τό­τητα να έχει προ­σω­πική επαφή με τον Αμε­ρι­κανό Πρόεδρο και την σχέση που είχε μαζί του. Ενδε­χο­μέ­νως να προ­σπα­θή­σει να κάνει το ίδιο με τον Μπάι­ντεν. Ωστόσο υπάρχει ανάγκη για μια πιο συνε­κτική στρα­τη­γική της Δύσης έναντι της Τουρ­κίας. Πιστεύω ότι στα ελλη­νο­τουρ­κικά θα έχουμε πιο ξεκά­θα­ρες θέσεις από τη νέα αμε­ρι­κα­νική διοί­κηση και δημιουρ­γού­νται νέες προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Σίγουρα δεν αλλά­ζουν εύκολα τα δεδο­μένα στην εξω­τε­ρική πολι­τική των ΗΠΑ αλλά του­λά­χι­στον, δημιουρ­γού­νται προ­ϋ­πο­θέ­σεις για μια πιο απο­κρυ­σταλ­λω­μένη στρα­τη­γική. Δεν πρέπει να υπο­τι­μούμε την Τουρκία γιατί κρατάει ένα πολύ πλούσιο διπλω­μα­τικό ‘καλάθι’ –πολλές πτυχές του οποίου, ενδια­φέ­ρουν και τις ΗΠΑ για να κρα­τη­θεί ένα πρόσημο συμβατό και με τα δικά τους συμ­φέ­ρο­ντα στην περιοχή.