Στερνό αντίο στον μικρότερο αγνοούμενο της εισβολής στην Κύπρο

Το Σάβ­βα­το 10 Οκτω­βρί­ου στις 10 το πρωί θα γίνει μία κη­δεία με κα­θυ­στέ­ρη­ση 41 ετών, όσα θα ήταν και τα χρό­νια του 6 μηνών τότε Αν­δρέ­ας Κυ­ριά­κου, του νε­ό­τε­ρου μέχρι πρό­σφα­τα αγνο­ού­με­νου της ει­σβο­λής στην Κύπρο.

Τα οστά του εντο­πί­στη­καν στον πα­λαιό δρόμο Λευ­κω­σί­ας – Αμ­μο­χώ­στου κοντά στο χωριό Τρα­χώ­νι. Δίπλα του ήταν ακόμη η πι­πί­λα του. Η ει­κό­να αυτή προ­κά­λε­σε ρίγη συ­γκί­νη­σης σε ολό­κλη­ρη την Κύπρο.

Μαζί βρέ­θη­καν και τα λεί­ψα­να της μη­τέ­ρας του Αγ­γε­λι­κής, των αδελ­φών της, Σού­λας Α. Θε­μι­στο­κλέ­ους μόλις 11 ετών, Μάρως Α. Θε­μι­στο­κλέ­ους 19 ετών, Θε­μι­στού­λας Α. Θε­μι­στο­λέ­ους 21 ετών, καθώς και της μη­τέ­ρας των κο­ρι­τσιών, Ελέ­νης Α. Θε­μι­στο­κλέ­ους, όλων από το Τρα­χώ­νι Κυ­θραί­ας.

Κλεί­νεις τα μάτια και δεν βλέ­πεις οστά αλλά το βρέ­φος ζω­ντα­νό να το κρα­τάς στην αγκα­λιά σου και να του παί­ζεις και να του τρα­γου­δάς και αυτό να σε βλέ­πει πα­ρά­ξε­να και ξαφ­νι­κά να αρ­χί­ζει να κλαί­ει ή να γελά, λέει στον «Φι­λε­λεύ­θε­ρο» της Κύ­πρου ο θείος του μι­κρού Αν­δρέα, Πα­να­γιώ­της.

Όταν οι συγ­γε­νείς πήγαν στην εφη­με­ρί­δα για να δη­μο­σιεύ­ουν την αγ­γε­λία της κη­δεί­ας, δεν είχαν φω­το­γρα­φία του μι­κρού Αν­δρέα. Άλλοι και­ροί τότε χωρίς πολ­λές φω­το­γρα­φι­κές, δίχως τη­λέ­φω­να με εν­σω­μα­τω­μέ­νες κά­με­ρες. Υπήρ­χαν, όμως οι φω­το­γρα­φί­ες της 11χρο­νης Σού­λας, της Μάρως, της Θε­μι­στού­λας και της Αγ­γε­λι­κής (της μη­τέ­ρας του Αν­δρέα) με στε­φά­νι στα μαλ­λιά, προ­φα­νώς ανα­μνη­στι­κή από την ημέρα του γάμου της.

Ο θείος του μι­κρού Αν­δρέα, Πα­να­γιώ­της, θυ­μά­ται τα γε­γο­νό­τα όπως τα έζησε την ημέρα της εξα­φά­νι­σης των μελών της οι­κο­γέ­νειάς του τον Αύ­γου­στο του 1974, τα οποία εξι­στο­ρεί στον «Φι­λε­λεύ­θε­ρο»:

«Τρέ­χα­με να εγκα­τα­λεί­ψου­με το Τρα­χώ­νι με κα­τεύ­θυν­ση το Πα­λαί­κυ­θρο εννέα άτομα. Εγώ και ο πα­τέ­ρας μου ήμα­σταν στον δρόμο και οι υπό­λοι­ποι μέσα στο χω­ρά­φι σε από­στα­ση πε­ρί­που μιας σκά­λας. Ερ­χό­ταν μια άμαξα με τρα­κτέρ και με τον πα­τέ­ρα μου φω­νά­ξα­με και στους υπό­λοι­πους να έρ­θουν να ανέ­βουν στην κα­ρό­τσα για να φύ­γου­με όλοι μαζί. Εκεί­νη την ώρα ήρθε ο ξά­δελ­φός μου και μας είπε ότι ο πα­τέ­ρας του ήταν τραυ­μα­τι­σμέ­νος στο πόδι. Ακού­στη­καν πυ­ρο­βο­λι­σμοί και εί­δα­με και άρ­μα­τα μάχης στον δρόμο της Αμ­μο­χώ­στου. Μετά από εκεί­νη τη στιγ­μή δεν ξέ­ρα­με τι έγινε. Ο οδη­γός του τρα­κτέρ μάς οδή­γη­σε στον Λυ­θρο­δό­ντα και από τότε προ­σπα­θού­σα­με να μά­θου­με τι απέ­γι­ναν».

Όταν αφή­νο­νταν ελεύ­θε­ροι οι αιχ­μά­λω­τοι, πη­γαί­να­με και ρω­τού­σα­με αν ήξερε κά­ποιος τι συ­νέ­βη, αλλά δεν μά­θα­με ποτέ τι έγινε, μέχρι που εντο­πί­στη­καν τα λεί­ψα­να, λέει ο κ. Πα­να­γιώ­της.

Σύμ­φω­να με πε­ρι­γρα­φές που εξα­σφά­λι­σε ο Φι­λε­λεύ­θε­ρος, όταν εκ­δη­λώ­θη­κε η δεύ­τε­ρη τουρ­κι­κή ει­σβο­λή, η οι­κο­γέ­νεια Θε­μι­στο­κλέ­ους επι­χεί­ρη­σε να εγκα­τα­λεί­ψει το Τρα­χώ­νι όταν έφτα­σαν πλη­ρο­φο­ρί­ες ότι οι Τούρ­κοι ει­σέρ­χο­νταν στο χωριό. Σε κά­ποια στιγ­μή έπεσε βλήμα όλμου και η οι­κο­γέ­νεια δια­σκορ­πί­στη­κε και σύμ­φω­να με τις πλη­ρο­φο­ρί­ες, έφτα­σαν επι­τό­που Τούρ­κοι στρα­τιώ­τες και μετά από αυτό δεν υπήρ­ξαν άλλες μαρ­τυ­ρί­ες για το τι απέ­γι­ναν κά­ποια από τα μέλη της οι­κο­γέ­νειας, τα οστά των οποί­ων εντο­πί­στη­καν.

Ο πα­τέ­ρας του μι­κρού Αν­δρέα ήταν στρα­τιώ­της την πε­ρί­ο­δο της τουρ­κι­κής ει­σβο­λής και πλη­ρο­φο­ρή­θη­κε τα δια­δρα­μα­τι­σθέ­ντα αρ­γό­τε­ρα. Κατά τη διάρ­κεια του πο­λέ­μου πέ­ρα­σε πολύ δύ­σκο­λες ώρες και κιν­δύ­νε­ψε και η ζωή του. Όταν έφτα­σε στις ελεγ­χό­με­νες από τη Δη­μο­κρα­τία πε­ριο­χές, δεν βρήκε ούτε τη γυ­ναί­κα του ούτε το παιδί του.

Το ΒΗΜΑ