«Να σπάσουμε την αλυσίδα μετάδοσης»

«Στα­θε­ρή αλλά κρί­σι­μη» χα­ρα­κτη­ρί­ζει την επι­δη­μιο­λο­γι­κή κα­τά­στα­ση της χώρας μας ο Μα­νώ­λης Δερ­μι­τζά­κης, κα­θη­γη­τής Γε­νε­τι­κής στο Πα­νε­πι­στή­μιο της Γε­νεύ­ης. «Τις τε­λευ­ταί­ες μέρες ο αριθ­μός των κρου­σμά­των έχει στα­θε­ρο­ποι­η­θεί πε­ρί­που στα 200, ενώ στην αρχή του Αυ­γού­στου είχε ση­μειω­θεί μια αλ­μα­τώ­δης άνο­δος που μας είχε θο­ρυ­βή­σει», το­νί­ζει στην «Κ» ο κ. Δερ­μι­τζά­κης, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας: «Στις δια­κο­πές ο πλη­θυ­σμός με­τα­κι­νεί­ται και ανα­μει­γνύ­ε­ται, έτσι ενώ πριν εκ­δη­λώ­νο­νταν το­πι­κές εξάρ­σεις με τυ­χαί­ες αφορ­μές, τώρα με την επά­νο­δο των εκ­δρο­μέ­ων στη βάση τους αυ­ξά­νο­νται τα κρού­σμα­τα γε­ω­με­τρι­κά βάσει του πλη­θυ­σμού, οπότε τα κρού­σμα­τα συσ­σω­ρεύ­ο­νται στα αστι­κά κέ­ντρα». Ωστό­σο, υπάρ­χει η ελ­πί­δα ότι η επι­στρο­φή στη… ρου­τί­να του χει­μώ­να μπο­ρεί να επι­δρά­σει θε­τι­κά. «Εγκα­τα­λεί­που­με την ανε­με­λιά και τη χα­λα­ρό­τη­τα των θε­ρι­νών δια­κο­πών και ανα­λαμ­βά­νου­με εκ νέου τις ευ­θύ­νες μας», ανα­φέ­ρει ο ίδιος. Αλ­λω­στε, ει­δή­μο­νες και μη πα­ρα­τη­ρούν μια σειρά δια­φο­ρο­ποι­ή­σε­ων ανά­με­σα στην τω­ρι­νή φάση της παν­δη­μί­ας και στην προη­γού­με­νη, πριν από το κα­λο­καί­ρι.

«Δια­πι­στώ­νου­με αλ­λα­γές ως προς τη συ­μπε­ρι­φο­ρά του ιού σε σχέση με την άνοι­ξη. Με­λέ­τες έχουν δεί­ξει ότι έχει αυ­ξη­θεί η με­τα­δο­τι­κό­τη­τά του, ενώ υπάρ­χουν εν­δεί­ξεις ότι μπο­ρεί να προ­κα­λεί ηπιό­τε­ρα συμ­πτώ­μα­τα – κάτι που μένει όμως να απο­δει­χθεί επι­στη­μο­νι­κά», σχο­λιά­ζει στην «Κ» τη­λε­φω­νι­κά από τη Γε­νεύη ο κ. Δερ­μι­τζά­κης. «Στη διάρ­κεια του πρώ­του κύ­μα­τος είχε εκτε­θεί στον ιό το σύ­νο­λο της κοι­νό­τη­τας, με σο­βα­ρές συ­νέ­πειες στους ηλι­κιω­μέ­νους. Το κα­λο­καί­ρι, χάρη στην εμπέ­δω­ση των μέ­τρων προ­στα­σί­ας και στον αυ­το­πε­ριο­ρι­σμό των ευά­λω­των, μο­λύ­νο­νται κυ­ρί­ως νε­ό­τε­ροι σε ηλι­κία, οι οποί­οι εμ­φα­νί­ζουν λι­γό­τε­ρα συμ­πτώ­μα­τα». Το στοί­χη­μα, λοι­πόν, είναι «να σπά­σου­με την αλυ­σί­δα της με­τά­δο­σης από τους νε­ό­τε­ρους στους με­γα­λύ­τε­ρους».

Ο αριθ­μός των κρου­σμά­των για τον οποίο ενη­με­ρω­νό­μα­στε κα­θη­με­ρι­νά μοιά­ζει να είναι η κο­ρυ­φή του πα­γό­βου­νου λόγω του πλή­θους των ασυμ­πτω­μα­τι­κών. «Από την αρχή της παν­δη­μί­ας υπο­θέ­τα­με ότι τα νέα κρού­σμα­τα ήταν πε­ρισ­σό­τε­ρα από τα δια­γνω­σμέ­να, υπο­λο­γί­ζα­με δε­κα­πλά­σια», το­νί­ζει ο κ. Δερ­μι­τζά­κης. Τον Μάιο έγινε στη Γε­νεύη μια δειγ­μα­το­λη­πτι­κή έρευ­να «που εστί­α­ζε στα αντι­σώ­μα­τα που ανα­πτύσ­σο­νται στον ορ­γα­νι­σμό όσων έχουν αναρ­ρώ­σει, η οποία επι­βε­βαί­ω­σε την εν λόγω επι­στη­μο­νι­κή υπό­θε­ση, ήταν δη­λα­δή πράγ­μα­τι δε­κα­πλά­σια τα άτομα που είχαν ανα­πτύ­ξει αντι­σώ­μα­τα από εκεί­να που είχαν ταυ­το­ποι­η­θεί το διά­στη­μα Φε­βρουα­ρί­ου – Μαΐου ως φο­ρείς με βάση τα τεστ». Στην πο­ρεία όμως πραγ­μα­το­ποιού­νται κα­θη­με­ρι­νά, πα­γκο­σμί­ως, πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρα δια­γνω­στι­κά τεστ, οπότε σή­με­ρα οι επι­στή­μο­νες πολ­λα­πλα­σιά­ζουν τα γνω­στά κρού­σμα­τα επί πέντε για να βρουν τα πραγ­μα­τι­κά. «Ωστό­σο, άλλο τα νέα κρού­σμα­τα που προ­στί­θε­νται στην κοι­νό­τη­τα κα­θη­με­ρι­νά και άλλο τα ενερ­γά κρού­σμα­τα ανά πάσα στιγ­μή, που είναι όλοι οι γνω­στοί (με τεστ) και άγνω­στοι φο­ρείς που εξα­κο­λου­θούν να είναι με­τα­δο­τι­κοί μέρες μετά τη μό­λυν­σή τους· αυτοί υπο­λο­γί­ζε­ται ότι είναι πε­ρί­που 50 φορές ο εκά­στο­τε αριθ­μός που ανα­κοι­νώ­νε­ται κα­θη­με­ρι­νά».

Τα εμ­βό­λια

Καθώς τη δε­δο­μέ­νη στιγ­μή επτά ή οκτώ εμ­βό­λια βρί­σκο­νται στη φάση 3 των δο­κι­μών, η επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα έχει ελ­πί­δες ότι τους τε­λευ­ταί­ους μήνες του 2020 θα εγκρι­θεί και θα κυ­κλο­φο­ρή­σει του­λά­χι­στον ένα ασφα­λές εμ­βό­λιο ή και πα­ρα­πά­νω. «Αρ­χι­κά θα εμ­βο­λια­στεί 10%-15% του πλη­θυ­σμού, δη­λα­δή οι ευά­λω­τες ομά­δες, υγειο­νο­μι­κοί και άλλες ση­μα­ντι­κές ομά­δες πλη­θυ­σμού, κάτι που μπο­ρεί να μην επη­ρε­ά­σει πολύ τον αριθ­μό των ανι­χνευ­μέ­νων κρου­σμά­των, αλλά θα μειώ­σει ση­μα­ντι­κά τις νο­ση­λεί­ες σε ΜΕΘ και τους θα­νά­τους». Εν συ­νε­χεία «θα εμ­βο­λια­στεί με­γα­λύ­τε­ρο μέρος του πλη­θυ­σμού, 30%-40%, κάτι που θα επη­ρε­ά­σει δρα­στι­κά την επι­δη­μιο­λο­γι­κή ει­κό­να της χώρας».

Σχε­τι­κά με τον πολλά υπο­σχό­με­νο εμ­βο­λια­σμό ένα­ντι της COVID-19 η Αθηνά Λινού, κα­θη­γή­τρια Επι­δη­μιο­λο­γί­ας στο ΕΚΠΑ, δια­τυ­πώ­νει ορι­σμέ­νες ανη­συ­χί­ες: «Προ­βλη­μα­τί­ζο­μαι για τον αριθ­μό των εμ­βο­λί­ων τα οποία θα εί­μα­στε σε θέση ως χώρα να αγο­ρά­σου­με, για το αν δια­θέ­του­με την απαι­τού­με­νη υπο­δο­μή και το αν­θρώ­πι­νο δυ­να­μι­κό για τη διε­νέρ­γεια μα­ζι­κών εμ­βο­λια­σμών και βέ­βαια φο­βά­μαι πολύ τις πι­θα­νές αντι­στά­σεις από άτομα του πε­ρί­φη­μου αντιεμ­βο­λια­στι­κού κι­νή­μα­τος».

Τα σχο­λεία

Το κου­δού­νι που θα χτυ­πή­σει σε λίγες μέρες στα σχο­λεία όλης της χώρας απα­σχο­λεί βε­βαί­ως τους ει­δι­κούς. «Είμαι υπέρ της λει­τουρ­γί­ας των σχο­λεί­ων και δεν φο­βά­μαι την έξαρ­ση κρου­σμά­των από εκεί», διευ­κρι­νί­ζει εξαρ­χής ο κ. Δερ­μι­τζά­κης, «έχω ωστό­σο ορι­σμέ­νες επι­φυ­λά­ξεις ως προς τον τρόπο». Ο κα­θη­γη­τής Γε­νε­τι­κής θε­ω­ρεί ότι θα ήταν πιο χρή­σι­μο να ξε­κι­νού­σαν τα σχο­λεία με δύο εβδο­μά­δες «προ­θέρ­μαν­σης» μα­θη­τών και εκ­παι­δευ­τι­κών στη νέα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. «Τα σχο­λεία θα μπο­ρού­σαν να ανοί­ξουν στις 7 Σε­πτεμ­βρί­ου και για δύο εβδο­μά­δες τα μα­θή­μα­τα να γί­νο­νται εκ πε­ρι­τρο­πής, ώστε να δοθεί χρό­νος στην εκ­παι­δευ­τι­κή κοι­νό­τη­τα να ει­σα­γά­γει ομαλά τα νέα μέτρα», εξη­γεί. «Οταν τα σχο­λεία λει­τούρ­γη­σαν μετά την κα­ρα­ντί­να, είχαν δε­χθεί τους μι­σούς μα­θη­τές και χωρίς μάσκα, τώρα χρειά­ζο­νται χρόνο για να απο­φευ­χθούν οι εντά­σεις και να βρουν οι εκ­παι­δευ­τι­κοί τρό­πους δια­χεί­ρι­σης της κα­τά­στα­σης». Σχε­τι­κά με τη συμ­βο­λή του Πα­νελ­λή­νιου Ια­τρι­κού Συλ­λό­γου στη νέα σχο­λι­κή χρο­νιά, υπο­γραμ­μί­ζει ότι «θα πρέ­πει να με­τα­βούν στα σχο­λεία ήδη από τώρα, πριν δη­λα­δή προ­σέλ­θουν οι μα­θη­τές, ώστε να βοη­θή­σουν τους υπευ­θύ­νους στην εξεύ­ρε­ση λύ­σε­ων για την απο­φυ­γή του συ­νω­στι­σμού βάσει της χω­ρο­τα­ξί­ας κάθε σχο­λι­κού κτι­ρί­ου».

Δη­μιουρ­γι­κές λύ­σεις για την εύ­ρυθ­μη λει­τουρ­γία των σχο­λεί­ων προ­τεί­νει η κ. Λινού, η οποία έχει δια­τε­λέ­σει ει­δι­κή γραμ­μα­τέ­ας του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας το διά­στη­μα 2010-2013. «Μπο­ρούν να αυ­ξη­θούν οι ώρες δι­δα­σκα­λί­ας των παι­διών στην ύπαι­θρο, στο προ­αύ­λιο, σε κο­ντι­νά αλ­σύλ­λια», λέει εν­δει­κτι­κά, «υπάρ­χει πλή­θος εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νων και αδιά­θε­των κτι­ρί­ων και αι­θου­σών, όπου μπο­ρεί να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί μά­θη­μα προ­κει­μέ­νου να αραιώ­σουν οι τά­ξεις». Κάθε δήμος, όπως το­νί­ζει, γνω­ρί­ζει τέ­τοιους χώ­ρους στην ακτί­να δι­καιο­δο­σί­ας του· πνευ­μα­τι­κά κέ­ντρα, μου­σεία, ακόμα και αμ­φι­θέ­α­τρα πα­νε­πι­στη­μια­κών σχο­λών. «Η από­στα­ση των παι­διών πρέ­πει να είναι του­λά­χι­στον ενά­μι­σι με δύο μέτρα», το­νί­ζει, «ας μην ξε­χνά­με ότι πολλά σχο­λεία έχουν συγ­χω­νευ­θεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια». Αντι­στοί­χως, συμ­βου­λεύ­ει τους πο­λί­τες να πε­ρά­σουν τον φε­τι­νό χει­μώ­να πε­ρι­στοι­χι­σμέ­νοι από έναν στενό κύκλο φίλων. «Ετσι πε­ριο­ρί­ζου­με την πι­θα­νό­τη­τα με­τά­δο­σης, διευ­κο­λύ­νου­με πι­θα­νή ιχνη­λά­τη­ση, ενώ δια­τη­ρού­με την ψυ­χι­κή μας ισορ­ρο­πία έχο­ντας κοι­νω­νι­κές και φι­λι­κές σχέ­σεις με δύο ή τρεις ακόμα φι­λι­κές οι­κο­γέ­νειες – ιδα­νι­κά, αν εί­μα­στε γο­νείς, από την τάξη του παι­διού μας». Βε­βαί­ως, η κ. Λινού δεν πα­ρα­γνω­ρί­ζει ότι υπάρ­χουν και άλλοι χώροι που δύ­να­νται να εξε­λι­χθούν σε εστί­ες υπερ­με­τά­δο­σης, όπως τα μέσα μα­ζι­κής με­τα­φο­ράς. «Πρέ­πει να επι­τα­χθούν ή να ενοι­κια­στούν λε­ω­φο­ρεία, ώστε να εμπλου­τι­στεί ο υπάρ­χων στό­λος. Μετά τα Χρι­στού­γεν­να θα είναι πολύ αργά», κα­τα­λή­γει.

Το επό­με­νο κα­λο­καί­ρι εν­δέ­χε­ται να είναι πιο ξέ­γνοια­στο; «Λο­γι­κά θα έχει εμ­βο­λια­στεί με­γά­λο μέρος του πλη­θυ­σμού, κά­ποιοι βε­βαί­ως θα ασθε­νούν, αλλά ελά­χι­στοι θα κα­τα­λή­γουν – ει­δι­κά το κα­λο­καί­ρι», λέει ο κ. Δερ­μι­τζά­κης. «Δεν θα εί­μα­στε υπο­χρε­ω­μέ­νοι να φο­ρά­με μάσκα, εκτός από εκεί­νους που θα το κά­νουν πλέον από ανα­σφά­λεια, θα μας δια­κα­τέ­χει ίσως αμη­χα­νία, αλλά όχι φόβος».

«Kαμι­κά­ζι» ανά­με­σά μας

Πλη­θαί­νουν οι ιστο­ρί­ες αν­θρώ­πων που όταν μα­θαί­νουν ότι είναι φο­ρείς του κο­ρω­νοϊ­ού «δρα­πε­τεύ­ουν» από νο­σο­κο­μεία, επι­βι­βά­ζο­νται σε ταξί, μετρό, ακόμα και πλοία της γραμ­μής, αδια­φο­ρώ­ντας για τους συ­ναν­θρώ­πους τους. Οι άν­θρω­ποι αυτοί θα χα­ρα­κτη­ρί­ζο­νταν απλώς γρα­φι­κοί, αν δεν ήταν «κα­μι­κά­ζι» εις βάρος της δη­μό­σιας υγεί­ας. «Κά­ποιοι εκ­δη­λώ­νουν άρ­νη­ση, δεν μπο­ρούν να απο­δε­χθούν ότι είναι άρ­ρω­στοι, πράγ­μα που συμ­βαί­νει βέ­βαια και με άλλες ασθέ­νειες, οι οποί­ες όμως δεν είναι με­τα­δο­τι­κές», σχο­λιά­ζει στην «Κ» η Μα­τί­να Πα­γώ­νη, πρό­ε­δρος της ΕΙΝΑΠ. «Φυ­σι­κά, πολ­λοί είναι και… αρ­νη­τές του ιού», το­νί­ζει. «Οταν ξέ­σπα­σε η παν­δη­μία εί­χα­με 556 κρε­βά­τια ΜΕΘ, τα οποία έγι­ναν συν τω χρόνω 776 και μαζί με εκεί­να των ιδιω­τι­κών κλι­νι­κών έφτα­σαν τα 1.030», υπεν­θυ­μί­ζει. «Αν υλο­ποι­η­θούν οι δε­σμεύ­σεις του υπουρ­γού για 1.300 κρε­βά­τια ΜΕΘ έως τα τέλη Δε­κεμ­βρί­ου, θα εί­μα­στε καλά». Εκ­κλη­ση της ίδιας και των συ­να­δέλ­φων της είναι να μην πα­ρα­λεί­ψου­με φέτος να κά­νου­με το αντι­γρι­πι­κό εμ­βό­λιο, ώστε να απο­φύ­γου­με μια μοι­ραία συν­νο­ση­ρό­τη­τα COVID-19 και Η1Ν1.

Ιω­άν­να Φω­τιά­δη

Πηγή: kathimerini.gr