Ρόδος, πώς μια πόλη μπορεί να γίνει ηγέτιδα

Ενα Σαβ­βα­το­κύ­ριακο στη Ρόδο, με αφορμή μια ομιλία για την αστική αυτο­γνω­σία, ως μοχλό ανά­πτυ­ξης, γνω­ρι­μία με ανθρώ­πους της πόλης, περ­πά­τημα και ώσμωση με μια πόλη τερα­στίων δυνα­το­τή­των, γεννούν «νέα σκέψη». Αυτή η σκέψη είναι πλούτος, είναι νέο προϊόν, είναι υλικό που γονι­μο­ποιεί­ται, μεγα­λώ­νει, παρα­σύ­ρει, τρο­πο­ποιεί­ται, αλλάζει και εκτι­νάσ­σε­ται.

Η Ρόδος με απα­σχό­λησε για πρώτη φορά ως περί­πτωση πόλης, που μπορεί να κατα­στεί ηγέτιδα στη δικτύ­ωση, ελλη­νική και διεθνή, με άλλες πόλεις παρό­μοιων χαρα­κτη­ρι­στι­κών, από την Κέρκυρα, το Ναύπλιο και τη Βαλέτα ως το Miami South Beach και το Εστορίλ ή το Ντου­μπρόβ­νικ. Η εξω­στρέ­φεια και η δικτύ­ωση στην εποχή της νέας αστικής αυτο­γνω­σίας (η νέα συνεί­δηση του πολίτη σε ένα φορ­τω­μένο σήματα περι­βάλ­λον) είναι ένας μοχλός προς τα άνω, ένας τρόπος ανέλ­κυ­σης μιας κοι­νω­νίας μακριά από την τυπο­ποί­ηση και την ανα­κύ­κλωση μιας κου­ρα­σμέ­νης εικόνας.

Αλλά, βέβαια, δεν είναι η «εικόνα», αλλά οι άνθρω­ποι που τη συν­θέ­τουν. Ευτυχώς, στη Ρόδο, υπάρχει αυτό που θα χαρα­κτή­ριζα «κρίσιμη μάζα», η οποία υπο­χρε­ω­τικά πρέπει να ανθεί έξω από κρα­τι­κές δομές και γραφειoκρατικούς ανα­χρο­νι­σμούς. Η μη κερ­δο­σκο­πική εται­ρεία RICHeS (Rhodes International Culture & Heritage Society) συν­θέ­τει τις ιδέες και τις δράσεις αφο­σιω­μέ­νων πολιτών της Ρόδου, Ροδιτών ή όχι, όπως οι Χρίστος Μαλια­ρά­κης, Erik Bruns, Νεκτα­ρία Δασακλή και πολλοί άλλοι, που στον όποιον ελεύ­θερο χρόνο τους, χωρίς κανένα κέρδος, δημιουρ­γούν ευκαι­ρίες στους πολίτες για ιστο­ρική αυτο­γνω­σία. Είδα την εξαι­ρε­τι­κού επι­πέ­δου έκθεση που είχαν δημιουρ­γή­σει «Ο ταλα­ντού­χος γιατρός Hedenborg» (που είχε ζήσει στη Ρόδο από το 1840 ώς το 1864) και έλαβα μέρος στη σειρά ομιλιών Studium Generale, που γίνο­νται για δεύτερη χρονιά, με ομι­λη­τές από διά­φο­ρες ειδι­κό­τη­τες. Στις 14 Μαρτίου, στο πλαίσιο αυτής της σειράς, θα μιλήσει η ιστο­ρι­κός Χρύσα Μαλ­τέ­ζου με θέμα «Η Βενετία των Ελλήνων».

Το θέμα είναι να υπάρχει ζύμωση και αλλη­λο­τρο­φο­δό­τηση. Παρότι έκπλη­κτος είδα τη Ρόδο άδεια από ξένους του­ρί­στες (ενώ θεωρεί κανείς αυτο­νό­ητο τον χωρίς διακοπή του­ρι­σμό σ’ ένα μέρος σε αυτό το γεω­γρα­φικό πλάτος, με αυτό το brand name), η πόλη είναι εξόχως γοη­τευ­τική. Την πρόβαλα σε μια οθόνη μέλ­λο­ντος, όπου είδα την ανά­δειξη του πλούτου της, που είναι το σύνθετο ιστο­ρικό παρελ­θόν της. Για τη Ρόδο θα έπρεπε να ταξι­δεύ­ουν απ’ όλον τον κόσμο όχι μόνο όσοι τη χρη­σι­μο­ποιούν ως δια­σκε­δα­στή­ριο, αλλά οι φιλί­στο­ρες και οι καλ­λιερ­γη­μέ­νοι αστοί. Υπάρχει όλη η υποδομή και η πόλη απαντά στα ερω­τή­ματα της διε­θνούς σκέψης για την πολυ­πο­λι­τι­σμι­κό­τητα, τη συνοχή, τη συνύ­παρξη.

Δεν νοείται να μην προ­βάλ­λο­νται η Ιτα­λο­κρα­τία και τα οθω­μα­νικά μνημεία ως κομ­μά­τια μιας περή­φα­νης, ενιαίας ροδια­κής ταυ­τό­τη­τας. Ολα είναι «Ρόδος» και γι’ αυτό σαγη­νεύει η πόλη.

Αδια­νό­ητα κωλύ­ματα

Ομως, είναι εξω­φρε­νικό να μην έχει επι­τευ­χθεί ακόμη απε­μπλοκή του έργου για την απο­κα­τά­σταση του Εθνικού Θέατρου, που θα μπο­ρούσε να φιλο­ξε­νή­σει συναυ­λίες και παρα­στά­σεις θεάτρου και όπερας διε­θνούς επι­πέ­δου. Η πολι­τι­στική ανά­πτυξη που φέρνει θέσεις εργα­σίας, κύρος και φήμη, είναι μέρος ενός σύγ­χρο­νου, ανοι­κτού δια­λό­γου με όλους μέτο­χους: την κεντρική πολι­τική σκηνή, την τοπική αυτο­διοί­κηση, την Περι­φέ­ρεια, το Πανε­πι­στή­μιο, τον κόσμο του του­ρι­σμού, τους συνει­δη­το­ποι­η­μέ­νους ιδιώτες.

Είναι πλήρως απο­γοη­τευ­τική η κατά­σταση στην Παλιά Πόλη, που ανήκει στη λίστα παγκό­σμιας κλη­ρο­νο­μιάς της Unesco από το 1988. Πέραν από τα απίθανα και πέραν πάσης φαντα­σίας ωράρια μου­σείων και κέντρων πλη­ρο­φό­ρη­σης σ’ ένα από τα πιο του­ρι­στικά μέρη της Ελλάδος, υπάρχει η απο­τρό­παιη ηχο­ρύ­πανση το καλο­καίρι, η κουλ­τούρα του πλα­στι­κού, του κράχτη, του τσα­ντι­ριού κάθε μικρο­πω­λητή, της ευτέ­λειας. Δυστυ­χώς, είναι η αλήθεια. Πηγαί­νετε στο Συντρι­βάνι, τώρα που είναι ακόμη όλα κλειστά. Δείτε τα πλα­στικά «τεντό­πανα», τις επι­γρα­φές και σκε­φτείτε τον Αύγου­στο!

Οι επι­γρα­φές του Δήμου είναι όλες βαν­δα­λι­σμέ­νες. Είναι κρίμα να έχεις μια πόλη με αυτό το απόθεμα και να μην μπορείς να την κάνεις πρω­τα­γω­νί­στρια σ’ έναν αντα­γω­νι­στικό κόσμο. Αλλά πολλά μπορούν να γίνουν. Και καλά μυαλά υπάρ­χουν και διεθνής εμπει­ρία άφθονη.

Καθη­με­ρινή, Νίκος Βατό­που­λος