Πράσινος εκσυγχρονισμός και τετραετείς άγονες γραμμές – Νέα εποχή για την ελληνική ακτοπλοΐα

Σε φάση με­γά­λων αλ­λα­γών ει­σέρ­χε­ται η ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα, με την κυ­βέρ­νη­ση να δρο­μο­λο­γεί επεν­δύ­σεις άνω του 1 δισ. ευρώ για τον πρά­σι­νο εκ­συγ­χρο­νι­σμό του στό­λου και την ανα­βάθ­μι­ση των υπη­ρε­σιών στις άγο­νες γραμ­μές.

Μέσω ευ­ρω­παϊ­κών πόρων και της Ευ­ρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σε­ων σχε­διά­ζε­ται η χρη­μα­το­δό­τη­ση νέων ναυ­πη­γή­σε­ων, ενερ­γεια­κών ανα­βαθ­μί­σε­ων και με­γά­λων με­τα­σκευών, ενώ οι νέες τε­τρα­ε­τείς συμ­βά­σεις στις επι­δο­τού­με­νες γραμ­μές υπό­σχο­νται στα­θε­ρά δρο­μο­λό­για, κοι­νω­νι­κές πα­ρο­χές για τους νη­σιώ­τες και με­γα­λύ­τε­ρη πρό­σβα­ση σε κε­φά­λαια για τις ακτο­πλοϊ­κές εται­ρεί­ες.

Από το ποσό για τον πρά­σι­νο εκ­συγ­χρο­νι­σμό του ακτο­πλοϊ­κού στό­λου, η δη­μό­σια στή­ρι­ξη θα ανέλ­θει στα 300 εκατ. ευρώ και θα προ­έλ­θει από το Τα­μείο Εκ­συγ­χρο­νι­σμού, που χρη­μα­το­δο­τεί­ται από τα έσοδα του Συ­στή­μα­τος Εμπο­ρί­ας Δι­καιω­μά­των Εκ­πο­μπών (ETS) και κάθε χρόνο θα ανα­νε­ώ­νε­ται.

Οι δρά­σεις που θα εντα­χθούν στο πρό­γραμ­μα ανα­νέ­ω­σης των πλοί­ων της ακτο­πλοϊ­ας στο­χεύ­ουν στη μεί­ω­ση των εκ­πο­μπών διο­ξει­δί­ου του άν­θρα­κα CO₂ και στην ανα­βάθ­μι­ση της ενερ­γεια­κής από­δο­σης των πλοί­ων, ενι­σχύ­ο­ντας πα­ράλ­λη­λα τη βιω­σι­μό­τη­τα των θα­λάσ­σιων με­τα­φο­ρών.

Πρό­κει­ται για τρεις κα­τη­γο­ρί­ες πα­ρεμ­βά­σε­ων και αφο­ρούν νέες ναυ­πη­γή­σεις, ενερ­γεια­κή ανα­βάθ­μι­ση υφι­στά­με­νων πλοί­ων και με­γά­λες με­τα­σκευ­ές.

Καθώς τα χρή­μα­τα από το Τα­μείο Εκ­συ­χρο­νι­σμού θα συ­γκε­ντρώ­νο­νται στα­δια­κά έως το 2032, προ­βλέ­πε­ται εν­διά­με­ση χρη­μα­το­δό­τη­ση μέσω της Ευ­ρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σε­ων, που μπο­ρεί να κα­λύ­ψει άμεσα τη δη­μό­σια συ­νει­σφο­ρά και να προ­σφέ­ρει χα­μη­λό­το­κα δά­νεια έως 700 εκατ. ευρώ.

Ο συν­δυα­σμός επι­χο­ρη­γή­σε­ων και δα­νει­σμού θα κι­νη­το­ποι­ή­σει ιδιω­τι­κά και ευ­ρω­παϊ­κά κε­φά­λαια για να εκ­συγ­χρο­νι­στεί ο στό­λος και να δοθεί ώθηση στη ναυ­πη­γι­κή βιο­μη­χα­νία της χώρας.

Χρη­μα­το­δο­τι­κή «ανάσα» ζη­τούν οι μι­κρές ακτο­πλοϊ­κές

Πά­ντως η πρό­σβα­ση στη χρη­μα­το­δό­τη­ση πα­ρα­μέ­νει αυτή τη στιγ­μή η με­γα­λύ­τε­ρη πρό­κλη­ση για την ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα, ει­δι­κά για τις μι­κρές και μο­νο­βά­πο­ρες εται­ρεί­ες, που αδυ­να­τούν να απευ­θυν­θούν σε τρά­πε­ζες για την κα­τα­σκευή νέων πλοί­ων χωρίς ισχυ­ρές εγ­γυ­ή­σεις ή συμ­βά­σεις δη­μό­σιας υπη­ρε­σί­ας (άγο­νες γραμ­μές).

Σύμ­φω­να με στε­λέ­χη της ακτο­πλοϊ­κής αγο­ράς, το επι­χει­ρη­μα­τι­κό πε­ρι­βάλ­λον είναι ιδιαί­τε­ρα σκλη­ρό και, όπως επι­ση­μαί­νε­ται, απαι­τεί­ται μη­χα­νι­σμός επι­χει­ρη­μα­τι­κής υπο­στή­ρι­ξης.

Στε­λέ­χη της ακτο­πλοϊ­κής αγο­ράς προ­τεί­νουν τη δη­μιουρ­γία ενός νέου ει­δι­κού Τα­μεί­ου, στο οποίο θα έχουν πρό­σβα­ση όλες οι ακτο­πλοϊ­κές εται­ρεί­ες βάσει ξε­κά­θα­ρων κα­νό­νων και κρι­τη­ρί­ων, αφού το Ευ­ρω­παϊ­κό Τα­μείο Εκ­συγ­χρο­νι­σμού θα μπο­ρού­σε να απο­τε­λέ­σει τη βάση, κα­τευ­θύ­νο­ντας πό­ρους σε σχέ­δια ανα­νέ­ω­σης στό­λου.

Το με­γα­λύ­τε­ρο «αγκά­θι» είναι η κά­λυ­ψη των ιδίων κε­φα­λαί­ων, καθώς ο τρα­πε­ζι­κός δα­νει­σμός, αν και υπάρ­χει, δεν κα­λύ­πτει ποτέ το 100% του κό­στους με­τά­βα­σης.

Ένα νέο τα­μείο θα πρέ­πει να δο­μη­θεί με τρόπο που να αντλεί χρή­μα­τα από ευ­ρω­παϊ­κούς πό­ρους και πι­θα­νώς από την Ευ­ρω­παϊ­κή Τρά­πε­ζα Επεν­δύ­σε­ων, διο­χε­τεύ­ο­ντάς τα στη συ­νέ­χεια μέσω τρα­πε­ζι­κών προ­ϊ­ό­ντων.

Ση­μειώ­νε­ται επί­σης ότι από το ΕΣΠΑ 2021-2027 έχει ήδη εξα­σφα­λι­στεί ένα κον­δύ­λι 80 εκατ. ευρώ για το «πρα­σί­νι­σμα» της ακτο­πλοΪ­ας, ωστό­σο η Ε.Ε. ζητά κάθε εκτα­μί­ευ­ση να θε­ω­ρεί­ται δη­μό­σια επέν­δυ­ση στο πλαί­σιο Σύ­μπρα­ξης Δη­μό­σιου και Ιδιω­τι­κού Τομέα (ΣΔΙΤ) – κάτι που, όπως ση­μειώ­νε­ται, είναι δύ­σκο­λο να εφαρ­μο­στεί στην πράξη επι­χει­ρη­μα­τι­κά.

Παρ’ όλα αυτά, τα κον­δύ­λια αυτά πα­ρα­μέ­νουν δια­θέ­σι­μα και μπο­ρούν να αξιο­ποι­η­θούν εφό­σον υπάρ­ξει το κα­τάλ­λη­λο πλαί­σιο.

Νέα εποχή στις άγο­νες γραμ­μές με τε­τρα­ε­τείς συμ­βά­σεις

Στο με­τα­ξύ μια νέα εποχή στα θα­λάσ­σια δρο­μο­λό­για των άγο­νων γραμ­μών εγκαι­νιά­ζει ο πρό­σφα­τος δια­γω­νι­σμός του υπουρ­γεί­ου Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής, ο οποί­ος για πρώτη φορά απο­κτά τε­τρα­ε­τή διάρ­κεια και συ­νο­λι­κό ύψος χρη­μα­το­δό­τη­σης πε­ρί­που 668 εκατ. ευρώ.

Ήδη, το Συμ­βού­λιο Ακτο­πλοϊ­κών Συ­γκοι­νω­νιών γνω­μο­δό­τη­σε και ολο­κλή­ρω­σε σε δύο συ­νε­δριά­σεις του το θέμα της κά­λυ­ψης των γραμ­μών για τις ανά­γκες που υπάρ­χουν ενώ σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, ελή­φθη και η σχε­τι­κή υπο­γρα­φή από τον αρ­μό­διο υπουρ­γό Ναυ­τι­λί­ας Βα­σί­λη Κι­κί­λια, ο οποί­ος έχει δι­καί­ω­μα αλ­λα­γών και τρο­πο­ποι­ή­σε­ων.

Πα­ράλ­λη­λα, ανα­μέ­νε­ται η έγκρι­ση της χρη­μα­το­δό­τη­σης από το συ­ναρ­μό­διο υπουρ­γείο, ο έλεγ­χος από την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση και στη συ­νέ­χεια η ανάρ­τη­ση των προ­κη­ρύ­ξε­ων στη διαύ­γεια.

Για τους νη­σιώ­τες, η νέα δια­δι­κα­σία ση­μαί­νει στα­θε­ρά και αξιό­πι­στα δρο­μο­λό­για, αλλά και πρό­σθε­τες κοι­νω­νι­κές πα­ρο­χές καθώς από τις εται­ρεί­ες έχει ζη­τη­θεί να πα­ρέ­χουν επι­πλέ­ον δω­ρε­άν με­τα­κι­νή­σεις -με συ­νο­δό και όχημα- για νε­φρο­πα­θείς, καρ­κι­νο­πα­θείς και ΑμεΑ άνω του 67% δύο φορές τον μήνα, έκ­πτω­ση 50% για τρί­τε­κνες οι­κο­γέ­νειες και συ­ντα­ξιού­χους του ΝΑΤ, δω­ρε­άν ει­σι­τή­ρια για αθλη­τές ερα­σι­τε­χνι­κών σω­μα­τεί­ων, καθώς και δω­ρε­άν με­τα­κι­νή­σεις για στε­λέ­χη του Λι­με­νι­κού Σώ­μα­τος από και προς την υπη­ρε­σία τους.

Ιδιαί­τε­ρη θέση στο πρό­γραμ­μα κα­τέ­χει η τριε­τής γραμ­μή ro-ro Κε­ρα­τσί­νι – Μεστά – Σίγρι – Αλε­ξαν­δρού­πο­λη, στο πλαί­σιο της οποί­ας θα με­τα­φέ­ρο­νται δω­ρε­άν 70 ντα­λί­κες εβδο­μα­διαί­ως με προ­ο­ρι­σμό τον Έβρο, συμ­βάλ­λο­ντας στην ανα­συ­γκρό­τη­ση της πε­ριο­χής μετά την κα­τα­στρο­φι­κή πυρ­κα­γιά του 2023.

Η και­νο­τό­μος αυτή πρό­τα­ση, που στη­ρί­ζε­ται σε πο­λυ­τρο­πι­κές με­τα­φο­ρές, απο­σκο­πεί στη μεί­ω­ση του κό­στους για την κοι­νω­νία και τις επι­χει­ρή­σεις, αλλά και στη μεί­ω­ση του πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος.

Ση­μειώ­νε­ται ότι οι νέες τε­τρα­ε­τείς συμ­βά­σεις για τις ακτο­πλοϊ­κές εται­ρεί­ες, φέρ­νουν προ­βλε­ψι­μό­τη­τα και οι­κο­νο­μι­κή ασφά­λεια, επι­τρέ­πο­ντας επεν­δύ­σεις για εκ­συγ­χρο­νι­σμό στό­λου και συμ­μόρ­φω­ση με τις πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές απαι­τή­σεις.

Με την πο­λυ­ε­τή διάρ­κεια οι εται­ρεί­ες θα μπο­ρούν να απευ­θύ­νο­νται πιο εύ­κο­λα σε τρα­πε­ζι­κά ιδρύ­μα­τα και να εξα­σφα­λί­ζουν χρη­μα­το­δό­τη­ση για τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό και το «πρα­σί­νι­σμα» των πλοί­ων τους.

Επι­ση­μαί­νε­ται ότι αυτή τη στιγ­μή 24 μι­κρές ακτο­πλοϊ­κές εται­ρεί­ες που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στον χώρο, κυ­ρί­ως σε άγο­νες και εν­δο­νη­σιω­τι­κές γραμ­μές, δεν μπο­ρούν να αντλή­σουν χρη­μα­το­δό­τη­ση εξαι­τί­ας των πε­ριο­ρι­σμέ­νων ιδίων κε­φα­λαί­ων και της έλ­λει­ψης εται­ρι­κής δια­φά­νειας.

Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία του υπουρ­γεί­ου Ναυ­τι­λί­ας, ετη­σί­ως 57 πλοία επι­δο­τού­νται για την εξυ­πη­ρέ­τη­ση 73 γραμ­μών – 22 που συν­δέ­ουν νησιά με την ηπει­ρω­τι­κή χώρα και 51 εν­δο­νη­σιω­τι­κές – δια­σφα­λί­ζο­ντας πως ακόμη και τα πιο απο­μα­κρυ­σμέ­να νησιά πα­ρα­μέ­νουν συν­δε­δε­μέ­να με τον κορμό της χώρας.

Ο υπουρ­γός Ναυ­τι­λί­ας, Βα­σί­λης Κι­κί­λιας, σε πρό­σφα­τη ανάρ­τη­σή του στο Χ έχει το­νί­σει ότι «η νη­σιω­τι­κό­τη­τα δεν απο­τε­λεί μειο­νέ­κτη­μα, αλλά συ­γκρι­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα», υπο­γραμ­μί­ζο­ντας τη δέ­σμευ­ση της κυ­βέρ­νη­σης να στη­ρί­ζει έμπρα­κτα τους κα­τοί­κους και τις ανά­γκες τους.

Πηγή: skai.gr