Δημ. E. Bασιλείου, επιχειρησιακός ερευνητής: «Ο ιός θα επιβάλει μια “νέα αειφορία” κι ένα “νέο τουριστικό προϊόν”»!

Ο Χένρι Κίσ­σι­γκερ, συ­νή­θι­ζε να λέει ότι «κάθε επι­τυ­χία απλά εξα­σφα­λί­ζει ένα ει­σι­τή­ριο για ένα πιο δύ­σκο­λο πρό­βλη­μα» και στην πε­ρί­πτω­ση της παν­δη­μί­ας του κο­ρω­νοϊ­ού συ­νέ­βη ακρι­βώς αυτό.

Η επι­τυ­χής δια­χεί­ρι­ση της παν­δη­μί­ας κατά τη χει­με­ρι­νή πε­ρί­ο­δο, οδή­γη­σε σε ένα δύ­σκο­λο σταυ­ρό­λε­ξο κατά τη θε­ρι­νή πε­ρί­ο­δο, που εκτι­μά­ται ότι θα γίνει ακόμα πιο δύ­σκο­λο τον χει­μώ­να.

Ο Επι­χει­ρη­σια­κός Ερευ­νη­τής – Επι­χει­ρη­μα­τί­ας Τρο­φί­μων & Του­ρι­σμού BEng, MSc, κ. Δη­μή­τρης Η. Βα­σι­λεί­ου, ένας εκ των 10 Ελ­λή­νων από όλο τον κόσμο που ένω­σαν τις δυ­νά­μεις τους για τη δη­μιουρ­γία του FLATOD 19 -μιας τε­ρά­στιας και­νο­το­μί­ας πα­γκο­σμί­ως στον τομέα του του­ρι­σμού- στην πολύ εν­δια­φέ­ρου­σα συ­νέ­ντευ­ξή του σή­με­ρα στη «δ», θέτει τα πράγ­μα­τα στη ρε­α­λι­στι­κή τους βάση.

Πα­ρου­σιά­ζει το και­νο­τό­μο μο­ντέ­λο του FLATOD 19, δίνει ου­σια­στι­κές απα­ντή­σεις για τις επι­πτώ­σεις του covid-19 στην του­ρι­στι­κή βιο­μη­χα­νία, εξη­γεί γιατί η Ρόδος και η Κως θα «τα­λαι­πω­ρη­θούν» λι­γό­τε­ρο τον χει­μώ­να, δίνει άλλη υπό­στα­ση στην ορθή δια­χεί­ρι­ση του «του­ρι­στι­κού προ­ο­ρι­σμού» και υπο­στη­ρί­ζει ότι ο ιός θα επι­βά­λει μια “νέα Αει­φο­ρία” κι ένα «Νέο Του­ρι­στι­κό Προ­ϊ­όν».

• Κύριε Βα­σι­λεί­ου, θα ήθελα να ξε­κι­νή­σου­με λέ­γο­ντάς μας με δύο λόγια τι είναι η με­θο­δο­λο­γία “FLATOD 19-Ευ­έ­λι­κτοι Του­ρι­στι­κοί Προ­ο­ρι­σμοί”;

Η Με­θο­δο­λο­γία “FLATOD-19”, προ­ϊ­όν συ­νερ­γα­σί­ας ομά­δας 10 Ελ­λή­νων, 7 ει­δι­κο­τή­των, από όλο τον κόσμο, αντι­με­τω­πί­ζει την ανά­γκη των Του­ρι­στι­κών Προ­ο­ρι­σμών, δη­λα­δή τόπων που δέ­χο­νται με­γά­λες εισ­ρο­ές επι­σκε­πτών σε σχέση με τον πλη­θυ­σμό τους, να έχουν ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο σχέ­διο αντι­με­τώ­πι­σης του Covid-19. Πυ­ρή­νας είναι η ομα­δο­ποί­η­ση των επι­σκε­πτών και η ήπια ελεγ­χό­με­νη δρο­μο­λό­γη­ση των με­τα­κι­νή­σε­ών τους, ώστε να υπάρ­χει προ­κα­τα­βο­λι­κός πε­ριο­ρι­σμός της δια­σπο­ράς και πολύ γρή­γο­ρη ιχνη­λά­τη­ση.

• Ακού­γε­ται ως μια πολύ και­νο­το­μι­κή σύλ­λη­ψη και θα ήθελα να μας πείτε πώς προ­έ­κυ­ψε η ιδέα για τη δη­μιουρ­γία του FLATOD 19.

Υπήρ­ξε ένας συν­δυα­σμός πραγ­μά­των που ξε­κί­νη­σε τον Φε­βρουά­ριο του 2020. Τις ημέ­ρες που η Κίνα κα­τέ­βα­σε τον στρα­τό στους δρό­μους της Γιου­χάν, εί­μα­στε έτοι­μοι με την ΠΟΞ (Πα­νελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Ξε­νο­δό­χων) και άλ­λους φο­ρείς, να ξε­κι­νή­σου­με ένα έργο για την ανά­δει­ξη των Του­ρι­στι­κών Προ­ο­ρι­σμών μέσω της Γα­στρο­νο­μί­ας. Το θέμα λοι­πόν “Του­ρι­στι­κός Προ­ο­ρι­σμός” μας είχε ήδη απα­σχο­λή­σει ερευ­νη­τι­κά πάνω από 2 χρό­νια. Μέσα και από τις επι­κοι­νω­νί­ες με φί­λους στο εξω­τε­ρι­κό και ει­δι­κά με την Άπω Ανα­το­λή, που ήταν “μπρο­στά” στις εξε­λί­ξεις, κα­τα­λά­βα­με ότι ο Του­ρι­σμός θα πά­θαι­νε κα­τα­στρο­φή. Εί­δα­με όμως και ότι οι με­γά­λες πα­γκό­σμιες αλυ­σί­δες των ξε­νο­δο­χεί­ων, με την εμπει­ρία και του SARS, πολύ γρή­γο­ρα ανέ­πτυ­ξαν Πρω­τό­κολ­λα. Το θέμα “Του­ρι­στι­κός Προ­ο­ρι­σμός” όμως ως σύ­νο­λο δεν το αντι­με­τώ­πι­ζε κα­νείς. Ακόμη χει­ρό­τε­ρα, όλες οι χώρες αντι­με­τω­πί­ζο­νταν ως ενιαί­ος προ­ο­ρι­σμός – και καμία χώρα δεν είχε την ιδιαι­τε­ρό­τη­τα της Ελ­λά­δας, με τα πολλά νησιά που είναι ανε­ξάρ­τη­τοι “προ­ο­ρι­σμοί”, ώστε να δα­νει­στού­με τε­χνο­γνω­σία.

• Ου­σια­στι­κά δη­λα­δή η ομάδα συ­στά­θη­κε για να βοη­θή­σει τους ελ­λη­νι­κούς προ­ο­ρι­σμούς να δώ­σουν πρα­κτι­κές λύ­σεις, σε πο­λυ­σύν­θε­τα προ­βλή­μα­τα στη “Δια­χεί­ρι­ση Προ­ο­ρι­σμών την εποχή των επι­δη­μιών”.

Ακρι­βώς. Στη συ­γκυ­ρία που σας πε­ριέ­γρα­ψα, δια­βά­σα­με εκτι­μή­σεις του Π.Ο.Υ. (Πα­γκό­σμιου Ορ­γα­νι­σμού Υγεί­ας) που προει­δο­ποιού­σε ότι με δε­δο­μέ­νη την αν­θε­κτι­κό­τη­τα του COVID-19, και τις πρώ­τες εμπει­ρί­ες, οι χώρες πρέ­πει να μά­θουν να “ανοι­γο­κλεί­νουν”. Εμείς συν­δέ­σα­με τη λέξη “χώρα” με “Προ­ο­ρι­σμός” και ανη­συ­χή­σα­με, γιατί σκε­φτή­κα­με ότι εκεί που επι­σκέ­πτες συ­νε­χώς εναλ­λάσ­σο­νται “ανορ­γά­νω­τα”, τα επι­δη­μιο­λο­γι­κά προ­βλή­μα­τα θα ήταν με­γα­λύ­τε­ρα, για κάθε Προ­ο­ρι­σμό που θα λει­τουρ­γού­σε με το κλασ­σι­κό μο­ντέ­λο του του­ρι­σμού. Επι­πλέ­ον ξέ­ρα­με ήδη ότι στο πε­ρι­βάλ­λον του Του­ρι­σμού, η ιχνη­λά­τη­ση είναι σχε­δόν αδύ­να­τη, πόσω μάλ­λον η γρή­γο­ρη ιχνη­λά­τη­ση, που απο­τε­λεί κα­θο­ρι­στι­κό πα­ρά­γο­ντα για τον έλεγ­χο μιας επι­δη­μί­ας. Έτσι σκε­φτή­κα­με να ανα­πτύ­ξου­με μια με­θο­δο­λο­γία που να δυ­σκο­λεύ­ει τη δια­σπο­ρά του ιού σε του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς και να διευ­κο­λύ­νει την ιχνη­λά­τη­ση, φέρ­νο­ντας μαζί τε­χνο­γνω­σί­ες και ει­δι­κό­τη­τες από αρ­κε­τούς κλά­δους – από τον Του­ρι­σμό και όχι μόνο: Δια­χεί­ρι­ση Προ­ο­ρι­σμών, Επι­χει­ρη­σια­κή Έρευ­να, Ια­τρι­κή, Συ­στή­μα­τα Ποιό­τη­τας κλπ. Για να το πε­τύ­χου­με αυτό, μα­ζευ­τή­κα­με Έλ­λη­νες από όλο τον κόσμο, και την Ελ­λά­δα, με γνώση και των ίδιων των ελ­λη­νι­κών προ­ο­ρι­σμών.

• Ποια είναι η ει­κό­να που έχετε για τη Ρόδο και την κα­τά­στα­ση όπως έχει δια­μορ­φω­θεί με το άνοιγ­μα του του­ρι­σμού;

Ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός άνοι­ξε φέτος με πολ­λές τα­χύ­τη­τες και με δια­φο­ρε­τι­κό τρόπο στους δια­φο­ρε­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Η βάση ήταν τα υγειο­νο­μι­κά πρω­τό­κολ­λα του κρά­τους, με έμ­φα­ση στα ξε­νο­δο­χεια­κά, ενώ υπήρ­ξαν και άλλα “πε­ρι­φε­ρεια­κά” για εστια­τό­ρια, πούλ­μαν κλπ. Η Ρόδος δεν απο­τέ­λε­σε εξαί­ρε­ση. Γρή­γο­ρα όμως φά­νη­κε ότι οι με­γά­λες ξε­νο­δο­χεια­κές μο­νά­δες είχαν κα­λύ­τε­ρη επαγ­γελ­μα­τι­κή ορ­γά­νω­ση και νο­ο­τρο­πία να τη­ρή­σουν πρω­τό­κολ­λα, ενώ στους άλ­λους κλά­δους υπήρ­ξαν πε­ρισ­σό­τε­ρες αστο­χί­ες. Αυτό σε συν­δυα­σμό με τις αργές αντι­δρά­σεις της χώρας, την πα­λι­νω­δία σε επι­κοι­νω­νια­κές δρά­σεις και τα προ­βλή­μα­τα των χωρών προ­έ­λευ­σης των του­ρι­στών, έδωσε ένα προ­βά­δι­σμα στα με­γά­λα resort που τόλ­μη­σαν να ανοί­ξουν και συ­νερ­γά­στη­καν με Tour Operators. Αυτό έγινε ακόμη εντο­νό­τε­ρο στη Ρόδο που έχει και αδύ­να­μο εσω­τε­ρι­κό του­ρι­σμό. Τα στα­τι­στι­κά τα έχετε δη­μο­σιεύ­σει και εσείς ως εφη­με­ρί­δα από τα στοι­χεία της Ένω­σης Ξε­νο­δό­χων Ρόδου. Το ζή­τη­μα δεν είναι μόνο ότι άνοι­ξαν οι μισές μο­νά­δες με τη μισή πλη­ρό­τη­τα, αλλά και ότι οι του­ρί­στες που ήρθαν δεν «κυ­κλο­φό­ρη­σαν» πολύ, για λό­γους ασφά­λειας, στους χώ­ρους εκτός ξε­νο­δο­χεί­ων: εστια­τό­ρια και bar, πα­ρα­λί­ες και σο­κά­κια, προ­κά­λε­σαν ανη­συ­χία. Συ­νέ­πεια αυτού ήταν να μην “πέσει χρήμα” στο νησί, καθώς αυτό συ­γκρά­τη­σε τα κρού­σμα­τα, αλλά κρά­τη­σε τα έσοδα ακόμη χα­μη­λό­τε­ρα.

• Με βάση τα μέχρι τώρα στοι­χεία, θα λέ­γα­τε ότι έπει­τα από την επι­τυ­χη­μέ­νη δια­χεί­ρι­ση του χει­μώ­να, η κα­τά­στα­ση ξέ­φυ­γε;

Αρ­χι­κά να πούμε ότι η επι­τυ­χη­μέ­νη δια­χεί­ρι­ση του χει­μώ­να βα­σί­στη­κε στη γεν­ναία από­φα­ση του Πρω­θυ­πουρ­γού προ­σω­πι­κά να “κλεί­σει” τη χώρα. Αυτό όμως δεν είχε τί­πο­τε “δια­χει­ρι­στι­κό”. O κό­σμος υπά­κου­σε για λό­γους που ήταν συν­δυα­σμός φόβου, προ­στί­μων και χρη­μα­τι­κών ενι­σχύ­σε­ων. Τα καλά νέα ήταν ότι ει­δι­κά οι του­ρι­στι­κές πε­ριο­χές είχαν σχε­δόν μη­δε­νι­κά κρού­σμα­τα. Όταν όμως χρειά­στη­κε να κά­νου­με πραγ­μα­τι­κή “δια­χεί­ρι­ση” δεν νο­μί­ζω ότι υπήρ­ξε καν “δια­χεί­ρι­ση”. Για να το πω όσο πιο κομψά μπορώ, τρέ­χα­με πίσω από τις εξε­λί­ξεις. Εξαί­ρε­ση απο­τέ­λε­σαν 2-3 πε­ρι­φέ­ρειες, που έκα­ναν σχε­δόν ό,τι μπο­ρού­σαν για να αντι­με­τω­πί­σουν ένα ομο­λο­γου­μέ­νως ΠΟΛΥ δύ­σκο­λο πρό­βλη­μα, που δεν θέ­λα­με να πα­ρα­δε­χθού­με ότι μας ξε­πέρ­να­γε. Και ο βα­σι­κός λόγος ήταν ότι βια­στή­κα­με να ανοί­ξου­με. Και, μοι­ραία, πολύ ανορ­γά­νω­τα. Κατ’ αρχήν χά­σα­με στο ιδε­ο­λο­γι­κό επί­πε­δο, και μά­λι­στα μόνοι μας. Η Με­θο­δο­λο­γία FLATOD-19, όπως και κάθε με­θο­δο­λο­γία προ­ϋ­πο­θέ­τει το να απο­δε­χθείς ότι υπάρ­χει πρό­βλη­μα, υφι­στά­με­νο ή εν δυ­νά­μει. Και μά­λι­στα η με­θο­δο­λο­γία μας έχει εν­σω­μα­τω­μέ­νη στρα­τη­γι­κή την επι­κοι­νω­νία προς τους πε­λά­τες σου ότι ανα­γνω­ρί­ζεις το πρό­βλη­μα και έχεις ανα­πτύ­ξει λύ­σεις, ώστε να τους προ­σελ­κύ­σεις. Η χώρα όμως επέ­λε­ξε να δια­φη­μί­σει “χα­λα­ρό ελ­λη­νι­κό κα­λο­καί­ρι”, αρ­χί­σα­με να πε­ρη­φα­νευό­μα­στε με­τα­ξύ μας πόσο ασφα­λείς εί­μα­στε, αγνο­ώ­ντας τον ξένο κα­τα­να­λω­τή που (θα έπρε­πε να) στο­χεύ­α­με, και ανοί­ξα­με με ένα χα­λα­ρό τρόπο, θε­ω­ρώ­ντας ότι ο κο­ρω­νο­ϊ­ός «πέ­ρα­σε».

Αυτό ήταν ξε­κά­θα­ρα λάθος, έδιω­ξε «σωστό» κόσμο και προ­σέλ­κυ­σε «λάθος» κόσμο, χα­λά­ρω­σε εμάς τους ίδιους και – επι­πλέ­ον – δεν μας επέ­τρε­ψε να ανα­ρω­τη­θού­με και να ανα­σχε­διά­σου­με το ίδιο το του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν με την συλ­λο­γι­κό­τη­τα που απαι­τεί­ται σε το­πι­κό επί­πε­δο (ξε­νο­δό­χοι, εστιά­το­ρες, ορ­γα­νω­τές εκ­δρο­μών κλπ). Αν με το «ξέ­φυ­γε» εν­νο­εί­τε τα κρού­σμα­τα, οι αριθ­μοί έχουν ανέ­βει ανη­συ­χη­τι­κά – και μά­λι­στα ενώ εί­χα­με μια “κοντή” σεζόν και με ένα πο­σο­στό του­ρι­στών που κυ­μάν­θη­κε από το 10% έως το 30% στους προ­ο­ρι­σμούς.Σί­γου­ρα όμως «ξέ­φυ­γε», με την έν­νοια ότι φά­νη­κε ότι δεν ορί­ζα­με την τύχη μας και συ­ρό­μα­σταν πίσω από τις εξε­λί­ξεις. Αυτό φά­νη­κε απλοϊ­κά και από τις χώρες που μας έβα­ζαν σε λί­στες δια­φό­ρων χρω­μά­των (πορ­το­κα­λί, κόκ­κι­νες κλπ). Δεν εί­χα­με καν στόχο πό­σους επι­σκέ­πτες στο­χεύ­α­με (όχι «ελ­πί­ζα­με» ή «προ­βλέ­πα­με») είτε ως χώρα είτε ως με­μο­νω­μέ­νοι προ­ο­ρι­σμοί. Τα υγειο­νο­μι­κά πρω­τό­κολ­λα είναι η βάση για κάθε επό­με­νο βήμα, αλλά από μόνα τους δεν απο­τε­λούν συ­νο­λι­κό σχε­δια­σμό.

• Πώς βλέ­πε­τε να εξε­λίσ­σε­ται η κα­τά­στα­ση το φθι­νό­πω­ρο στην πε­ριο­χή μας, αλλά γε­νι­κό­τε­ρα στη χώρα μας, με την απο­χώ­ρη­ση των του­ρι­στών;

Δεν μπο­ρού­με να κά­νου­με ακόμη πλήρη απο­λο­γι­σμό της του­ρι­στι­κής σεζόν και άρα είναι λίγο πρώ­ι­μο να έχου­με ακρι­βείς εκτι­μή­σεις. Ωστό­σο με­ρι­κά πράγ­μα­τα είναι ξε­κά­θα­ρα, κυ­ρί­ως στο κομ­μά­τι το οι­κο­νο­μι­κό. Με την απα­σχό­λη­ση και την του­ρι­στι­κή κα­τα­νά­λω­ση σε πλήρη κα­θί­ζη­ση, είναι βέ­βαιο ότι μας πε­ρι­μέ­νει όλους ένα δύ­σκο­λο φθι­νό­πω­ρο και ένας ακόμη πιο δύ­σκο­λος χει­μώ­νας. Όμως το πραγ­μα­τι­κό στοί­χη­μα είναι το επι­δη­μιο­λο­γι­κό, γιατί πλέον οι λύ­σεις και οι πα­ρεμ­βά­σεις στο οι­κο­νο­μι­κό μέρος είναι πο­λι­τι­κές της κε­ντρι­κής Κυ­βέρ­νη­σης και μόνο. Ο,τι μπο­ρεί φα­ντά­ζο­μαι θα το κάνει. Επι­δη­μιο­λο­γι­κά τα πράγ­μα­τα είναι πιο αβέ­βαια και είναι λίγο νωρίς. Εχω μια επι­φύ­λα­ξη για το πώς κά­νου­με test και πόσο στο­χευ­μέ­να και ανα­λο­γι­κά των πε­ρι­στά­σε­ων είναι. Νο­μί­ζω ότι και στα test δεν έχου­με πλήρη στρα­τη­γι­κή και δεν είναι τυ­χαίο ότι μόλις προ­χθές το Εθνι­κό Κέ­ντρο Αι­μο­δο­σί­ας ενη­μέ­ρω­σε τις ΥΔΕ των Πε­ρι­φε­ρειών ότι δεν μπο­ρεί να εξυ­πη­ρε­τή­σει πλέον άλλα test λόγω “αλό­γι­στης χρή­σης”. Δεν ξέ­ρου­με επί­σης πως λει­τουρ­γεί το θέμα με τα ξε­νο­δο­χεία κα­ρα­ντί­νας, καθώς αρ­κε­τά κρού­σμα­τα δεν έχουν ιχνη­λα­τη­θεί και σε κά­ποιες πε­ρι­πτώ­σεις υπάρ­χουν κα­ταγ­γε­λί­ες ότι κά­ποια δεν έχουν καν κα­τα­γρα­φεί. Με δύο λόγια δεν ξέ­ρου­με ακόμη πόσο η έξαρ­ση που πα­ρα­τη­ρεί­ται έχει “πε­ρά­σει στην κοι­νό­τη­τα”, δη­λα­δή σε ποιο βαθμό έχου­με θύ­μα­τα ντό­πιους στους πε­ρι­φε­ρεια­κούς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Θα ξέ­ρου­με σε ένα μήνα. Συ­νο­λι­κά μι­λώ­ντας δεν είμαι πολύ αι­σιό­δο­ξος, του­λά­χι­στον σε επί­πε­δο χώρας. Θεωρώ ότι πολ­λές πε­ριο­χές θα έχουν με­γά­λα προ­βλή­μα­τα που τώρα δεν φαί­νο­νται. Ωστό­σο φαί­νε­ται, και τα λέω όλα αυτά από την αί­σθη­ση συ­νερ­γα­τών μας, ότι η Ρόδος (όπως και η Κως και δευ­τε­ρευό­ντως η Κρήτη) θα τα­λαι­πω­ρη­θεί σχε­τι­κά λι­γό­τε­ρο από πχ τις Κυ­κλά­δες ή την Αθήνα, καθώς λόγω των resort που δού­λε­ψαν αρ­κε­τά επαγ­γελ­μα­τι­κά τα πρω­τό­κολ­λα και κρά­τη­σαν τον κόσμο τους μέσα, δεν φαί­νε­ται να εί­χα­με με­γά­λη ανά­μει­ξη με τους ντό­πιους και ει­δι­κά σε μα­ζι­κές εκ­δη­λώ­σεις (πα­ρα­λί­ες, party κλπ).

• Ο σχε­δια­σμός για την επό­με­νη ημέρα τι θα πρέ­πει να πε­ρι­λαμ­βά­νει;

Η άποψη που έχει υιο­θε­τή­σει η Ομάδα μας από τις επι­στη­μο­νι­κές ια­τρι­κές πηγές, είναι ότι ο κο­ρω­νο­ϊ­ός θα μας “συ­ντρο­φέ­ψει” για αρ­κε­τό χρο­νι­κό διά­στη­μα, ενώ συγ­χρό­νως το εμ­βό­λιο μπο­ρεί να ακού­γε­ται ότι είναι προ των πυλών, είναι αμ­φί­βο­λο όμως πότε θα είναι πρα­κτι­κά δια­θέ­σι­μο σε πολύ κόσμο. Άρα και η επό­με­νη του­ρι­στι­κή σεζόν θα έχει πολλά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της φε­τι­νής – και ίσως δεν πρέ­πει να εί­μα­στε πολύ εφη­συ­χα­σμέ­νοι ούτε για τη με­θε­πό­με­νη. Επί­σης εξαρ­τό­μα­στε από πα­ρά­γο­ντες που θα προ­σθέ­σουν προ­βλή­μα­τα στην εξί­σω­ση πχ αε­ρο­με­τα­φο­ρές. Επι­πλέ­ον, είναι πι­θα­νό να αλ­λά­ξουν ση­μα­ντι­κά οι του­ρι­στι­κές συ­νή­θειες με­ρί­δας κα­τα­να­λω­τών, καθώς φαί­νε­ται ότι για πολλά πράγ­μα­τα ο κο­ρω­νο­ϊ­ός ίσως είναι ο κα­τα­λύ­της των εξε­λί­ξε­ων και ακόμη και μια δι­καιο­λο­γία. Ένα τέ­τοιο πα­ρά­δειγ­μα είναι η φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα των προ­ο­ρι­σμών και τε­λι­κά η Αει­φο­ρία και η επι­δί­ω­ξη πιο “προ­σω­πι­κών”, ποιο­τι­κών και αυ­θε­ντι­κών δια­κο­πών. Ακόμη και στην Ελ­λά­δα είναι μια ανά­γκη που θα προ­κύ­ψει επι­τα­κτι­κά, αν φα­ντα­στού­με ότι τα φε­τι­νά προ­βλή­μα­τα τα εί­χα­με με το 20% του πε­ρυ­σι­νού αριθ­μού του­ρι­στών και με μια του­ρι­στι­κή σεζόν 50-60 ημε­ρών. Δεν μπορώ να φα­ντα­στώ τι θα γίνει αν υπο­τι­μή­σου­με πάλι το πρό­βλη­μα, έχου­με ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση των του­ρι­στών και επαρ­κή χρόνο επώ­α­σης μιας επι­δη­μί­ας, αν η σεζόν αρ­χί­σει πχ τον Μάιο. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση η γνώμη μας είναι ότι ο Του­ρι­σμός θα ανα­γκα­στεί να εν­σω­μα­τώ­σει με­θο­δο­λο­γί­ες και γνώ­σεις και από άλ­λους κλά­δους και όχι μόνο από τις ψη­φια­κές τε­χνο­λο­γί­ες – και μια τέ­τοια ανά­γκη θα είναι η τε­χνο­κρα­τι­κή και ολι­στι­κή δια­χεί­ρι­ση των Προ­ο­ρι­σμών. Δη­λα­δή ο ιός θα επι­βά­λει μια “νέα Αει­φο­ρία”, σε κά­ποιο βαθμό. Ένα νέο Του­ρι­στι­κό Προ­ϊ­όν. Για να γί­νουν όλα αυτά θα χρεια­στεί βέ­βαια να αλ­λά­ξουν πολλά. Ένα από αυτά είναι να αρ­χί­ζου­με να υπο­λο­γί­ζου­με τον Δη­μό­σιο Χώρο (πχ πα­ρα­λί­ες, σο­κά­κια) ως φυ­σι­κό πόρο. Το βα­σι­κό όμως είναι να ανα­πτύ­ξου­με το­πι­κές συ­νερ­γα­σί­ες, υπό τη σκέπη των το­πι­κών φο­ρέ­ων πχ Ενώ­σεις Ξε­νο­δό­χων, Εστια­τό­ρων κλπ αλλά και της Αυ­το­διοί­κη­σης – Δήμων και Πε­ρι­φε­ρειών. Είναι ση­μα­ντι­κό να υπάρ­χει Ηγε­σία αλλά και ανταλ­λα­γή πλη­ρο­φο­ριών σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο με­τα­ξύ το­πι­κών φο­ρέ­ων, ώστε να υιο­θε­τού­νται κά­ποιοι ήπιοι πε­ριο­ρι­σμοί, δια­τη­ρώ­ντας πα­ράλ­λη­λα την ικα­νο­ποί­η­ση του­ρι­στών και ντό­πιων σε ένα ικα­νο­ποι­η­τι­κό επί­πε­δο – και όλο αυτό να επι­κοι­νω­νεί­ται ως πα­ρο­χή “φρο­ντί­δας” στους επι­σκέ­πτες. Δη­λα­δή θα πρέ­πει να συ­νερ­γα­ζό­μα­στε και να προ­γραμ­μα­τί­ζου­με λίγο πα­ρα­πά­νω. Ισως δεν είναι και τόσο κακό νο­μί­ζω. Θα είναι για όλους μας ένα στοί­χη­μα, που όμως θέλει να το πά­ρου­με νωρίς.Σί­γου­ρα όμως «ξέ­φυ­γε», με την έν­νοια ότι φά­νη­κε ότι δεν ορί­ζα­με την τύχη μας και συ­ρό­μα­σταν πίσω από τις εξε­λί­ξεις. Αυτό φά­νη­κε απλοϊ­κά και από τις χώρες που μας έβα­ζαν σε λί­στες δια­φό­ρων χρω­μά­των (πορ­το­κα­λί, κόκ­κι­νες κλπ). Δεν εί­χα­με καν στόχο πό­σους επι­σκέ­πτες στο­χεύ­α­με (όχι «ελ­πί­ζα­με» ή «προ­βλέ­πα­με») είτε ως χώρα είτε ως με­μο­νω­μέ­νοι προ­ο­ρι­σμοί. Τα υγειο­νο­μι­κά πρω­τό­κολ­λα είναι η βάση για κάθε επό­με­νο βήμα, αλλά από μόνα τους δεν απο­τε­λούν συ­νο­λι­κό σχε­δια­σμό.

• Πώς βλέ­πε­τε να εξε­λίσ­σε­ται η κα­τά­στα­ση το φθι­νό­πω­ρο στην πε­ριο­χή μας, αλλά γε­νι­κό­τε­ρα στη χώρα μας, με την απο­χώ­ρη­ση των του­ρι­στών;

Δεν μπο­ρού­με να κά­νου­με ακόμη πλήρη απο­λο­γι­σμό της του­ρι­στι­κής σεζόν και άρα είναι λίγο πρώ­ι­μο να έχου­με ακρι­βείς εκτι­μή­σεις. Ωστό­σο με­ρι­κά πράγ­μα­τα είναι ξε­κά­θα­ρα, κυ­ρί­ως στο κομ­μά­τι το οι­κο­νο­μι­κό. Με την απα­σχό­λη­ση και την του­ρι­στι­κή κα­τα­νά­λω­ση σε πλήρη κα­θί­ζη­ση, είναι βέ­βαιο ότι μας πε­ρι­μέ­νει όλους ένα δύ­σκο­λο φθι­νό­πω­ρο και ένας ακόμη πιο δύ­σκο­λος χει­μώ­νας. Όμως το πραγ­μα­τι­κό στοί­χη­μα είναι το επι­δη­μιο­λο­γι­κό, γιατί πλέον οι λύ­σεις και οι πα­ρεμ­βά­σεις στο οι­κο­νο­μι­κό μέρος είναι πο­λι­τι­κές της κε­ντρι­κής Κυ­βέρ­νη­σης και μόνο. Ο,τι μπο­ρεί φα­ντά­ζο­μαι θα το κάνει. Επι­δη­μιο­λο­γι­κά τα πράγ­μα­τα είναι πιο αβέ­βαια και είναι λίγο νωρίς. Εχω μια επι­φύ­λα­ξη για το πώς κά­νου­με test και πόσο στο­χευ­μέ­να και ανα­λο­γι­κά των πε­ρι­στά­σε­ων είναι. Νο­μί­ζω ότι και στα test δεν έχου­με πλήρη στρα­τη­γι­κή και δεν είναι τυ­χαίο ότι μόλις προ­χθές το Εθνι­κό Κέ­ντρο Αι­μο­δο­σί­ας ενη­μέ­ρω­σε τις ΥΔΕ των Πε­ρι­φε­ρειών ότι δεν μπο­ρεί να εξυ­πη­ρε­τή­σει πλέον άλλα test λόγω “αλό­γι­στης χρή­σης”. Δεν ξέ­ρου­με επί­σης πως λει­τουρ­γεί το θέμα με τα ξε­νο­δο­χεία κα­ρα­ντί­νας, καθώς αρ­κε­τά κρού­σμα­τα δεν έχουν ιχνη­λα­τη­θεί και σε κά­ποιες πε­ρι­πτώ­σεις υπάρ­χουν κα­ταγ­γε­λί­ες ότι κά­ποια δεν έχουν καν κα­τα­γρα­φεί. Με δύο λόγια δεν ξέ­ρου­με ακόμη πόσο η έξαρ­ση που πα­ρα­τη­ρεί­ται έχει “πε­ρά­σει στην κοι­νό­τη­τα”, δη­λα­δή σε ποιο βαθμό έχου­με θύ­μα­τα ντό­πιους στους πε­ρι­φε­ρεια­κούς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Θα ξέ­ρου­με σε ένα μήνα. Συ­νο­λι­κά μι­λώ­ντας δεν είμαι πολύ αι­σιό­δο­ξος, του­λά­χι­στον σε επί­πε­δο χώρας. Θεωρώ ότι πολ­λές πε­ριο­χές θα έχουν με­γά­λα προ­βλή­μα­τα που τώρα δεν φαί­νο­νται. Ωστό­σο φαί­νε­ται, και τα λέω όλα αυτά από την αί­σθη­ση συ­νερ­γα­τών μας, ότι η Ρόδος (όπως και η Κως και δευ­τε­ρευό­ντως η Κρήτη) θα τα­λαι­πω­ρη­θεί σχε­τι­κά λι­γό­τε­ρο από πχ τις Κυ­κλά­δες ή την Αθήνα, καθώς λόγω των resort που δού­λε­ψαν αρ­κε­τά επαγ­γελ­μα­τι­κά τα πρω­τό­κολ­λα και κρά­τη­σαν τον κόσμο τους μέσα, δεν φαί­νε­ται να εί­χα­με με­γά­λη ανά­μει­ξη με τους ντό­πιους και ει­δι­κά σε μα­ζι­κές εκ­δη­λώ­σεις (πα­ρα­λί­ες, party κλπ).

• Ο σχε­δια­σμός για την επό­με­νη ημέρα τι θα πρέ­πει να πε­ρι­λαμ­βά­νει;

Η άποψη που έχει υιο­θε­τή­σει η Ομάδα μας από τις επι­στη­μο­νι­κές ια­τρι­κές πηγές, είναι ότι ο κο­ρω­νο­ϊ­ός θα μας “συ­ντρο­φέ­ψει” για αρ­κε­τό χρο­νι­κό διά­στη­μα, ενώ συγ­χρό­νως το εμ­βό­λιο μπο­ρεί να ακού­γε­ται ότι είναι προ των πυλών, είναι αμ­φί­βο­λο όμως πότε θα είναι πρα­κτι­κά δια­θέ­σι­μο σε πολύ κόσμο. Άρα και η επό­με­νη του­ρι­στι­κή σεζόν θα έχει πολλά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της φε­τι­νής – και ίσως δεν πρέ­πει να εί­μα­στε πολύ εφη­συ­χα­σμέ­νοι ούτε για τη με­θε­πό­με­νη. Επί­σης εξαρ­τό­μα­στε από πα­ρά­γο­ντες που θα προ­σθέ­σουν προ­βλή­μα­τα στην εξί­σω­ση πχ αε­ρο­με­τα­φο­ρές. Επι­πλέ­ον, είναι πι­θα­νό να αλ­λά­ξουν ση­μα­ντι­κά οι του­ρι­στι­κές συ­νή­θειες με­ρί­δας κα­τα­να­λω­τών, καθώς φαί­νε­ται ότι για πολλά πράγ­μα­τα ο κο­ρω­νο­ϊ­ός ίσως είναι ο κα­τα­λύ­της των εξε­λί­ξε­ων και ακόμη και μια δι­καιο­λο­γία. Ένα τέ­τοιο πα­ρά­δειγ­μα είναι η φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα των προ­ο­ρι­σμών και τε­λι­κά η Αει­φο­ρία και η επι­δί­ω­ξη πιο “προ­σω­πι­κών”, ποιο­τι­κών και αυ­θε­ντι­κών δια­κο­πών. Ακόμη και στην Ελ­λά­δα είναι μια ανά­γκη που θα προ­κύ­ψει επι­τα­κτι­κά, αν φα­ντα­στού­με ότι τα φε­τι­νά προ­βλή­μα­τα τα εί­χα­με με το 20% του πε­ρυ­σι­νού αριθ­μού του­ρι­στών και με μια του­ρι­στι­κή σεζόν 50-60 ημε­ρών. Δεν μπορώ να φα­ντα­στώ τι θα γίνει αν υπο­τι­μή­σου­με πάλι το πρό­βλη­μα, έχου­με ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση των του­ρι­στών και επαρ­κή χρόνο επώ­α­σης μιας επι­δη­μί­ας, αν η σεζόν αρ­χί­σει πχ τον Μάιο. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση η γνώμη μας είναι ότι ο Του­ρι­σμός θα ανα­γκα­στεί να εν­σω­μα­τώ­σει με­θο­δο­λο­γί­ες και γνώ­σεις και από άλ­λους κλά­δους και όχι μόνο από τις ψη­φια­κές τε­χνο­λο­γί­ες – και μια τέ­τοια ανά­γκη θα είναι η τε­χνο­κρα­τι­κή και ολι­στι­κή δια­χεί­ρι­ση των Προ­ο­ρι­σμών. Δη­λα­δή ο ιός θα επι­βά­λει μια “νέα Αει­φο­ρία”, σε κά­ποιο βαθμό. Ένα νέο Του­ρι­στι­κό Προ­ϊ­όν. Για να γί­νουν όλα αυτά θα χρεια­στεί βέ­βαια να αλ­λά­ξουν πολλά. Ένα από αυτά είναι να αρ­χί­ζου­με να υπο­λο­γί­ζου­με τον Δη­μό­σιο Χώρο (πχ πα­ρα­λί­ες, σο­κά­κια) ως φυ­σι­κό πόρο. Το βα­σι­κό όμως είναι να ανα­πτύ­ξου­με το­πι­κές συ­νερ­γα­σί­ες, υπό τη σκέπη των το­πι­κών φο­ρέ­ων πχ Ενώ­σεις Ξε­νο­δό­χων, Εστια­τό­ρων κλπ αλλά και της Αυ­το­διοί­κη­σης – Δήμων και Πε­ρι­φε­ρειών. Είναι ση­μα­ντι­κό να υπάρ­χει Ηγε­σία αλλά και ανταλ­λα­γή πλη­ρο­φο­ριών σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο με­τα­ξύ το­πι­κών φο­ρέ­ων, ώστε να υιο­θε­τού­νται κά­ποιοι ήπιοι πε­ριο­ρι­σμοί, δια­τη­ρώ­ντας πα­ράλ­λη­λα την ικα­νο­ποί­η­ση του­ρι­στών και ντό­πιων σε ένα ικα­νο­ποι­η­τι­κό επί­πε­δο – και όλο αυτό να επι­κοι­νω­νεί­ται ως πα­ρο­χή “φρο­ντί­δας” στους επι­σκέ­πτες. Δη­λα­δή θα πρέ­πει να συ­νερ­γα­ζό­μα­στε και να προ­γραμ­μα­τί­ζου­με λίγο πα­ρα­πά­νω. Ισως δεν είναι και τόσο κακό νο­μί­ζω. Θα είναι για όλους μας ένα στοί­χη­μα, που όμως θέλει να το πά­ρου­με νωρίς.