Ριζικές αλλαγές στα ΑΕΙ-Νέο τοπίο με πέντε άξονες

Πρώτον, από το 2021 η κρατική χρη­μα­το­δό­τηση των ΑΕΙ καθο­ρί­ζε­ται αυστη­ρώς με βάση αλγό­ριθμο. Δεύ­τε­ρον, παρέ­χο­νται κίνητρα στα ιδρύ­ματα να βελ­τιω­θούν σε στόχους που τα ίδια θα επι­λέ­ξουν και να χρη­μα­το­δο­τη­θούν γι’ αυτό – η προ­σέλ­κυση ξένων φοι­τη­τών είναι ένας από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους. Εάν κάποιο ΑΕΙ περάσει κάτω από τον πήχυ, θα χάνει κον­δύ­λια υπέρ εκείνων που τα κατα­φέρ­νουν. Τρίτον, υπο­γρά­φο­νται προ­γραμ­μα­τι­κές συμ­φω­νίες των ΑΕΙ με το υπουρ­γείο Παι­δείας με βάθος τετρα­ε­τίας για, μεταξύ άλλων, συγκε­κρι­μένο αριθμό εισα­κτέων ανά έτος, διο­ρι­σμούς πανε­πι­στη­μια­κών, αριθμό υπο­τρο­φιών, εισα­γωγή νέων επι­στη­μο­νι­κών πεδίων (π.χ. τεχνητή νοη­μο­σύνη) στα προ­γράμ­ματα σπουδών. Τέταρ­τον, μελε­τώ­νται οι στρα­τη­γι­κές επι­λο­γές της Ελλάδας και τα επι­στη­μο­νικά πεδία στα οποία πλέον παρα­τη­ρεί­ται υπερ­πλη­θώρα τμη­μά­των και κατόπιν απο­φα­σί­ζε­ται αλλαγή του αντι­κει­μέ­νου τους. Πέμπτον, ερευ­νώ­νται οι επι­πτώ­σεις της υπο­γεν­νη­τι­κό­τη­τας σε βάθος δεκα­ε­τίας.

Πρό­κει­ται για τους πέντε άξονες που, όπως παρου­σιά­ζει η «Κ», θα καθο­ρί­σουν το νέο τοπίο στην τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση μέσα από τον σχε­δια­σμό του υπουρ­γείου Παι­δείας ύστερα από εισή­γηση της Εθνικής Αρχής Ανώ­τα­της Εκπαί­δευ­σης (ΕΘΑΑΕ). Το πρώτο βήμα του σχε­δια­σμού θα γίνει άμεσα, στην προσεχή Σύνοδο Πρυ­τά­νεων εντός του Ιουλίου. Εκεί, όπως ανέφερε στην «Κ» ο κ. Βασίλης Διγα­λά­κης, υφυ­πουρ­γός Παι­δείας, αρμό­διος για την ανώτατη εκπαί­δευση, θα ζητηθεί από τα ΑΕΙ να κατα­θέ­σουν τα πρώτα στρα­τη­γικά τους σχέδια έως το φθι­νό­πωρο. Κατόπιν, έως την άνοιξη του 2021 τα σχέδια θα αξιο­λο­γη­θούν από την ΕΘΑΑΕ, ώστε να υπο­γρα­φούν τα τετρα­ετή business plans ανάμεσα στα ΑΕΙ και το υπουρ­γείο. «Η χρη­μα­το­δό­τηση θα κατα­νέ­με­ται βάση αλγο­ρίθ­μου, ενώ θα υπάρ­ξουν μετρή­σι­μοι δείκτες για κάθε πεδίο, για παρά­δειγμα η μέση διάρ­κεια σπουδών και ο λόγος φοι­τη­τών ανά διδά­σκο­ντα, που θα παρα­κο­λου­θού­νται» παρα­τη­ρεί, μιλώ­ντας στην «Κ», ο κ. Περι­κλής Μήτκας, πρό­ε­δρος της ΕΘΑΑΕ.

Συγκε­κρι­μένα, για φέτος τα ΑΕΙ πήραν το ποσό των 145.778.186 ευρώ για τις λει­τουρ­γι­κές τους δαπάνες, τη σίτιση των φοι­τη­τών και τη μισθο­δο­σία του έκτα­κτου προ­σω­πι­κού. Η συνο­λική επι­χο­ρή­γηση των ΑΕΙ για το 2021 θα γίνει με αλγό­ριθμο, ο οποίος θα προ­κύ­πτει από αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια: το πλήθος των ενεργών φοι­τη­τών (όσων δεν έχουν παρα­τεί­νει τις σπουδές τους πέραν του ν+2, όπου ν ο ελά­χι­στος χρόνος σπουδών, π.χ. 4, 5 ή 6 χρόνια) ανά πρό­γραμμα σπουδών, το εκτι­μώ­μενο ετήσιο κόστος σπουδών ανά φοιτητή, η διάρ­κεια των προ­γραμ­μά­των σπουδών, ο αριθμός του προ­σω­πι­κού, η τυχόν εργα­στη­ριακή εκπαί­δευση κάθε τμή­μα­τος, και οι δαπάνες για έκτακτο προ­σω­πικό που προ­σφέ­ρει υπη­ρε­σίες όπως η καθα­ριό­τητα και η φύλαξη. Εξε­τά­ζε­ται εάν μεταξύ των κρι­τη­ρίων θα συμπε­ρι­λη­φθεί το ερευ­νη­τικό έργο κάθε ΑΕΙ ή εάν θα υπάρξει συσχέ­τιση της χρη­μα­το­δό­τη­σης με τα κον­δύ­λια που έπαιρ­ναν έως τώρα τα ΑΕΙ. Με το καθε­στώς που ίσχυε μέχρι και φέτος, κάθε υπουρ­γός μέσω των πρό­σθε­των επι­χο­ρη­γή­σεων προς τα ΑΕΙ κατά τη διάρ­κεια της χρονιάς μπο­ρούσε να αλλάξει την ισορ­ρο­πία της κατα­νο­μής.

Ωστόσο, από το 2022 και μετά θα υπάρξει μία σημα­ντική αλλαγή στον τρόπο κατα­νο­μής της κρα­τι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης στα ΑΕΙ. Πλέον το 80% θα συνε­χί­σει να επι­με­ρί­ζε­ται βάσει του αλγο­ρίθ­μου, αλλά το υπό­λοιπο 20% θα κατα­νέ­με­ται με κρι­τή­ριο εάν το ΑΕΙ έχει πιάσει τους στόχους που θα έχει επι­λέ­ξει το ίδιο. «Για πρώτη φορά προ­βλέ­πε­ται συγκε­κρι­μένο ποσοστό χρη­μα­το­δό­τη­σης να εξαρ­τά­ται από την αξιο­λό­γηση του ιδρύ­μα­τος» λέει στην «Κ» ο κ. Διγα­λά­κης. Κάθε ΑΕΙ θα επι­λέ­ξει ένα πεδίο, στο οποίο θέλει να επεν­δύ­σει στρα­τη­γικά. Και σε αυτό θα αξιο­λο­γεί­ται για να διεκ­δι­κή­σει το μερίδιό του στο 20% της κρα­τι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης προς τα ΑΕΙ. Μεταξύ αυτών των πεδίων είναι η ποιό­τητα και η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της εκπαί­δευ­σης (π.χ. θα μετρούν η αξιο­λό­γηση από τους φοι­τη­τές και η πορεία επαγ­γελ­μα­τι­κής απορ­ρό­φη­σής τους), η ερευ­νη­τική δρα­στη­ριό­τητα του ΑΕΙ (π.χ. δημο­σιεύ­σεις των καθη­γη­τών, συμ­με­τοχή σε διεθνή αντα­γω­νι­στικά ερευ­νη­τικά προ­γράμ­ματα) και η εξω­στρέ­φεια του ΑΕΙ όπως απο­τυ­πώ­νε­ται από την προ­σέλ­κυση ξένων φοι­τη­τών και την απο­στολή Ελλήνων φοι­τη­τών στο εξω­τε­ρικό μέσω διεθνών προ­γραμ­μά­των και συνερ­γα­σιών.

Οι τετρα­ε­τείς συμ­φω­νίες

Σημα­ντική αλλαγή στη λει­τουρ­γία των ΑΕΙ θα απο­τε­λέ­σει η υπο­χρε­ω­τική σύναψη τετρα­ε­τών συμ­φω­νιών με το υπουρ­γείο Παι­δείας. Σε αυτές θα ορί­ζε­ται για παρά­δειγμα ο αριθμός των εισα­κτέων σε κάθε ΑΕΙ και των διο­ρι­σμών νέων πανε­πι­στη­μια­κών. «Το περιε­χό­μενο των συμ­φω­νιών θα είναι δεσμευ­τικό στη λογική τι δίνει το υπουρ­γείο σε κάθε ΑΕΙ και τι αυτό θα πετύχει. Κάθε πανε­πι­στή­μιο θα ορίσει τους δικούς του μετρή­σι­μους δείκτες» ανα­φέ­ρει ο κ. Μήτκας. Ηδη, τα ΑΕΙ έχουν κατα­θέ­σει τον προ­κα­ταρ­κτικό στρα­τη­γικό τους σχε­δια­σμό και στην επόμενη Σύνοδο Πρυ­τά­νεων η ηγεσία του υπουρ­γείου θα τους ζητήσει να τον επι­και­ρο­ποι­ή­σουν μέχρι το φθι­νό­πωρο. Για παρά­δειγμα, προ­τεί­νε­ται η οργά­νωση προ­γραμ­μά­των σπουδών για την τεχνητή νοη­μο­σύνη, τα οποία θα εισα­χθούν στα πρώτα έτη των σπουδών κάθε ΑΕΙ. Τα ιδρύ­ματα θα κατα­θέ­τουν την συμ­φω­νία αυτή στην ΕΘΑΑΕ, η οποία –μετά αξιο­λό­γηση– θα ειση­γεί­ται στο υπουρ­γείο.

Στο πλαίσιο του σχε­δια­σμού θα μελε­τη­θούν οι στρα­τη­γι­κές επι­λο­γές για την ανά­πτυξη των επι­στη­μο­νι­κών πεδίων καθώς και οι επι­πτώ­σεις της υπο­γεν­νη­τι­κό­τη­τας στην Ελλάδα σε βάθος χρόνου στην ανώτατη εκπαί­δευση. Και αυτό διότι οι από­φοι­τοι Λυκείου μειώ­νο­νται. Συγκε­κρι­μένα, όλα τα νέα τμήματα του 2019 που δεν έχουν αξιο­λο­γη­θεί, θα αξιο­λο­γη­θούν ενώ θα υπάρξει και μελέτη σκο­πι­μό­τη­τας και βιω­σι­μό­τη­τάς τους. Επίσης, θα μελε­τη­θεί εάν υπάρχει πλε­ό­να­σμα ή έλλειμμα τμη­μά­των σε κάποιο επι­στη­μο­νικό πεδίο. «Ετσι, το πανε­πι­στή­μιο μπορεί να απο­φα­σί­σει ανα­διάρ­θρωση της ακα­δη­μαϊ­κής δομής του» όπως λέει ο κ. Μήτκας, υπο­νο­ώ­ντας καταρ­γή­σεις τμη­μά­των και προ­γραμ­μά­των. Η συμβολή των πρυ­τά­νεων και των πανε­πι­στη­μια­κών θα είναι καθο­ρι­στική για το νέο τοπίο από το 2021.

Αγγλό­φωνο προ­πτυ­χιακό και στην Ιατρική του ΑΠΘ

«Το οικο­νο­μικό πανε­πι­στή­μιο στο Εσκι­σε­χίρ της Τουρ­κίας έχει απο­κτή­σει τα τελευ­ταία χρόνια περίπου ένα εκα­τομ­μύ­ριο φοι­τη­τές σε διά­φο­ρες χώρες. Και αυτό διότι οργα­νώ­νει εξ απο­στά­σεως προ­γράμ­ματα σπουδών», ανα­φέ­ρει στην «Κ» ο πρό­ε­δρος της ΕΘΑΑΕ Περι­κλής Μήτκας, περι­γρά­φο­ντας την πολι­τική της Τουρ­κίας να προ­σελ­κύ­σει ξένους φοι­τη­τές.

Ενδει­κτικό είναι ότι η Τουρκία οργα­νώ­νει ένα πρό­γραμμα αντί­στοιχο με το ευρω­παϊκό Erasmus, για ανταλ­λαγή φοι­τη­τών σε χώρες του μου­σουλ­μα­νι­κού κόσμου.

Με βάση τα στοι­χεία της UNESCO η Τουρκία έχει πάνω από 72.000 ξένους φοι­τη­τές στα ΑΕΙ της (13η στην κατά­ταξη των χωρών), ενώ η Ελλάδα απου­σιά­ζει από την κατά­ταξη. Ευρύ­τερα, σύμφωνα με τα στοι­χεία του ΟΟΣΑ, περίπου 5 εκα­τομ­μύ­ρια φοι­τη­τές σπου­δά­ζουν σε ΑΕΙ μακριά από τη χώρα τους.

Η προ­σέλ­κυση ξένων φοι­τη­τών και η εξω­στρέ­φεια των ΑΕΙ μέσα από συνερ­γα­σίες με ξένα ΑΕΙ απο­τε­λούν προ­τε­ραιό­τητα του υπουρ­γείου Παι­δείας και μάλιστα συγκα­τα­λέ­γο­νται μεταξύ των κρι­τη­ρίων τα οποία τα ΑΕΙ μπορούν να επι­λέ­ξουν να αξιο­λο­γη­θούν για να χρη­μα­το­δο­τη­θούν επι­πλέον από το κράτος.

Το θεσμικό πλαίσιο για τη λει­τουρ­γία ξενό­γλωσ­σων προ­πτυ­χια­κών προ­γραμ­μά­των με πρό­σφατο νόμο άλλαξε ώστε να μπορούν να γίνο­νται δεκτοί σε αυτά και φοι­τη­τές από χώρες της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης (με το προη­γού­μενο καθε­στώς γίνο­νταν δεκτοί μόνο από χώρες εκτός Ε.Ε.) με δίδα­κτρα, ενώ δόθηκε μεγα­λύ­τερη αυτο­νο­μία στα ΑΕΙ να ιδρύουν σχετικά προ­γράμ­ματα.

Ηδη, έχει ιδρυθεί και θα λει­τουρ­γή­σει από τον Σεπτέμ­βριο το πρώτο αγγλό­φωνο προ­πτυ­χιακό πρό­γραμμα στην Αρχαιο­λο­γία, την Ιστορία και τη Φιλο­λο­γία της Αρχαίας Ελλάδας από τη Φιλο­σο­φική Σχολή Αθηνών.

Επίσης, όπως ανέφερε στην «Κ» ο πρύ­τα­νης του ΑΠΘ κ. Νίκος Παπαϊ­ω­άν­νου, και η Ιατρική του Αρι­στο­τε­λείου Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λο­νί­κης προ­γραμ­μα­τί­ζει αγγλό­φωνο προ­πτυ­χιακό, με κόστος 17.000 ευρώ ετησίως. Ανα­μέ­νε­ται η πιστο­ποί­ησή του από την ΕΘΑΑΕ και η έγκρισή του από τη Σύγκλητο του ΑΠΘ.

Πηγή: kathimerini.gr

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΛΑΚΑΣΑΣ