• Ο εφημέριος του Αγίου Φανουρίου -από τον περασμένο Ιανουάριο και του Αγίου Παντελεήμονος, μιλά στη «δ» για το βαθύτερο νόημα της Μεγάλης Εβδομάδας, την πνευματική μοναξιά της εποχής και τον τρόπο που η Εκκλησία μπορεί να αγγίξει ξανά τον σύγχρονο άνθρωπο
Σε μια εποχή ταχύτητας, εικόνας και εσωτερικής απομάκρυνσης, ο λόγος της Εκκλησίας καλείται να ξαναβρεί τη βαθύτερη αποστολή του: να συνομιλήσει ουσιαστικά με τον άνθρωπο. Ο πατήρ Μιχαήλ Κρητικός, με αφορμή την νέα του διακονία και στον ιστορικό ναό του Αγίου Παντελεήμονος Ρόδου και τη μεγάλη πνευματική περίοδο της Μεγάλης Εβδομάδας, καταθέτει έναν λόγο στοχαστικό, βιωματικό και βαθιά ανθρωποκεντρικό. Μέσα από τις απαντήσεις του, αναδεικνύει τη διαχρονική δύναμη της Ορθόδοξης παράδοσης, όχι ως μια στατική αναφορά στο παρελθόν, αλλά ως ζωντανή πρόταση ζωής για το σήμερα.
Εστιάζει στο ουσιαστικό μήνυμα της θυσιαστικής αγάπης, στην ανάγκη υπέρβασης της υπαρξιακής μοναξιάς και στη σημασία μιας Εκκλησίας που δεν κρίνει, αλλά αγκαλιάζει. Με λόγο που ισορροπεί ανάμεσα στη θεολογία και την καθημερινή εμπειρία, ο π. Μιχαήλ μιλά για την πίστη ως σχέση και όχι ως τυπική υποχρέωση, για την αμφιβολία ως μέρος της αναζήτησης και για τη Μεγάλη Εβδομάδα ως μια βαθιά πρόσκληση μεταμόρφωσης. Μια συνέντευξη που δεν απευθύνεται μόνο στους πιστούς, αλλά σε κάθε άνθρωπο που αναζητά νόημα, ελπίδα και αλήθεια μέσα στον σύγχρονο κόσμο.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Πατήρ Μιχαήλ, με απόφαση του Μητροπολίτη μας κ. Κυρίλλου διατηρείτε την ενορία του Αγίου Φανουρίου και επιπλέον αναλάβατε και την διακονία του Αγίου Παντελεήμονος;
Πολύ σωστά κα Παμπρή αναφέρατε ότι από 11ης Ιανουαρίου διορίστηκα προϊστάμενος από την Ιερά Μητρόπολη Ρόδου και τον σεπτό μας Ποιμενάρχη Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Ρόδου κκ Κύριλλο, στον ιστορικό ναό του Αγίου Παντελεήμονος.
Τον ευχαριστώ για την αμέριστη, πατρική εμπιστοσύνη, εκτίμηση και αγάπη που δείχνει στην ελαχιστότητά μου, όπου μετά από 9 και πλέον χρόνια διακονίας στον προστάτη του νησιού μας Άγιο Φανούριο, μου ανέθεσε και αυτήν την ενορία, στην οποία θα εργαστώ με ζήλο και αυταπάρνηση προς δόξα Θεού.
• Ποιο είναι το βαθύτερο μήνυμα της εισόδου του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, σήμερα Κυριακή των Βαΐων, για την Ορθόδοξη Εκκλησία;
Η Κυριακή των Βαΐων δεν αποτελεί μια απλή ιστορική ανάμνηση, αλλά την είσοδο του Λόγου του Θεού στην «Αγία Πόλη» της ανθρώπινης ύπαρξης. Το βαθύτερο μήνυμα είναι η ανατροπή της κοσμικής ισχύος από την άκρα ταπείνωση.
Ο Χριστός δεν εισέρχεται στα Ιεροσόλυμα ως ένας θριαμβευτής στρατηγός, αλλά ως ο «Πράος Βασιλεύς» που επιλέγει εκούσια τον δρόμο της θυσίας. Ενώ ο κόσμος ζητούσε έναν επίγειο ηγέτη για να λύσει τα πολιτικά του δεσμά, Εκείνος ήρθε για να λύσει τα δεσμά της φθοράς και του θανάτου. Τα βάια που κρατάμε δεν είναι απλώς σύμβολα νίκης, αλλά μια ομολογία πίστης ότι η αληθινή ελευθερία κερδίζεται μέσω του Σταυρού. Την Κυριακή των Βαΐων ο Θεός γίνεται ευάλωτος και παραδίδεται στα χέρια των ανθρώπων Του, δείχνοντας ότι η αληθινή δόξα δεν βρίσκεται στην εξουσία, αλλά στη θυσιαστική αγάπη που νικά τη φθορά και τον θάνατο και μας καλεί να μετατρέψουμε το εφήμερο «Ωσαννά» σε μια μόνιμη σχέση αγάπης, συνοδεύοντας Τον όχι μόνο στη δόξα Του, αλλά και στο Πάθος που οδηγεί τελικά στην Ανάσταση.
• Η Εκκλησία πρέπει να προσαρμόζεται στην εποχή ή να μένει σταθερή; Και ποιο είναι το μεγαλύτερο πνευματικό «κενό» που βλέπετε στην κοινωνία σήμερα;
Η Εκκλησία δεν ετεροπροσδιορίζεται από τις κοινωνικές μεταβολές, δεν οφείλει να κυνηγά τις εξελίξεις και να γίνετε «μοντέρνα», αλλά να παραμένει η σταθερή ακτή μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.
Γιατί αν η πίστη προσαρμοζόταν σε κάθε εποχή, θα έχανε τη δύναμή της να την καθοδηγεί.
Η σταθερότητά της, όμως αυτή, δεν είναι μια στείρα, μουσειακή προσκόλληση στο παρελθόν αλλά η διατήρηση της οντολογικής αλήθειας που οδηγεί τον άνθρωπο στη θέωση. Είναι η προσφορά του διαχρονικού λόγου του Ευαγγελίου ως απάντηση στα σύγχρονα αδιέξοδα, μεταμορφώνοντας το σήμερα χωρίς να αλλοιώνει την αλήθεια του.
Το μεγαλύτερο πνευματικό κενό σήμερα είναι η απώλεια του βάθους, η «υπαρξιακή ορφάνια». Ζούμε στην επιφάνεια της εικόνας και της ταχύτητας, στερημένοι από την ησυχία και την ουσιαστική σύνδεση με τον συνάνθρωπο και τον Θεό. Αυτό το κενό εκδηλώνεται ως μια διάχυτη υπαρξιακή μοναξιά, την οποία καμία τεχνολογία ή υλικό αγαθό δεν μπορεί να γεμίσει, παρά μόνο η επιστροφή στην ιερότητα του προσώπου.
• Πώς μπορεί η Εκκλησία να μιλήσει σε έναν άνθρωπο που νιώθει απομακρυσμένος;
Η Εκκλησία μπορεί να προσεγγίσει τον άνθρωπο που νιώθει αποκομμένος μόνο όταν παύει να εμφανίζεται ως ένας απρόσωπος θεσμός και φανερώνεται ως θεραπευτήριο, μόνο μέσα από τη γλώσσα της αποδοχής και της έμπρακτης αγάπης, όχι του ελέγχου ή της ηθικολογίας.
Για να ακουστεί ο λόγος της, οφείλει πρώτα να γίνει μια ανοιχτή αγκαλιά που αναπαύει τον κουρασμένο, χωρίς να ζητά πιστοποιητικά ευσέβειας.
Ο Χριστός δεν πλησίασε τους ανθρώπους ως κριτής, αλλά ως ιατρός, δείχνοντας ότι η Εκκλησία δεν είναι ένα κλειστό κλαμπ εκλεκτών, αλλά ένα «νοσοκομείο» ψυχών. Η μαρτυρία μας σήμερα πρέπει να είναι η σιωπηλή παρουσία δίπλα στον πόνο του άλλου, οφείλει να είναι η γλώσσα του ελέους, η οποία δεν ηθικολογεί ούτε κατακρίνει, αλλά προσφέρει ανάπαυση στον κουρασμένο. Ο Χριστός δεν προσέγγισε τους ανθρώπους ως δικαστής, αλλά ως ιατρός, υπενθυμίζοντας ότι η Εκκλησία είναι το σπίτι του «Ασώτου», όπου η αγάπη του Πατέρα προηγείται πάντα της μετανοίας.
Όταν ο σύγχρονος άνθρωπος βλέπει στην κοινότητα των πιστών μια αληθινή οικογένεια που σέβεται την ελευθερία του και μοιράζεται τις αγωνίες του, τότε το «κενό» της απομάκρυνσης αρχίζει να γεμίζει. Η Εκκλησία μιλά πιο δυνατά όταν ακούει με υπομονή και όταν μεταμορφώνει το κήρυγμα σε πράξη προσφοράς και κατανόησης.
• Ποια στιγμή της Μεγάλης Εβδομάδας σας συγκινεί περισσότερο; Υπάρχει κάποιο περιστατικό από τη διακονία σας που σας έχει μείνει έντονα από αυτές τις μέρες;
Η στιγμή που με συγκλονίζει περισσότερο είναι η Αποκαθήλωση και ειδικότερα στο δοξαστικό της Ακολουθίας «Σε τον αναβαλώμενον». Η εικόνα του Χριστού, γυμνού και νεκρού, να παραδίδεται στα χέρια των ανθρώπων Του, είναι η απόλυτη φανέρωση της θεϊκής αγάπης που φτάνει μέχρι τον θάνατο για να μας χαρίσει τη ζωή. Εκεί, μέσα στη σιωπή του Επιταφίου, καταρρέει κάθε ανθρώπινη υπερηφάνεια και μένει μόνο η ελπίδα της Ανάστασης που κυοφορείται μέσα στον Άδη. Από τη διακονία μου, μου έχει μείνει χαραγμένη η εικόνα ενός ηλικιωμένου ανθρώπου που, παρά τις δυσκολίες του, στεκόταν ακλόνητος στην ακολουθία των Παθών. Όταν τον ρώτησα αν κουράστηκε, μου απάντησε: «Παιδί μου, Εκείνος ανέβηκε στον Σταυρό για μένα, εγώ θα κουραστώ να Του κρατήσω συντροφιά;». Αυτή η απλή, αβίαστη πίστη είναι το μεγαλύτερο μάθημα θεολογίας· μια υπενθύμιση ότι η Μεγάλη Εβδομάδα δεν είναι μια παράσταση, αλλά μια ζωντανή σχέση που μεταμορφώνει τον πόνο σε ευχαριστία.
• Αν η Μεγάλη Εβδομάδα ήταν ένα μήνυμα προς τον σύγχρονο κόσμο, ποιο θα ήταν;
Το μήνυμα της Μεγάλης Εβδομάδας προς τον σύγχρονο κόσμο είναι ότι η αγάπη δικαιώνεται μόνο μέσα από τη θυσία. Σε μια εποχή που θεοποιεί την αυτοπροβολή και την αποφυγή του πόνου, η πορεία προς τον Γολγοθά υπενθυμίζει ότι τίποτα αληθινό δεν γεννιέται χωρίς προσφορά. Ο Χριστός δεν νίκησε τον θάνατο παρακάμπτοντάς τον, αλλά μπαίνοντας μέσα σε αυτόν, δείχνοντας ότι οι δυσκολίες της ζωής δεν είναι το τέλος, αλλά το στάδιο της μεταμόρφωσης. Είναι μια πρόσκληση να αντικρίσουμε τον «άλλο» όχι ως εμπόδιο, αλλά ως αδελφό, και να καταλάβουμε ότι η αληθινή ελευθερία ξεκινά εκεί που τελειώνει ο εγωισμός.
Η Μεγάλη Εβδομάδα μας βεβαιώνει ότι το σκοτάδι, όσο πυκνό κι αν φαίνεται, είναι προσωρινό· η τελευταία λέξη στην ιστορία δεν ανήκει στον Σταυρό, αλλά στην Ανάσταση. Είναι η ελπίδα πως κάθε προσωπικό μας αδιέξοδο μπορεί να γίνει πέρασμα προς το φως.
• Υπάρχει χώρος για αμφιβολία μέσα στην πίστη;
Η αμφιβολία δεν είναι ο εχθρός της πίστης, αλλά συχνά το εργαστήριο όπου εκείνη σφυρηλατείται και βαθαίνει. Μια πίστη χωρίς ερωτήματα κινδυνεύει να γίνει ιδεολογία ή τύπος, ενώ η αμφιβολία που αναζητά απάντηση είναι μια κίνηση ελευθερίας. Ο ίδιος ο Χριστός δεν απέρριψε τον Θωμά, αλλά τον κάλεσε να ψηλαφήσει τις πληγές Του, δείχνοντας ότι ο Θεός προτιμά την ειλικρινή αναζήτηση από τη στείρα αποδοχή. Στην Ορθόδοξη παράδοση, η αμφιβολία είναι η κραυγή του ανθρώπου που θέλει να συναντήσει τον ζωντανό Θεό και όχι μια ιδέα γι’ Αυτόν. Όταν η αμφιβολία συνοδεύεται από ταπείνωση, γίνεται το σκαλοπάτι που οδηγεί από τη «μάθηση» στη «μέθεξη». Το σκοτάδι της αβεβαιότητας είναι συχνά η προϋπόθεση για να εκτιμήσουμε το φως της αποκάλυψης, θυμίζοντάς μας πως η πίστη είναι εμπιστοσύνη σε Πρόσωπο και όχι σιγουριά σε λογικά επιχειρήματα.
Η πίστη στην Ορθοδοξία είναι μία συνεχής κίνηση εμπιστοσύνης μέσα στο μυστήριο, όπου η καρδιά λέει «πιστεύω, Κύριε, βοήθει μου τη απιστία». Κλείνοντας θα ήθελα να ευχηθώ σε σας και τους αναγνώστες σας καλή Αγία Μεγάλη Εβδομάδα και Καλό Πάσχα. Σας ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δώσατε να επικοινωνήσω με αυτόν τον τρόπο μαζί σας.
