Αποστολή στο πάρκο της Σύρνας

Με τους επι­στή­μο­νες στο ακα­τοί­κητο νησί του ανα­το­λι­κού Αιγαίου που «γκρι­ζά­ρει» η Τουρκία

ΗΣύρνα δεν είναι ένα νησί που προ­σεγ­γί­ζε­ται εύκολα. Βρί­σκε­ται μεσο­πέ­λαγα, σχεδόν μόνη, στο βόρειο Καρ­πά­θιο, νοτιο­α­να­το­λικά της Αστυ­πά­λαιας με συντρο­φιά πέντε νησίδες: τον Μικρό και Μεγάλο Αδελφό από την πλευρά της Αστυ­πά­λαιας, το Μεσο­νήσι, την Πλακίδα και τα Στε­φά­νια από την πλευρά της Καρ­πά­θου. Ακόμα και ένα γερό σκάφος χρειά­ζε­ται καλό καιρό για να την πλη­σιά­σει.

Κι όμως, αυτό το απο­μο­νω­μένο νησάκι, χωρίς δέντρα, χωρίς καμία υποδομή πέρα από ένα μόλο και κάποιες στοι­χειώ­δεις κατα­σκευές που έχουν φτιάξει οι βοσκοί για τα κατσί­κια τους, είναι το όνειρο πολλών επι­στη­μό­νων, που με μεγάλη προ­θυ­μία θα το επι­σκέ­πτο­νταν ακόμα κι αν έπρεπε να μείνουν για μέρες σε στοι­χειώ­δεις συν­θή­κες. Η αιτία δεν είναι προ­φα­νής στα μάτια του ανυ­πο­ψί­α­στου: το νησάκι των 7,9 τ. χλμ. (μεγα­λύ­τερο από το Aνω Κου­φο­νήσι, λίγο μικρό­τερο από το Καστελ­λό­ριζο) είναι ένας παρά­δει­σος βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, ακριβώς λόγω της φυσικής του απο­μό­νω­σης.

Αυτός ο φυσικός πλούτος έμελλε να βάλει το πλέον ακα­τοί­κητο νησί στον χάρτη του γεω­πο­λι­τι­κού αντα­γω­νι­σμού. Η απόφαση της Ελλάδας να δημιουρ­γή­σει εθνικά πάρκα, ένα εκ των οποίων στη Σύρνα και τις νησίδες της, προ­κά­λεσε την αντί­δραση της Τουρ­κίας, καθώς εξε­λή­φθη ως πράξη άσκησης κυριαρ­χίας σε νησί, που σύμφωνα με την τουρ­κική θεωρία, είναι «αδιευ­κρί­νι­στης κυριαρ­χίας». Η Σύρνα, ωστόσο, είναι ενταγ­μένη στο Ευρω­παϊκό Οικο­λο­γικό Δίκτυο Natura 2000 ως Ζώνη Ειδικής Προ­στα­σίας και γι’ αυτό την επι­σκέ­πτο­νται και τη μελε­τούν τακτικά επί δεκα­ε­τίες οι Ελληνες επι­στή­μο­νες.

Η υπο­ψή­φια διδά­κτωρ Νεφέλη Κωτίτσα συλ­λέ­γει δείγ­ματα στη Σύρνα. [Φωτ. Enri Canaj]

Πριν από μερικές ημέρες, μια τέτοια ομάδα «τυχερών» βρέθηκε στη Σύρνα. Ο ομό­τι­μος καθη­γη­τής Βιο­λο­γίας στο Πανε­πι­στή­μιο Κρήτης Σάκης Μυλωνάς, η Κατε­ρίνα Βαρ­δι­νο­γιάννη, ερευ­νή­τρια στο Μουσείο Φυσικής Ιστο­ρίας Κρήτης, οι υπο­ψή­φιοι διδά­κτο­ρες Γιάννης Μπο­λα­νά­κης και Νεφέλη Κωτίτσα και ο μετα­πτυ­χια­κός φοι­τη­τής Πάνος Κοντός. Την ομάδα τους συμπλή­ρωσε ο διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος του Οργα­νι­σμού Φυσικού Περι­βάλ­λο­ντος και Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ, ο κρα­τι­κός φορέας που είναι υπεύ­θυ­νος για τις προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές) Κώστας Τριά­ντης, βιο­λό­γος με εξει­δί­κευση στην οικο­λο­γία νησιών.

Ο κ. Μυλωνάς είναι μια ειδική περί­πτωση: είναι ίσως αυτός που έχει μελε­τή­σει περισ­σό­τερο τις (σήμερα) ακα­τοί­κη­τες νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες στη χώρα μας, μετρώ­ντας περισ­σό­τερο από τέσ­σε­ρις δεκα­ε­τίες εμπει­ρίας, με δια­δο­χι­κές επι­σκέ­ψεις και κατα­γρα­φές. Η συζή­τησή μας γίνεται επάνω στη Σύρνα, στη σκιά που προ­σφέ­ρει μια ποτί­στρα για τα κατσί­κια του νησιού. «Στα τέλη της δεκα­ε­τίας του ’80, θέλο­ντας να κατα­δεί­ξουμε πόσο σημα­ντικά είναι τα νησάκια αυτά λόγω της απο­μό­νω­σής τους, πείσαμε το Πολε­μικό Ναυτικό και μας διέθεσε μια τορ­πι­λά­κατο, ώστε να επι­σκε­φθούμε καμιά δεκαριά νησίδες. Είδαμε λοιπόν ότι υπάρ­χουν νησιά που έχουν 100% αιγαι­ικό ενδη­μι­σμό, δηλαδή έχουν πολλά είδη που απα­ντώ­νται μόνο στο Αιγαίο και πουθενά αλλού στον κόσμο. Η βοήθεια του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού ήταν τόσο σημα­ντική, που προς τιμήν τους ονο­μά­σαμε Zonites nautarum ένα νέο είδος σαλι­γκα­ριού που ανα­κα­λύ­ψαμε μόνο στο νησάκι Ζαφορά».

Η ομάδα επι­στη­μό­νων που βρέθηκε πρό­σφατα εκεί: Ο καθη­γη­τής Βιο­λο­γίας Σ. Μυλωνάς, η Κ. Βαρ­δι­νο­γιάννη, ερευ­νή­τρια στο Μουσείο Φυσικής Ιστο­ρίας Κρήτης, η κ. Κωτίτσα και ο μετα­πτυ­χια­κός φοι­τη­τής Π. Κοντός. [Φωτ. Enri Canaj]

Επειτα από αυτή την πρώτη επί­σκεψη, η επι­στη­μο­νική ομάδα του κ. Μυλωνά έκανε πολλές προ­σπά­θειες για την εξεύ­ρεση χρη­μα­το­δό­τη­σης, ώστε να συνε­χί­σει τη μελέτη. «Δεν ενδια­φε­ρό­ταν κανείς. Μέχρι που ήρθε το Iδρυμα Λεβέντη και χρη­μα­το­δό­τησε την πρώτη μεγάλη απο­στολή με επι­στή­μο­νες από διά­φο­ρες ειδι­κό­τη­τες, όπως γεω­λό­γους, βοτα­νο­λό­γους, ζωο­λό­γους. Eτσι το 1989-1992 επι­σκε­φθή­καμε περί τις 50 νησίδες στο Αιγαίο και απο­κτή­σαμε μια καλή εικόνα για τα είδη που υπάρ­χουν σε αυτές: συλ­λέ­ξαμε απο­λι­θώ­ματα, δείγ­ματα φυτών και ζώων, κατα­γρά­ψαμε και­νούρ­για είδη όπως τη σαύρα Podarcis leventis, που την ονο­μά­σαμε έτσι προς τιμήν του ιδρύ­μα­τος που μας βοήθησε».

Στα­διακά, μέσα από τη δουλειά του κ. Μυλωνά και άλλων επι­στη­μό­νων, τεκ­μη­ριώ­θηκε η μεγάλη σημασία των νησίδων αυτών. «Είναι αντί­στοιχα με τα νησιά Γκα­λά­πα­γκος για την Ευρώπη. Πρό­κει­ται για θησαυ­ρο­φυ­λά­κια βιο­ποι­κι­λό­τη­τας και ενδη­μι­σμού. Ταυ­τό­χρονα είναι πέρασμα για την ορνι­θο­πα­νίδα που μετα­να­στεύει από την Αφρική στην Ευρώπη, ο χώρος όπου φωλιά­ζουν απει­λού­μενα είδη όπως η φώκια Monachus monachus, το σημείο όπου συνα­ντώ­νται πολλά κητώδη».

«Οι περισ­σό­τε­ρες νησίδες ανήκουν σε μονα­στή­ρια. Σήμερα, σε όσες μισθώ­νο­νται ακόμα, οι κτη­νο­τρό­φοι φέρνουν με καΐκια πρόβατα ή κατσί­κια το φθι­νό­πωρο και τα μαζεύ­ουν το Πάσχα».

Οπως σε πολλές περι­πτώ­σεις, η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα αφυ­πνί­στηκε όταν ξαφνικά, πριν από μερικά χρόνια, εμφα­νί­στηκε ένας πραγ­μα­τι­κός κίν­δυ­νος για τις περιο­χές αυτές: μια επι­χει­ρη­μα­τική πρόταση για τη δημιουρ­γία αιο­λι­κού πάρκου σε 14 νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες των Κυκλά­δων και της Δωδε­κα­νή­σου. «Θορυ­βη­θή­καμε και βγήκαμε από τη ραστώνη μας», λέει με αφο­πλι­στική ειλι­κρί­νεια ο κ. Μυλωνάς. «Oλοι γνω­ρί­ζαμε πόσο σημα­ντικά είναι τα νησάκια αυτά και δεν φαντα­ζό­μα­σταν ποτέ ότι υπήρχε περί­πτωση μια τέτοια πρόταση να εξε­τα­στεί ρεα­λι­στικά». Ευτυχώς, η πρόταση απορ­ρί­φθηκε.

Πριν από ένα έτος, ο ΟΦΥΠΕΚΑ προ­κή­ρυξε μελέτη με τίτλο «Κατα­γραφή της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας ασπόν­δυ­λων οργα­νι­σμών (σ.σ. μικρά ζώα όπως σαλι­γκά­ρια, σκορ­πιοί, και έντομα) και της παρου­σίας του ανθρώ­που στις βρα­χο­νη­σί­δες του Αιγαίου». Το ενδια­φέ­ρον είναι ότι η μελέτη αυτή προ­κη­ρύ­χθηκε πριν αρχίσει οποια­δή­ποτε συζή­τηση για τη δημιουρ­γία θαλάσ­σιου πάρκου στις νησίδες αυτές. Ωστόσο τα απο­τε­λέ­σματά της θα απο­δει­χθούν χρήσιμα για την τεκ­μη­ρί­ωσή του και φυσικά την οριο­θέ­τησή του.

Τη μελέτη ανέλαβε το Μουσείο Φυσικής Ιστο­ρίας Κρήτης του Πανε­πι­στη­μίου Κρήτης με συμ­με­τοχή της ανα­πλη­ρώ­τριας καθη­γή­τριας Μαρίας Αλεξίου-Χατζάκη για τις αράχνες, τον καθη­γητή Σπύρο Σφεν­δου­ράκη για τα ισόποδα, τον δρα Από­στολο Τριχά για τα έντομα, τη δρα Ιάσμη Στάθη για τους σκορ­πιούς, τον δρα Στυ­λιανό Σημαιάκη για τα μυριά­ποδα και την Κατε­ρίνα Βαρ­δι­νο­γιάννη για τα χερσαία μαλάκια.

«Κάνουμε δύο επι­σκέ­ψεις, μία την υγρή περίοδο και μία την ξηρή περίοδο. Τοπο­θε­τούμε παγίδες εδάφους, κάνουμε δειγ­μα­το­λη­ψίες με το χέρι. Στόχος μας είναι να κατα­γρά­ψουμε τη μεγάλη βιο­ποι­κι­λό­τητα ασπόν­δυ­λων που έχουν αυτά τα νησάκια», εξηγεί η κ. Βαρ­δι­νο­γιάννη. «Η προ­στα­σία των νησίδων αυτών έχει μεγάλη σημασία. Ο κόσμος πιστεύει ότι επειδή τα είδη αυτά έχουν επι­βιώ­σει στην απο­μό­νωση, δεν κιν­δυ­νεύ­ουν. Αυτό δεν είναι αληθές. Αντί­θετα, είναι πολύ ευάλωτα σε οποια­δή­ποτε αλλαγή. Για παρά­δειγμα, οι νησίδες αυτές λόγω γεω­μορ­φο­λο­γίας επη­ρε­ά­ζο­νται πολύ από τη διά­βρωση, χάνουν το φυσικό τους έδαφος. Στα 40 χρόνια που τις επι­σκε­πτό­μα­στε έχουμε δει μεγάλες αλλαγές. Επίσης, είναι ευά­λω­τες στις επεμ­βά­σεις του ανθρώ­που – για παρά­δειγμα σε μια νησίδα είχαν «εισα­χθεί» πριν από μερικά χρόνια κου­νέ­λια, τα οποία έκαναν πολύ μεγάλη ζημιά γιατί είναι ένα είδος που σκάβει το έδαφος, τρώει τις ρίζες. Σημα­ντικό πρό­βλημα, επίσης, για τα μικρά νησιά είναι η υπερ­βό­σκηση, γιατί πολλές από αυτές τις νησίδες μισθώ­νο­νται εδώ και δεκα­ε­τίες σε κτη­νο­τρό­φους. Για τη νησίδα Ντία, για παρά­δειγμα, ανα­φέ­ρε­ται σε πηγές του 19ου αιώνα ότι είχε τόσο πυκνή βλά­στηση που δεν μπο­ρού­σες να προ­χω­ρή­σεις και τώρα είναι “γουλί”. Αυτό έγινε από τα κατσί­κια».

«Οι περισ­σό­τε­ρες νησίδες ανήκουν σε μονα­στή­ρια, τα οποία τις μίσθω­ναν σε βοσκούς, που παλαιό­τερα ζούσαν σε αυτές με τις οικο­γέ­νειές τους. Κάποτε η Σύρνα είχε 50 εργα­ζό­με­νους στην κτη­νο­τρο­φία και γεωργία», ανα­φέ­ρει ο κ. Μυλωνάς. «Σήμερα, σε όσες μισθώ­νο­νται ακόμα, οι κτη­νο­τρό­φοι φέρνουν με καΐκια πρόβατα ή κατσί­κια το φθι­νό­πωρο και τα μαζεύ­ουν το Πάσχα. Κατά τη γνώμη μου, το πρό­βλημα δεν είναι η βόσκηση, αλλά η υπερ­βό­σκηση. Κι αυτό συνέβη όταν επι­δο­τή­θη­καν “με το κεφάλι” και οι κτη­νο­τρό­φοι έβαλαν όσο περισ­σό­τερα μπο­ρού­σαν, χωρίς να τους ενδια­φέ­ρει να παρά­γουν κάτι. Αυτό δεν συνέβη μόνο στις νησίδες αλλά και σε κατοι­κη­μένα νησιά – π.χ. η Κάσος είχε κάποτε 25.000 αιγο­πρό­βατα… αλλά δεν είχε παρα­γωγή γάλα­κτος».

Οφελος για όλους

Οι επι­στή­μο­νες βλέπουν με θετικό μάτι την εξαγ­γε­λία για τη δημιουρ­γία Εθνικού Θαλάσ­σιου Πάρκου στο Αιγαίο, για την προ­στα­σία των συγκε­κρι­μέ­νων νησίδων. «Μακάρι να τα κατα­φέ­ρουν, ελπίζω να μη σταθούν εμπόδιο τα πολι­τικά», λέει ο κ. Μυλωνάς. «Το σημα­ντικό είναι να υπάρξει παρα­κο­λού­θηση και δια­χεί­ριση. Να δημιουρ­γη­θούν οι συν­θή­κες για να έρθουν επι­στή­μο­νες από όλο τον κόσμο να μελε­τή­σουν αυτούς τους πυρήνες βιο­ποι­κι­λό­τη­τας. Μια σωστή προ­σέγ­γιση θα ωφε­λή­σει και τους κατοί­κους των νησιών που βρί­σκο­νται κοντά, όπως την Αστυ­πά­λαια, την Κάρπαθο, τη Νίσυρο, τη Μήλο».

«Μνη­μό­νιο» κατά της υπερ­βό­σκη­σης

Ο Γιώργος Βογια­τζής (ή «Φελλάς», όπως είναι το παρα­τσού­κλι του) πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του στην Ποντι­κούσα, μια νησίδα στα δυτικά της Αστυ­πά­λαιας. Ηταν μια μονα­χική, ασκη­τική ζωή. «Μέχρι που ξεκί­νησα σχολείο, μέναμε τον περισ­σό­τερο χρόνο εκεί και στην Οφι­δούσα (σ.σ. το διπλανό νησάκι). Μετά πήγαινα μόνο τα καλο­καί­ρια. Τα νησάκια αυτά τα “είχαμε” από τον παππού μου, στον πατέρα μου, σε εμένα, τα νοι­κιά­ζαμε από τον δήμο και είχαμε ζώα. Στην Ποντι­κούσα μέναμε σε μια σπηλιά, αλλά στην Οφι­δούσα είχαμε ένα κανο­νικό σπίτι. Οι γονείς μου είχαν ζώα, έκαναν και καρ­βου­νο­κά­μινα και κάπως έτσι επι­βιώ­ναμε», λέει καθι­σμέ­νος κοντά στο καΐκι του. «Αν χρεια­ζό­μα­σταν κάτι, υπήρχαν δύο σημεία που θα ανάβαμε φωτιά για να ειδο­ποι­ή­σουμε. Το ένα ήταν η “καλή” φωτιά, που σήμαινε ότι θέλαμε να έρθει κάποιος από την Αστυ­πά­λαια, αλλά δεν ήταν επείγον. Το άλλο ήταν η “κακή” φωτιά, σήμα ότι πρέπει κάποιος να έρθει γρήγορα για βοήθεια».

Η ιστορία του κ. Βογια­τζή είναι κοινή για πολλά από τα νησάκια του Αιγαίου. Τις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες, οι περισ­σό­τε­ρες από τις οικο­γέ­νειες κτη­νο­τρό­φων που έμεναν μόνιμα στις νησίδες του Αιγαίου στα­διακά μετε­γκα­τα­στά­θη­καν στα κοντι­νό­τερα μεγάλα νησιά. Για παρά­δειγμα, οι τελευ­ταίοι κάτοι­κοι της Σύρνας, η οικο­γέ­νεια Μετα­ξω­τού, μετα­κι­νή­θη­καν στην Αστυ­πά­λαια πριν από μερικές δεκα­ε­τίες.

Δεί­χνο­ντας προ­ο­δευ­τικό πνεύμα, ο κτη­νο­τρό­φος Γιώργος Βογια­τζής συμ­φώ­νησε να απο­μα­κρύ­νει τα πρόβατά του από τις νησίδες Δύο Αδέλφια και Πλα­κί­δες. [Φωτ. Enri Canaj]

Σήμερα ο κ. Βογια­τζής μισθώ­νει έξι μικρά και μεγάλα νησάκια στην ευρύ­τερη περιοχή της Αστυ­πά­λαιας, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τα ως βοσκο­τό­πια. «Στη Σύρνα έχουμε 500 κατσί­κια, στις Πλα­κί­δες 30, στα Δύο Αδέλφια (σ.σ. δύο νησίδες) 25 πρόβατα. Στην Οφι­δούσα έχουμε περί τα 130 κατσί­κια και στην Ποντι­κούσα 50. Στη Σύρνα και την Οφι­δούσα, που είναι μεγάλα νησιά, τα ζώα μένουν όλο τον χρόνο εκεί – στη Σύρνα έχει πηγάδι και έχω βάλει ένα φωτο­βολ­ταϊκό που λει­τουρ­γεί μια αντλία με φλοτέρ, για να είναι πάντα γεμάτη η ποτί­στρα. Τα ζώα βόσκουν ελεύ­θερα και μόνο τον Οκτώ­βριο – Νοέμ­βριο τους πηγαίνω ζωο­τρο­φές γιατί δεν έχει αρκετή βλά­στηση. Στα μικρό­τερα νησιά, πηγαίνω τα ζώα τον Δεκέμ­βριο και τα μαζεύω τον Μάιο και τα έχω στην Αστυ­πά­λαια και τα φρο­ντίζω γιατί δεν έχει αρκετή βλά­στηση για να επι­ζή­σουν το καλο­καίρι».

Ο κ. Βογια­τζής πιστεύει ότι η κτη­νο­τρο­φία με αυτούς τους όρους δεν είναι πλέον συμ­φέ­ρουσα. «Μας επι­δο­τού­σαν από την Ευρώπη, τώρα η επι­δό­τηση έχει μειωθεί στο μισό, 19 ευρώ το κεφάλι, όταν ο Ισπανός παίρνει 40 ευρώ. Τα λεφτά που παίρ­νεις από τις επι­δο­τή­σεις καλύ­πτουν ίσα ίσα τις ζωο­τρο­φές», εκτιμά.

«Στις μικρές νησίδες τα είδη δεν έχουν προ­σαρ­μο­στεί στη βόσκηση. Αν αφήσεις πολλά ζώα για μεγάλο διά­στημα, προ­κα­λεί­ται ζημιά καθώς δεν προ­λα­βαί­νει να ανα­κάμ­ψει η βλά­στηση».

Πόσο αβλαβής είναι όμως η χρήση των ακα­τοί­κη­των νησίδων του Αιγαίου ως βοσκο­τό­πια; Πολλές επι­στη­μο­νι­κές μελέτες έχουν τα τελευ­ταία χρόνια κατα­δεί­ξει ότι η υπερ­βό­σκηση των νησίδων οδηγεί στη ραγδαία υπο­βάθ­μιση του περι­βάλ­λο­ντός τους και, σε κάποιες ακραίες περι­πτώ­σεις, στην ερη­μο­ποί­ησή τους. Ενας από τους επι­στή­μο­νες που έχουν ασχο­λη­θεί εκτενώς με το θέμα είναι ο Γιο­χά­νες Φου­φό­που­λος, καθη­γη­τής Οικο­λο­γίας στη Σχολή Περι­βάλ­λο­ντος και Βιω­σι­μό­τη­τας στο Πανε­πι­στή­μιο του Μίσι­γκαν. «Εχουμε μελε­τή­σει τη βόσκηση σε μικρές νησίδες και σε μεγα­λύ­τερα νησιά. Στα μεγα­λύ­τερα νησιά, αν γίνει λογική χρήση, είναι καλό για το οικο­σύ­στημα. Στις μικρές νησίδες όμως τα είδη δεν έχουν προ­σαρ­μο­στεί στη βόσκηση. Αν αφήσεις πολλά ζώα για μεγάλο διά­στημα, προ­κα­λεί­ται ζημιά καθώς δεν προ­λα­βαί­νει να ανα­κάμ­ψει η βλά­στηση. Εκεί όπου το έδαφος απο­γυ­μνώ­νε­ται, ξεκι­νάει η διά­βρωση με τη βροχή και τον αέρα, η οποία τελικά οδηγεί στην ερη­μο­ποί­ηση. Επι­πλέον, στις απο­μο­νω­μέ­νες νησίδες υπάρ­χουν πολλά ενδη­μικά ή στε­νο­εν­δη­μικά είδη. Αρκεί ένα κοπάδι κατσί­κια για να εξα­φα­νί­σει ένα είδος που υπάρχει μόνο εκεί και πουθενά αλλού στον κόσμο. Γι’ αυτούς τους λόγους, κατά τη γνώμη μου, στις νησίδες που είναι μικρό­τε­ρες του ενός τετρα­γω­νι­κού χιλιο­μέ­τρου θα έπρεπε η βόσκηση να απα­γο­ρευ­τεί εντελώς».

Η επι­χεί­ρηση εκκέ­νω­σης

Ο κ. Φου­φό­που­λος επι­σκέ­πτε­ται κάθε χρόνο με ομάδα φοι­τη­τών του νησιά του Αιγαίου, μελε­τώ­ντας την οικο­λο­γία τους. Τα τελευ­ταία χρόνια ξεκί­νησε συζη­τή­σεις με τοπι­κούς φορείς και κτη­νο­τρό­φους ανα­ζη­τώ­ντας τις συν­θή­κες κάτω από τις οποίες θα μπο­ρούσε να στα­μα­τή­σει η βόσκηση στις μικρές νησίδες. Τελικώς οι συζη­τή­σεις αυτές κατέ­λη­ξαν στην πρώτη, συμ­βο­λική κίνηση: ο κ. Βογια­τζής έδειξε προ­ο­δευ­τικό πνεύμα και απέσυρε ορι­στικά τα ζώα του από τις νησίδες Δύο Αδέλφια και Πλα­κί­δες. Αύριο σε εκδή­λωση στην Αστυ­πά­λαια θα υπο­γρα­φεί μνη­μό­νιο για τον σκοπό αυτό ανάμεσα στον κτη­νο­τρόφο, το Πανε­πι­στή­μιο του Μίσι­γκαν, τον δήμο (στον οποίο ανήκουν οι νησίδες) και τις οργα­νώ­σεις Cyclades Preservation Fund (CPF) και Petites Iles de Mediterranee (PIM) που στη­ρί­ζουν οικο­νο­μικά το εγχεί­ρημα. «Συζη­τή­σαμε με τον κ. Βογια­τζή για τη ζημιά που γίνεται από την υπερ­βό­σκηση και ήταν ιδιαί­τερα δεκτι­κός», λέει ο κ. Φου­φό­που­λος. «Ηδη την Τετάρτη ο κ. Βογια­τζής συνέ­λεξε τα ζώα του από τα Δύο Αδέλφια, μια διόλου απλή επι­χεί­ρηση σε νησιά με έντονο ανά­γλυφο. Ο δήμος από την πλευρά του δεσμεύ­ε­ται ότι δεν θα ξανα­μι­σθώ­σει τα συγκε­κρι­μένα νησάκια. Και εμείς θα παρα­κο­λου­θή­σουμε την πορεία ανά­καμ­ψης του οικο­συ­στή­μα­τος με σκοπό, αν το μέτρο λει­τουρ­γή­σει όσο θετικά πιστεύ­ουμε, να προ­τεί­νουμε την επέ­κτασή του και σε άλλα μικρά ή και μεγα­λύ­τερα νησιά».

Η είδηση της δημιουρ­γίας του εθνικού πάρκου απα­σχο­λεί, όπως είναι επόμενο, τόσο τους επι­στή­μο­νες όσο και την τοπική κοι­νω­νία. «Στα Κου­νού­πια (σ.σ. νησίδα κοντά στην Αστυ­πά­λαια) πηγαί­νουν ημε­ρό­πλοια τους του­ρί­στες για μπάνιο. Σε πολλές από τις νησίδες πηγαί­νουν οι αλιείς του νησιού –30 σκάφη έχει η Αστυ­πά­λαια– για ψάρεμα. Αν τους απα­γο­ρεύ­σουν τις επι­σκέ­ψεις και το ψάρεμα, τι θα απο­γί­νουν τόσες οικο­γέ­νειες;» λέει ο κ. Βογια­τζής. «Αν τελικά ιδρυθεί το Εθνικό Θαλάσ­σιο Πάρκο στις νησίδες αυτές, θα είναι πολύ θετικό για την προ­στα­σία τους», τονίζει ο κ. Φου­φό­που­λος. Θα πρέπει όμως η πολι­τεία να εκπο­νή­σει προ­γράμ­ματα εκπαί­δευ­σης των νέων ανθρώ­πων στα χαρα­κτη­ρι­στικά και την αξία της περιο­χής, ώστε να στρα­φούν στον οικο­του­ρι­σμό. Για τους αλιείς θα πρέπει να υπάρξει ειδική μέριμνα, ενδε­χο­μέ­νως για να στρα­φούν στον αλιευ­τικό του­ρι­σμό – ούτως ή άλλως με την κλι­μα­τική αλλαγή σε λίγα χρόνια δεν θα μπορούν να επι­ζή­σουν μόνο από τη θάλασσα».

Πηγή kathimerini.gr

Γιώργος Λιάλιος