Το Ποτάμι ζητά απεξάρτηση από τα πλαστικά -Κατέθεσε ερώτηση στη Βουλή

Στη Βουλή εισάγει το Ποτάμι το θέμα της απε­ξάρ­τη­σης της χώρας μας από τα πλα­στικά με ερώτηση που κατα­θέ­τει.

Ειδι­κό­τερα, όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην ανα­κοί­νωση του Ποτα­μιού «μετά τους νέους κανόνες για τον περιο­ρι­σμό της χρήσης πλα­στι­κών μιας χρήσης, που πρό­τεινε πρό­σφατα η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή και ενόψει της αυρια­νής Παγκό­σμιας Ημέρας Περι­βάλ­λο­ντος, ο επι­κε­φα­λής του Ποτα­μιού και οι βου­λευ­τές, Γιώργος Αμυράς, Σπύρος Δανέλ­λης, Σπύρος Λυκού­δης, Γιώργος Μαυ­ρω­τάς και Γρη­γό­ρης Ψαρια­νός κατέ­θε­σαν επί­καιρη επε­ρώ­τηση προς τους Υπουρ­γούς Περι­βάλ­λο­ντος & Ενέρ­γειας, Του­ρι­σμού, Οικο­νο­μίας & Ανά­πτυ­ξης, Εσω­τε­ρι­κών και Παι­δείας, Έρευνας και Θρη­σκευ­μά­των».

«Το Ποτάμι θέτει ως ζήτημα κορυ­φαίας προ­τε­ραιό­τη­τας τον σχε­δια­σμό μίας εθνικής στρα­τη­γι­κής απε­ξάρ­τη­σης από τα πλα­στικά με τη θέσπιση ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου, που θα προωθεί την επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση και την ανα­κύ­κλωση πλα­στι­κών υλικών», επι­ση­μαί­νουν και καλούν  την κυβέρ­νηση να απα­ντή­σει αν εξε­τά­ζει την ενδε­χό­μενη επιβολή περι­βαλ­λο­ντι­κού τέλους στη χρήση πλα­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων, πέραν της πλα­στι­κής σακού­λας.

Τα στοι­χεία, άλλωστε, τονί­ζουν, για τη χώρα μας είναι εφιαλ­τικά: «Στην Ελλάδα «κατα­να­λώ­νο­νται» ετησίως εκα­το­ντά­δες εκα­τομ­μύ­ρια πλα­στικά μπου­κά­λια, εκα­το­ντά­δες εκα­τομ­μύ­ρια καλα­μά­κια και δεκάδες εκα­τομ­μύ­ρια πλα­στι­κές συσκευα­σίες φαγητού, ενώ κάθε μέρα ένα εκα­τομ­μύ­ριο πλα­στικά ποτήρια μιας χρήσης κατα­λή­γουν στα σκου­πί­δια! Σε αντί­θεση με άλλες χώρες, που προ­χω­ρούν με γοργούς ρυθμούς στον περιο­ρι­σμό της χρήσης πλα­στι­κών, μέχρι τώρα η κεντρική διοί­κηση καθυ­στε­ρεί δρα­μα­τικά, ενώ οι τοπικές πρω­το­βου­λίες είναι λίγες και απο­σπα­σμα­τι­κές».

Επι­προ­σθέ­τως, το Ποτάμι υπο­γραμ­μί­ζει ως επεί­γουσα ανάγκη να προ­χω­ρή­σει η Πολι­τεία σε κεντρικό και περι­φε­ρειακό επίπεδο σε νομο­θε­τι­κές και άλλες παρεμ­βά­σεις. «Μεταξύ άλλων: πιλο­τικά προ­γράμ­ματα για νησιω­τι­κές και παρά­κτιες περιο­χές για τον περιο­ρι­σμό πλα­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων, οικο­νο­μική ενί­σχυση δήμων για «πρά­σι­νες» πολι­τι­κές, εκπαί­δευση των μαθητών στη λελο­γι­σμένη χρήση πλα­στι­κών, μετά­βαση της βιο­μη­χα­νίας στην παρα­γωγή φιλι­κό­τε­ρων προς το περι­βάλ­λον προ­ϊ­ό­ντων».

Η ερώτηση που κατέ­θεσε το Ποτάμι:

«Προς τους Υπουρ­γούς:
1. Περι­βάλ­λο­ντος & Ενέρ­γειας
2. Του­ρι­σμού
3. Οικο­νο­μίας & Ανά­πτυ­ξης
4. Εσω­τε­ρι­κών
5. Παι­δείας, Έρευνας και Θρη­σκευ­μά­των

ΘΕΜΑ: Απε­ξάρ­τηση από τα πλα­στικά… αν όχι τώρα, πότε;

Στις 28 Μαΐου 2018 η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή ειση­γή­θηκε πρόταση Οδηγίας προς το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο και το Συμ­βού­λιο για τη μείωση της χρήσης ορι­σμέ­νων πλα­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων. Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη ότι η χρήση των πλα­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται αλό­γι­στα τα τελευ­ταία χρόνια με οδυ­νη­ρές επι­πτώ­σεις για το περι­βάλ­λον, η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή πρό­τεινε συγκε­κρι­μέ­νους κανόνες για τη στα­διακή απε­ξάρ­τηση των κρατών μελών ειδικά από τα πλα­στικά είδη μιας χρήσης.

Στην Ευρώπη παρά­γο­νται κάθε χρόνο 25,8 εκα­τομ­μύ­ρια τόνοι πλα­στι­κών απο­βλή­των. Και από αυτά, εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες τόνοι πλα­στι­κών κατα­λή­γουν στις θάλασ­σες ανάμεσα στις οποίες και στην Μεσό­γειο.

Εξαι­τίας του σύντο­μου κύκλου χρήσης των πλα­στι­κών υλικών, το 95% της αξίας χάνεται και αυτό ισο­δυ­να­μεί με οικο­νο­μική απώλεια ύψους 70-105 δις ευρώ.

Τα προ­ϊ­ό­ντα μιας χρήσης που «ενο­χο­ποιεί» η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, είναι:
– πλα­στι­κές σακού­λες
– μαχαιροπήρουνα- καλα­μά­κια, ανα­δευ­τή­ρες,
– μπα­το­νέ­τες,
– μπαλόνια- καλα­μά­κια στή­ρι­ξης μπα­λο­νιών,
– δοχεία τρο­φί­μων,
– ποτήρια και τα καπάκια τους,
– μπου­κά­λια ανα­ψυ­κτι­κών,
– γόπες τσι­γά­ρων,
– προ­ϊ­ό­ντα γυναι­κείας υγιει­νής,
– περι­τυ­λίγ­ματα τρο­φί­μων.

Αυτά τα δέκα προ­ϊ­ό­ντα καθη­με­ρι­νής χρήσης, μαζί με τα αλιευ­τικά εργα­λεία (δίχτυα, σχοινιά κ. ά.) που εγκα­τα­λεί­πο­νται ή χάνο­νται στις θάλασ­σες, απο­τε­λούν το 70% των θαλάσ­σιων απορ­ριμ­μά­των. Ειδι­κό­τερα για τα απορ­ρίμ­ματα στις παρα­λίες, χαρα­κτη­ρι­στικά είναι τα στοι­χεία που περι­λαμ­βά­νο­νται σε έκθεση του Ευρω­παϊ­κού Οργα­νι­σμού Περι­βάλ­λο­ντος, σύμφωνα με τα οποία σε κάθε 100 μέτρα παρα­λίας στη Μεσό­γειο, απα­ντώ­νται 110 καπάκια ποτη­ριών, 91 πλα­στικά μπου­κά­λια και 131 καλα­μά­κια.

Αρκετά κράτη-μέλη της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, όσο και άλλες χώρες, προ­χω­ρούν ήδη στον περιο­ρι­σμό της χρήσης των πλα­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων και στην κατάρ­γησή τους, όπου αυτό είναι δυνατό. Ενδει­κτικά ανα­φέ­ρο­νται:

• H Γαλλία το 2016 απο­φά­σισε ότι τα ανα­λώ­σιμα επι­τρα­πέ­ζια σκεύη θα πρέπει από τον Ιανουά­ριο του 2020 να είναι κατα­σκευα­σμένα κατά το ήμισυ από βιο­λο­γι­κής προ­έ­λευ­σης υλικά που θα μπορούν να κομπο­στο­ποι­η­θούν στο σπίτι.
• Στη Βρε­τα­νία σύντομα θα τεθεί σε ισχύ νομο­θε­τική ρύθμιση που θα απα­γο­ρεύει τα πλα­στικά καλα­μά­κια, τους πλα­στι­κούς ανα­δευ­τή­ρες, τις μπα­το­νέ­τες και τα υγρά μαντη­λά­κια. Στόχος είναι στη Γηραιά Αλβιόνα να μην υπάρ­χουν πλα­στικά μπου­κά­λια, πλα­στικά ποτήρια και μαχαι­ρο­πί­ρουνα και καμία πλα­στική συσκευα­σία μιας χρήσης.
• Στην Ισπανία, σε του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς όπως οι Βαλε­α­ρί­δες νήσοι, απα­γο­ρεύ­ε­ται από το 2019 στα ξενο­δο­χεία και στους χώρους εστί­α­σης να δια­θέ­τουν πλα­στικά μπου­κά­λια. Ταυ­τό­χρονα θα υπο­χρε­ού­νται να δίνουν νερό βρύσης σε παγού­ρια ή ποτήρια πολ­λα­πλών χρήσεων.
• Στην Αυστρα­λία, το Bundanoon, δύο ώρες νότια του Σύδνεϋ, έγινε η πρώτη πόλη παγκο­σμίως στην οποία στα­μά­τησε η πώληση εμφια­λω­μέ­νου νερού, ενώ στην Γερ­μα­νία πολλές πόλεις ακο­λου­θούν το Μόναχο, που από το 1990 απα­γο­ρεύει τη χρήση ποτη­ριών ή μπου­κα­λιών μιας χρήσης σε οποια­δή­ποτε δημόσια εκδή­λωση.
• Ενε­νή­ντα αμε­ρι­κα­νικά πανε­πι­στή­μια έχουν απα­γο­ρεύ­σει την κατα­νά­λωση εμφια­λω­μέ­νου νερού στις πανε­πι­στη­μιου­πό­λεις τους, ενώ σε αρκετές πόλεις απα­γο­ρεύ­ε­ται η πώληση πλα­στι­κών φιαλών νερού χωρη­τι­κό­τη­τας κάτω του ενός λίτρου.
• Η Κίνα, που το 2016 «απορ­ρο­φούσε» το 51% των παγκό­σμιων πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των, απο­φά­σισε πρό­σφατα να απα­γο­ρεύ­σει την εισα­γωγή τους, γεγονός που κάνει δυσβά­στα­χτη την δια­χεί­ριση των πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των της Ευρώπης.

Την ίδια στιγμή στην Ελλάδα «κατα­να­λώ­νο­νται» ετησίως εκα­το­ντά­δες εκα­τομ­μύ­ρια πλα­στικά μπου­κά­λια, εκα­το­ντά­δες εκα­τομ­μύ­ρια καλα­μά­κια και δεκάδες εκα­τομ­μύ­ρια πλα­στι­κές συσκευα­σίες φαγητού. Τα στοι­χεία είναι εφιαλ­τικά: κάθε μέρα ένα εκα­τομ­μύ­ριο πλα­στικά ποτήρια μιας χρήσης κατα­λή­γουν στα σκου­πί­δια. Η χώρα μας έχει πολύ χαμηλό ποσοστό ανά­κτη­σης και ανα­κύ­κλω­σης – μόλις 16% – ενώ σε ορι­σμέ­νες χώρες το ποσοστό αγγίζει το 60%. Δυστυ­χώς στην Ελλάδα κύρια μέθοδος δια­χεί­ρι­σης των απορ­ριμ­μά­των εξα­κο­λου­θεί να είναι η απόθεση στο έδαφος σε ποσοστό 80%. Αντι­στοί­χως στην ΕΕ, στις χωμα­τε­ρές οδη­γεί­ται μόλις το 28% των απορ­ριμ­μά­των (κομπο­στο­ποί­ηση 16%, απο­τέ­φρωση 27%, ανα­κύ­κλωση 28%).

• Η ετήσια κατα­νά­λωση πλα­στι­κών συσκευα­σιών στην Ελλάδα είναι κοντά στους 300.000 τόνους, εκ των οποίων στην ανα­κύ­κλωση κατα­λή­γουν 50.000 τόνοι.
• Έρευνες των τελευ­ταίων χρόνων, δεί­χνουν ότι το 56% των απορ­ριμ­μά­των που συλ­λέ­χθη­καν από τις θάλασ­σες είναι πλα­στικά.
• Μόλις τον Νοέμ­βριο του 2017 ψηφί­στηκε από την Ελλη­νική Βουλή ο νόμος που επι­βάλ­λει ειδικό τέλος στην χρήση πλα­στι­κής σακού­λας. Σημειώ­νε­ται ότι η σχετική Οδηγία είχε εκδοθεί από την Ευρω­παϊκή Ένωση ήδη από το 2015.

Και όλα αυτά σε μια χώρα με ακτο­γραμμή 13.767 χιλιό­με­τρα – την μεγα­λύ­τερη μεταξύ όλων των χωρών της Μεσο­γείου – και με περισ­σό­τερα απο 100 κατοι­κη­μένα νησιά. Με τον του­ρι­σμό, την αλιεία, την ναυ­τι­λία, αλλά και την οικι­στική ανά­πτυξη να απο­τε­λούν τον βασικό κορμό της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, δρα­στη­ριό­τη­τες που συν­δέ­ο­νται άρρηκτα με το θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον και την παρά­κτια ζώνη.

Μια εθνική στρα­τη­γική απε­ξάρ­τη­σης από τα πλα­στικά θα έπρεπε λοιπόν να απο­τε­λεί κορυ­φαία προ­τε­ραιό­τητα. Με τη θέσπιση κατάλ­λη­λου νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου, αλλά και με ενι­σχυ­τι­κές προ­σπά­θειες από τους φορείς της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης. Μέχρι τώρα η κεντρική διοί­κηση καθυ­στε­ρεί δρα­μα­τικά, ενώ οι τοπικές πρω­το­βου­λίες είναι λίγες και απο­σπα­σμα­τι­κές.

Στην Αλόν­νησο είχαμε από τον Δεκέμ­βριο του 2015 τη δράση «Αλόν­νη­σος χωρίς πλα­στι­κές σακού­λες», που έφερε μείωση έως και 90% στη χρήση της. Αντι­στοί­χως κινή­θηκε η Σίφνος, η Χίος και η Σαντο­ρίνη. Η Σίκινος δε φιλο­δο­ξεί να γίνει το πρώτο νησί χωρίς πλα­στικά καλα­μά­κια, τα οποία θα αντι­κα­τα­στα­θούν από επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­μενα ή βιο­δια­σπώ­μενα (με δράση που χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το πρό­γραμμα «Sea Change» του Κοι­νω­φε­λούς Ιδρύ­μα­τος Α. Κ. Λασκα­ρίδη).

Με δεδο­μένη την οικο­νο­μική, κοι­νω­νική και πολι­τι­στική σημασία της παρά­κτιας ζώνης και του θαλάσ­σιου χώρου για την χώρα μας,

Με δεδο­μένη την επι­βά­ρυνση της παρά­κτιας ζώνης και του θαλάσ­σιου χώρου από τις ανθρω­πο­γε­νείς δρα­στη­ριό­τη­τες και ιδιαί­τερα την ρύπανσή του από πλα­στικά από­βλητα,

Με δεδο­μένο ότι η Ε.Ε. και τα άλλη κράτη μέλη έχουν προβεί με γοργούς ρυθμούς σε προ­πα­ρα­σκευα­στι­κές ενέρ­γειες για τον περιο­ρι­σμό της χρήσης πλα­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων για την προ­στα­σία ιδιαί­τερα του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος,

Κρί­νε­ται επεί­γουσα ανάγκη η Πολι­τεία σε κεντρικό αλλά και περι­φε­ρειακό επίπεδο να προ­χω­ρή­σει σε νομο­θε­τι­κές και άλλες παρεμ­βά­σεις.

Να διευ­κο­λύ­νει την μετά­βαση της βιο­μη­χα­νίας στην παρα­γωγή φιλι­κό­τε­ρων προς το περι­βάλ­λον προ­ϊ­ό­ντων.

Να συνερ­γα­σθεί με τους επι­στη­μο­νι­κούς και εκπαι­δευ­τι­κούς φορείς προ­κει­μέ­νου να εκπαι­δευ­θούν οι πολίτες και οι μαθητές στην λελο­γι­σμένη χρήση πλα­στι­κών.

Επε­ρω­τώ­νται λοιπόν οι αρμό­διοι Υπουρ­γοί:

1) Πότε θα παρου­σια­στεί ένα ολο­κλη­ρω­μένο νομο­θε­τικό πλαίσιο που θα προωθεί την επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση και την ανα­κύ­κλω­σης πλα­στι­κών υλικών και την παρα­γωγή νέων και­νο­τό­μων και μεγα­λύ­τε­ρης διάρ­κειας προ­ϊ­ό­ντων;

2) Υπάρχει σχέδιο για πιλο­τική εφαρ­μογή προ­γραμ­μά­των κατά προ­τε­ραιό­τητα στις νησιω­τι­κές και παρά­κτιες περιο­χές για τον περιο­ρι­σμό πλα­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων μίας χρήσης;

3) Θα ενι­σχυ­θούν οικο­νο­μικά φορείς της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης που ανα­λαμ­βά­νουν πρω­το­βου­λίες για «πρά­σι­νες» πολι­τι­κές; Θα συν­δε­θεί η οικο­νο­μική ενί­σχυση τοπικών πολι­τι­στι­κών και θρη­σκευ­τι­κών εκδη­λώ­σεων, ιδιαί­τερα κατά την καλο­και­ρινή περίοδο, με την αποφυγή της χρήσης πλα­στι­κών ποτη­ριών, πιάτων και μαχαι­ρο­πί­ρου­νων;

4) Μελε­τά­ται η ενδε­χό­μενη επιβολή περι­βαλ­λο­ντι­κού τέλους στη χρήση πλα­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων, πέραν της πλα­στι­κής σακού­λας;

5) Σε ποιες ενέρ­γειες θα προβούν για την στα­διακή προ­σαρ­μογή της βιο­μη­χα­νίας πλα­στι­κών στα νέα δεδο­μένα που δρο­μο­λο­γούν οι απο­φά­σεις και οι περιο­ρι­σμοί της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής; Έχουν ανα­ζη­τη­θεί κοι­νο­τι­κοί πόροι για τον σκοπό αυτό;

6) Θα ενι­σχυ­θούν οικο­νο­μικά από δια­θέ­σι­μους κοι­νο­τι­κούς πόρους του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις για την από­κτηση οικο­λο­γι­κού σήματος;

7) Σε ποια εξει­δι­κευ­μένα μέτρα θα προβούν για την προ­στα­σία περιο­χών που επι­βα­ρύ­νο­νται, ιδιαί­τερα λόγω της αυξη­μέ­νης προ­σέ­λευ­σης του­ρι­στών κατά τους καλο­και­ρι­νούς μήνες;

Οι Επε­ρω­τώ­ντες Βου­λευ­τές
Σταύρος Θεο­δω­ρά­κης – Α΄ Θεσ­σα­λο­νί­κης
Γιώργος Αμυράς – Β’ Αθηνών
Σπύρος Δανέλ­λης – Ηρα­κλείου
Σπύρος Λυκού­δης – Α’ Αθηνών
Γιώργος Μαυ­ρω­τάς – Αττικής
Γρη­γό­ρης Ψαρια­νός – Β’ Αθηνών».