Παυλόπουλος: Δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες στο Αιγαίο. Το επιβεβαιώνει και η νομοθεσία για το Δίκτυο Natura 2000

Εντός των συνόρων της Ελλάδας και της Ε.Ε. οι περιο­χές του “Δικτύου NATURA 2000”, τόνισε ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας πραγ­μα­το­ποί­ησε ομιλία στο Υπουρ­γείο Εθνικής Άμυνας. Το Δίκτυο Natura 2000 και η ΑΟΖ

Οι περιο­χές που περι­λαμ­βά­νο­νται στο «Δίκτυο NATURA 2000», ασχέτως της έκτασης που κατα­λαμ­βά­νουν ή του αν είναι κατοι­κή­σι­μες ή όχι, βρί­σκο­νται εντός των συνόρων της Ελλάδας και της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης: στο συμπέ­ρα­σμα αυτό κατέ­ληξε ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας Πρ. Παυ­λό­που­λος, στην ομιλία του στο Υπουρ­γείο Εθνικής Άμυνας, με θέμα, «Τα σύνορα και το έδαφος της Ελλάδας ως σύνορα και έδαφος της Ε.Ε. Η ‘προ­στι­θέ­μενη θεσμική αξία’ του ‘Δικτύου NATURA 2000’».

«Απο­τε­λεί κοινό τόπο», υπο­γράμ­μισε στην εισα­γωγή της ομιλίας του, «στο πλαίσιο της Ευρω­παϊ­κής και της Διε­θνούς Έννομης Τάξης, το γεγονός ότι πρω­τί­στως οι Συν­θή­κες της Λωζάνης του 1923 και των Παρι­σίων του 1947 καθο­ρί­ζουν, επα­κρι­βώς και χωρίς κανένα ερμη­νευ­τικό πρό­βλημα, τα σύνορα, το έδαφος και την επ’ αυτών κυριαρ­χία της Ελλάδας, δίχως ν’ αφήνουν ίχνος ‘γκρίζας ζώνης’ ιδίως στη θάλασσα, και δίχως να υπό­κει­νται, από την φύση τους, σε ανα­θε­ώ­ρηση ή επι­και­ρο­ποί­ηση. Γι’ αυτό και το μόνο ‘ανοιχτό’ ζήτημα μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας είναι η οριο­θέ­τηση της νησιω­τι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας».

«Τα σύνορα και το έδαφος της Ελλάδας, υπό τ’ ανωτέρω δεδο­μένα, είναι σύνορα και έδαφος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, κατά κύριο λόγο σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις του άρθρου 4 παρ. 2 και 3 και 21 παρ. 2 περ. α) και γ) της Συν­θή­κης της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (ΣΕΕ), των άρθρων 67 παρ. 2 και 77 παρ. 2 περ. δ) και παρ. 4 της Συν­θή­κης Λει­τουρ­γίας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (ΣΛΕΕ)και της παρ. ΙΙΙ του Ευρω­παϊ­κού Συμ­φώ­νου για την Μετα­νά­στευση και το Άσυλο του 2008, όπως όλες οι δια­τά­ξεις αυτές έχουν ερμη­νευ­θεί και εφαρ­μο­σθεί από τη νομο­λο­γία του Δικα­στη­ρίου της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (ΔΕΕ)», επι­χει­ρη­μα­το­λό­γησε σχετικά ο κ. Παυ­λό­που­λος για να προ­σθέ­σει:

«Τις προ­α­να­φε­ρό­με­νες ρυθ­μί­σεις ως προς τα σύνορα και το έδαφος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, έρχεται να ενι­σχύ­σει η Ευρω­παϊκή νομο­θε­σία για το ‘Δίκτυο NATURA 2000’, που αφορά τον επα­κριβή καθο­ρι­σμό των εντός Ευρω­παϊ­κής Ένωσης περιο­χών με προ­στα­τευό­μενα οικο­συ­στή­ματα. Ειδι­κό­τερα, οι επι­πτώ­σεις της εφαρ­μο­γής της Ευρω­παϊ­κής νομο­θε­σίας για το ‘Δίκτυο NATURA 2000’ ως προς τον προσ­διο­ρι­σμό των συνόρων και του εδάφους της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, με βάση τον κατά το Ευρω­παϊκό και το Διεθνές Δίκαιο προσ­διο­ρι­σμό των συνόρων και του εδάφους της Ελλάδας, ανα­δει­κνύ­ουν τα εξής:

Η Ευρω­παϊκή Νομο­θε­σία για το «Δίκτυο NATURA 2000»

Η Ευρω­παϊκή Νομο­θε­σία για το «Δίκτυο NATURA 2000» στη­ρί­ζε­ται σε συγκε­κρι­μέ­νες Οδηγίες, οι οποίες στο­χεύ­ουν στην προ­στα­σία της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας εντός του εδάφους της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Για την ακρί­βεια, η ως άνω Ευρω­παϊκή Νομο­θε­σία στη­ρί­χθηκε στις εξής οδηγίες:

-Στην Οδηγία 79/409/ΕΟΚ, η οποία θεσμο­θε­τή­θηκε με σκοπό την προ­στα­σία, την δια­τή­ρηση και την ρύθμιση της ανα­πα­ρα­γω­γής όλων των ειδών πτηνών που ζουν, εκ φύσεως, σε άγρια κατά­σταση στο ευρω­παϊκό έδαφος των κρατών-μελών.

-Και στην Οδηγία 92/43/ΕΟΚ, ‘Για την δια­τή­ρηση των φυσικών οικο­τό­πων καθώς και της άγριας πανίδας και χλω­ρί­δας’, η οποία θεσμο­θε­τή­θηκε με σκοπό να συμ­βάλ­λει στην προ­στα­σία της βιο­λο­γι­κής ποι­κι­λό­τη­τας, μέσω της δια­τή­ρη­σης των φυσικών οικο­τό­πων, καθώς και της άγριας πανίδας και χλω­ρί­δας στο ευρω­παϊκό έδαφος των κρατών-μελών, εντός του οποίου εφαρ­μό­ζε­ται η Συνθήκη.

Το σύστημα του «Δικτύου NATURA 2000»

Το «Δίκτυο NATURA 2000», κατά το άρθρο 3 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, απο­τε­λεί ένα Ευρω­παϊκό Οικο­λο­γικό Δίκτυο περιο­χών, οι οποίες φιλο­ξε­νούν φυσι­κούς τύπους οικο­τό­πων και οικο­τό­πους ειδών, που είναι σημα­ντι­κοί σε ευρω­παϊκό επίπεδο. Κάθε κράτος-μέλος συμ­βάλ­λει στην σύσταση του εν λόγω δικτύου. Το ‘Δίκτυο NΑΤURA 2000’ απο­τε­λεί­ται από δύο κατη­γο­ρίες περιο­χών:

Πρώτον, από τις «Ζώνες Ειδικής Προ­στα­σίας (ΖΕΠ)» («Special Protection Areas – SPA») για την Ορνι­θο­πα­νίδα, με τον τρόπο που ορί­ζο­νται στην Οδηγία 79/409/ΕΚ «Για την δια­τή­ρηση των άγριων πτηνών», όπως ισχύει.

Και, δεύ­τε­ρον, από τους «Τόπους Κοι­νο­τι­κής Σημα­σίας (ΤΚΣ») («Sites of Community Importance -SCI»), όπως ορί­ζο­νται στην Οδηγία 92/43/ΕΟΚ.

Οι ΖΕΠ, μετά τον χαρα­κτη­ρι­σμό τους από τα κράτη-μέλη, εντάσ­σο­νται αυτό­ματα στο ‘Δίκτυο NATURA 2000’. Σε ό,τι αφορά τους ΤΚΣ, όπως προ­βλέ­πε­ται από τις δια­τά­ξεις του άρθρου 4 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, κάθε κράτος-μέλος προ­τεί­νει «Εθνικό Κατά­λογο Τόπων Κοι­νο­τι­κής Σημα­σίας», με βάση συγκε­κρι­μένα επι­στη­μο­νικά κρι­τή­ρια. Στη συνέ­χεια, απο­στέλ­λει στην Διεύ­θυνση Περι­βάλ­λο­ντος της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής τον Εθνικό Κατά­λογο των περιο­χών, μαζί με τους σχε­τι­κούς χάρτες, έτσι ώστε να δια­μορ­φω­θεί ο ενιαίος Ευρω­παϊ­κός κατά­λο­γος με τους αντί­στοι­χους Ευρω­παϊ­κούς Χάρτες, που συνα­πο­τε­λούν το ‘Δίκτυο NATURA2000’ της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Η εφαρ­μογή της Ευρω­παϊ­κής Νομο­θε­σίας για το «Δίκτυο NATURA 2000» από την Ελλάδα

Η προ­ερ­γα­σία

Στην Ελλάδα, η δημιουρ­γία του «Δικτύου NATURA 2000» ξεκί­νησε το 1994, σύμφωνα με τις προ­δια­γρα­φές, τις απαι­τή­σεις και τα κρι­τή­ρια που καθο­ρί­ζο­νται από τις ανωτέρω Οδηγίες. Το ΥΠΕΧΩΔΕ, το 1994, με ειδική Σύμβαση ανέθεσε στο Ελλη­νικό Κέντρο Βιο­τό­πων Υγρο­τό­πων (ΕΚΒΥ) του Μου­σείου Γου­λαν­δρή Φυσικής Ιστο­ρίας την επι­στη­μο­νική ευθύνη για την εκπό­νηση Μελετών αλλά και για το συντο­νι­σμό της κατα­γρα­φής των προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών, οι οποίες πληρούν τα κρι­τή­ρια για την κατά­ταξη τύπων οικο­τό­πων και οικο­τό­πων ειδών της Οδηγίας 92/43/ΕΚ στην χώρα μας.

Για τον σκοπό αυτό», εξήγησε στην ομιλία του ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας, «δρα­στη­ριο­ποι­ή­θηκε μια πολυ­πλη­θής διε­πι­στη­μο­νική ομάδα, με τη συμ­με­τοχή 100 επι­στη­μό­νων δια­φο­ρε­τι­κών ειδι­κο­τή­των. Η επι­στη­μο­νική τεκ­μη­ρί­ωση έγινε στο πλαίσιο Ευρω­παϊ­κού Προ­γράμ­μα­τος ‘LIFE’ (1994-1996), με τίτλο ‘Κατα­γραφή, Ανα­γνώ­ριση, Εκτί­μηση και Χαρ­το­γρά­φηση των Τύπων Οικο­τό­πων και των Ειδών Χλω­ρί­δας και Πανίδας της Ελλάδας (Οδηγία 92/43/ΕΟΚ)’. Στον ‘Επι­στη­μο­νικό Κατά­λογο’ εντά­χθηκε το σύνολο σχεδόν των μέχρι τότε προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών, σ’ εθνικό και διεθνές επίπεδο.

Με βάση τα ανωτέρω απο­τε­λέ­σματα το ΥΠΕΧΩΔΕ, από το 1996, απέ­στειλε, κατά φάσεις, στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή τον Εθνικό Κατά­λογο των προ­τει­νό­με­νων Τόπων Κοι­νο­τι­κής Σημα­σίας, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των ορίων τους. Η επιλογή των Προ­στα­τευό­με­νων Οικο­τό­πων, με απει­κό­νιση σε χάρτες, προ­τά­θηκε από την χώρα μας στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή. Η τελική πρόταση έγινε από κοινή ομάδα εργα­σίας των πρώην Υπουρ­γείων ΠΕΧΩΔΕ και Γεωρ­γίας, κατόπιν γνω­μο­δο­τή­σεων όλων των συναρ­μό­διων Υπουρ­γείων.

Η αξιο­λό­γηση

Επι­ση­μαί­νε­ται ότι, κατά την σχετική Ευρω­παϊκή νομο­θε­σία, οι εθνικοί κατά­λο­γοι αξιο­λο­γού­νται από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, σε συνερ­γα­σία με τα κράτη-μέλη, και ενσω­μα­τώ­νο­νται σε Ευρω­παϊκό Κατά­λογο περιο­χών του ‘Δικτύου NATURA 2000’ με προβολή σε αντί­στοι­χους χάρτες. Η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, βασι­ζό­μενη στους Εθνι­κούς Κατα­λό­γους και στα συμπε­ρά­σματα της ευρω­παϊ­κής δια­δι­κα­σίας των βιο­γε­ω­γρα­φι­κών σεμι­να­ρίων, καταρ­τί­ζει, σε συμ­φω­νία με καθένα από τα κράτη-μέλη, σχέδιο κατα­λό­γου τόπων κοι­νο­τι­κής σημα­σίας. Όταν ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία αυτή, οι προ­τει­νό­με­νοι από τα κράτη-μέλη ΤΚΣ (SCI) χαρα­κτη­ρί­ζο­νται ως ΤΚΣ, με σχετική απόφαση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα», εξει­δί­κευσε ο Πρ. Παυ­λό­που­λος, «ο πρώτος κατά­λο­γος των Τόπων Κοι­νο­τι­κής Σημα­σίας (ΤΚΣ), που περιε­λάμ­βανε 239 περιο­χές, ορι­στι­κο­ποι­ή­θηκε και δημο­σιεύ­θηκε στην επίσημη Εφη­με­ρίδα των Ευρω­παϊ­κών Κοι­νο­τή­των, το 2006, με την Απόφαση της Επι­τρο­πής της 19ης Ιουλίου «Σχετικά με την έγκριση, σύμφωνα με την οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμ­βου­λίου, του κατα­λό­γου των Τόπων Κοι­νο­τι­κής Σημα­σίας για τη μεσο­γειακή βιο­γε­ω­γρα­φική περιοχή» (2006/613/ΕΚ)

Τα αρχεία για την εξέλιξη των Μελετών, των Κοι­νο­τι­κών Οδηγιών, των Κατα­λό­γων και των Χαρτών και των Νόμων, που προσ­διο­ρί­ζουν τις περιο­χές με τα απο­λύ­τως προ­στα­τευό­μενα οικο­συ­στή­ματα, βρί­σκο­νται στην Διεύ­θυνση Δια­χεί­ρι­σης Φυσικού Περι­βάλ­λο­ντος και Βιο­ποι­κι­λό­τη­τας του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας και στο Μουσείο Γου­λαν­δρή Φυσικής Ιστο­ρίας (Ελλη­νικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ))».

Η εφαρ­μογή του θεσμι­κού πλαι­σίου του «Δικτύου NATURA 2000» και στην Ελλη­νική Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη (ΑΟΖ)

«Το θεσμικό πλαίσιο της προ­α­να­φε­ρό­με­νης Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, ως προς το ‘Δίκτυο NATURA 2000’ και τα αντί­στοιχα δικαιώ­ματα για κάθε κράτος-μέλος -συνεπώς και για την Ελλάδα- ιδίως ως προς τους οικο­τό­πους του βυθού (δηλαδή τους υφάλους) και ως προς τους υπο­θα­λάσ­σιους σχη­μα­τι­σμούς που δημιουρ­γού­νται από εκπο­μπές αερίων, εφαρ­μό­ζο­νται και ισχύουν και πέραν των χωρικών υδάτων τους, ήτοι τόσο στην υφα­λο­κρη­πίδα τους όσο και στην Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη τους (ΑΟΖ). A fortiori δε, κάθε κράτος-μέλος, έχει όχι μόνο δικαί­ωμα αλλά και υπο­χρέ­ωση λήψης των προ­βλε­πό­με­νων από το θεσμικό αυτό πλαίσιο μέτρων προ­στα­σίας κατά την άσκηση των ad hoc κυριαρ­χι­κών του δικαιω­μά­των.

Τούτο -δηλαδή, το δίπολο δικαί­ωμα και υποχρέωση- έχει επι­ση­μά­νει εμφα­τι­κώς η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή στο κείμενο (Μαΐου 2007) με τον τίτλο «Κατευ­θυ­ντή­ριες οδηγίες για την εγκα­θί­δρυση του δικτύου Natura 2000 στον θαλάσ­σιο οικο­σύ­στημα» (“Guidelines for the establishment of the Natura 2000 network in the marine environment”).

Τελικώς, η ανωτέρω ερμη­νεία ανα­φο­ρικά με την χωρική εφαρ­μογή της οδηγίας περί οικο­τό­πων, έχει υιο­θε­τη­θεί και από το ΔΕΕ. Ειδι­κό­τερα:

Η απόφαση του ΔΕΕ στην υπόθεση C-6/04, «Επι­τροπή κατά Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου», έκρινε ότι: ‘Συναφώς, όπως η Γενική Εισαγ­γε­λέας παρα­τή­ρησε ορθώς στα σημεία 131 και 132 των προ­τά­σεών της, δεν αμφι­σβη­τεί­ται μεταξύ των δια­δί­κων ότι το Ηνωμένο Βασί­λειο ασκεί κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα εντός της Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης και επί της υφα­λο­κρη­πί­δας ούτε ότι η Οδηγία περί οικο­τό­πων εφαρ­μό­ζε­ται στο μέτρο αυτό πέραν των χωρικών υδάτων των κρατών-μελών’ (βλ. σκ. 117).

Ο Γενικός Εισαγ­γε­λέας στις προ­τά­σεις του, της 14.9.2006, στην υπόθεση C-111/05 «Aktiebolaget NN v. Skatteverket», και στην παρ. 93 σημειώ­νει ότι: ‘Συναφώς, το Δικα­στή­ριο έχει κρίνει ότι το κοι­νο­τικό δίκαιο, και εν προ­κει­μένω η Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμ­βου­λίου, έχει εφαρ­μογή στην Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη και στην υφα­λο­κρη­πίδα ενός κράτους-μέλους, όταν τούτο ασκεί εκεί κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα. Εξ αυτού συνή­γαγε ότι το κράτος αυτό παρέβη τις υπο­χρε­ώ­σεις του όταν δεν θέσπισε τα ανα­γκαία μέτρα για την εφαρ­μογή των απαι­τή­σεων της εν λόγω Οδηγίας’».

Συμπε­ρα­σμα­τι­κώς, «τα κατά τ’ ανωτέρω στοι­χεία ως προς τις περιο­χές που περι­λαμ­βά­νο­νται στο ‘Δίκτυο NATURA 2000’ απο­δει­κνύ­ουν ότι οι περιο­χές αυτές -συμπεριλαμβανομένων των κάθε είδους νησίδων και βρα­χο­νη­σί­δων, δίχως να έχει οια­δή­ποτε νομική σημασία το ποια είναι η έκτασή τους και, a fortiori, το αν κατοι­κού­νται ή όχι -βρίσκονται εντός των συνόρων της Ελλάδας και της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης», σημεί­ωσε με έμφαση ο Πρ. Παυ­λό­που­λος.

Και κατέ­ληξε λέγο­ντας: «Κατά συνέ­πεια, οι κάθε μορφής ‘διεκ­δι­κή­σεις’, που κατά καιρούς και κατά το δοκούν εγείρει η Τουρκία, είναι αβά­σι­μες και αυθαί­ρε­τες. Συνα­κό­λουθα δε βρί­σκο­νται σε ευθεία αντί­θεση με το Διεθνές και Ευρω­παϊκό Δίκαιο. Το πόσο δεδο­μένη είναι η επί των ανωτέρω πραγ­μα­τι­κών και θεσμι­κών δεδο­μέ­νων στάση των κατά περί­πτωση αρμό­διων Ευρω­παϊ­κών Θεσμών προ­κύ­πτει και από το ότι οι Θεσμοί αυτοί έχουν αγνο­ή­σει τις, επίσης αβά­σι­μες και αυθαί­ρε­τες, ‘ενστά­σεις’, που η Τουρκία τους έχει απευ­θύ­νει, από το 1998 ως σήμερα.

Κατά τούτο, λοιπόν, το Ευρω­παϊκό Δίκαιο και το αντί­στοιχο Ευρω­παϊκό Κεκτη­μένο προ­στί­θε­νται στο Διεθνές Δίκαιο -κυρίως δε, όπως προ­α­να­φέρ­θηκε, στις Συν­θή­κες της Λωζάνης του 1923 και των Παρι­σίων του 1947- για να κατα­στεί σαφές αφενός ότι τα σύνορα και το έδαφος της Ελλάδας και της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης ουδόλως μπορούν ν’ αμφι­σβη­τη­θούν, καθ’ οιον­δή­ποτε τρόπο. Και, αφε­τέ­ρου, ότι, επι­πλέον και συνα­κό­λουθα, δεν υπάρ­χουν ‘γκρίζες ζώνες’ στο Αιγαίο».

πηγή news247.gr