Στην Περιφέρεια η ευθύνη για την αστυνόμευση των ρεμάτων

Ακρως απο­κα­λυ­πτική της διά­στα­σης που έχει ανα­κύ­ψει μεταξύ της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και του Δήμου Ρόδου σχετικά με τις ευθύνες για την αστυ­νό­μευση και τον καθα­ρι­σμό των ρεμάτων είναι γνω­μο­δό­τηση της νομικής υπη­ρε­σίας του Δήμου.

Στην γνω­μο­δό­τηση ανα­φέ­ρο­νται τα εξής:

«ΘΕΜΑ: Δια­βί­βαση από Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου αιτη­μά­των ιδιωτών για καθα­ρι­σμό ρυακιών προς αποφυγή πλημ­μυ­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων.

ΣΧΕΤ: Τα α) Δ.Τ.Ε. 7138/20-12-2013 και β) ΔΤΕ 7164/11-12-2013 έγγραφα της Δ/νσης Τεχνι­κών Έργων Δωδε­κα­νή­σου (Τμήμα Δομών Περι­βάλ­λο­ντος) της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου.

Με το παρα­πάνω (α) σχετικό δια­βι­βά­σθηκε από την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου προς το Δήμο Ρόδου ως «αρμόδια υπη­ρε­σία» υπο­βλη­θέν προς την Περι­φέ­ρεια Ν. Αιγαίου έγγραφο ιδιώτη για καθα­ρι­σμό μπα­ζω­μέ­νου ρυακιού στην Δ. Κ. Καλυ­θιών, ενώ με το (β) σχετικό η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου γνω­στο­ποί­ησε στο Δήμο Ρόδου, ότι «θα πρέπει να μερι­μνή­σει στην λήψη όλων των απα­ραί­τη­των μέτρων πρό­λη­ψης για την αντι­με­τώ­πιση κιν­δύ­νου πλημ­μυ­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων, στην ευρύ­τερη περιοχή αρμο­διό­τη­τάς του».

Επί του ερω­τή­μα­τος από πότε και αν είναι αρμόδια υπη­ρε­σία ο Δήμος Ρόδου, γνω­μο­δο­τούμε ως εξής:

Α) Όπως είναι κοινώς γνωστό, και απο­δει­κνύ­ε­ται και από τον φορέα προς τον οποίο υπο­βλή­θηκε σύμφωνα με το (α) σχετικό, η αίτηση του ιδιώτη, μέχρι σήμερα η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου και προη­γου­μέ­νως η Νομαρ­χιακή Αυτο­διοί­κηση Δωδε­κα­νή­σου, με συγκρο­τη­μέ­νες υπη­ρε­σίες και προ­βλέ­ψεις επί των προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών τους ασκού­σαν και ασκούν τόσο την αρμο­διό­τητα εκτέ­λε­σης αντι­πλημ­μυ­ρι­κών έργων όσο και την αρμο­διό­τητα αστυ­νό­μευ­σης και καθα­ρι­σμού ρεμάτων, χωρίς οποια­δή­ποτε επ’ αυτών συμ­με­τοχή των Ο.Τ.Α α’ βαθμού.

Συγκε­κρι­μένα ότι η αρμο­διό­τητα εκτέ­λε­σης αντι­πλημ­μυ­ρι­κών έργων, καθα­ρι­σμού ρεμάτων και αστυ­νό­μευ­σης ρεμάτων και απαλ­λο­τριω­μέ­νων χώρων παρά τα ρέματα ανήκει στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, προ­βλέ­πε­ται από τις ισχύ­ου­σες δια­τά­ξεις του άρθρου 186 παρ. ΙΙ, Στ 3.15 του Ν. 3852/2010 που ορίζουν τα εξής:

«Οι αρμο­διό­τη­τες περι­φε­ρειών αφορούν (μεταξύ άλλων) τον τομέα Έργων – Χωρο­τα­ξίας – Περι­βάλ­λο­ντος στους οποίους περι­λαμ­βά­νο­νται, ιδίως …….. 3) Ο σχε­δια­σμός, η μελέτη, η κατα­σκευή και συντή­ρηση συγκοι­νω­νια­κών, αντι­πλημ­μυ­ρι­κών, κτι­ρια­κών, ηλε­κτρο­μη­χα­νο­λο­γι­κών και λιμε­νι­κών έργων ….. 15) Ο καθα­ρι­σμός και αστυ­νό­μευση ρεμάτων και απαλ­λο­τριω­μέ­νων χώρων παρά τα ρέματα».

Β) Οι νησιω­τι­κοί Δήμοι, όπως κατ’ εξοχήν είναι ότι ο Δήμος Ρόδου, επρό­κειτο από 1-1-2013 να ανα­λά­βουν από τις Περι­φέ­ρειες, μεταξύ άλλων την αρμο­διό­τητα και την αστυ­νό­μευση των ρεμάτων και των απαλ­λο­τριω­μέ­νων χώρων παρά τα ρέματα (άρθρο 24 παρ. Ε.4 και 206 παρ. 1 του Ν. 3852/2010).

Όμως τελικά ούτε αυτή η αρμο­διό­τητα περι­ήλθε στους νησιώ­τι­κους δήμους σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις του άρθρου 1 της από 31-12-2012 Πράξης Νομο­θε­τι­κού Περιε­χο­μέ­νου ΦΕΚ Α 256/31-12-2012.

Γ) Όπως επίσης είναι γνωστό ο Δήμος Ρόδου είναι κατ’ εξοχήν νησιώ­τι­κος δήμος και βέβαια δεν θα μπο­ρούσε να είναι ορεινός δήμος, σύμφωνα με τις αρχικές δια­τά­ξεις του «Καλ­λι­κράτη» (άρθρο 209 Ν. 3852/2010).

Ωστόσο με τις δια­τά­ξεις του άρθρου 4 του Ν. 4071/2012 τρο­πο­ποι­ή­θη­καν οι αρχικές δια­τά­ξεις του άρθρου 209 του Ν. 3852/2010 και στους ορει­νούς – μειο­νε­κτι­κούς δήμους περι­ήλθε, παράλ­ληλα όμως και πάλι με την οικεία περι­φέ­ρεια, μεταξύ άλλων πρό­σθε­των αρμο­διο­τή­των ο καθα­ρι­σμός και η αστυ­νό­μευση ρεμάτων, εννο­ώ­ντας ορει­νούς – μειο­νε­κτι­κούς δήμους αυτούς που περι­λαμ­βά­νουν δημο­τι­κές ή τοπικές κοι­νό­τη­τες που ανα­φέ­ρο­νται σε Οδηγίες της Ε.Ο.Κ., στις οποίες ανήκουν και ορι­σμέ­νες κοι­νό­τη­τες της Ρόδου. Κατά λογική όμως ερμη­νεία του νόμου, κατά τη γνώμη μας, δεν είναι δυνατόν οι αρμο­διό­τη­τες αυτές να ασκού­νται και εκτός των περιο­χών των χαρα­κτη­ρι­σμέ­νων ως ορεινών – μειο­νε­κτι­κών παλαιών κοι­νο­τή­των, δηλαδή σε παρα­λια­κές – πεδινές περιο­χές ενός νησιω­τι­κού δήμου, να ασκού­νται αρμο­διό­τη­τες που αφορούν ορεινές μειο­νε­κτι­κές περιο­χές.

Δ) Πλέον αυτού το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας (Γ’ Τμήμα) με την 2599/2011 απόφασή του, έκρινε ως αντι­συ­νταγ­μα­τική και μη νόμιμη (άρθρο 102 παρ. 5 του Συντάγ­μα­τος) κάθε μετα­βί­βαση αρμο­διο­τή­των προς Ο.Τ.Α που δεν συνο­δεύ­ε­ται από αντί­στοι­χους πόρους.

Για τον λόγο αυτό με υπό­δειξη της Κεντρι­κής Ένωσης Δήμων Ελλάδος, το Διοι­κη­τικό Συμ­βού­λιο της Περι­φε­ρεια­κής Ένωσης Δήμων Νοτίου Αιγαίου (απόφαση 38/2012) και στη συνέ­χεια το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο του Δήμου Ρόδου (απόφαση 842/19-12-2012) έλαβαν ομό­φω­νες απο­φά­σεις να μην ανα­λη­φθούν πρό­σθε­τες αρμο­διό­τη­τες χωρίς προη­γού­μενη μετα­φορά πόρων, αφού δεν θα ήταν δυνατόν να τις ασκή­σουν και το μόνο που θα επι­τυγ­χά­νο­νταν θα ήταν να απο­δυ­να­μω­θούν όλες οι δημο­τι­κές υπη­ρε­σίες.

Η σχετική απόφαση του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου, που είναι το κυρί­αρχο όργανο διοί­κη­σης του Δήμου Ρόδου (άρθρο 93 Κώδικα Δήμων και Κοι­νο­τή­των Ν. 3463/2006), με το έγγραφο 2/148653/31-12-2012 του Δήμου Ρόδου, κοι­νο­ποι­ή­θηκε προς 1) το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών, 2) το Υπουρ­γείο Διοι­κη­τι­κής Μεταρ­ρύθ­μι­σης, 3) την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου και 4) την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου. Απά­ντηση και αντί­θετη άποψη από τους παρα­πάνω φορείς δεν υπήρξε μέχρι σήμερα. Δηλαδή σιωπηρά υπήρξε αποδοχή, σύμφωνα άλλωστε και με τις δια­τά­ξεις του άρθρου 50 του Π.Δ. 18/1985, σύμφωνα με τις οποίες οι απο­φά­σεις του Συμ­βου­λίου της Επι­κρά­τειας που δέχο­νται αιτή­σεις ακύ­ρω­σης, συνε­πά­γο­νται νόμιμες καταρ­γή­σεις των προ­σβαλ­λό­με­νων πράξεων έναντι όλων. Πόσω μάλλον κατά τον οφει­λό­μενο σεβασμό και στην τήρηση του Συντάγ­μα­τος από όλους (άρθρο 120 Συντάγ­μα­τος) όταν το Ανώτατο Ακυ­ρω­τικό Διοι­κη­τικό Δικα­στή­ριο έχει κρίνει ότι είναι αντι­συ­νταγ­μα­τική κάθε μετα­βί­βαση αρμο­διο­τή­των στους Ο.Τ.Α που δεν συνο­δεύ­ε­ται και από μετα­βί­βαση πόρων.

E) Ύστερα από τα παρα­πάνω, άποψή μας είναι ότι με συνημ­μένη την παρούσα γνω­μο­δό­τησή μας, θα πρέπει να επα­να­δια­βι­βα­σθούν τα σχετικά έγγραφα προς την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, ως απο­κλει­στι­κώς αρμόδια να επι­λη­φθεί του θέματος κατά τις προ­α­να­φερ­θεί­σες δια­τά­ξεις του άρθρου 186 παρ. ΙΙ Στ 3,15 του Ν. 2852/2010, άλλως – επι­κου­ρι­κώς δηλαδή – ως έχουσας παράλ­ληλη αρμο­διό­τητα κατά τις δια­τά­ξεις του άρθρου 4 του Ν. 4071/2012, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη ότι ο Δήμος Ρόδου δεν δια­θέ­τει και δεν του έχουν μετα­βι­βα­σθεί πόροι (ΣτΕ 2599/2011).

Στ) Επειδή ωστόσο είναι προ­φα­νές, ότι με τα σχετικά έγγραφα της Περι­φέ­ρειας Ν. Αιγαίου ουσια­στικά γίνεται, μετα­φορά ευθυνών, με διακοπή των μέχρι σήμερα ασκού­με­νων απ’ αυτήν αρμο­διο­τή­των, ύστερα από τα ζητή­ματα ελέγχου ευθυνών που γεν­νή­θη­καν από τις πρό­σφα­τες μεγάλες πλημ­μύ­ρες και επειδή από την άλλη πλευρά είναι περί­γε­λος για τη Διοί­κηση συνο­λικά απέ­να­ντι στους πολίτες, η μια υπη­ρε­σία να μετα­θέ­τει τις ευθύνες της στην άλλη, έχουμε την άποψη ότι λόγω της υφι­στά­με­νης επι­κιν­δυ­νό­τη­τας:

Ταυ­τό­χρονα με την παρα­πάνω επα­να­δια­βί­βαση των σχε­τι­κών ο Δήμος Ρόδου θα πρέπει να επέμβει στις καταγ­γελ­λό­με­νες περι­πτώ­σεις όσον αφορά κατε­πεί­γου­σες τεχνι­κές παρεμ­βά­σεις άρσης επι­κιν­δυ­νό­τη­τας, έστω και με τον χαρα­κτήρα προ­σω­ρι­νό­τη­τας, εφόσον εκλεί­πουν οι πόροι για να συντε­λε­σθεί η πλήρης και δέουσα απο­κα­τά­σταση.

Με την έγγραφη επίσης επι­σή­μανση προς την Περι­φέ­ρεια ότι οι παρα­πάνω χαρα­κτήρα προ­σω­ρι­νές παρεμ­βά­σεις, δεν συνι­στούν λόγο εκ μέρους αυτής (Περι­φέ­ρειας) απε­μπλο­κής από τις ευθύνες της ή ανα­μο­νής ή καθυ­στέ­ρη­σης άσκησης των δικών της ΑΚΕΡΑΙΩΝ αρμο­διο­τή­των.

Σε κάθε δε περί­πτωση όπου θέματα καθα­ρι­σμού ρέματος στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, ύστερα δηλαδή από αυτοψία και έκθεση της υπη­ρε­σίας σας, ανά­γο­νται σε μελέτη, κατα­σκευή και συντή­ρηση αντι­πλημ­μυ­ρι­κού έργου που είναι δια­φο­ρε­τικό πράγμα από την εργασία του καθα­ρι­σμού ρεμάτων, επειδή τούτο αναμ­φί­βολα αφορά απο­κλει­στικά αρμο­διό­τητα της Περι­φέ­ρειας (άρθρο 18 παρ. ΙΙ , Στ 3 του Ν. 3852/2010), θα πρέπει να επα­να­δια­βι­βά­ζε­ται στην Περι­φέ­ρεια με την επι­σή­μανση αυτή.

Η γνω­μο­δό­τηση αυτή αφορά και κάθε άλλη όμοια περί­πτωση που δια­βι­βά­ζε­ται από την Περι­φέ­ρεια.

Ο Νομικός Σύμ­βου­λος

Θεό­δω­ρος Παπα­γε­ωρ­γίου