Εκθεση Πισσαρίδη: Οι 14 προτάσεις αναπτυξιακής πολιτικής

Η με­λέ­τη που συ­νέ­τα­ξε η Επι­τρο­πή με Πρό­ε­δρο τον Νο­μπε­λί­στα οι­κο­νο­μο­λό­γο Χρι­στό­φο­ρο Πισ­σα­ρί­δη, δό­θη­κε σή­με­ρα στη δη­μο­σιό­τη­τα και πε­ρι­λαμ­βά­νει 14 προ­τά­σεις ανα­πτυ­ξια­κής πο­λι­τι­κής. Οπως το­νί­ζε­ται οι απο­φά­σεις για το Ανα­πτυ­ξια­κό Σχέ­διο θα λη­φθούν από την κυ­βέρ­νη­ση κα­τό­πιν του ευ­ρύ­τα­του δια­λό­γου που θα διε­ξα­χθεί στη χώρα.

Σύμ­φω­να με το σχε­τι­κό δελ­τίο Τύπου, βα­σι­κός στό­χος της οι­κο­νο­μι­κής πο­λι­τι­κής είναι η συ­στη­μα­τι­κή αύ­ξη­ση των ει­σο­δη­μά­των και αυτό μπο­ρεί να επι­τευ­χθεί μόνο με δρά­σεις οι­κο­νο­μι­κής πο­λι­τι­κής που συ­στη­μα­τι­κά θα ενι­σχύ­ουν την πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα, την ερ­γα­σία και τις επεν­δύ­σεις.

«Ο στό­χος της συ­στη­μα­τι­κής αύ­ξη­σης των πραγ­μα­τι­κών ει­σο­δη­μά­των προ­ϋ­πο­θέ­τει τη συ­στη­μα­τι­κή αύ­ξη­ση τόσο της πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας όσο και της εξω­στρέ­φειας, δη­λα­δή της σχε­τι­κής συμ­με­το­χής των διε­θνώς εμπο­ρεύ­σι­μων αγα­θών και υπη­ρε­σιών στο εθνι­κό προ­ϊ­όν. Υψηλό κατά κε­φα­λήν ει­σό­δη­μα μπο­ρεί να επι­τευ­χθεί και να δια­τη­ρη­θεί μόνο στο πλαί­σιο μιας οι­κο­νο­μί­ας με υψηλή πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα, η οποία με τη σειρά της απαι­τεί υψηλό βαθμό εξει­δί­κευ­σης και και­νο­το­μί­ας. Σε χώρες μι­κρού με­γέ­θους, όπως η Ελ­λά­δα, η εσω­τε­ρι­κή αγορά πα­ρέ­χει πε­ριο­ρι­σμέ­νες ευ­και­ρί­ες για εξει­δί­κευ­ση και και­νο­το­μία και, κατά συ­νέ­πεια, ο διε­θνής προ­σα­να­το­λι­σμός της οι­κο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας κα­θί­στα­ται απα­ραί­τη­τος και επι­τρέ­πει την πλη­ρέ­στε­ρη εκ­με­τάλ­λευ­ση συ­γκρι­τι­κών πλε­ο­νε­κτη­μά­των», επι­ση­μαί­νε­ται.

Η εν λόγω Εκ­θε­ση ανα­λύ­ει, κατά σειρά, τα κύρια χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά και τά­σεις της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας, τις βα­σι­κές διε­θνείς τά­σεις που θα επη­ρε­ά­σουν τη μελ­λο­ντι­κή της πο­ρεία, τη γε­νι­κή κα­τεύ­θυν­ση προς την οποία πρέ­πει να κι­νη­θεί η οι­κο­νο­μία ώστε να επι­τευ­χθεί ισχυ­ρή ανά­πτυ­ξη με­σο­πρό­θε­σμα, τις ση­μα­ντι­κό­τε­ρες αγκυ­λώ­σεις που εμπο­δί­ζουν την ανα­πτυ­ξια­κή τρο­χιά, και προ­τει­νό­με­νες δρά­σεις ανα­πτυ­ξια­κής πο­λι­τι­κής.

Πα­ράλ­λη­λα, ση­μειώ­νε­ται πως η τε­λι­κή Εκ­θε­ση -που ανα­μέ­νε­ται να πα­ρου­σια­στεί τον Σε­πτέμ­βριο- προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται να έχει επί­σης ανά­λυ­ση και προ­τά­σεις σε σειρά το­μέ­ων, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των υπο­δο­μών και με­τα­φο­ρών, του αγρο­δια­τρο­φι­κού συ­μπλέγ­μα­τος, της με­τα­ποι­η­τι­κής βιο­μη­χα­νί­ας, του του­ρι­σμού, του συ­στή­μα­τος κοι­νω­νι­κής προ­στα­σί­ας, της αξιο­ποί­η­σης δη­μό­σιας πε­ριου­σί­ας και δη­μό­σιων ορ­γα­νι­σμών και επι­χει­ρή­σε­ων, της ενί­σχυ­σης των εξα­γω­γών, όπως και άλλων που δεν ανα­πτύσ­σο­νται επαρ­κώς στο συ­γκε­κρι­μέ­νο εν­διά­με­σο κεί­με­νο καθώς και πε­ραι­τέ­ρω εμπλου­τι­σμός των υπάρ­χου­σων θε­μα­τι­κών. Προ­βλέ­πε­ται επί­σης να γίνει ανα­φο­ρά στη χρη­μα­το­δό­τη­ση των προ­τει­νό­με­νων δρά­σε­ων καθώς και στη δια­κυ­βέρ­νη­ση του σχε­δί­ου ανά­πτυ­ξης.

Οπως υπο­γραμ­μί­ζε­ται, κε­ντρι­κός στό­χος για την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία κατά τα επό­με­να χρό­νια πρέ­πει να είναι η συ­στη­μα­τι­κή αύ­ξη­ση της πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας και της εξω­στρέ­φειας (δη­λα­δή της σχε­τι­κής συμ­με­το­χής των διε­θνώς εμπο­ρεύ­σι­μων αγα­θών και υπη­ρε­σιών στο εθνι­κό προ­ϊ­όν), καθώς και η στε­νό­τε­ρη δια­σύν­δε­ση της πα­ρα­γω­γής με την τε­χνο­λο­γία και την και­νο­το­μία. «Η στρο­φή της οι­κο­νο­μί­ας προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση, και με τρόπο συμ­βα­τό με τους κοι­νω­νι­κούς και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κούς στό­χους της χώρας, μπο­ρεί να επι­τευ­χθεί στα­δια­κά στα επό­με­να χρό­νια με συν­δυα­σμέ­νες δρά­σεις της συ­νο­λι­κής οι­κο­νο­μι­κής πο­λι­τι­κής. Αυτές θα υπο­βοη­θή­σουν και την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρη δια­σύν­δε­ση της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας με τις τά­σεις στην ευ­ρω­παϊ­κή και πα­γκό­σμια οι­κο­νο­μία και την ανά­πτυ­ξη συ­γκρι­τι­κών πλε­ο­νε­κτη­μά­των», ανα­φέ­ρε­ται στην Εκ­θε­ση.

Επι­πλέ­ον, προ­τεί­νε­ται σειρά μέ­τρων για την αντι­με­τώ­πι­ση της ανι­σό­τη­τας ευ­και­ριών για τις γυ­ναί­κες στην αγορά ερ­γα­σί­ας. Προ­τεί­νε­ται η κυ­βέρ­νη­ση να προ­ω­θή­σει την έν­νοια της κοι­νω­νι­κής ευ­θύ­νης για τις επι­χει­ρή­σεις, οι οποί­ες θα πρέ­πει να υπο­στη­ρί­ζουν τις γυ­ναί­κες κατά την πε­ρί­ο­δο τε­κνο­ποί­η­σης θε­ω­ρώ­ντας το διά­στη­μα αυτό ως μέρος της κα­νο­νι­κής στα­διο­δρο­μί­ας των υπαλ­λή­λων τους και όχι ως εμπό­διο στην πρό­ο­δό τους. Επί­σης προ­τεί­νε­ται «η θέ­σπι­ση νόμου κατά των δια­κρί­σε­ων στην αγορά ερ­γα­σί­ας. Η ισό­τη­τα των φύλων και γε­νι­κό­τε­ρα η κα­τα­πο­λέ­μη­ση των δια­κρί­σε­ων με βάση το φύλο, τη φυλή, την εθνι­κό­τη­τα, τον σε­ξουα­λι­κό προ­σα­να­το­λι­σμό και την ηλι­κία πρέ­πει να κα­το­χυ­ρώ­νο­νται ρητά νο­μι­κά και να εφαρ­μό­ζο­νται απα­ρέ­γκλι­τα».

Επι­προ­σθέ­τως, -όπως ανα­φέ­ρε­ται- καθώς η πρό­σβα­ση τρι­το­βάθ­μια εκ­παί­δευ­ση παί­ζει ση­μα­ντι­κό ρόλο στις κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες και στην ανα­πα­ρα­γω­γής τους, η στή­ρι­ξη ιδιαί­τε­ρα αδύ­να­μων και ευ­πα­θών κοι­νω­νι­κά ομά­δων (οι­κο­νο­μι­κά ασθε­νέ­στε­ροι, με­τα­νά­στες, ΑμΕΑ, κλπ.) χρειά­ζε­ται να ενι­σχυ­θεί. Οι υπο­δο­μές φοι­τη­τι­κής μέ­ρι­μνας χρειά­ζε­ται να επε­κτα­θούν και ανα­βαθ­μι­στούν, ιδιαί­τε­ρα με συ­μπρά­ξεις δη­μό­σιου και ιδιω­τι­κού τομέα, ενώ οι αντί­στοι­χες δα­πά­νες (σί­τι­σης, στέ­γα­σης, συγ­γραμ­μά­των) χρειά­ζο­νται εξορ­θο­λο­γι­σμό και ενί­σχυ­ση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τάς τους.   Αντί­στοι­χα πρέ­πει οι κυ­βερ­νη­τι­κές πο­λι­τι­κές να βοη­θή­σουν στην αύ­ξη­ση της συμ­με­το­χής των νέων στην αγορά ερ­γα­σί­ας.

Τέλος, η εν­σω­μά­τω­ση και­νο­τό­μων με­θό­δων στην πα­ρα­γω­γι­κή δια­δι­κα­σία είναι κα­θο­ρι­στι­κός πα­ρά­γο­ντας -ση­μειώ­νουν οι ει­δι­κοί- για την ανά­πτυ­ξη μιας χώρας και ο μόνος πα­ρά­γο­ντας σε μα­κρο­χρό­νιο ορί­ζο­ντα. «Όλοι οι δεί­κτες δί­νουν έμ­φα­ση στους “κα­τα­λύ­τες” της και­νο­το­μί­ας (innovation enablers), δη­λα­δή στους πα­ρά­γο­ντες που εν­θαρ­ρύ­νουν τις επι­χει­ρή­σεις και τα πα­νε­πι­στή­μια να δη­μιουρ­γή­σουν προ­στι­θέ­με­νη αξία μέσω της και­νο­το­μί­ας. Οι πα­ρά­γο­ντες αυτοί πε­ρι­λαμ­βά­νουν με­τα­ξύ άλλων: την ποιό­τη­τα των θε­σμών, την εφαρ­μο­γή των νόμων, την ποιό­τη­τα του αν­θρώ­πι­νου κε­φα­λαί­ου, τις ψη­φια­κές, ενερ­γεια­κές και λοι­πές υπο­δο­μές, την πρό­σβα­ση σε με­το­χι­κά κε­φά­λαια, τις δα­πά­νες σε έρευ­να και ανά­πτυ­ξη (Ε&Α, Research and Development) από τις επι­χει­ρή­σεις, τις κα­τα­θέ­σεις δι­πλω­μά­των ευ­ρε­σι­τε­χνί­ας, την απα­σχό­λη­ση σε βιο­μη­χα­νί­ες έντα­σης γνώ­σης, τις εξα­γω­γές προ­ϊ­ό­ντων υψη­λής τε­χνο­λο­γί­ας, την ποιό­τη­τα των πα­νε­πι­στη­μί­ων και ερευ­νη­τι­κών ιδρυ­μά­των, τη συ­νερ­γα­σία πα­νε­πι­στη­μί­ων-βιο­μη­χα­νί­ας, και τις δη­μό­σιες συμ­βά­σεις προ­ϊ­ό­ντων υψη­λής τε­χνο­λο­γί­ας. Για όλα τα πα­ρα­πά­νω προ­τεί­νο­νται προς συ­ζή­τη­ση, συ­γκε­κρι­μέ­νες πο­λι­τι­κές», επι­ση­μαί­νε­ται.

Οι προ­τει­νό­με­νες δρά­σεις ανα­πτυ­ξια­κής πο­λι­τι­κής 

Δε­δο­μέ­νων των  στό­χων, και των χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας, προ­τεί­νο­νται, κατά προ­τε­ραιό­τη­τα, οι πα­ρα­κά­τω κύ­ριες δρά­σεις οι­κο­νο­μι­κής πο­λι­τι­κής:

1.  Μεί­ω­ση του βά­ρους στη μι­σθω­τή ερ­γα­σία με συν­δυα­στι­κά μέτρα όπως (α) μεί­ω­ση των ασφα­λι­στι­κών ει­σφο­ρών (για πα­ρά­δειγ­μα μέσω ενός στα­θε­ρού ποσού ει­σφο­ρών υγεί­ας για όλους τους ερ­γα­ζό­με­νους), (β) απά­λει­ψη της «ει­σφο­ράς αλ­λη­λεγ­γύ­ης», και (γ) μεί­ω­ση του ανώ­τα­του ορίου ασφα­λι­στέ­ου ει­σο­δή­μα­τος. Εν­σω­μά­τω­ση ει­σο­δη­μά­των σε ενιαία κλί­μα­κα φο­ρο­λο­γί­ας, ανε­ξάρ­τη­τα από την πηγή. Ενί­σχυ­ση δια­φά­νειας στις συ­ναλ­λα­γές με θε­τι­κά κί­νη­τρα για χρήση ηλε­κτρο­νι­κών πλη­ρω­μών, για αγο­ρα­στές και πω­λη­τές, στο­χευ­μέ­να σε κλά­δους και επαγ­γέλ­μα­τα υψη­λής φο­ρο­δια­φυ­γής και επέ­κτα­ση και στα νο­μι­κά πρό­σω­πα.
2. Ενί­σχυ­ση της ανα­λο­γι­κό­τη­τας και δια­φά­νειας του δη­μό­σιου δια­νε­μη­τι­κού πρώ­του πυ­λώ­να κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης και ταυ­τό­χρο­να ανά­πτυ­ξη ενός δεύ­τε­ρου και τρί­του πυ­λώ­να με κί­νη­τρα για ιδιω­τι­κές απο­τα­μιευ­τι­κές απο­φά­σεις. Με­τά­βα­ση από δια­νε­μη­τι­κό σε κε­φα­λαιο­ποι­η­τι­κό σύ­στη­μα επι­κου­ρι­κής σύ­ντα­ξης, με άμεση εφαρ­μο­γή για όσους ει­σέρ­χο­νται στην αγορά ερ­γα­σί­ας και εθε­λο­ντι­κά για όσους άλ­λους ερ­γα­ζό­με­νους το επι­θυ­μούν. Ορι­στι­κο­ποί­η­ση απο­τε­λε­σμα­τι­κού πλαι­σί­ου επο­πτεί­ας για τα ασφα­λι­στι­κά τα­μεία στον δεύ­τε­ρο πυ­λώ­να, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου και ενός δη­μό­σιου τα­μεί­ου.
3. Εκ­συγ­χρο­νι­σμός του συ­στή­μα­τος χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής επο­πτεί­ας στον τομέα της προ­στα­σί­ας των επεν­δυ­τών και εκ­συγ­χρο­νι­σμός του συ­στή­μα­τος εται­ρι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης. Στο­χο­θε­σία για τα­χύ­τε­ρη μεί­ω­ση των προ­βλη­μα­τι­κών δα­νεί­ων από τις τρά­πε­ζες, με πα­ράλ­λη­λες πα­ρεμ­βά­σεις στον πτω­χευ­τι­κό κώ­δι­κα. Φο­ρο­λο­γι­κά κί­νη­τρα για αύ­ξη­ση μα­κρο­χρό­νιας απο­τα­μί­ευ­σης στην κα­τεύ­θυν­ση ανά­πτυ­ξης της εσω­τε­ρι­κής κε­φα­λαια­γο­ράς.
4. Άμεση λει­τουρ­γία εξει­δι­κευ­μέ­νων τμη­μά­των στα δι­κα­στή­ρια για υπο­θέ­σεις ση­μα­ντι­κού οι­κο­νο­μι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος με ανώ­τα­το όριο 12 μηνών έως την από­φα­ση. Διεύ­ρυν­ση και συ­στη­μα­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη του συ­στή­μα­τος εν­δι­κο­φα­νών δια­δι­κα­σιών σε όλους τους το­μείς της δη­μό­σιας διοί­κη­σης για υπο­θέ­σεις δια­φο­ρών με­τα­ξύ του Δη­μο­σί­ου και ιδιω­τών (επι­χει­ρή­σεις και φυ­σι­κά πρό­σω­πα). Συ­νέ­χι­ση των δια­δι­κα­σιών αξιο­λό­γη­σης, κω­δι­κο­ποί­η­σης και απλο­ποί­η­σης της νο­μο­θε­σί­ας.
5. Θε­σμι­κή ενί­σχυ­ση της δη­μό­σιας διοί­κη­σης, όπως μέσω της αύ­ξη­σης της θη­τεί­ας και της κι­νη­τι­κό­τη­τας στις ανώ­τε­ρες διοι­κη­τι­κές θέ­σεις, καθώς και της ανα­βάθ­μι­σης του ρόλου του Ανώ­τα­του Συμ­βου­λί­ου Επι­λο­γής Προ­σω­πι­κού. Κα­θο­λι­κή εφαρ­μο­γή της αξιο­λό­γη­σης. Συ­νέ­χι­ση και εμ­βά­θυν­ση των δια­δι­κα­σιών ψη­φιο­ποί­η­σης με έμ­φα­ση στην δια­λει­τουρ­γι­κό­τη­τα των εφαρ­μο­γών και στην ευ­χρη­στία τους από τους πο­λί­τες. Εφαρ­μο­γή της αρχής μόνο μίας φοράς (once-only principle) για την πα­ρο­χή δε­δο­μέ­νων πο­λι­τών και επι­χει­ρή­σε­ων προς το Δη­μό­σιο.
6. Μεί­ω­ση του κό­στους πα­ρα­γω­γής στη με­τα­ποί­η­ση, κυ­ρί­ως μέσω επι­τα­χυ­νό­με­νων φο­ρο­λο­γι­κών απο­σβέ­σε­ων για επεν­δύ­σεις σε εξο­πλι­σμό και μεί­ω­ση του κό­στους ενέρ­γειας. Συ­στη­μα­τι­κή κα­τα­γρα­φή και απά­λει­ψη εμπο­δί­ων σε κλά­δους με υψη­λό­τε­ρο δυ­να­μι­κό για εξα­γω­γι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα.
7. Ενί­σχυ­ση βα­σι­κής έρευ­νας μέσω άρσης αγκυ­λώ­σε­ων για πα­νε­πι­στή­μια και ερευ­νη­τι­κά κέ­ντρα και συ­ντο­νι­σμό από ένα ανε­ξάρ­τη­το ίδρυ­μα με πό­ρους και μα­κρο­πρό­θε­σμη ερευ­νη­τι­κή στρα­τη­γι­κή. Ενί­σχυ­ση και­νο­το­μί­ας με κί­νη­τρα για έρευ­να στις επι­χει­ρή­σεις σε με­τα­ποί­η­ση, αγρο­δια­τρο­φή και αλλού, και ανά­πτυ­ξη μέσω έξυ­πνης εξει­δί­κευ­σης. Υπο­στή­ρι­ξη με αρ­χι­κά κε­φά­λαια για συ­στή­μα­τα ερευ­νών που θα ανα­πτύσ­σουν λύ­σεις για ιδιω­τι­κό και δη­μό­σιο τομέα και θα δια­συν­δε­θούν με την επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα της δια­σπο­ράς.
8. Ρι­ζι­κή ανα­βάθ­μι­ση του συ­στή­μα­τος κα­τάρ­τι­σης για ανέρ­γους και για ερ­γα­ζό­με­νους. Αύ­ξη­ση χρη­μα­το­δό­τη­σης, ευ­θυ­γράμ­μι­ση κι­νή­τρων και επι­βρά­βευ­ση των πα­ρό­χων σε συ­νάρ­τη­ση με τα απο­τε­λέ­σμα­τα της κα­τάρ­τι­σης. Ανα­διάρ­θρω­ση του Ορ­γα­νι­σμού Απα­σχό­λη­σης Ερ­γα­τι­κού Δυ­να­μι­κού με στρο­φή προς ενερ­γη­τι­κές πο­λι­τι­κές απα­σχό­λη­σης. Βελ­τί­ω­ση της στό­χευ­σης κοι­νω­νι­κών επι­δο­μά­των ώστε να μη λει­τουρ­γούν ως αντι­κί­νη­τρο για ερ­γα­σία. Προ­γράμ­μα­τα κα­τάρ­τι­σης με­τα­να­στών και κα­λύ­τε­ρης εν­σω­μά­τω­σης στην αγορά ερ­γα­σί­ας.
9. Διευ­κό­λυν­ση της πλη­ρέ­στε­ρης έντα­ξης των γυ­ναι­κών στην αγορά ερ­γα­σί­ας και της αύ­ξη­σης των αμοι­βών τους. Ανά­πτυ­ξη συ­στή­μα­τος προ­σχο­λι­κής αγω­γής και εκ­παί­δευ­σης με κα­θο­λι­κή πρό­σβα­ση, που θέτει ισχυ­ρές βά­σεις για τη μελ­λο­ντι­κή ανά­πτυ­ξη του παι­διού. Δρά­σεις για την κα­τα­πο­λέ­μη­ση δια­κρί­σε­ων κάθε μορ­φής.
10. Εκ­συγ­χρο­νι­σμός της δομής του συ­στή­μα­τος εκ­παί­δευ­σης σε όλες τις βαθ­μί­δες. Έμ­φα­ση στην προ­σχο­λι­κή αγωγή. Αύ­ξη­ση του μέσου με­γέ­θους των σχο­λι­κών μο­νά­δων, με ου­σια­στι­κή αυ­το­νο­μία και αξιο­λό­γη­σή τους, κα­θο­λι­κή ανά­πτυ­ξη ψη­φια­κών υπο­δο­μών και πε­ριε­χο­μέ­νου, επέ­κτα­ση προ­γραμ­μά­των ολο­ή­με­ρου σχο­λεί­ου. Ρι­ζι­κός εκ­συγ­χρο­νι­σμός συ­στή­μα­τος δια­κυ­βέρ­νη­σης στην ανώ­τα­τη εκ­παί­δευ­ση και ου­σια­στι­κή δια­σύν­δε­ση Ιδρυ­μά­των με αντί­στοι­χα της αλ­λο­δα­πής και με την οι­κο­νο­μία και ευ­ρύ­τε­ρη κοι­νω­νία.
11. Ανα­διάρ­θρω­ση του συ­στή­μα­τος υγεί­ας με προ­τε­ραιό­τη­τα στην πλήρη ανά­πτυ­ξη συ­στή­μα­τος ψη­φια­κού φα­κέ­λου ασθε­νούς, πρω­το­βάθ­μιας φρο­ντί­δας και πρό­λη­ψης. Εξορ­θο­λο­γι­σμός της δη­μό­σιας δα­πά­νης προ­μη­θειών φαρ­μά­κων και υλι­κών, με αύ­ξη­ση όγκου γε­νό­ση­μων φαρ­μά­κων, και δια­σύν­δε­ση των επι­στρο­φών και εκ­πτώ­σε­ων που επι­βάλ­λο­νται με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά και­νο­το­μί­ας, έρευ­νας, επεν­δύ­σε­ων και κλι­νι­κών με­λε­τών.
12. Εξορ­θο­λο­γι­σμός, συγ­χώ­νευ­ση και απλού­στευ­ση όλων των φόρων για την ακί­νη­τη πε­ριου­σία και στα­δια­κή με­τα­φο­ρά πόρων σε το­πι­κό επί­πε­δο, σε ανα­λο­γία με αρ­μο­διό­τη­τες.
13. Δη­μό­σιες επεν­δύ­σεις και κί­νη­τρα για ιδιω­τι­κές δα­πά­νες για ενερ­γεια­κή ανα­βάθ­μι­ση κτι­ρί­ων (κα­τοι­κιών και επαγ­γελ­μα­τι­κών) με σκοπό τη μεί­ω­ση της κα­τα­νά­λω­σης ενέρ­γειας, του πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος και την αύ­ξη­ση της αξίας των ακι­νή­των. Υπο­στή­ρι­ξη εμ­βλη­μα­τι­κών δρά­σε­ων πρά­σι­νης ανά­πτυ­ξης με έμ­φα­ση σε (α) στρο­φή σε ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας, (β) άμ­βλυν­ση κό­στους με­τά­βα­σης κατά τη δια­δι­κα­σία απο­λι­γνι­το­ποί­η­σης και (γ) ανά­πτυ­ξη συ­στη­μά­των κυ­κλι­κής οι­κο­νο­μί­ας.
14. Ανά­πτυ­ξη υπο­δο­μών μέσω δη­μό­σιων επεν­δύ­σε­ων και κι­νη­το­ποί­η­σης ιδιω­τι­κών κατά προ­τε­ραιό­τη­τα σε (α) ψη­φια­κές τε­χνο­λο­γί­ες και συ­στή­μα­τα, (β) πρά­σι­νη ανά­πτυ­ξη και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή ανα­βάθ­μι­ση, (γ) δια­χεί­ρι­ση απο­βλή­των, (δ) με­τα­φο­ρές ώστε να ισχυ­ρο­ποι­η­θούν τα ελ­λη­νι­κά λι­μά­νια ως πηγή ει­σό­δου εμπο­ρευ­μά­των στην Ευ­ρώ­πη και για να διευ­κο­λυν­θούν οι εξα­γω­γές αγα­θών από τη χώρα και (ε) ανα­βάθ­μι­ση υπο­δο­μών για τον ει­σερ­χό­με­νο του­ρι­σμό.

Όπως το­νί­ζε­ται, η Εκ­θε­ση εξει­δι­κεύ­ει τις πα­ρα­πά­νω ανα­φε­ρό­με­νες προ­τά­σεις όπως και τις άλλες που συ­νο­λι­κά δια­μορ­φώ­νουν ένα πλαί­σιο για στρο­φή της οι­κο­νο­μί­ας προς έναν δρόμο με­σο­πρό­θε­σμης ανά­πτυ­ξης.