ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Η σημασία της Διεθνούς Συμφωνίας του Παρισιού για το κλίμα και η υπαναχώρηση των ΗΠΑ

news room 8 λεπτά ανάγνωση
Μιχάλης Παπαγεωργίου

Μιχαήλ Θ. Παπα­γε­ωρ­γίου,

Δικη­γό­ρος,

Υπ. Διδά­κτωρ Συνταγ­μα­τι­κού -Διοικητικού Δικαίου Νομικής Αθηνών

Διδα­κτο­ρι­κός Ερευ­νη­τής

Νομικής Σχολής Cambridge University,

Επι­στη­μο­νι­κός Συνερ­γά­της -Jr Fellow Wolfson College Cambridge University

Με τον νόμο 4426/2016 κυρώ­θηκε και ενσω­μα­τώ­θηκε στην ελλη­νική έννομη τάξη με βάση το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγ­μα­τος, η ιστο­ρική Συμ­φω­νία του Παρι­σιού για την κλι­μα­τική αλλαγή . Η Σύμβαση αντλεί τη σπου­δαιό­τητα της λόγω της καθο­λι­κής υπο­γρα­φής από 193 χώρες της Γης(πλην Συρίας και Νικα­ρά­γουας και πλέον και ΗΠΑ…) ,την Ευρω­παϊκή Ένωση με ξεχω­ρι­στή κύρωση από τα κράτη μέλη της και την Παλαι­στίνη που δεν υφί­στα­ται κρατική υπό­στα­σης αλλά είναι μέλος του ΟΗΕ για το κλίμα.

Η δια­πί­στωση ότι τα περι­βαλ­λο­ντικά προ­βλή­ματα έχουν οξυνθεί σε τέτοιο βαθμό ,ώστε να απει­λεί­ται πλέον όχι μόνον η οικο­λο­γική, οικο­νο­μική,  κοι­νω­νική υγεία-ευημερία ορι­σμέ­νων περιοχών-λαών, αλλά ολό­κλη­ρης της ανθρω­πό­τη­τας, τα ακραία καιρικά φυσικά φαι­νό­μενα και τα σοβαρά προ­βλή­ματα δημό­σιας υγείας που συν­δέ­ο­νται στενά με την ανθρώ­πινη οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα στο φυσικό περι­βάλ­λον, ανά­γκασε μετά από μία εικο­σα­ε­τία αδιέ­ξο­δων συνα­ντή­σεων, τις κυβερ­νή­σεις της Γης να απο­φα­σί­σουν από κοινού τη λήψη δρα­στι­κών μέτρων περιο­ρι­σμού της εκπο­μπής ρύπων, με στόχο τη συγκρά­τηση της ανόδου της παγκό­σμιας θερ­μο­κρα­σίας. Ο στόχος του ΟΗΕ ήταν να επι­τευ­χθεί μια νομικά δεσμευ­τική και καθο­λική συμ­φω­νία για το κλίμα, από όλα τα έθνη του κόσμου. Μετά την απο­τυ­χη­μένη Σύνοδο στην Κοπεγ­χάγη το 2009, ως προς τη δεσμευ­τι­κό­τητα , αποδοχή και εφαρ­μογή  της, , η νέα Συμ­φω­νία  «ενώνει» για πρώτη φορά ανε­πτυγ­μέ­νες και ανα­πτυσ­σό­με­νες οικο­νο­μίες αλλά και εντελώς υπο­α­νά­πτυ­κτα κράτη σε έναν κοινό αγώνα για την κατα­πο­λέ­μηση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής με βάση «την αρχή της ισό­τη­τας και των κοινών και δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νων ευθυνών»(“common but different responsibilities”) .

Επίσης, ανα­γνω­ρί­ζε­ται ότι για την μεγα­λύ­τερη δυνατή απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα και αντι­με­τώ­πιση της επεί­γου­σας απειλής ,θα αξιο­ποι­η­θούν οι «βέλ­τι­στες δια­θέ­σι­μες επι­στη­μο­νι­κές γνώσεις» δίνο­ντας έτσι στην επι­στήμη πρω­τεύ­ο­ντα ρόλο κατά τη διάρ­κεια των πολι­τι­κο­οι­κο­νο­μι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων. Το κείμενο συμ­φω­νίας επι­βε­βαιώ­νει τον κεντρικό στόχο της Διά­σκε­ψης, να περιο­ρι­στεί δηλαδή μέσα στα επόμενα 80 χρόνια του αιώνα μας, η αύξηση της μέσης θερ­μο­κρα­σίας της Γης «αρκετά πιο κάτω από τους δύο βαθμούς Κελσίου». Προ­τρέ­πει επα­κό­λουθα, τα κράτη που την υπέ­γρα­ψαν να «συνε­χί­σουν τις προ­σπά­θειες για περιο­ρι­σμό της ανόδου της θερ­μο­κρα­σίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου» σε σχέση με την προ­βιο­μη­χα­νική περίοδο (1880), κάτι που θα επι­τρέ­ψει να μειω­θούν σημα­ντικά οι κίν­δυ­νοι και οι περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις που συν­δέ­ο­νται με την κλι­μα­τική αλλαγή.

Η συμ­φω­νία ουσια­στικά παρα­κι­νεί και φαί­νε­ται να σημα­το­δο­τεί το τέλος της εποχής των ορυκτών καυ­σί­μων και ενέρ­γειας. Γίνεται πλέον απο­δε­κτό και ανα­γνω­ρί­ζε­ται ότι οι πρό­σφα­τες εξε­λί­ξεις στην τεχνο­λο­γία και την και­νο­το­μία των ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας, της απο­κα­λού­με­νης «καθαρής πρά­σι­νης ενέρ­γειας», την έχουν κατα­στή­σει όχι μόνο ρεα­λι­στική εναλ­λα­κτική αλλά και ελκυ­στική επέν­δυση που μπορεί να σημάνει μία νέα εποχή για την ανθρώ­πινη δρα­στη­ριό­τητα και εξέλιξη. Ανε­ξάρ­τητα από οικο­νο­μικά και γεω­πο­λι­τικά συμ­φέ­ρο­ντα,  χάρη στις ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας η ανθρω­πό­τητα μπορεί όχι μόνο να απαλ­λα­γεί από τη ρύπανση των ορυκτών καυ­σί­μων, αλλά να πετύχει βιώσιμη και ευρύ­τερη οικο­νο­μική ανά­πτυξη , με χαμη­λό­τερο ενερ­γειακό κόστος, για αυτό και μέρος της Συμ­φω­νίας απο­τε­λεί η θέσπιση Πρά­σι­νου Παγκό­σμιου Ταμείου που θα ενι­σχύ­σει χρη­μα­το­δο­τι­κές ροές επι­δο­τή­σεων αφενός για την μετα­στροφή της παγκό­σμιας οικο­νο­μίας σε μία νέα βιο­μη­χα­νική πράσινη εποχή και αφε­τέ­ρου για την ενί­σχυση των πλέον ευά­λω­των κλι­μα­τικά κρατών και περιο­χών (εκθέ­σεις του ΟΟΣΑ στοι­χειο­θε­τούν ανα­γκα­στι­κές μετα­κι­νή­σεις και  προ­σφυ­γι­κές ροές πλη­θυ­σμών 100 εκα­τομ­μυ­ρίων τα επόμενα 15 χρόνια εξ αιτίας της κλι­μα­τι­κής αλλαγής…). Η χρη­μα­το­δο­τική επι­δό­τηση των χαμηλών ρύπων μέσω της πρά­σι­νης οικο­νο­μίας και η χορή­γηση οικο­νο­μι­κής βοή­θειας προς τις ανα­πτυσ­σό­με­νες χώρες, ώστε να προβούν σε διαρ­θρω­τι­κές αλλαγές για τον περιο­ρι­σμό της εκπο­μπής ρύπων και την θωρά­κιση τους έναντι των επι­πτώ­σεων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, απο­τε­λεί ακόμα ένα πρα­κτικό μέτρο που δημιουρ­γεί την ελπίδα για πραγ­μα­τική μετα­στροφή σε μία νέα εποχή για το Ανθρώ­πινο γένος στη Γη.

Επίσης, οι κυβερ­νή­σεις συμ­φώ­νη­σαν να κοι­νο­ποιούν κάθε 5 χρόνια τις δράσεις και τις συνει­σφο­ρές τους για τον ενδε­χό­μενο επα­να­κα­θο­ρι­σμό και την επί­τευξη του φιλό­δο­ξου αλλά και ανα­γκαίου στόχου της Συμ­φω­νίας. Δέχθη­καν επίσης να λογο­δο­τούν μεταξύ τους και στο κοι­νω­νικό σύνολο για τις επι­δό­σεις τους σχετικά με την υλο­ποί­ηση των στόχων τους, με άξονα τους, την εξα­σφά­λιση της δια­φά­νειας και της αμοι­βαίας επο­πτείας. Αυτό έχει ως απο­τέ­λε­σμα μία διεθνή και γενική υπο­χρέ­ωση να εξει­δι­κεύ­ε­ται σε μία κατά τόπο ευθύνη με βάση το σκε­πτικό του “think globally -act locally”, δημιουρ­γώ­ντας την προσ­δο­κία για πραγ­μα­τική επι­μέ­ρους ουσια­στική εφαρ­μογή προς το αθροι­στικό κοινό συμ­φέ­ρον όλων.

Τα παρα­πάνω θετικά βέβαια, συγκρού­ο­νται ευθέως με την πολι­τική βούληση της κάθε εξου­σίας ως προς την πραγ­μα­τική εφαρ­μογή τους και την σύνδεση της με τα υφι­στά­μενα οικο­νο­μικά συμ­φέ­ρο­ντα που έχουν σχε­διά­σει την δράση τους και τις επεν­δύ­σεις τους , τα επόμενα χρόνια, με βάση τα ορυκτά καύσιμα και το πιο άμεσα εξα­σφα­λι­σμένο χρη­μα­το­πι­στω­τικό όφελος (490 δισε­κα­τομ­μύ­ρια δολάρια έχουν εγκρι­θεί κατά μέσο όρο ετησίως σε παγκό­σμια κλίμακα για την ενί­σχυση βιο­μη­χα­νιών ορυκτών καυ­σί­μων, σύμφωνα με στοι­χεία της παγκό­σμιας τρά­πε­ζας). Παράλ­ληλα, στο υπό εξέταση νομικά δεσμευ­τικό κείμενο παρα­τη­ρεί­ται, ξεκά­θαρα, αορι­στία ως προς την πρα­κτική επί­τευξη και εφαρ­μογή του προ­κα­θο­ρι­σμέ­νου στόχου, ενώ απο­φεύ­γο­νται οποιεσ­δή­ποτε ευθείες οικο­νο­μι­κές κυρώσεις-αποζημιώσεις-ρήτρες για την μη τήρηση των συμπε­φω­νη­μέ­νων ανάμεσα στα συμ­βαλ­λό­μενα μέρη. Λόγω των παρα­πάνω εύκολα η εκά­στοτε πολι­τική εξουσία ανά τον κόσμο ,κατά τη δια­κρι­τική της ευχέ­ρεια, μπορεί να μετα­κυ­λή­σει την ευθύνη για τους περι­βαλ­λο­ντι­κούς στόχους είτε στην προη­γού­μενη είτε στην επόμενη πολι­τική κατά­σταση, απο­ποιού­μενη των δικών της ευθυνών. Από όλα τα παρα­πάνω καθί­στα­ται σαφές ότι η υπα­να­χώ­ρηση των ΗΠΑ από τη Συμ­φω­νία του Παρι­σιού θα στοι­χί­σει στις ΗΠΑ την ηγετική της θέση καθώς και σημα­ντικά οικο­νο­μικά οφέλη που θα προ­κύ­ψουν από την παγκό­σμια μετά­βαση στην καθαρή ενέρ­γεια.

Η από­συρση των ΗΠΑ από τη Συμ­φω­νία ως συνο­μο­σιο­λο­γική προ­ε­κλο­γική δέσμευση του Τραμπ συγκε­κρι­μέ­νων κοντό­φθαλ­μων οικο­νο­μι­κών συμ­φε­ρό­ντων θα κατα­στή­σει τις ΗΠΑ από παγκό­σμιο κλι­μα­τικό ηγέτη σε κομπάρσο των διεθνών εξε­λί­ξεων. Πρό­κει­ται για μία ηθικά χρε­ο­κο­πη­μένη απόφαση που οι Αμε­ρι­κά­νοι στο άμεσο μέλλον θα μετα­νιώ­σουν πικρά όχι μόνο περι­βαλ­λο­ντικά αλλά και οικο­νο­μικά ,καθώς στο­χεύ­ο­ντας στην ευκαι­ριακή οικο­νο­μική τους μεγέ­θυνση (growth) απο­μα­κρύ­νο­νται από την αντα­γω­νι­στική και ουσια­στική τους ανά­πτυξη(development). Είναι ξεκά­θαρο πως η παγκό­σμια κλι­μα­τική δράση δεν είναι απλώς ένα νομικό ή πολι­τικό ζήτημα προς συζή­τηση, αλλά μία αδια­πραγ­μά­τευτη υπο­χρέ­ωση για την προ­στα­σία των ανθρώ­πων και του πλανήτη. Ο Τραμπ παρα­δί­δει την αμε­ρι­κα­νική κυριαρ­χία στους πραγ­μα­τι­κούς παγκό­σμιους ηγέτες, που εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται το διεθνές μομέ­ντουμ προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τέ­ψουν το κλίμα και τις χώρες τους μέσω της μετα­στρο­φής τους σε οικο­νο­μίες που τρο­φο­δο­τού­νται με καθαρή και ανε­ξά­ντλητη ενέρ­γεια.

Η Ευρώπη, η Κίνα και άλλες χώρες ανα­λαμ­βά­νουν τα ηνία στη νέα εποχή.

Από τις 194 χώρες που συμ­φώ­νη­σαν στην ανάγκη λήψης κλι­μα­τι­κής δράσης και θέσπι­σης της Κλι­μα­τι­κής Δικαιο­σύ­νης μόλις μία απο­φά­σισε να απο­χω­ρή­σει.

Αυτό από μόνο του δείχνει πόσο εκτός τόπου και χρόνου είναι ο πρό­ε­δρος των ΗΠΑ Τραμπ ή το ποια μεμο­νω­μένα βιο­μη­χα­νικά συμ­φέ­ρο­ντα εξυ­πη­ρε­τεί γενικώς η πολι­τική του. Πρό­κει­ται για μία κοσμοϊ­στο­ρική αλλαγή φρουράς σε παγκό­σμιο επίπεδο καθώς η Αμερική επι­σή­μως επι­λέ­γει το παρελ­θόν…ενώ οι πολι­τι­κοί ηγέτες ανε­ξαρ­τή­τως ιδε­ο­λο­γίας, ο και­νο­τό­μος επι­χει­ρη­μα­τι­κός κόσμος και οι κοι­νω­νίες διεθνώς, προ­χω­ρούν προς το μέλλον.

Στη χώρα μας, ο θεμε­λιώ­δης της νόμος , το Σύνταγμα , έχει ήδη απόλυτα κατο­χυ­ρω­μένα τόσο τα δικαιώ­ματα ,όσο και τις αρχές που περι­κλεί­ο­νται στη νέα διεθνή σύμβαση -πρόκληση για την ανθρω­πό­τητα. Συνεπώς , η είσοδος της στη  ελλη­νική έννομη τάξη κατο­χυ­ρώ­νε­ται, ανα­δει­κνύ­ε­ται και θωρα­κί­ζε­ται με τον πλέον δυνα­μικό τρόπο .Η «κλι­μα­τική δικαιο­σύνη» ωστόσο δημιουρ­γεί κατά την γνώμη μου, διεθνώς, ένα ισχυρό και σωρευ­τικό δικαί­ωμα που συν­δυά­ζει αρμο­νικά το δικαί­ωμα στην προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, στην δημόσια υγεία, την ανθρώ­πινη αξιο­πρέ­πεια, την εργασία και την βιώσιμη ανά­πτυξη και συνεπώς σε μία ενδε­χό­μενη ανα­θε­ώ­ρηση του Συντάγ­μα­τος η ξεκά­θαρη αναφορά στη κλι­μα­τική αλλαγή πέρα από την υπερ­νο­μο­θε­τική της ισχύ ως διεθνής κανόνας ,θα έδινε ένα επι­πλέον ισχυρό νομικό όπλο και κινη­τή­ριο μοχλό τόσο για την έννομη τάξη όσο και στις ανα­πτυ­ξια­κές πρω­το­βου­λίες της οικο­νο­μίας μας.  Η πρα­κτική εφαρ­μογή της Συμ­φω­νίας απο­τε­λεί για την Ελλη­νική Δημο­κρα­τία στις κρί­σι­μες δημο­σιο­νο­μι­κές περι­στά­σεις μία επι­πλέον πρό­κληση λόγω της γεω­στρα­τη­γι­κής και ανα­πτυ­ξια­κής της θέσης. Η Ελλάδα, ως νησιωτική-παράκτια μεσο­γειακή χώρα απει­λεί­ται άμεσα τόσο από την αύξηση της στάθμης της θάλασ­σας (φαι­νό­μενο του θερ­μο­κη­πίου) και την ανομβρία-λειψυδρια όσο και από την ρύπανση των υδάτων και του αέρα με σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στην ναυαρ­χίδα (βαριά βιο­μη­χα­νία όπως συχνά χαρα­κτη­ρί­ζε­ται) των ανα­πτυ­ξια­κών προ­ο­πτι­κών της, τον του­ρι­σμό, απει­λώ­ντας το φυσικό περι­βάλ­λον ιδιαί­τερα των παρά­κτιων και νησιω­τι­κών περιο­χών με την ολοένα και μεγα­λύ­τερη διά­βρωση του εδάφους και την δαπα­νηρή απο­κα­τά­σταση του. Επι­πλέον, εν έτει 2017 αν και ευρω­παϊκή χώρα του δυτικού κόσμου, σε πολλές γωνιές της, όπως και στον τόπο μας τα Δωδε­κά­νησα, δεν έχει ως δεδο­μένο την ύπαρξη πόσιμου ακόμα και αρδευ­τι­κού νερού ,οδη­γώ­ντας τους μόνι­μους κάτοι­κους στην εγκα­τά­λειψη της νησιω­τι­κής παρα­με­θο­ρίου αλλά και την υπο­βάθ­μιση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος, σε νησιά και περιο­χές μονα­δι­κού φυσικού κάλους(ήδη στη βαλ­κα­νική και μεσο­γειακή Σλο­βε­νία κατο­χυ­ρώ­θηκε στο Σύνταγμα της ως αυτό­νομο δικαί­ωμα η πρό­σβαση στο πόσιμο νερό, χαρα­κτη­ρι­ζό­μενο ως το «υγρό χρυσάφι» του 21ου αιώνα). Παράλ­ληλα, με τις βλα­πτι­κές επι­πτώ­σεις τις κλι­μα­τι­κής αλλαγής υπο­βαθ­μί­ζε­ται ανε­κτί­μητα και το πολι­τι­στικό περιβάλλον-μνημεία , λόγω των ακραίων και­ρι­κών -ασυνήθιστων συν­θη­κών , των καυ­σα­ε­ρίων και της όξινης βροχής, κατα­στά­σεις που δεν πρέπει να μείνουν ως δια­πι­στω­τι­κές και από τις τρεις εξου­σίες της χώρας μας(κυβέρ­νηση, βουλή, δικαιο­σύνη). Επι­βάλ­λε­ται συνεπώς, να δράσουν ,να μερι­μνή­σουν και να παρέμ­βουν από την μία, προ­στα­τευ­τικά – απο­κα­τα­στα­τικά για τις ήδη υπάρ­χου­σες περι­βαλ­λο­ντι­κές βλάβες αλλά και προ­λη­πτικά – εγγυ­η­τικά για την εθνική αξιο­ποί­ηση των προ­κλή­σεων της νέας εποχής και από πρό­βλημα η προ­φύ­λαξη από την κλι­μα­τική αλλαγή ,να μετα­τρα­πεί σε βασικό άξονα της ανα­πτυ­ξια­κής μας πολι­τι­κής ως κράτος- μέλος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.