Ο διάσημος αρχιτέκτων Θ. Μπομπότης στην “δ” : «Πώς θα επανακτήσει η Ρόδος την παλιά της αίγλη»;

Συ­νέ­ντευ­ξη

στον Δα­μια­νό Αθα­να­σί­ου

Ο κ. Θε­ο­φά­νης Μπο­μπό­της, θε­ω­ρεί­ται από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους σύγ­χρο­νους Έλ­λη­νες αρ­χι­τέ­κτο­νες.

Το WORLD ARCHITECTURAL του Λον­δί­νου τον έχει συ­μπε­ρι­λά­βει στους 300 κα­λύ­τε­ρους αρ­χι­τέ­κτο­νες του κό­σμου, η αντί­στοι­χη έκ­δο­ση του Τόκυο στους 500, η Γερ­μα­νι­κή και η Αυ­στρα­λέ­ζι­κη στους 1000 κ.λ.π. Του έχει απο­νε­μη­θεί το βρα­βείο « Αθηνά» για τη  προ­σφο­ρά του στον Πο­λι­τι­σμό μέσω των ιδιαί­τε­ρων Mου­σεί­ων που σχε­δί­α­σε. Έχει δώσει σειρά δια­λέ­ξε­ων σε Πα­νε­πι­στή­μια της Ελ­λά­δας και του Εξω­τε­ρι­κού. Έχει σχε­διά­σει ση­μα­ντι­κά και σύν­θε­τα έργα υψη­λών προ­δια­γρα­φών και απαι­τή­σε­ων στην Ελ­λά­δα και σε άλλες χώρες του κό­σμου, όπως: Ιτα­λία, Ρωσία, Κατάρ, Κα­ζακ­στάν, Αί­γυ­πτος, Κύ­προς, Ρου­μα­νία, Ντου­μπάι κ.λ.π τα οποία έχουν δη­μο­σιευ­τεί στον Ελ­λη­νι­κό και Πα­γκό­σμιο τύπο. Έχει συμ­με­τά­σχει και βρα­βευ­θεί σε Ελ­λη­νι­κούς και Διε­θνείς Αρ­χι­τε­κτο­νι­κούς δια­γω­νι­σμούς.

Τα έργα του ανή­κουν στην σύγ­χρο­νη Αρ­χι­τε­κτο­νι­κή πρω­το­πο­ρία, που τα κα­θι­στούν ανα­γνω­ρί­σι­μα και το­πό­ση­μα.

Κάτω από αυτό το πρί­σμα είναι εξαι­ρε­τι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος οι θέ­σεις του για την ει­κό­να, την χω­ρο­τα­ξία και το μέλ­λον της Ρόδου, ενός νη­σιού που αγαπά και επι­σκέ­πτε­ται συχνά και ανα­μέ­νε­ται να δρα­στη­ριο­ποι­η­θεί επαγ­γελ­μα­τι­κά.

Ανα­λυ­τι­κά η συ­νέ­ντευ­ξη

• Ποια είναι τα συ­γκρι­τι­κά πλε­ο­νε­κτή­μα­τα της Ρόδου;

Η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα των πλε­ο­νε­κτη­μά­των εξαρ­τά­ται από τον τρόπο που αυτά χρη­σι­μο­ποιού­νται, αλλά και με ποιά αντί­στοι­χα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα συ­γκρί­νο­νται. Προ­φα­νώς τα δύο βα­σι­κό­τε­ρα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα της είναι: η ιστο­ρία της και το φυ­σι­κό της πε­ρι­βάλ­λον. Και τα δύο δό­θη­καν απλό­χε­ρα ως κλη­ρο­νο­μιά. Το μεν φυ­σι­κό πε­ρι­βάλ­λον δη­μιουρ­γή­θη­κε από μόνο του, την ιστο­ρία και τον πο­λι­τι­σμό την δη­μιούρ­γη­σαν οι ίδιοι οι κά­τοι­κοι του νη­σιού στο πα­ρελ­θόν. Επί της ου­σί­ας η θά­λασ­σα, με την με­γά­λης διάρ­κειας ηλιο­φά­νεια και το Κά­στρο με την Παλιά Πόλη και συ­μπλη­ρω­μα­τι­κά, η Λίν­δος, η αρ­χαία Κά­μει­ρος, απο­τέ­λε­σαν την αιχμή του δό­ρα­τος, ώστε η Ρόδος να κα­τα­στεί στις δε­κα­ε­τί­ες ΄70 ΄80 και ΄90 ένας από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους και δη­μο­φι­λέ­στε­ρους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς.

Σή­με­ρα, δεν βρί­σκε­ται στο ίδιο επί­πε­δο, όχι μόνο γιατί έχουν δη­μιουρ­γη­θεί και άλλοι εν­δια­φέ­ρο­ντες προ­ο­ρι­σμοί, αλλά και γιατί δεν υπήρ­ξε ανα­νέ­ω­ση και ποιο­τι­κές προ­σαρ­μο­γές στις εγκα­τα­στά­σεις και τις υπη­ρε­σί­ες, όπως επί­σης δεν αξιο­ποι­ή­θη­κε η ιστο­ρία της και ο πο­λι­τι­σμός της με δυ­να­μι­κό τρόπο. Το πλε­ο­νέ­κτη­μα πρέ­πει να δη­μιουρ­γη­θεί εκ νέου. Με πρώτο πλάνο την Παλιά Πόλη θα μπο­ρού­σαν να δη­μιουρ­γη­θούν δρά­σεις που εμπλέ­κουν το σύ­νο­λο της πόλης κα­θό­λη την διάρ­κεια του έτους. Δρά­σεις που να στο­χεύ­ουν στην ανά­δει­ξη της Ρόδου ως ένα κέ­ντρο πο­λι­τι­σμού. Μέσα από μια δια­φο­ρε­τι­κή προ­σέγ­γι­ση και οπτι­κή χρή­σης της Πα­λιάς Πόλης, να δη­μιουρ­γη­θούν συν­θή­κες έντα­ξης της ιστο­ρί­ας και του πο­λι­τι­σμού στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα. Όλα τα επι­μέ­ρους αναμ­φί­βο­λα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα, που συχνά δρουν σχε­δόν ανε­ξάρ­τη­τα, θα πρέ­πει να εντα­χθούν σε ένα συ­νο­λι­κό σχε­δια­σμό, ώστε μέσα από αυτήν την δια­δι­κα­σία να ανα­δει­χθεί ένα νέο μείγ­μα πλε­ο­νε­κτη­μά­των.

• Τι ανά­γκες έχει η του­ρι­στι­κή υπο­δο­μή της Ρόδου;

Θεωρώ πως αυτό είναι ένα πο­λύ­πλευ­ρο και σύν­θε­το θέμα. Η άποψη μου δεν μπο­ρεί παρά να πε­ριο­ρι­στεί μέσα στα πλαί­σια και την οπτι­κή της αρ­χι­τε­κτο­νι­κής. Ένα θέμα είναι οι του­ρι­στι­κές εγκα­τα­στά­σεις και ένα δεύ­τε­ρο, όπως προ­α­να­φέρ­θη­κε, η έντα­ξη της πα­λιάς και σύγ­χρο­νης πόλης στα πλαί­σια της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης. Αν στό­χος είναι και η ανά­κτη­ση στα πλαί­σια του του­ρι­σμού, του χα­μέ­νου εδά­φους, είναι προ­φα­νές ότι η έν­νοια της ποιο­τι­κής ανα­βάθ­μι­σης όχι μόνο των υπη­ρε­σιών αλλά και των εγκα­τα­στά­σε­ων είναι εκ των ουκ άνευ. Ποιο­τι­κή ανα­βάθ­μι­ση των του­ρι­στι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων, ση­μαί­νει ότι ο αρ­χι­τε­κτο­νι­κός σχε­δια­σμός οφεί­λει να αντα­πο­κρί­νε­ται στον πο­λυ­ε­θνι­κό χα­ρα­κτή­ρα του του­ρι­σμού, συγ­χρό­νως όμως το σύ­νο­λο του κτι­ρια­κού συ­γκρο­τή­μα­τος εξω­τε­ρι­κά και εσω­τε­ρι­κά να πε­ρι­λαμ­βά­νει μορ­φο­λο­γι­κά και τυ­πο­λο­γι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της Ρόδου, πραγ­μα­τι­κά ή συμ­βο­λι­κά. Προ­φα­νώς, η όποια ανα­βάθ­μι­ση συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νει τον λει­τουρ­γι­κό εκ­συγ­χρο­νι­σμό, τις νέες τε­χνο­λο­γί­ες κ.λ.π. Προς αυτήν την κα­τεύ­θυν­ση υπάρ­χουν ήδη στη Ρόδο εν­δια­φέ­ρο­ντα πα­ρα­δείγ­μα­τα. Η λει­τουρ­γι­κό­τη­τα, ο οι­κο­λο­γι­κός και βιο­κλι­μα­τι­κός σχε­δια­σμός, η ατμό­σφαι­ρα, ο έλεγ­χος των θο­ρύ­βων και του φυ­σι­κού φω­τι­σμού, οι ροές των κι­νή­σε­ων, ο έλεγ­χος και η χρήση των ανέ­μων, το ετή­σιο ηλιο­στά­σιο κ.λ.π, απο­τε­λούν επί­σης στοι­χεία τα οποία βελ­τιώ­νουν την ποιό­τη­τα. Η σύν­θε­ση των κτι­ρια­κών όγκων, η υφή και η από­χρω­ση των υλι­κών λαμ­βά­νο­ντας υπό­ψιν και το πε­ρι­βάλ­λον θα εξα­σφα­λί­σουν ποιο­τι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα, είτε πρό­κει­ται για νέες, είτε για ήδη υπάρ­χου­σες υπο­δο­μές. Το δεύ­τε­ρο είναι η σύν­δε­ση των εγκα­τα­στά­σε­ων με την παλιά και την νέα πόλη σε επί­πε­δο συ­μπλη­ρω­μα­τι­κών χρή­σε­ων, λει­τουρ­γιών και υπη­ρε­σιών. Επί­σης ση­μα­ντι­κό ρόλο θα παί­ξουν όσα προ­α­να­φέρ­θη­καν σχε­τι­κά με την ιστο­ρία και τον πο­λι­τι­σμό.

• Πώς εκτι­μά­τε τις χρή­σεις  γης της Πα­λιάς Πόλης;

Η Παλιά Πόλη είναι χω­ρι­σμέ­νη σε τρία τμή­μα­τα, με σχε­δόν κα­θα­ρά όρια με­τα­ξύ τους. Στο ιστο­ρι­κό-μνη­μεια­κό, στο εμπο­ρι­κό-εστί­α­ση και στην κα­τοι­κία. Τα δύο πρώτα λει­τουρ­γούν κατά την «θε­ρι­νή» του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δο, και υπο­λει­τουρ­γούν ή δεν λει­τουρ­γούν κατά το υπό­λοι­πο χρο­νι­κό διά­στη­μα. Επί της ου­σί­ας η ση­με­ρι­νή χρήση της πόλης είναι πε­ριο­δι­κή. Όμως ο δο­μη­μέ­νος ιστός μιας πόλης δη­μιουρ­γή­θη­κε για να κα­λύ­ψει τις ανά­γκες ενός κοι­νω­νι­κού ιστού, που χωρίς αυτόν, δεν νο­εί­ται η ύπαρ­ξη της. Η πε­ριο­δι­κή χρήση ενός δο­μη­μέ­νου πε­ρι­βάλ­λο­ντος συρ­ρι­κνώ­νει και απο­μα­κρύ­νει τον κοι­νω­νι­κό ιστό, και κατά συ­νέ­πεια η πόλη για ένα διά­στη­μα πέ­φτει σχε­δόν σε λή­θαρ­γο. Η Παλιά Πόλη, με μια αναμ­φι­σβή­τη­τα ση­μα­ντι­κή, διε­θνή ανα­γνω­ρι­σι­μό­τη­τα, όπως λει­τουρ­γεί σή­με­ρα, κατά το μη του­ρι­στι­κό διά­στη­μα, δίνει την αί­σθη­ση ενός ιδιαί­τε­ρου αι­σθη­τι­κού σκη­νι­κού, αλλά εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νου μετά την πα­ρά­στα­ση. Για την ανα­τρο­πή αυτής της κα­τά­στα­σης, απαι­τεί­ται ένα πλέγ­μα ενερ­γειών. Θεωρώ πως μια βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση είναι η κα­τάρ­γη­ση του λει­τουρ­γι­κού δια­χω­ρι­σμού με­τα­ξύ Πα­λιάς και Νέας Πόλης. Θα πρέ­πει, δη­λα­δή, να εντα­χθούν επι­λεγ­μέ­νες λει­τουρ­γί­ες και εξυ­πη­ρε­τή­σεις στην Παλιά Πόλη που να αντι­στοι­χούν σε βα­σι­κές ανά­γκες όλων των πο­λι­τών, προ­φα­νώς και εκεί­νων εκτός των τει­χών. Π.χ ένα τμήμα ανώ­τα­της εκ­παί­δευ­σης, υπη­ρε­σί­ες δη­μό­σιας και κοι­νω­νι­κής εξυ­πη­ρέ­τη­σης κ.λ.π. Επί της ου­σί­ας απαι­τεί­ται ένα ευ­ρύ­τε­ρο μείγ­μα λει­τουρ­γιών και χρή­σε­ων. Με την ευ­και­ρία να ση­μειω­θεί ότι θα πρέ­πει να επα­νε­ξε­τα­στεί το αι­σθη­τι­κό απο­τέ­λε­σμα που επι­κρα­τεί κατά την του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δο σε κε­ντρο­βα­ρι­κά ση­μεία, δρό­μους της Πα­λιάς Πόλης, που σκιά­ζουν και αδι­κούν την ιστο­ρι­κή και αι­σθη­τι­κή της ποιό­τη­τα.

• Ποιες θα μπο­ρού­σαν να ήταν οι βελ­τιώ­σεις της πόλης με την ευ­και­ρία της υπο­ψη­φιό­τη­τας για πο­λι­τι­στι­κή πρω­τεύ­ου­σα της Ευ­ρώ­πης;

Η υπο­ψη­φιό­τη­τα για την πο­λι­τι­στι­κή πρω­τεύ­ου­σα δεν πρέ­πει να αφορά μόνο στην Παλιά Πόλη, που προ­φα­νώς απο­τε­λεί την αιχμή του δό­ρα­τος. Υπάρ­χουν χώροι και πε­ριο­χές, που πλαι­σιώ­νουν τον βα­σι­κό πυ­ρή­να της πόλης. Το Μαν­δρά­κι, κοι­νό­χρη­στοι χώροι, πλα­τεί­ες, το πάρκο Ρο­δί­νι, προ­φα­νώς οι πέριξ αρ­χαιο­λο­γι­κοί χώροι κ.λ.π. Όλα αυτά θα πρέ­πει να απο­κτή­σουν τον χα­ρα­κτή­ρα που τους ανή­κει, να ανα­βαθ­μι­στούν, να ξε­φύ­γουν από την εγκα­τά­λει­ψη, να συν­δε­θούν με­τα­ξύ τους ώστε να γί­νουν πολ­λα­πλά επι­σκέ­ψι­μοι. Με την ευ­και­ρία της υπο­ψη­φιό­τη­τας θα πρέ­πει μέσα από έναν στρα­τη­γι­κό σχε­δια­σμό, να απο­κτή­σουν ποιο­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ώστε να απο­τε­λέ­σουν χώ­ρους κα­θη­με­ρι­νής χρή­σης από τους πο­λί­τες και τους επι­σκέ­πτες. Θα πρέ­πει να εξα­σφα­λι­σθούν επί­σης οι συν­θή­κες εκεί­νες που θα ενι­σχύ­σουν την λει­τουρ­γία της Πα­λιάς Πόλης, αλλά και να ανα­δει­χθούν όσα ποιο­τι­κά στοι­χεία εκ­φρά­ζουν την σύγ­χρο­νη Πόλη. Πέραν όμως, από την αδιαμ­φι­σβή­τη­τη, ση­μα­ντι­κή, πο­λι­τι­σμι­κή προ­σφο­ρά της Ρόδου, θα πρέ­πει να ανα­ζη­τη­θούν οι δί­αυ­λοι που θα επι­κοι­νω­νή­σουν, με τον κα­τάλ­λη­λο τρόπο, τον πο­λι­τι­σμό της. Θα πρέ­πει μέσα από την συ­νερ­γα­σία αρ­μο­δί­ων φο­ρέ­ων, η ίδια η πόλη και τα ιστο­ρι­κά της δε­δο­μέ­να να μην εκτί­θε­νται μόνον ως άφωνα και στα­τι­κά μνη­μεία, αλλά ως δυ­να­μι­κά ερ­γα­λεία πα­ρα­γω­γής πο­λι­τι­σμού. Με απλούς και σύ­ντο­μους τρό­πους, να ανα­δει­χθούν οι αξίες που απο­τέ­λε­σαν την ανά­γκη δη­μιουρ­γί­ας των ιστο­ρι­κών αυτών εκ­θε­μά­των, ώστε να μπο­ρούν να συ­γκρι­θούν με τις αντί­στοι­χες ση­με­ρι­νές. Η ιστο­ρία δεν πρέ­πει να απο­τε­λεί μια στα­τι­κή ει­κό­να του πα­ρελ­θό­ντος για εμπο­ρι­κή μόνο χρήση, αλλά μία δυ­να­μι­κή πηγή πα­ρα­γω­γής και του σύγ­χρο­νου πο­λι­τι­σμού.

• Τι ση­μαί­νει πα­ρα­γω­γή πο­λι­τι­σμού μέσω της ιστο­ρί­ας των μνη­μεί­ων;

Η Παλιά Πόλη, είναι από μόνη της ένα μνη­μείο μέσα στο οποίο κι­νεί­ται ο κά­τοι­κος ή ο επι­σκέ­πτης. Επί­σης τμή­μα­τα της νε­ώ­τε­ρης Πόλης, πε­ρι­λαμ­βά­νουν ιδιαί­τε­ρα στοι­χεία που απο­τυ­πώ­νουν την εποχή τους. Όλα αυτά στην ουσία απο­τε­λούν ένα ανοι­χτό, υπαί­θριο εκ­θε­τή­ριο πο­λι­τι­σμού. Ο χρή­στης της πόλης, κά­τοι­κος ή επι­σκέ­πτης, συ­νή­θως βλέ­πει το κά­στρο, την ιδιαί­τε­ρη δομή και αι­σθη­τι­κή της πόλης, ή οποια­δή­πο­τε άλλα μνη­μεία, αλλά στις πε­ρισ­σό­τε­ρες πε­ρι­πτώ­σεις, δεν γνω­ρί­ζει τον ρόλο που έπαι­ξαν όλα αυτά στην δια­μόρ­φω­ση της ιστο­ρί­ας και πως συ­νέ­βα­λαν στην εξέ­λι­ξη του πο­λι­τι­σμού. Η πλη­ρο­φό­ρι­ση αυτή θα πρέ­πει να δωθεί με έναν εύ­κο­λο και κα­τα­νοη­τό τρόπο, ώστε να γί­νουν αντι­λη­πτές οι αι­τί­ες και οι αξίες οι οποί­ες δη­μιούρ­γη­σαν τα όποια μνη­μεία. Αξίες οι οποί­ες τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχουν ατρο­φή­σει, και για τον λόγο αυτό η εξέ­λι­ξη του πο­λι­τι­σμού έχει επι­βραν­δυ­θεί. Πάνω στις οποί­ες ανα­πτύ­χθη­κε η φι­λο­σο­φία και με έναν πολύ ιδιαί­τε­ρο τρόπο όλες είναι κα­τα­γε­γραμ­μέ­νες στις Αρ­χαί­ες Ελ­λη­νι­κές τρα­γω­δί­ες. Ο ση­με­ρι­νός τε­χνο­λο­γι­κός και πο­σο­τι­κός πο­λι­τι­σμός οδή­γη­σε σε ένα βαθμό τις αξίες αυτές στον εκ­φυ­λι­σμό τους. Η Ρόδος δια­θέ­τει τα στοι­χεία εκεί­να, που της δί­νουν το δι­καί­ω­μα και την υπο­χρέ­ω­ση να συμ­με­τά­σχει στην εξέ­λι­ξη του σύγ­χρο­νου πο­λι­τι­σμού. Όλα αυτά σε συν­δυα­σμό με τον του­ρι­σμό μπο­ρούν να συν­δρά­μουν ση­μα­ντι­κά και κα­τα­λυ­τι­κά στην επί­τευ­ξη θε­τι­κών απο­τε­λε­σμά­των σε όλα τα επί­πε­δα.

• Ποιές είναι οι επι­πτώ­σεις της ήδη δια­μορ­φω­μέ­νης κα­τά­στα­σης στην Παλιά Πόλη;

Κατ’αρχάς οι­κο­νο­μι­κές. Η Παλιά Πόλη χρη­σι­μο­ποιεί­ται κυ­ρί­ως ως έκ­θε­μα κατά την του­ρι­στι­κή πε­ριό­δο. Επο­μέ­νως οι υπάρ­χου­σες υπο­δο­μές αξιο­ποιού­νται μόνο για πε­ριο­ρι­σμέ­νη πε­ρί­ο­δο και όχι για καθ’όλη την διάρ­κεια του χρό­νου. Ως εκ τού­του η όποια από­σβε­ση κα­τα­σκευ­ής ή συ­ντή­ρη­σης των υπο­δο­μών γί­νε­ται σε με­γα­λύ­τε­ρο χρο­νι­κό διά­στη­μα. Η μη αξιο­ποί­η­ση της, κατά την χει­με­ρι­νή πε­ρί­ο­δο στε­ρεί από την γε­νι­κό­τε­ρη οι­κο­νο­μία τα αντί­στοι­χα έσοδα. Η πε­ριο­δι­κή χρήση, αυ­ξά­νει επί­σης τα έξοδα συ­ντή­ρη­σης των κτι­ρί­ων. Οι ίδιοι οι κά­τοι­κοι της Ρόδου κατά την μη του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δο κατά το με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό κι­νού­νται εκτός των τει­χών. Προ­φα­νώς, η μη αξιο­ποί­η­ση της, καθ’ όλη την διάρ­κεια του χρό­νου, κάτι που συμ­βαί­νει σε όλα τα ση­μα­ντι­κά ιστο­ρι­κά κέ­ντρα, της αφαι­ρεί την δυ­να­τό­τη­τα εί­σπρα­ξης πο­λι­τι­στι­κών και οι­κο­νο­μι­κών απο­τε­λε­σμά­των.

• Πώς συν­δυά­ζε­ται το παλιό με το σύγ­χρο­νο σε επί­πε­δο αι­σθη­τι­κής;

Ό,τι έχει πα­ρα­χθεί στο πα­ρελ­θόν, πα­ρά­χθη­κε με υπό­βα­θρο την παι­δεία και την γνώση. Οι ρυθ­μοί που επι­κρά­τη­σαν στο πα­ρελ­θόν, έως και το τέλος του 19ου αιώνα, αντι­κα­τα­στά­θη­καν με μία ποι­κι­λία αι­σθη­τι­κών εκ­φρά­σε­ων και όχι μόνο, που αντι­προ­σώ­πευ­σαν την σύγ­χρο­νη εποχή.

Οι νέες τε­χνο­λο­γί­ες δια­μόρ­φω­σαν έναν νέο τρόπο ζωής επη­ρε­ά­ζο­ντας συ­μπε­ρι­φο­ρές και ενέρ­γειες. Όλα αυτά σε συν­δυα­σμό με την πα­γκο­σμιο­ποί­η­ση, οδή­γη­σαν στην δια­μόρ­φω­ση ενός νέου υπό­βα­θρου πάνω στο οποίο ανα­πτύ­χθη­καν οι νέες αι­σθη­τι­κές εκ­φρά­σεις. Δια­φο­ρε­τι­κές με­τα­ξύ τους, αλλά συγ­χρό­νως με εξί­σου ποιο­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Ο σύγ­χρο­νος κό­σμος υπο­χρε­ού­ται να απο­τυ­πώ­σει και αυτός μέσω και της αι­σθη­τι­κής τον δικό του πο­λι­τι­σμό, ώστε να κα­τα­γρα­φεί και αυτός στην ιστο­ρία με θε­τι­κό πρό­ση­μο. Στα πλαί­σια αυτά ο συν­δυα­σμός πα­λιού και νέου, όχι μόνο είναι ζη­τού­με­νος αλλά και επι­βε­βλη­μέ­νος. Αυτό που οφεί­λου­με να κά­νου­με, είναι ότι δη­μιουρ­γού­με να προ­κύ­πτει μέσα από την παι­δεία, τον σε­βα­σμό και το ήθος. Τότε η νέα αι­σθη­τι­κή θα απο­τε­λέ­σει συ­νέ­χεια της προη­γού­με­νης, έστω και αν με­τα­ξύ τους οι δια­φο­ρές είναι με­γά­λες.

• Από τι εξαρ­τά­ται η αρ­χι­τε­κτο­νι­κή δη­μιουρ­γία και τι ει­σπράτ­τε­τε ως Αρ­χι­τέ­κτο­νας από κάθε έργο που σχε­διά­ζε­τε;

Η όποια δη­μιουρ­γία σε οποιο­δή­πο­τε τομέα εξαρ­τά­ται από σειρά πα­ρα­μέ­τρων και πα­ρα­γό­ντων. Η Αρ­χι­τε­κτο­νι­κή δη­μιουρ­γία, ως εφαρ­μο­σμέ­νη, αλλά προ­τί­στως ως αν­θρω­πι­στι­κή, εξαρ­τά­ται από την συ­νο­λι­κή προ­σω­πι­κό­τη­τα του Αρ­χι­τέ­κτο­να. Κάθε έργο είναι μο­να­δι­κό. Κατά την διάρ­κεια σύλ­λη­ψης-δη­μιουρ­γί­ας συ­στρα­τεύ­ο­νται και συμ­με­τέ­χουν εκτός από τις ει­δι­κές γνώ­σεις και την γε­νι­κή παι­δεία, το συ­ναί­σθη­μα και το πάθος. Χωρίς αυτά τα δύο δεν υπάρ­χει δη­μιουρ­γία, αλλά με αυτά η δη­μιουρ­γία απο­τε­λεί μια εξαι­ρε­τι­κά γοη­τευ­τι­κή αέναη δια­δρο­μή.

• Τι νέα έργα σχε­διά­ζε­τε σή­με­ρα;

Αυτή την πε­ρί­ο­δο σχε­διά­ζου­με:

• Την συ­νο­λι­κή εσω­τε­ρι­κή ανα­δια­μόρ­φω­ση του αε­ρο­δρο­μί­ου Αθη­νών (Ελ.Βε­νι­ζέ­λος).

• Τα νέα αε­ρο­δρό­μια της Θεσ­σα­λο­νί­κης και της Κα­βά­λας.

• Mega Yacht 88m ει­δι­κών προ­δια­γρα­φών.

• Συ­γκρό­τη­μα υπό­σκα­φων κα­τοι­κιών στις Κυ­κλά­δες.

• Το Master Plan του λι­μα­νιού και μα­ρί­νας της Χίου.

• 6* Resort στην Ρόδο.

• Συμ­με­τέ­χου­με στον Διε­θνή αρ­χι­τε­κτο­νι­κό δια­γω­νι­σμό του Αρ­χαιο­λο­γι­κού Μου­σεί­ου της Κύ­πρου.

• Ποια είναι η προ­σω­πι­κή σας σχέση με την Ρόδο;

Στο πρό­σφα­το πα­ρελ­θόν την έχω επι­σκε­φθεί αρ­κε­τές φορές και την γνώ­ρι­σα σε όλες τις επο­χές. Γνώ­ρι­σα επί­σης πε­ρισ­σό­τε­ρο την ιστο­ρία της και δια­μόρ­φω­σα την ει­κό­να που της αντι­στοι­χεί. Την ει­κό­να ενός τόπου που συ­νε­τέ­λε­σε κα­θο­ρι­στι­κά ως πυ­λώ­νας στην δη­μιουρ­γία του Ελ­λη­νι­κού Πο­λι­τι­σμού και ως εκ τού­του, του Πα­γκό­σμιου. Ενός τόπου που μαζί με αλλά πολλά ιδιαί­τε­ρα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, του δί­νουν το δι­καί­ω­μα να απαι­τεί, να βρί­σκε­ται και στο σύγ­χρο­νο κόσμο πολύ ψηλά σε όλα τα επί­πε­δα. Σή­με­ρα εκτός των όσων ανα­φέρ­θη­καν, απο­τε­λεί για μένα ένα εξαι­ρε­τι­κό πεδίο Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής δη­μιουρ­γί­ας.